II SA/RZ 1515/24

II SA/Rz 1515/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 9, art. 8 ust. 1 pk1,
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 20 września 2024 r. nr SKO.4110/78/2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego – skargę oddala –
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 20 września 2024 r., nr SKO.4110/78/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium", "Organ II instancji" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz" lub "Organ I instancji") z 30 lipca 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania J. P. (dalej: "Skarżący") zasiłku stałego z tytułu niepełnosprawności.
W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz.572 ze zm. – dalej: "K.p.a.") oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm. – dalej: "u.p.s.").
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 5 lipca 2024 r. Skarżący zwrócił się do Organu I instancji z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego z tytułu niepełnosprawności. Na podstawie wywiadu środowiskowego i przedłożonych dokumentów ustalono, że Skarżący jest osobą samotną, bezdzietną i niepełnosprawną. Posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności ważne do 30 czerwca 2026 r. Nie posiada uprawnień rentowych z żadnego z systemów zabezpieczenia społecznego.
Decyzją z 30 lipca 2024 r. nr [...], Burmistrz odmówił przyznania Skarżącemu zasiłku stałego z tytułu niepełnosprawności.
W uzasadnieniu wskazano, iż przyczyną wydania decyzji odmownej jest brak spełnienia przesłanki wynikającej z art. 37 ust. 1 pkt 1) u.p.s. dotyczącej kryterium dochodowego. Skarżący posiada bowiem dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 2,7103 ha przeliczeniowych, wynoszący 931,95 zł. miesięcznie, zaś kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 776,00 zł. miesięcznie. W świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., wyklucza to możliwość przyznania zasiłku stałego. Organ I instancji nadmienił, iż odrębną decyzją przyznał wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy w kwocie 300 zł. z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów leczenia.
Od przedmiotowej decyzji - zachowując ustawowy termin - odwołanie wniósł Skarżący. Zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W uzasadnieniu odwołania wskazano, iż wnioskodawca wprawdzie posiada gospodarstwo rolne, ale nie osiąga z niego żadnych dochodów, bowiem oddał je w bezpłatną dzierżawę, do której został zmuszony, bowiem ze względu na swoją niepełnosprawność nie byłby w stanie samodzielnie go prowadzić.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez Skarżącego odwołania, zaskarżoną decyzją z 20 września 2024 r., nr SKO.4110/78/2024, Kolegium utrzymało decyzję Burmistrza w mocy.
Organ odwoławczy podniósł, że zasiłek stały jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, które przysługuje osobom pełnoletnim, które są niezdolne do pracy z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy. Otrzymać go mogą osoby samotnie gospodarujące, których dochód jest niższy od ustalonego kryterium dochodowego dla tej grupy, lub osoby pozostające w rodzinie, jeśli dochód w tej rodzinie nie przekracza ustalonego kryterium na osobę. Dochód określany jest jako suma miesięcznych przychodów, pomniejszona o składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz inne określone obciążenia.
W niniejszej sprawie dochód Skarżącego został ustalony na podstawie posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,7103 ha przeliczeniowego. Zgodnie z u.p.s., przyjmuje się, że z każdego hektara przeliczeniowego uzyskuje się dochód w wysokości 345 zł, niezależnie od tego, czy gospodarstwo jest faktycznie uprawiane lub dzierżawione. Wnioskodawca w odwołaniu wskazał, że jego gospodarstwo zostało oddane w bezpłatną dzierżawę, przez co nie uzyskuje żadnych dochodów z tej nieruchomości. Niemniej jednak, zgodnie z przepisami, posiadanie gruntu rolnego skutkuje fikcyjnym dochodem, który wynosi 345 zł za każdy hektar, niezależnie od rzeczywistych dochodów. Ponadto Kolegium naprowadziło, że orzecznictwo wskazuje, że nie ma podstaw, by przy ustalaniu dochodu wnioskodawcy uwzględniać okoliczności dotyczące faktycznego wykorzystania gruntu rolnego, a jedynie wielkość posiadanego gospodarstwa rolnego.
