II SA/Rz 152/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1957 r. dotyczącego przejęcia nieruchomości, uznając, że skarżący wykazał swoje następstwo prawne i potrzebę dalszych ustaleń.
Skarżący W. T. domagał się stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1957 r. o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, twierdząc, że jest spadkobiercą pierwotnych właścicieli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego jako strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję, stwierdzając, że skarżący wykazał następstwo prawne po swoich przodkach i że konieczne są dalsze ustalenia, czy sporne nieruchomości zostały objęte orzeczeniem z 1957 r.
Sprawa dotyczyła wniosku W. T. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 24 kwietnia 1957 r., które dotyczyło przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) dwukrotnie odmówiło wszczęcia postępowania, argumentując, że W. T. nie wykazał swojego interesu prawnego jako strony postępowania, ponieważ nie udowodnił, że sporne nieruchomości zostały przejęte właśnie tym orzeczeniem, a także nie wykazał swojego następstwa prawnego po pierwotnych właścicielach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Sąd uznał, że skarżący wykazał swoje następstwo prawne po swoich przodkach, przedstawiając postanowienie o stwierdzeniu praw do spadku po bracie i matce. Kluczową kwestią stało się ustalenie, czy orzeczenie z 1957 r. faktycznie objęło nieruchomości (w tym działki leśne), które były własnością rodziny skarżącego. Sąd wskazał, że choć orzeczenie z 1957 r. nie zawierało wykazu właścicieli ani parcel, to istnieją inne dokumenty (dekret spadkowy, ugoda graniczna, rejestry posiadania, dokumentacja geodezyjna), które mogą pomóc w wyjaśnieniu tej kwestii. Sąd nakazał SKO ponowne rozpatrzenie wniosku, w tym ewentualne skorzystanie z pomocy biegłego geodety, w celu ustalenia, czy orzeczenie z 1957 r. objęło sporne parcele leśne. Dopiero po takim ustaleniu będzie można rozstrzygnąć, czy W. T. jest stroną postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wnioskodawca może mieć interes prawny, jeśli wykaże swoje następstwo prawne oraz że jego nieruchomość mogła być objęta kwestionowanym orzeczeniem. Odmowa wszczęcia postępowania jest przedwczesna bez takich ustaleń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący wykazał swoje następstwo prawne po przodkach. Kluczowe jest jednak ustalenie, czy orzeczenie z 1957 r. faktycznie objęło nieruchomości należące do rodziny skarżącego. Bez tych ustaleń odmowa wszczęcia postępowania jest przedwczesna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 157 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dekret z dnia 27 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, rzeszowskiego i krakowskiego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący wykazał swoje następstwo prawne po pierwotnych właścicielach nieruchomości. Konieczne jest dalsze ustalenie, czy kwestionowane orzeczenie z 1957 r. faktycznie objęło nieruchomości należące do rodziny skarżącego, co jest warunkiem do oceny jego interesu prawnego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja SKO, że skarżący nie wykazał interesu prawnego, ponieważ nie udowodnił, że jego nieruchomość została przejęta orzeczeniem z 1957 r. (uznana za przedwczesną).
Godne uwagi sformułowania
stanowisko to jest przedwczesne O tym, czy W. T. jest stroną w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN z [...] kwietnia 1957r. decydują łącznie dwie okoliczności
Skład orzekający
Jerzy Solarski
sprawozdawca
Jolanta Ewa Wojtyna
członek
Stanisław Śliwa
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, zwłaszcza gdy przedmiotem jest przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dawnych orzeczeń, oraz konieczność wykazania związku między nieruchomością a kwestionowanym orzeczeniem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przejęciem nieruchomości na podstawie orzeczeń z lat 50. XX wieku i wymaga indywidualnej oceny dowodów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o własność nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa w czasach PRL, co może być interesujące ze względu na historyczny kontekst i problemy z ustalaniem praw własności po latach.
