II SA/Rz 1539/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Powiatu Rzeszowskiego na uchwałę Rady Miasta Rzeszowa z dnia 22 października 2019 r. nr XX/395/2019 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) w rejonie "Miłocin – Park" w Rzeszowie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.) poprzez uchwalenie planu niezgodnego z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (studium) oraz naruszenie zasad sporządzania planu. Powiat Rzeszowski wskazał, że jego działki zostały przeznaczone pod "tereny publicznego dostępnego samorządowego parku" (ZP.1), podczas gdy w studium obszar ten był przeznaczony pod "teren zabudowy usługowej i edukacyjnej". W odpowiedzi Rada Miasta Rzeszowa wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że park i plac samorządowy mieszczą się w pojęciu "usług publicznych" określonych w studium, a plan jedynie doprecyzował te ustalenia. Podkreślono również historyczne przeznaczenie terenu jako parku i jego znaczenie dla społeczności lokalnej oraz ochronę konserwatorską. Wcześniejsze postępowanie przed WSA zakończyło się oddaleniem skargi, jednak Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił ten wyrok, wskazując na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak wyczerpującego uzasadnienia) i potrzebę zbadania kwestii naruszenia granic władztwa planistycznego gminy, ingerencji w prawo własności oraz wyważenia interesów publicznego i prywatnego, zwłaszcza w kontekście sporu między dwiema jednostkami samorządu terytorialnego. W ponownym rozpoznaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po analizie przedstawionych dowodów i argumentów, w tym stanowiska konserwatora zabytków, uznał, że przeznaczenie terenu pod park i plac samorządowy jest zgodne z prawem. Sąd stwierdził, że uchwalenie MPZP nie narusza zasady proporcjonalności ani istoty prawa własności, a ingerencja w prawo własności Powiatu była uzasadniona interesem publicznym i społecznym, w tym ochroną dziedzictwa kulturowego. Sąd podkreślił, że ustalenia planu miejscowego kształtują sposób wykonywania prawa własności i gmina ma prawo planować przestrzeń publiczną, nawet wbrew woli właściciela, o ile działa w granicach prawa i z poszanowaniem zasady proporcjonalności. Skargę oddalono jako bezzasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad wyważania interesów publicznego i prywatnego przy uchwalaniu planów miejscowych, zwłaszcza w sporach między jednostkami samorządu terytorialnego oraz w kontekście ochrony prawa własności i interesu publicznego (np. ochrony zabytków).
Dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu między gminą a powiatem oraz specyfiki przeznaczenia terenu (park, tereny historyczne).
Zagadnienia prawne (3)
Czy przeznaczenie terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod park samorządowy, wbrew wcześniejszym ustaleniom studium wskazującym na zabudowę usługową i edukacyjną, stanowi naruszenie prawa własności i zasad sporządzania planu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przeznaczenie terenu pod park i plac samorządowy jest zgodne z prawem, mieści się w granicach władztwa planistycznego gminy, nie narusza istoty prawa własności i jest uzasadnione interesem publicznym oraz ochroną konserwatorską.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przeznaczenie terenu pod park i plac samorządowy jest zgodne z pojęciem usług publicznych, które było wskazane w studium. Wskazano, że ingerencja w prawo własności musi być proporcjonalna do celów, a w tym przypadku interes publiczny (park, ochrona zabytków) przeważa nad interesem prywatnym Powiatu, nie naruszając istoty prawa własności.
Czy naruszenie zasady proporcjonalności przez organ planistyczny, poprzez nieodpowiednie wyważenie interesów publicznego i prywatnego (w tym prawa własności), prowadzi do nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie zasady proporcjonalności może prowadzić do wadliwości planu, jednak w tej sprawie sąd uznał, że zasada ta została zachowana.
Uzasadnienie
NSA wskazał na potrzebę zbadania, czy organ pogodził różne wartości i interesy, zwłaszcza w sporze między jednostkami samorządu terytorialnego. WSA w ponownym rozpoznaniu stwierdził, że ingerencja w prawo własności była uzasadniona i proporcjonalna, a interes publiczny został zaspokojony z minimalnym uszczerbkiem dla interesu Powiatu.
Czy ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego muszą być wprost przeniesione z ustaleń studium?
Odpowiedź sądu
Nie, stopień związania planów ustaleniami studium zależy od brzmienia tych ustaleń, a plan może doprecyzowywać kierunki zagospodarowania.
