II SA/Rz 1500/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-01-24
NSAAdministracyjneWysokawsa
ewidencja gruntówprawo geodezyjneaktualizacja danychlegitymacja procesowainteres prawnysąsiedztwoprawo budowlanepostępowanie administracyjne

WSA w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania aktualizacyjnego ewidencji gruntów, uznając, że sąsiedzi nie mają legitymacji do wnioskowania o zmianę danych dotyczących działki, której nie są właścicielami.

Skarżący J. i J.G. domagali się zmiany użytku rolnego na leśny dla części sąsiedniej działki nr [...], twierdząc, że błąd w ewidencji uniemożliwia im realizację pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, uznając, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej do wnioskowania o aktualizację danych ewidencyjnych działki, której nie są właścicielami. WSA w Rzeszowie podzielił to stanowisko, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi J. i J.G. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie, która uchyliła decyzję Starosty i umorzyła postępowanie w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Skarżący domagali się zmiany użytku części działki nr [...] z leśnego na rolny, twierdząc, że błędne oznaczenie z 2007-2008 roku uniemożliwia im realizację pozwolenia na budowę ich sąsiedniej działki budowlanej nr [...]. Organ odwoławczy uznał, że skarżący, nie będąc właścicielami ani władającymi działką nr [...], nie posiadają legitymacji procesowej do wszczęcia postępowania aktualizacyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego (P.g.i.k.), który stanowi lex specialis wobec art. 28 k.p.a. WSA w Rzeszowie podzielił to stanowisko, podkreślając, że krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o aktualizację jest zamknięty i nie może być poszerzony o inne podmioty powołujące się na interes prawny. Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie mieli prawa domagać się zmiany danych ewidencyjnych działki, której nie są właścicielami, nawet jeśli posiadają interes prawny wynikający z prawa budowlanego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, osoby niebędące właścicielami lub władającymi nieruchomością nie posiadają legitymacji procesowej do złożenia wniosku o aktualizację danych ewidencyjnych dotyczących tej nieruchomości, zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Uzasadnienie

Przepis art. 24 ust. 2a pkt 2 P.g.i.k. stanowi normę lex specialis wobec art. 28 k.p.a. i w sposób zamknięty określa krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o aktualizację danych ewidencyjnych. Tylko właściciele lub samoistni posiadacze nieruchomości mogą skutecznie żądać wszczęcia takiego postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

P.g.i.k. art. 24 § ust. 2a pkt 2

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.i.k. art. 20 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

P.g.i.k. art. 24a § ust. 9

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.i.k. art. 24a § ust. 12

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie posiadają legitymacji procesowej do złożenia wniosku o aktualizację danych ewidencyjnych działki, której nie są właścicielami ani władającymi. Art. 24 ust. 2a pkt 2 P.g.i.k. jest przepisem szczególnym (lex specialis) wobec art. 28 k.p.a. i wyznacza zamknięty krąg podmiotów uprawnionych do wszczęcia postępowania aktualizacyjnego.

Odrzucone argumenty

Skarżący posiadają interes prawny wynikający z prawa budowlanego, który powinien być uwzględniony. Wniosek dotyczy zmian wprowadzonych na skutek modernizacji, co powinno być oceniane na ogólnych zasadach z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 24a ust. 9 P.g.i.k.

Godne uwagi sformułowania

norma lex specialis wobec art. 28 k.p.a., wyłączając ten ostatni jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego krąg podmiotów uprawnionych do złożenia takiego żądania jest zamknięty i nie może zostać poszerzony o inne podmioty powołujące się na posiadanie interesu prawnego

Skład orzekający

Elżbieta Mazur-Selwa

sprawozdawca

Magdalena Józefczyk

członek

Paweł Zaborniak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do wszczęcia postępowania o aktualizację danych ewidencyjnych gruntów i budynków oraz interpretacja przepisów P.g.i.k. w kontekście interesu prawnego sąsiadów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o aktualizację danych ewidencyjnych, gdzie wnioskodawca nie jest właścicielem nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest posiadanie odpowiedniej legitymacji procesowej w postępowaniach administracyjnych, nawet jeśli strona ma uzasadnione interesy (np. budowlane). Jest to ważna lekcja dla praktyków prawa administracyjnego.