“Po latach walki o odzyskanie ziemi przejętej przez PRL: sąd każe wyjaśnić, czy orzeczenie z 1957 roku faktycznie objęło rodzinne grunty.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 152/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2006-07-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-02-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Jerzy Solarski /sprawozdawca/ Jolanta Ewa Wojtyna Stanisław Śliwa /przewodniczący/ Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art. 157 par. 3, art. 28 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Jerzy Solarski /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję S. K. O. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od S. K. O. na rzecz skarżącego W. T. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] grudnia 2005r, nr [...] S. K. O. ( zwane dalej: SKO lub), po rozpatrzeniu wniosku W. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...].11.2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia P. P. R. N. z dnia [...] kwietnia 1957r. znak [...] dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości R. Gm. [...]. Decyzję tą wydano na podstawie art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 157 i art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ). W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...].11.2005r. znak [...], na podstawie art. 157 § 3kpa odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia P. P. R. N. z dnia [...] kwietnia 1957r. dotyczącego przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości R. gm. [...], ponieważ wnioskodawca – W. T. nie wykazał, iż jest stroną postępowania zgodnie z art. 28 kpa., tj. by legitymował się interesem prawnym, uprawniającym go do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożył W. T. podając, że uzasadnienie Kolegium nie jest przekonywujące, bo dekret przyznania spadku z dnia 8 lipca 1939r. powinien być wystarczającym dowodem potwierdzającym prawo własności nieruchomości, w okresie przejęcia ich na Skarb Państwa tym bardziej, że nie ma dowodu przeciwnego. Wskazał też, że prawo własności parcel ujawnione przed wojną na rzecz B. T. w wyniku spadkobrania przeszło na M. T., a następnie na podstawie stwierdzenia praw do spadku z 2003 roku – na W. T. – wnioskodawcę. Wnioskodawca zakwestionował również ustalenia odnoszące się do nieruchomości, które były własnością B. T. konkludując, że brak wymienienia w orzeczeniu z 1957 roku numerów parcel przejętych na rzecz Skarbu Państwa nie może stanowić przeszkody w stwierdzeniu nieważności tego orzeczenia, a jeśli będzie potrzeba – również decyzji z dnia [...].02.1964r. o przejęciu gruntów. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podało, że interes prawny w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości posiadają jedynie strony postępowania zakończonego decyzją będącą przedmiotem weryfikacji, a zwłaszcza osoby, którym przysługiwało prawo własności do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa. Wobec tego uczestnikami postępowania o przejęcie przedmiotowych nieruchomości byli właściciele gruntów położonych na przejmowanym obszarze, którzy jednak nie zostali wymienieni w kwestionowanej decyzji PPRN z dnia [...].07.1957r.; w orzeczeniu tym nie zostały wymienione również przejmowane grunty. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika aby nieruchomości będące własnością B. T. czy M. T. zostały przejęte kwestionowaną decyzją tym bardziej, że zachodzi prawdopodobieństwo, iż sporne grunty mogły być przejęte innym orzeczeniem, a to decyzją Prezydium PRN z dnia [...].01.1964 znak [...]. Okoliczność ta nie jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem gdyby przedmiotowy grunt został przejęty orzeczeniem z 1964r., to wnioskodawca legitymowałby się interesem prawnym uprawniającym do wstąpienia o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia. Dodatkowo K. wskazało, że w piśmie U. R. z dnia 10.12.1990r. znak [...] wskazano jako właściciela gruntów o łącznej powierzchni 6,7284 ha ( w tym 9 działek leśnych ) W. T., a nie B. T. wg stanu posiadania na dzień 15.03.1963r. Wobec powyższych okoliczności W. T. nie może być uznany za stronę postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium PRN z dnia [...] kwietnia 1957r. Na decyzję tą skargę wniósł W. T. domagając się jej uchylenia wraz z decyzją ją poprzedzającą. Zakwestionował ustalenie, że nie przysługuje mu przymiot strony postępowania podając, że jego żądanie dotyczy zwrotu parcel 707, 880, 59, 592, 593, 594, 595, 706/1 oraz 706/2 położonych w R. Gm. [...]