Na podstawie powyższego, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo ustalił dochód wnioskodawcy, który przekraczał kryterium dochodowe wymagane do przyznania zasiłku stałego. Zdaniem Kolegium wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu, Organ I instancji poczynił prawidłowe ustalenia w sprawie i zasadnie uznał, że Skarżący posiada dochód przekraczający ustawowe kryterium uprawniające do zasiłku stałego.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 7 K.p.a. poprzez niezastosowanie się do przepisu w postaci braku podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ponadto poprzez brak dopuszczenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego, mimo tego że dowody te były istotne dla postępowania;
- art. 77 K.p.a. poprzez brak działania które ma na celu wyczerpujące zebranie i przeprowadzenie materiału dowodowego, brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
- art. 8 K.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości i brak wyjaśnienia skarżącemu istotnych dla niego kwestii;
- art. 6 K.p.a. poprzez działanie organu administracyjnego niemieszczące się w granicach prawa oraz naruszające przepisy prawa, a tym samym naruszenie zasady praworządności.
Mając na uwadze powyższe wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu zasiłku stałego z tytułu niepełnosprawności ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpatrzenia. Ponadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów tj. m.in.: umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego wraz aneksem - na okoliczność wykazania, że Skarżący spełnia kryteria dochodowe, bowiem nie uzyskuje żadnego dochodu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna
Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, dalej u.p.s.) zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z powyższego przepisu wynika, że przyznanie świadczenia w formie zasiłku stałego jest uzależnione od kumulatywnego spełnienia kilku przesłanek, do których należą: pełnoletniość osoby ubiegającej się o zasiłek, niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy (spowodowana niepełnosprawnością) oraz uzyskiwanie dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego.
W sprawie kwestią sporną była wyłącznie wysokość uzyskiwanego przez Skarżącego dochodu.
Organ ustalił, że Skarżący osiąga dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 931,95 zł i tym samym przekracza kwotę kryterium dochodowego wynoszącą 776 zł.
Skarżący nie zgadza się z tym stanowiskiem. Twierdzi, że nie uzyskuje dochodu z gospodarstwa rolnego, które wydzierżawił, ponadto ze względu na stan swojej niepełnosprawności nie jest w stanie tego gospodarstwa nawet prowadzić.
W sporze tym rację należy przyznać Organom.
Zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 345 zł.
Wskazana kwota 345 zł wynika z kolei z § 1 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz.U. z 2021 r., poz.1296) obowiązującego w dacie wydawania decyzji przez Organy.
Ze znajdującego się w aktach zaświadczenia Burmistrza [...] z 17 lipca 2024 r., Nr [...] J. P.figuruje jako podatnik gospodarstwa rolnego o powierzchni przeliczeniowej hektarów 2,7013 ha, błędnie wskazane przez Organy 2,7103 ha, co nie miało jednak wpływu na prawidłowo ustaloną kwotę 931,95 zł.
Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pk1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a wyżej powołanego rozporządzenia kwota kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynosiła 776 zł.
Wbrew zarzutom skargi ugruntowane jest stanowisko doktryny i orzecznictwa, z którego wynika, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydują tytuł własności lub posiadania gruntu (w nin. sprawie - m.in. z tytułu dziedziczenia) oraz jego zaklasyfikowanie (rodzaj użytków, klasa gleboznawcza). Ustawodawca przyjął fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. W celu ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel/każdy posiadacz samoistny nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 345 zł z hektara przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 marca 2020 r., sygn. III SA/Gd 828/19, wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. III SA/Lu 636/18, czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Kr 348/20 orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczeni.nsa.gov.pl ).
Z tych powodów nieuzasadnione są zarzuty naruszenia art. 7, 77, 8, 9 i 6 k.p.a. polegające na niewyczerpującym wyjaśnieniu tego czy Skarżący prowadzi gospodarstwo rolne i czy uzyskuje z niego dochód.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo określiły dochód Skarżącego i zasadnie odmówiły przyznania zasiłku stałego i z tych powodów skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.