Sąsiad chciał zmienić las na pole w ewidencji gruntów. Sąd powiedział "nie", bo nie był właścicielem.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1500/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 24 ust. 2a pkt 2, art. 24a ust. 12
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. G. i J. G. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 13 lipca 2023 r. nr GK-II.7221.136.2023 w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków - skargę oddala -
Uzasadnienie
II SA/Rz 1500/23
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi J.G. i J.G.1 (dalej: "skarżący") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie (dalej: "PWINGiK", "organ odwoławczy") z 13 lipca 2023 r. nr GK-II.7221.136.2023 umarzająca postępowanie organu I instancji w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - zwanej dalej "k.p.a."), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm. - zwanej dalej "P.g.i.k.").
Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych pismem z 18 listopada
2022 r. J. i J.G.1 wnieśli do Starosty [...] zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków wraz z wnioskiem o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w zakresie zmiany użytku dla działki nr [...], położonej w K., gmina M. Zdaniem wnioskodawców w toku przeprowadzonej w latach 2007-2008 modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gm. M. dokonano zmiany użytku gruntowego części działki nr ewid. [...], przekształcając pas gruntu tej działki o szerokości 20 m na całej długości działki, dotychczas oznaczony jako użytek rolny na las (użytek leśny - Ls). Wskazali, że wówczas właścicielem działki nr [...] był J.S. (obecnie jego syn D.S.). Zaznaczyli, że działka [...] sąsiaduje bezpośrednio z ich działką budowlaną [...], na której jest posadowiony dom mieszkalny. Zmiana statusu części działki nr [...] z rolnej na leśną nie była uzasadniona.
Po przeprowadzeniu postępowania Starosta [...] decyzją z 25 kwietnia 2023 r. nr GK.6623.4.1.2023 orzekł o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gmina M. w sposób:
1. w części kartograficznej operatu ewidencji gruntów i budynków w działce nr [...] w miejsce części użytku gruntowego: lasy - LsV wprowadzić użytek gruntowy grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych - Lzr-RV, zgodnie z dokumentacją geodezyjną wpisaną w dniu 20.03.2023 r. przez Starostę [...] do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...],
2. w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków zgodnie z ww. dokumentacją geodezyjną: w jednostce rejestrowej nr [...] w działce nr [...] o powierzchni 1,0165 ha w miejsce ujawnionych użytków gruntowych: lasy - LsIV o pow. 0,2929 ha oraz lasy - LsV o pow. 0,7236 ha wprowadzić użytki gruntowe: lasy - LsIV o pow. 0,2929 ha, lasy - LsV o pow. 0,5319 ha oraz grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych - Lzr-RV o pow. 0,1917 ha.
Starosta wskazał, że działka nr [...] nie jest własnością wnioskodawców, jednak posiadają oni interes prawny w, który wywodzą z norm prawa budowlanego. W momencie uzyskania przez wnioskodawców pozwolenia na budowę, działka nr [...] stanowiła użytek rolny, o czym świadczy m. in. mapa dochodzenia stanu władania, uchwała nr IV/31 Rady Gminy [...] z 21 stycznia 2003 r. w sprawie akceptacji zmiany charakteru użytkowania gruntów z rolnego na leśny wraz z załącznikami graficznymi (...), ortofotomapa (...) wg stanu na rok 2003 (...).
Starosta wskazał, że w związku z błędnym ujawnieniem w ewidencji gruntów i budynków użytku leśnego podczas modernizacji w 2007 r. inwestorzy nie będą mogli zrealizować swoich uprawnień wynikających z legalnie uzyskanego pozwolenia na budowę. W przypadku dopełnienia obowiązku wynikającego z art. 54 i 57 ust. 1 w zw. z ust. 3a Prawa budowlanego - zawiadomienia o zakończeniu budowy organ nadzoru budowlanego będzie zobligowany wnieść sprzeciw, z uwagi na odległość budynku mieszkalnego od ściany lasu.