. Parcele te stanowiły własność jego ojca a następnie brata M., co jest potwierdzone dekretem przyznania spadku z lipca 1939r. Następnie nieruchomości te, przy dokonywaniu regulacji ustroju rolnego, znalazły się w obszarze gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa. Wskazując z kolei na pismo U. R. z dnia 10.12.1990 nr [...] stwierdził, że w 1952 roku przedmiotowe gospodarstwo składało się z dwóch pozycji: - 4,3890 ha gruntów oszacowanych, - 2,3394 ha las. Działki leśne weszły w skład działki nr 231 wpisanej na lasy państwowe, a po zmianie oznaczenia - działki nr 161, która stanowi własność P. G. L. Ostateczna powierzchnia gospodarstwa na skutek tych czynności geodezyjnych wynosi 4,72 ha i jest zbliżona do wykazanych gruntów rolnych. Powyższe wskazuje, że gruntów stanowiących las w jego gospodarstwie nie ma, bowiem znalazły się one w obszarze gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa. Wskazał również na dotychczasowe postępowanie, gdzie sprawa o stwierdzenie nieważności z jego wniosku ciągnie się już od co najmniej dziesięciu lat i w tamtych postępowaniach nikt nie kwestionował interesu prawnego do żądania uchylenia decyzji o przejęciu gruntów na Skarb Państwa. Dopiero ostatnia decyzja Wojewody [...] oparta była na twierdzeniu, że nie jest stroną, gdyż nie jest następcą prawnym brata M. T. Wątpliwości te rozstrzygnięte został stwierdzeniem praw do spadku, co nastąpiło postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z 25.11.2003r. Polemizując natomiast z argumentacją Kolegium dotyczącą wpisu gruntów na rzecz W., a nie B. T. wywodził, że imiona te były używane zamiennie i w każdym razie B. vel W. ta sama osoba. W dalszej części skargi naprowadził, że z uwagi na żądanie zawarte we wniosku, które dotyczy zwrotu nieruchomości bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy grunty przejęte zostały na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia z 1957 roku, czy też decyzji z 1964 roku. Reasumując stwierdził, że przed regulacją ustroju rolnego gospodarstwo rolne liczyło 4,3890 ha gruntów rolnych i 2,3394 stanowiących las. Ponieważ ani ojciec, ani brat nie byli wysiedleni, dlatego w sprawie nie mają zastosowania przepisy dotyczące przejęcia na własność Państwa gruntów po osobach wysiedlonych. Ostateczna powierzchnia gospodarstwa na skutek czynności geodezyjnych i administracyjnych wynosi 4,72ha, brakuje więc gruntów, o które toczy się postępowanie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów wskazało, że wniosek dotyczył stwierdzenia nieważności konkretnej decyzji, a nie zwrotu nieruchomości. Wynika to postanowienia NSA sygn. I OW 16/05, gdzie Sąd wskazał, że do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia PRN z 1957 roku właściwym jest SKO. Ponadto pismem z dnia 11.08.2005r. Kolegium wystąpiło do wnioskodawcy, czy podtrzymuje wniosek o stwierdzenie nieważności i wezwało o udowodnienie interesu prawnego w ubieganiu się o stwierdzenie nieważności orzeczenia. Kolegium podkreśliło również, dla sprawy nie jest obojętne, czy i jakim orzeczeniem przejęto na rzecz Państwa nieruchomości. Postępowanie nadzorcze o stwierdzenie nieważności musi bowiem dotyczyć konkretnej decyzji, a nie może być prowadzone w stosunku do nieruchomości wskazanej jako rzekomo przejęta daną decyzją. O tym więc, czy wnioskodawca jest stroną postępowania nadzorczego decyduje nie tylko to, że jest następcą prawnym byłego właściciela nieruchomości wskazanej we wniosku ale również potrzebne jest wykazanie, że ta nieruchomość przejęta była właśnie orzeczeniem, którego unieważnienia się domaga. W sprawie skarżący nie wykazał, że nieruchomość należąca uprzednio do ojca stała się własnością Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Stan faktyczny jest następujący: pismem z dnia 24.06.1990r. W. T. zwrócił się do M. O. Ś., Z. N. i L. o zwrot lasu o powierzchni 2,34ha położonego w miejscowości R. , a składającego się z działek katastralnych nr 707, 880,591,592,593, 594, 595, 706/1 i 706/2. Podał, że wieś R. objęta była akcją "Wisła", jednakże jego rodzina nie była objęta przesiedleniem zachowując własność całego gospodarstwa, w tym również gruntów rolnych. Pismo to 15.11.1991r. zostało przekazane do U.W. w K. celem rozpatrzenia. W dniu 10.02.1992r. W. T. do protokołu sporządzonego w W. G. P. U. W. w K. podał dodatkowe informacje związane z lasem i jego właścicielem oraz następcami prawnymi. Na tej podstawie organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające i dysponując m.in. pismem U. R. z dnia 10.12.1990r. dotyczącym gruntów we wsi R. (K.5,6 akt adm.), rejestrem ustalenia stanu posiadania tej miejscowości z daty 15.03.1963r. (K.13), uchwałą i dekretem przyznania spadku Sądu Grodzkiego w B. z 8.07.1939r. (K.14), a także orzeczeniem P. P. R. N. z dnia [...] kwietnia 1957r. znak [...] (k.17) – decyzją z dnia [...].06.1992r. [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (k.18). Wojewoda ustalił, że na podstawie ugody zawartej w dniu 27.06.1956r przed geodetą M. S., określono faktyczną powierzchnię gospodarstwa pozostającego we władaniu właścicieli oraz jego granice uzgadniając, że gospodarstwo składa się z działek nr 44, 45, 10, 122, 70, 71, 121, 123, 124, 126 ogólnej powierzchni 4,80ha, na co wyraziła zgodę F. T. potwierdzając to własnoręcznym podpisem. Pozostały grunt został przejęty na Skarb Państwa co prowadzi do konkluzji, że skoro stan władania został potwierdzony przez użytkownika, to brak jest podstaw do stwierdzenia, iż pozostały grunt został przejęty niezgodnie z przepisami. Organ nadmienił również, że z mapy wsi R. sporządzonej w 1956 roku wynika, że grunt, z którego użytkowania zrezygnowała F. T. stanowił zakrzaczone pastwisko. Na skutek odwołania W. T., M. R. I G. żywnościowej decyzją z dnia [...].03.1996r. nr [...] – uchylił decyzję W. K. w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania wskazując, że z materiału dowodowego jednoznacznie wynika fakt pozostawania omawianego gospodarstwa rolnego we władaniu właścicieli i z tego względu gospodarstwo to nie zostało przejęte na własność Skarbu Państwa orzeczeniem z 1957 roku. Skoro wiec nieruchomości rolne nie podlegały przejęciu, to brak było również podstaw do innego potraktowania działki leśnej stanowiącej część składową tego gospodarstwa, którego powierzchnia ogólna wynosiła 6,7284ha. Rozpoznając ponownie sprawę W. K. uzupełnił materiał dowodowy m.in. o dokumentację geodezyjną przygotowaną do sprzedaży gruntów we wsi R. w 1959 roku oraz decyzje wydane w tej sprawie, a także orzeczenia Sądu Rejonowego w S. w sprawie wieczystoksięgowej odnoszącej się do tej miejscowości (K.40 – 52), po czym decyzją z dnia [...].02.1998r. [...], na podstawie art.156 § 1 Kpa - odmówił stwierdzenia nieważności decyzji (orzeczenia) PPRN z [...].04.1957r. Organ ustalił, że F. T. w wyniku regulacji otrzymała inne działki, niż wymienione w uchwale Sądu Grodzkiego z 8.07.1939r., a granice tego gospodarstwa zostały ustalone aktem ugody. Nowe gospodarstwo uwidocznione zostało w ewidencji gruntów wsi R. pod poz.4, gdzie wpisano wszystkie działki, które miały łączoną powierzchnię 4,8048ha. Odnosząc się natomiast do żądania zwrotu działek leśnych organ podał, że większość parcel katastralnych wymienionych w uchwale z [...].07.1939r. znajduje się poza granicą rolno- leśną i stanowi las. Przywrócenie stanu pierwotnego do gospodarstwa wnioskodawcy jest nieuzasadnione, a ponadto las został przejęty za zgodą zainteresowanych stron decyzją z dnia [...].11.1962r. i uwidoczniony w księgach wieczystych. I ta decyzja została uchylona przez M. R. i G. Ż. w dniu [...].02.1999r. (...), z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi stopnia wojewódzkiego i wytycznymi, że skoro F. T., właścicielka gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 6,7284ha w R., nigdy tego gospodarstwa nie opuściła i grunty rolne o pow.4,80ha znajdują się we władaniu i stanowią własność rodziny T., to nasuwają się wątpliwości co do zasadności przejęcia w trybie dekretu z 27.09.1947r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, działki leśnej będącej wówczas w faktycznym władaniu właścicieli. Dalsze postępowanie, prowadzone już przez Wojewodę [...] zaowocowało wydaniem decyzji w dniu [...].04.2002r. o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...].04.1957r., bowiem wnioskodawca nie wykazał, aby był stroną w rozumieniu art.28 Kpa. Brak jest bowiem dowodu, że zapis ciążący na M. T. na rzecz W. został wykonany, jak również brak jest stwierdzenia praw do spadku po M., a w konsekwencji umocowania wnioskodawcy do występowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez M. R. i R. W. ( z dnia [...].09.2004r. nr [...]) z argumentacją, że wnioskodawca nie wykazał by był następcą M. T., a więc aby był stroną postępowania. W wyniku skargi W. T., Minister na podstawie art.132 § 1 Kpa, decyzją z dnia [...].11.2004r. [...], uchylił swoje rozstrzygnięcie i jednocześnie decyzję Wojewody [...] z [...].04.2002r. w całości i umorzył postępowanie tego organu. Minister przyjął, że wojewoda nie jest organem wyższego stopnia w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia, a organem właściwym jest samorządowe kolegium odwoławcze. W takim stanie sprawy Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...].12.2004r. sprawę przekazał do właściwości S. K. O. Kolegium nie zgodziło się z przekazaniem sprawy i wnioskiem z dnia 11.01.2005r. wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. NSA postanowieniem z dnia 18.05.2005r. sygn. I OW 16/05 wskazał S. K. o. jako organ właściwy do załatwienia sprawy z wniosku W. T. o stwierdzenia nieważności orzeczenia P. P. R.N. z dnia [...] kwietnia 1957r. w przedmiocie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości R. Rozpoznając wniosek Kolegium dysponując dodatkowo m.in. postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...].11.2003r. sygn. [...] o stwierdzeniu praw do spadku po M. T. oraz po F. T., decyzją z dnia [...].11.2005r. a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2005r, nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia P. P. R. N. z dnia [...] kwietnia 1957r. Rozstrzygnięcia te stanowią przedmiot skargi. Przedstawiony stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że od samego początku postępowanie z wniosku W. T. ukształtowane zostało jako żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN z dnia [...].04.1957r. Świadczą o tym wydawane w sprawie decyzje, poczynając od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].06.1992r. [...], poprzez decyzję M. R. I G. Ż. z dnia [...].03.1996r. nr [...], kolejną Wojewody z dnia [...].02.1998r. [...] i M. R. i G. Ż. z dnia [...].02.1999r. – [...], następnie decyzję Wojewody z dnia [...].04.2002r. oraz dwie decyzje M. R. i R. W. z dnia [...].09.2004r. nr [...] oraz z dnia [...].11.2004r. [...]. Również dalsze rozstrzygnięcia, w tym postanowienie NSA z dnia 18.05.2005r. sygn. I OW 16/05 w sposób jednoznaczny wskazały, że żądanie W. T. dotyczy stwierdzenia nieważności orzeczenia P. P. R. N. z dnia [...] kwietnia 1957r. Zatem zarzut skargi, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje kwestia, czy nieruchomości zostały przejęte na Skarb Państwa orzeczeniem z 1957r., czy decyzją z 1964 roku, skoro wniosek dotyczy zwrotu szczegółowo wskazanych parcel leśnych, nie może odnieść skutku w postaci uchylenia zaskarżonych decyzji. Podkreślić w tym miejscu należy, że od samego początku postępowanie zostało ukształtowane i było prowadzone jako sprawa z wniosku o stwierdzenie nieważności konkretnego, ściśle wskazanego rozstrzygnięcia, a to orzeczenia PPRN z [...].04.1957r. Konsekwencją takiego wniosku było związanie organu jego treścią. Stąd też żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN z 9.04.1957r. było rozpatrywane przez S. K. O., które na podstawie art.157 § 3 Kpa odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionego orzeczenia, ponieważ – zdaniem tego organu – W. T. nie wykazał, że jest stroną tego postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art.157 § 3 Kpa może nastąpić jedynie wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych obejmuje na przykład sytuacje, gdy żądanie stwierdzenia dotyczy decyzji, która jeszcze nie została wydana (zob. wyrok NSA z 1.07.1998r. sygn. III SA 1342/97 – LEX nr 44821). Natomiast niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych oznacza, że wniesienie żądania przez dany podmiot nie może wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania administracyjnego. Przeważnie obejmuje to sytuacje, gdzie podmiot żądający stwierdzenia nieważności decyzji nie jest stroną w rozumieniu art.28 Kpa (zob. np. wyrok NSA z 8.07.1999r. sygn. IV SA 2152/97 – LEX nr 47902). Właśnie taki pogląd zaprezentowało Kolegium, przy czym w ocenie Sądu stanowisko to jest przedwczesne. O tym, czy W. T. jest stroną w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN z [...].04.1957r. decydują łącznie dwie okoliczności, a mianowicie: 1. czy W. T. wykazał, że jest spadkobiercą osób wymienionych w uchwale i dekrecie przyznania spadku Sądu Grodzkiego w B. z [...].07.1939r., jako spadkobiercy B. T. oraz 2. czy orzeczenie, którego wniosek dotyczy, objęło grunty rolne i leśne w miejscowości R. wymienione w uchwale i dekrecie przyznania spadku Sądu Grodzkiego w B. z 8.07.1939r., których właścicielem byli spadkobiercy B. T. Odpowiadając na pierwszy punkt stwierdzić należy, że skarżący przedłożył postanowienie (w kserokopii, k.24) Sądu Rejonowego w S. z dnia [...].11.2003r. sygn. [...] o stwierdzeniu praw do spadku po bracie – M. T. oraz po matce – F. T. Zgodnie z tym postanowieniem jedynym spadkobiercą po wymienionych, łącznie z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym położonym w R., jest wnioskodawca W. T. Zatem wnioskodawca wykazał następstwo prawne po B. T. Jeśli chodzi natomiast o punkt drugi to zgodzić należy się ze stwierdzeniem Kolegium, iż w miejscowości R. na własność Skarbu Państwa przeszło 431ha gruntów, przy czym orzeczenie PPRN z [...].04.1957r. nie zawiera ani wykazu właścicieli, ani wykazu parcel, które zostały przejęte. Niemniej jednak na obecnym etapie postępowania wykluczyć się nie da, że w przejętych gruntach znalazły się parcele leśne, których wniosek dotyczy. Dla wyjaśnienia tej kwestii wskazać należy przede wszystkim na uchwałę Sądu Grodzkiego w B. i dekret przyznania spadku z dnia [...] lipca 1939r. [...], które stanowią podstawę ustalenia, jakie parcele położone w R. były własnością zmarłego w dniu 1.02.1939r. B. T. Kolejnym dowodem potwierdzającym własność jest dokumentacja sporządzona na potrzeby zlikwidowania sporu granicznego w dniu 27.VI.1956r. Zaznaczyć też należy, że poza wymienionymi dokumentami parcele objęte dekretem z 1939 roku ujęte zostały w rejestrze z ustalenia stanu posiadania na dzień 15.03.1963r., gdzie jako posiadacza (a nie właściciela) wg stanu dotychczasowego wskazano W. T., a stanu nowego – F. T. zd. A.; w uwagach (kolumna 44) dopisano,: spadek po mężu W. T. (k.13). O ile nie istnieją odrębne wykazy gruntów, których orzeczenie z 1957 roku dotyczyło to wątpliwość, czy orzeczenie to objęło wskazane przez wnioskodawcę parcele leśne może być wyjaśniona przy pomocy innych dowodów, jak chociażby wykazu gruntów przeznaczonych do sprzedaży zgodnie z obwieszczeniem PPRN z dnia 28.04.1959r. (K.41). Dowodem też będzie decyzja PRN z dnia [...].11.1962r. [...], o której mowa we wnioskach Prezydium PRN z dnia [...].03.1964r. [...] oraz [...] (k.48 i 50) wraz z rejestrem i planem (K.47), czy też decyzja z 1964 roku, wskazana w uzasadnieniu przez Kolegium. Dokumentacja geodezyjna, która legła u podstaw tych orzeczeń i wniosków może bowiem pozwolić na ustalenie, że sporny las przeszedł na własność Skarbu Państwa innym, niż orzeczenie PPRN z [...].04.1957r. rozstrzygnięciem. Kwestia ta wymaga jednak poczynienia jednoznacznych ustaleń. Rozpoznając powtórnie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Kolegium – w razie potrzeby przy pomocy biegłego geodety – poczynając od stanu wg oznaczenia parcel leśnych objętych dekretem z przyznania spadku, aż do aktualnego oznaczenia tych nieruchomości ustali, czy orzeczenie PPRN z [...].04.1957r. objęło wskazane we wniosku parcele leśne. Dopiero takie ustalenia pozwolą na udzielenie odpowiedzi, czy W. T. jest stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1957 roku. Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, na podstawie art.145§ 1 pkt 1 lit.c) ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270, ze zm.). Orzeczenie o kosztach uzasadnia art.200 wskazanej ostatnio ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI