II SA/Rz 1510/24

II SA/Rz 1510/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1673
art. 9a ust. 3, art. 9a ust. 5, art. 9a ust. 15
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Tarnobrzegu na uchwałę Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 27 lipca 2023 r. nr LXXII/604/2023 w przedmiocie trybu i sposobu powoływania oraz odwoływania członków Zespołu Interdyscyplinarnego – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego w Tarnobrzegu (dalej: "Prokurator") jest uchwała Nr LXXII/604/2023 Rady Miejskiej w Nowej Dębie (dalej: "Rada" lub "organ") z dnia 27 lipca 2023 r. w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Zespołu Interdyscyplinarnego do spraw Przeciwdziałania Przemocy Domowej w Gminie Nowa Dęba.
Zaskarżona uchwała została wydana na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.; dalej: "u.s.g.") oraz art. 9a ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1249 z późn. zm.; dalej: "u.p.p.d.").
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Prokurator zarzucił zaskarżonej uchwale sprzeczność z art. 94 Konstytucji RP oraz art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 u.s.g. w zw. z art. 9a ust. 15 u.p.p.d. w zw. z art. 9a ust. 2 u.p.p.d., z uwagi na przekroczenie przyznanej Radzie delegacji ustawowej zapisami § 1 ust. 3 oraz § 1 ust. 4 uchwały i wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w tym zakresie.
Prokurator wskazał, że zgodnie z wyżej wymienionymi zapisami uchwały, w celu powołania członków Zespołu, Burmistrz występuje do podmiotów określonych w art. 9a ust. 3 pkt 1-6 oraz ust. 4 u.p.p.d., o imiennie wskazanie osób mających reprezentować dany podmiot w Zespole oraz, że w tym celu, może także wystąpić do podmiotów określonych w w art. 9a ust. 5 u.p.p.d. Prokurator zwrócił następnie uwagę, że art. 9a ust. 3 i 4 u.p.p.d., wskazuje podmioty, których przedstawiciele obligatoryjnie są w składzie zespołu, zaś art. 9a ust. 5 określa, jakie podmioty mogą wchodzić skład zespołu interdyscyplinarnego. Jak zauważył, ustawa określa zatem wprost skład zespołu interdyscyplinarnego i żaden jej przepis nie upoważnia rady do ustalania innego składu zespołu interdyscyplinarnego. Prokurator podkreślił, że zawarta w art. 9a ust. 15 u.p.p.d delegacja ustawowa upoważnia radę do podjęcia uchwały i uregulowania w niej trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania, ale nie daje kompetencji organowi lokalnemu do kształtowania katalogu podmiotów, które tworzą zespół interdyscyplinarny. Żaden przepis ustawy nie daje radzie uprawnienia, do tego, aby stanowić zasadę, że podmiot którego członkowie, zgodnie z ustawą, wchodzą w skład zespołu, wytypuje, wskaże imiennie czy oddeleguje przedstawicieli spośród których wójt będzie wybierał skład zespołu. Prokurator zaznaczył, że wyłącznie upoważnionymi do kształtowania składu zespołu są wójt lub odpowiednio burmistrz czy prezydent miasta, co wynika z art. 9a ust. 2 u.p.p.d. Rada nie została upoważniona do określania przyczyn odwołania członków zespołu ani wskazania podmiotu, który decyduje o składzie zespołu.
W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie. Wyjaśniła, że kwestionowane zapisy uchwały nie nakazują Burmistrzowi powołania osoby wskazanej przez podmiot - uchwała w zakresie powołania osoby wskazanej przez podmiot nie zawiera żadnych nakazów. Zdaniem Rady, twierdzenie Prokuratora, że Rada ogranicza Burmistrza w wyborze członków zespołu, nie ma potwierdzenia w treści skarżonej uchwały. Burmistrz nie jest związany wskazaniem podmiotu, gdyż w uchwale nie ma zapisu, że tak wskazaną osobę musi powołać do Zespołu.
W piśmie procesowym z 30 stycznia 2025r. Organ wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ponieważ Rada Miejska w Nowej Dębie uchwaliła nową uchwałę w spawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego. Wskazano, że nowa uchwała w całości zmieniła kwestionowane w skardze przepisy, więc postępowanie z tych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz inne akty tych organów podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Jak przewiduje art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 609 z późn. zm., dalej: u.s.g.) uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Stosownie do art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.
W pierwszej kolejności, odnosząc się do wniosku Organu o umorzenie postępowania sądowego należy wskazać, że uchylenie uchwały poddanej kontroli sądu nie czyni postępowania sądowego bezprzedmiotowym. Co do zasady sąd administracyjny władny jest wobec aktu prawa miejscowego stwierdzić nieważność. Takie rozstrzygniecie, oparte na przepisie art. 147 § 1 p.p.s.a., powoduje, że od samego początku uchwała nie była zdolna wywołać skutku prawnego, a zatem nie kształtowała uprawnień lub obowiązków podmiotów prawa. Z kolei uchylenie uchwały przerywa skutek prawny z dniem jej uchylenia, pozostawiając w mocy skutki powstałe na podstawie uchylonej uchwały od wejścia jej do obrotu prawnego do dnia jej uchylenia (vide: wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2021 r., I OSK 339/19; wyrok NSA z dnia 27 maja 2008 r., II OSK 344/08; wyrok NSA z dnia 27 września 2007 r., II OSK 1046/07; postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2014 r., II FSK 1681/14). Tym samym uchylenie zaskarżonej uchwały nie oznacza, że niniejsze postępowanie sądowe podlega umorzeniu. Należało więc rozstrzygnąć, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały we wnioskowanym przez Prokuratora zakresie.
Po rozpoznaniu skargi Sąd stwierdził, że kwestionowane w skardze przepisy uchwały nie naruszają prawa. Prokurator w niniejszej sprawie wnosił o stwierdzenie nieważności § 1 ust. 3 oraz § 1 ust. 4 uchwały Nr LXXII/604/2023 Rady Miejskiej w Nowej Dębie.
Przepis § 1 ust. 3 ww. uchwały przewidywał, że w celu powołania członków Zespołu, Burmistrz występuje do podmiotów określonych w art. 9a ust. 3 pkt 1-6 oraz ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej o imienne wskazanie osób mających reprezentować dany podmiot w Zespole. Z kolei § 1 ust 4 ww. uchwały odpowiednio stanowił, że Burmistrz może także wystąpić do podmiotów określonych w art. 9a ust. 5 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej o imienne wskazanie osób mających reprezentować dany podmiot w Zespole.
W ocenie Sądu nie jest trafne stanowisko Prokuratora, że regulacje zawarte w ww. przepisach oznaczają, że to podmioty określone w art. 9a ust. 3 pkt 1-6 oraz ust. 4 u.p.p.d. a nie Burmistrz kształtowałyby skład zespołu. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że w zaskarżonej uchwale nie została przeniesiona kompetencja do powoływania składu Zespołu. Przepis § 1 ust. 2 uchwały przewiduje, że powoływanie i odwoływanie członków Zespołu odbywa się z inicjatywy Burmistrza w drodze zarządzenia.
Sąd nie podziela również stanowiska Prokuratora, że kwestionowane przepisy wykraczają poza zakres delegacji ustawowej, wyznaczonej w art. 9a ust. 15 u.p.p.d. Przepisem tym Rada została ustawowo upoważniona do określenia trybu i sposobu powołania oraz odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego. Aby członkowie zostali powołani, muszą zostać wyłonieni kandydaci do objęcia tej funkcji znani z imienia i nazwiska. Zatem wskazanie tych osób przez władze instytucji, które mają być reprezentowane w Zespole jest oczywiste i jest to właśnie element owego "trybu" czyli kolejnych etapów procedury, której zakończenie prowadzi do wyłonienia członków Zespołu, z których Burmistrz powoła Zespół jako całość. W ocenie Sądu zakwestionowane przez Prokuratora przepisy mają charakter przepisów proceduralnych, które mają posłużyć do dokonania wyboru zidentyfikowanych przedstawicieli podmiotów, wymienionych w art. 9a ust. 3-5 u.p.p.d. Regulują więc tryb i sposób powołania członków zespołu. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko WSA w Gliwicach, wyrażone w wyroku z 20.07.2022 r., III SA/Gl 1725/21 (LEX nr 3395655), w którym Sąd ten zwrócił również uwagę, że za takim rozwiązaniem przemawia także wykładnia celowościowa. Aby Zespół mógł należycie wykonywać przypisane mu zadania winny w nim zasiadać osoby posiadające ku temu właściwe kompetencje, a te najlepiej są znane organom podmiotów reprezentowanych w zespole. Sąd podziela również pogląd co do tego, że przepisy art. 9a u.p.p.d. nie pozbawiają możliwości występowania do podmiotów określonych w art. 9a ust. 3 pkt 1 - 6 oraz ust. 4 u.p.p.d. o imienne wskazanie osób mających reprezentować dany podmiot w Zespole Interdyscyplinarnym. Rada Gminy określając taki tryb działania, nie ingeruje w ten sposób w wyłączną kompetencję Burmistrza do ustalenia składu Zespołu. Niewątpliwie Burmistrz powołuje członków Zespołu spośród przedstawicieli podmiotów. Zatem informacja o nich przed powołaniem mieści się w zakresie określenia sposobu powoływania członków zespołu, o których mowa w art. 9a ust. 3, 4, 5 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie i nie pozbawia ustawowych kompetencji Burmistrza do powołania zespołu (tak wyrok WSA w Bydgoszczy z 29.05.2024 r., II SA/Bd 190/24, LEX nr 3782330).
Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zakwestionowane w skardze przepisy § 1 ust. 3 i ust. 4 uchwały nie naruszają prawa. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.