Odnosząc się do merytorycznego rozpatrzenia sprawy Starosta podał, że "zarówno z mapy obowiązującej do czasu przeprowadzenia modernizacji ewidencji gruntów i budynków, jak również ze zdjęcia satelitarnego aktualnego na dzień 1 stycznia 2003 r. wynika, że działka nr [...] była częściowo działką rolną, niezalesioną - w części objętej wnioskiem. Na zdjęciu pobranym z geoportalu, aktualnym na dzień 1 stycznia 2009 r., widoczne jest nowe zalesienie części działki nr [...] oraz pas nieobjęty zalesieniem. Organ stwierdził, że podczas czynności związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gmina M. doszło do błędnego oznaczenia użytku na działce nr [...], a błąd ten został powielony przy powstawaniu uproszczonego planu urządzania lasu, opracowanego w 2016 r. i obowiązującego do 2025 r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył D.S. domagając się jej uchylenia i orzeczenia o odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów; ewentualnie uchylenia i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a) art. 20 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 3 i 3a w zw. z art. 24a ust. 12 P.g.i.k. w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,
b) art. 3 ust. 1 pkt a w zw. z art. 19 ust. 2 ustawy o lasach, poprzez jego niezastosowanie i dokonanie zmiany klasyfikacji gruntów;
2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wyniku sprawy, tj.:
a) art. 24a ust. 9 w zw. z art. 24a ust. 12 P.g.i.k. w zw. z art. 24 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyznanie wnioskodawcom przymiotu strony postępowania,
b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w części niewłaściwe zastosowanie,
c) art. 84 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie okoliczności wskazanych w uzasadnieniu za udowodnione, podczas gdy te wymagały wiadomości specjalnych, a w toku postępowania nie powołano dowodu z opinii biegłego.
Wskazaną na wstępie decyzją z 13 lipca 2023 r. PWINGiK w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w całości.
Organ wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek J. i J.G.1 dotyczący aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gmina M. w zakresie zmiany części użytku na działce nr [...]. Krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu postępowania aktualizacyjnego samodzielnie zakreśla norma art. 24 ust. 2a pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.i.k., nie odwołując się przy tym do pojęcia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Organ wskazał, że art. 24 ust. 2a pkt 2 P.g.i.k. stanowi normę lex specialis wobec art. 28 k.p.a., wyłączając ten ostatni jako podstawę wyznaczająca zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego. Stronami postępowania dotyczącego zmiany danych ewidencyjnych są właściciele lub inne podmioty władające konkretną działką ewidencyjną. Treść ewidencji wywiera skutki w sferze ich praw i obowiązków, m.in. w zakresie wysokości obciążeń publicznoprawnych związanych z własnością nieruchomości.
PWINGiK stwierdził, że J. i J.G.1 nie posiadają legitymacji prawnej do wszczęcia postępowania aktualizacyjnego. Dla działki nr [...] prowadzona jest księga wieczysta nr [...], z której wynika, że wnioskodawcy nie są właścicielami tej działki, ani nie legitymują się do niej innym tytułem prawnym. Takie same dane podmiotowe właściciela, dotyczące ww. działki są wykazane w ewidencji gruntów i budynków. Zatem J. i J.G.1 nie są ani właścicielami przedmiotowych gruntów, ani innymi władającymi tymi gruntami wykazanymi w ewidencji gruntów i budynków.
Organ uznał zatem, że wniosek w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytku gruntowego dla działki nr ewid. [...] został wniesiony przez osoby nie posiadające legitymacji do dokonania tych czynności, czyli przez osoby nie będące stroną. To zaś uzasadnia umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W okolicznościach sprawy nie jest kwestionowane, że ww. działka ma urządzoną księgę wieczystą. Na gruncie art. 24 ust. 2a pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.i.k. tylko właściciel ww. działki lub władający nią na zasadach samoistnego posiadania, w niniejszym przypadku D.S. - właściciel działki nr [...], pozostaje uprawniony do wnioskowania o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
PWINGiK zauważył, że niewątpliwie wniosek z 18 listopada 2022 r. wymagał stosownego rozstrzygnięcia procesowego, jednak organ I instancji dokonał niedopuszczalnego przemieszania trybów postępowania prowadzonego z urzędu (art. 24 ust. 2a pkt 1 P.g.i.k.) i na wniosek (art. 24 ust. 2a pkt 2 P.g.i.k.).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyżej opisaną decyzję złożyli J. i J.G.1 domagając się jej uchylenia i pozostawienia w mocy decyzji organu I instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Kwestionowanej decyzji zarzucili naruszenie prawa polegające na przyjęciu, że jako właściciele działki nr [...] położonej w K., gm. M. tj. działki sąsiadującej na całej długości bezpośrednio z działką nr [...] nie posiadają legitymacji prawnej w domaganiu się przywrócenia poprzedniego oznaczenia w ewidencji gruntów i budynków 20 metrowej szerokości pasa działki [...] z leśnego na rolny, do której zmiany doszło na skutek przeprowadzonej przez Starostę [...] w latach 2007-2008 modernizacji oraz niedokonanie merytorycznego rozpoznania sprawy. W szczególności zarzucili:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 24 ust 2a pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.i.k. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie co skutkowało błędnym przyjęciem, że normy te określają krąg podmiotów legitymowanych w postępowaniu o zmianę danych zawartych we ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w tym rejestrze po przeprowadzonej modernizacji, podczas gdy dotyczą one innej procedury rejestrowej tj. aktualizacji z jaką nie mamy do czynienia w analizowanej sprawie;
- art. 24 ust 2a pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.i.k. poprzez błędną wykładnię tych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy do wniosków o zmianę danych w ewidencji gruntów i budynków wprowadzonych na skutek modernizacji, krąg osób uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o zmianę danych w ewidencji samodzielnie określają art. 24a ust. 9 i 12 P.g.i.k., które wprost odwołują się do pojęcia interesu prawnego i które są usytuowane w przepisie regulującym postępowanie modernizacyjne i które nie zawężają podmiotów uprawnionych do osoby właściciela;
- art. 24 ust 2a pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.i.k. poprzez błędne zastosowanie i nieprawidłowe przyjęcie, że w sprawie mamy do czynienia z postępowaniem aktualizacyjnym uregulowanym w art. 24 P.g.i.k. co doprowadziło do przyjęcia braku ich legitymacji w tej sprawie;
- art. 24a ust. 9 i 12 P.g.i.k. poprzez błędną wykładnię i jego niezastosowanie co doprowadziło do nieuprawnionego ustalenia, że nie posiadają legitymacji do wniesienia zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, które zostały wprowadzone do tego rejestru po przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków;
- art. 24 a ust. 9 i 12 P.g.i.k. poprzez błędna wykładnię tych przepisów i przyjęcie, że w przypadku wniosków o zmianę danych w ewidencji gruntów ujawnionych na skutek prowadzonej modernizacji status strony "samodzielnie określa norma art. 24 ust 2a pkt 2 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.i.k., podczas gdy modernizacja jest szczególnym trybem postępowania aktualizacyjnego i która samodzielnie określa krąg osób uprawnionych do zgłaszania zarzutów w odniesieniu do danych ewidencyjnych ujawnionych na skutek modernizacji jak i wniosków o zmianę danych ujawnionych w ewidencji na skutek modernizacji;
- art. 28 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.
2. naruszenie przepisów postępowania – art. 138 § 1 pkt 2 poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i brak ustosunkowania się organu odwoławczego do argumentów podniesionych przez odwołujących i niewyjaśnienie dlaczego organ wykluczył możliwość zastosowania art. 24a ust. 9 i 12 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę PWINGiK w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie z przyczyn szczegółowo przedstawionych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Podkreślił, że J. i J.G.1 nie są właścicielami przedmiotowej nieruchomości (ani władającymi na zasadach samoistnego posiadania). Tym samym nie mieli interesu prawnego, aby domagać się wszczęcia postępowania aktualizującego informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dotyczy to również postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych po terminie, określonym w art. 24a ust. 9 P.g.i.k., traktowanych jak wnioski o zmianę danych, objętych ewidencją gruntów i budynków, stosownie do art. 24a ust. 12 tej ustawy.
W piśmie procesowym z 17 października 2023 r. D.S. zawnioskował o oddalenie skargi, przychylając się do stanowiska organu zawartego w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja PWINGiK uchylająca zaskarżoną decyzję i umarzająca postępowanie organu I instancji w całości.
Niespornie przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek Państwa J. i J.G.1 (pismo z dnia 18.11.2022 r.), dotyczący aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gmina M. w zakresie zmiany części użytku na dz. [...]. Wnioskodawcy nie są właścicielami, posiadaczami ani władającymi działką nr [...].