Uzasadnienie
NSA w poprzednim wyroku wskazał, że nie można poprzestać na prostym stwierdzeniu zgodności planu ze studium, szczególnie gdy treść studium nie została wprost przeniesiona. WSA w obecnym wyroku potwierdził, że plan może doprecyzować zapisy studium, o ile mieści się to w granicach prawa i zasady proporcjonalności.
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi jako bezzasadnej.
u.p.z.p. art. 9 § ust. 4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zarzut naruszenia poprzez uchwalenie planu niezgodnego ze studium.
u.p.z.p. art. 14 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zarzut naruszenia poprzez uchwalenie planu niezgodnego ze studium.
u.p.z.p. art. 15
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zarzut naruszenia poprzez uchwalenie planu niezgodnego ze studium.
u.p.z.p. art. 20
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zarzut naruszenia poprzez uchwalenie planu niezgodnego ze studium.
u.p.z.p. art. 28
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zarzut istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie tego przepisu (brak wyczerpującego uzasadnienia) było podstawą uchylenia wyroku WSA przez NSA.
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych nad aktami prawa miejscowego.
u.p.z.p. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zadania własne gminy w zakresie kształtowania polityki przestrzennej.
u.p.z.p. art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustalanie przeznaczenia terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
u.p.z.p. art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustalenia MPZP kształtują sposób wykonywania prawa własności.
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Wartości uwzględniane w planowaniu przestrzennym (ład przestrzenny, prawo własności, interes publiczny).
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności przy ograniczaniu praw i wolności.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie własności w zakresie nienaruszającym jej istoty.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności.
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Swoboda działalności gospodarczej.
Konstytucja RP art. 175
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pozycja sądów administracyjnych w systemie wymiaru sprawiedliwości.
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Granice korzystania z prawa własności.
u.s.g.
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Brak definicji usług publicznych.
u.s.p.
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym
Zadania powiatu, brak naruszania kompetencji gmin.
u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
u.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Wiążąca moc oceny prawnej i wskazówek sądu.
u.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Wiążąca moc prawomocnego orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeznaczenie terenu pod park i plac samorządowy mieści się w pojęciu usług publicznych. • Plan miejscowy doprecyzował ustalenia studium, nie naruszając ich istoty. • Ingerencja w prawo własności Powiatu była uzasadniona interesem publicznym i społecznym (ochrona zabytków, przestrzeń publiczna). • Zasada proporcjonalności została zachowana, a interes publiczny zaspokojony z minimalnym uszczerbkiem dla interesu Powiatu. • Ochrona konserwatorska uzasadniała ograniczenie zabudowy.
Odrzucone argumenty
Niezgodność planu z ustaleniami studium w zakresie przeznaczenia terenu (zabudowa usługowa/edukacyjna vs. park/plac). • Naruszenie prawa własności Powiatu poprzez ograniczenie jego możliwości zagospodarowania terenu. • Naruszenie granic władztwa planistycznego gminy.
Godne uwagi sformułowania
ingerencja w sferę prawa własności musi pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów • nie można poprzestać na prostym stwierdzeniu zgodności miejscowego planu ze studium • nie można tracić z pola widzenia szczególnych okoliczności niniejszej sprawy tj. w sporze pozostają dwie jednostki samorządu terytorialnego • nie można zatem poprzestać na prostym stwierdzeniu zgodności miejscowego planu ze studium • uchwalając plan miejscowy rada gminy jest więc uprawniona do tego, aby po przeanalizowaniu potrzeb wspólnoty samorządowej zdecydować o przeznaczeniu określonych terenów pod usługi publiczne • pozbawienie właściciela części - nawet znacznej - atrybutów korzystania lub (i) rozporządzania rzeczą - nie musi oznaczać ingerencji w istotę jego prawa własności.
Skład orzekający
Magdalena Józefczyk
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Zdrzałka
sędzia
Maria Mikolik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad wyważania interesów publicznego i prywatnego przy uchwalaniu planów miejscowych, zwłaszcza w sporach między jednostkami samorządu terytorialnego oraz w kontekście ochrony prawa własności i interesu publicznego (np. ochrony zabytków)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu między gminą a powiatem oraz specyfiki przeznaczenia terenu (park, tereny historyczne).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między dwiema jednostkami samorządu terytorialnego o przeznaczenie atrakcyjnego terenu, co pokazuje złożoność planowania przestrzennego i wyważania różnych interesów.
“Powiat kontra Miasto: Kto decyduje o przyszłości zabytkowego parku?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.