Ocena posiadania przez wnioskodawcę statusu strony jest dokonywana poprzez analizę okoliczności prawnych sprawy i ocenę, czy wynika z nich istnienie interesu prawnego wnioskodawcy w danej sprawie. Oznacza to konieczność dokonania wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w danej sprawie i ocenę, czy z przepisów tych wynika, że interes danej osoby może zostać zakwalifikowany jako interes prawny. Niekiedy ustawodawca eliminuje konieczność dokonywania tego rodzaju zabiegów interpretacyjnych wskazując wprost podmioty uprawnione do wszczęcia postępowania w sprawach danego rodzaju. Mówiąc inaczej, jedynie podmioty wskazane w przepisie posiadają interes prawny w sprawach danego rodzaju i jedynie one są uprawnione do żądania wszczęcia postępowania w sprawach danego rodzaju. Inne podmioty nie posiadają wówczas interesu prawnego w sprawach danego rodzaju, nawet jeżeli za uznaniem posiadania przez nie interesu prawnego przemawiają ważne względy.
Zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 Pgik informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. W art. 20 ust. 2 pkt 1 Pgik zostali wskazani właściciele nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Należy podkreślić, że wniosek o aktualizację może złożyć wyłącznie podmiot, o którym mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władający gruntami na zasadach samoistnego posiadania – w odniesieniu do tej nieruchomości, której jest właścicielem lub samoistnym posiadaczem albo w przypadkach szczególnych którą włada lub gospodaruje.
Stwierdzenie, że wszczęcia postępowania aktualizacyjnego żąda podmiot, który nie zalicza się do podmiotów wskazanych w art. 24 ust. 2a pkt 2 Pgik, oznacza, że wnioskodawca taki nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w odniesieniu do nieruchomości, której dotyczy wniosek skarżących z dnia 18 listopada 2022 r. Skarżący nie są osobami, o których mowa w art. 24 ust. 2a pkt 2 Pgik. Są oni bowiem właścicielem nieruchomości sąsiedniej w stosunku do nieruchomości, której miałaby dotyczyć aktualizacja ewidencji. Jest to okoliczność niesporna. W tym stanie rzeczy jako osoby nieuprawnione w świetle art. 24 ust. 2a pkt 2 Pgik nie mogły one skutecznie żądać wszczęcia postępowania aktualizacyjnego w rozpoznawanej sprawie. Należy przy tym podkreślić, że przywoływane w skardze art. 64 ust 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 kodeksu cywilnego nie mogą powodować poszerzenia zakresu podmiotów uprawnionych do wszczęcia postępowania aktualizacyjnego, bowiem wynikający z art. 24 ust. 2a pkt 2 Pgik krąg podmiotów uprawnionych do złożenia takiego żądania jest zamknięty i nie może zostać poszerzony o inne podmioty powołujące się na posiadanie interesu prawnego. Mówiąc inaczej, inne przepisy, w tym art. 64 ust 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 kodeksu cywilnego, nie stanowią podstawy do uznania istnienia interesu prawnego i przyznania statusu strony podmiotowi, który nie może być zaliczony do podmiotów uprawnionych w świetle art. 24 ust. 2a pkt 2 prawa geodezyjnego i kartograficznego do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania aktualizacyjnego.
Niewątpliwie pismo skarżących z dnia 18 listopada 2022 r. stanowiło wyraźnie sformułowany wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie przeprowadzenia aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany części użytku gruntowego na działce nr [...], położonej w K. W treści uzasadnienia wniosku zainteresowani podali, że "starostwo dysponuje już pełną wiedzą i dokumentami dotyczącymi unormowań i statusu spornej części działki [...]", dlatego wnoszą o "uwzględnienie (ich) wniosku i przywrócenie poprzedniego oznaczenia części ww działki jako rolnej a nie jak obecnie – leśnej", wskazując tym samym na treść art. 24a ust. 9 i 12 ustawy Pgik. Powyższe uargumentowali tym, że są "właścicielami działki nr [...], na której posadowiony jest dom mieszkalny i która bezpośrednio graniczy z działką nr [...]" oraz, że "brak pasa ochronnego na działce nr [...] oraz obecny status tej działki w całości jako leśnej stwarza problemy z odbiorem domu przez Inspektorat Budowlany oraz stanowi duże zagrożenie pożarowe ze względu na bezpośrednią bliskość od (ich) domu".
Prawidłowo PWINGiK przyjął, że wniosek ten wymagał stanowczego rozstrzygnięcia procesowego.
Organ winien był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek skarżących. Tak się nie stało, w związku z czym prawidłowo wyjaśnił PWINGiK, że jeśli w toku postępowania administracyjnego, tj. po wszczęciu tego postępowania, okaże się, że z wnioskiem o wszczęcie wystąpił podmiot nieposiadający do tego legitymacji procesowej lub legitymację tę utracił w toku postępowania — właściwym jest umorzenie takiego postępowania przez organ I instancji na podstawie art. 105 k.p.a., jako dotkniętego bezprzedmiotowością z przyczyn o charakterze podmiotowym. Jeśli jednak — jak to ma miejsce w niniejszej sprawie — Starosta [...] nie umorzył prowadzonego postępowania, lecz przeciwnie uznał, że Państwo J. i J.G.1 posiadają przymiot strony, to obowiązek taki ciąży na organie II instancji. Przy czym organ odwoławczy nie może wówczas oceniać merytorycznie zaskarżonej decyzji organu I instancji, ale ma obowiązek wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tzn. uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie wobec jego bezprzedmiotowością. Prawidłowość tego stanowiska potwierdza jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych, które stwierdzają, że art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy Pgik stanowi normę lex specialis wobec art. 28 k.p.a., wyłączając ten ostatni przepis jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego (zob. wspomniany wcześniej wyrok NSA z dnia 16.04.2020 r. sygn. akt IOSK 1011/19, czy wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2022 r. I OSK 1698/19).
Nie mają racji skarżący podnosząc, że skoro ich wniosek dotyczy zmian w ewidencji wprowadzonych na skutek modernizacji, to także w zakresie interesu prawnego w jego złożeniu winien być oceniany na ogólnych zasadach z art. 28 kpa w zw. z art. 24 a ust. 9 Pgik (jak w modernizacji).
Twierdzenia skarżących nie mogą odnieść skutku weryfikacyjnego wobec wyników postępowania modernizacyjnego, a to z uwagi na tryb przeprowadzenia modernizacji ewidencji gruntów i budynków. W toku tegoż postępowania każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, mógł w okresie wyłożenia projektu do wglądu zgłaszać uwagi do tych danych (art. 24a ust. 6 Pgik), a w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji o tym, że dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stają się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków, mógł zgłaszać zarzuty do tych danych (art. 24a ust. 9 Pgik). Jak trafnie zauważył PWINGiK niespornie zarzuty pod adresem modernizacji zgłoszone po upływie ww. terminu podlegają rozpoznaniu jako wnioski o zmianę danych objętych obowiązującą ewidencją gruntów i budynków (art. 24a ust. 12 Pgik).
Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 30 sierpnia 2022 r., I OSK 1118/19, czy z dnia 2 marca 2021 r., I OSK 3503/18).
W kontrolowanej sprawie Starosta, wydając w I instancji decyzję afirmującą wniosek ustalił, że podczas czynności związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gmina M. musiało dojść do błędnego oznaczenia użytku na działce nr [...], a błąd ten został powielony przy powstawaniu uproszczonego planu urządzania lasu, który został opracowany w 2016 r. i obowiązuje do 2025 r.
Stosownie do art. 24 ust. 2a ustawy Pgik informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Odnosząc się do rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji należy wskazać, że organ I instancji dokonał niedopuszczalnego pomieszania trybów postępowania prowadzonego z urzędu i postępowania prowadzonego na wniosek strony.
Należy dodać również, że pozyskanie przez organ określonych informacji nie jest równoznaczne ze wszczęciem postępowania administracyjnego z urzędu, a organowi nadal przynależy kompetencja do weryfikacja tych informacji i zdecydowania, czy w konkretnych okolicznościach prawo materialne przewiduje podstawy do wydania decyzji administracyjnej jako aktu konkretyzującego prawa i obowiązki określonego podmiotu, a zatem, czy zachodzą okoliczności uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu. Niewszczęcie przez organ takiego postępowania z urzędu nie podlega kontroli sądu administracyjnego w następstwie skargi podmiotu, który, nie będąc stroną tegoż postępowania, poinformował organ o okolicznościach uzasadniających wszczęcie takiego postępowania. Wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem organu i żaden z przepisów k.p.a. nie daje możliwości wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2020 r.; sygn. akt I OSK 358/19).
Mając na uwadze powyższe rozważania nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, że w rozpatrywanym przypadku pomimo, że działka nr [...] nie jest własnością wnioskodawców, to Państwo J. i J.G.1 posiadają interes prawny we wnioskowanej sprawie, który wywodzą z norm prawa budowlanego".
W tym zakresie Sąd w całości podziela stanowisko PWINGiK.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI