II SA/RZ 150/24

II SA/Rz 150/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik
Piotr Godlewski /sprawozdawca/
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 269 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77, art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 5 pkt 2 lit. a)
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 24 listopada 2023 r. nr SKO.405.ŚR.2478.1248.2021 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala –
Uzasadnienie
II SA/Rz 150/24
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi M.K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 26 listopada 2023 r. nr SKO.405.ŚR.2438.1248.2021 dotycząca odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak wynika z akt administracyjnych, decyzją z 26 października 2023 r. nr SR-1.8252.3209.2023 Wójt Gminy [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrą C.M. Powodem odmowy był fakt, że osobami zobowiązanymi w pierwszej kolejności do alimentacji względem osoby niepełnosprawnej są jej mąż, syn oraz matka, a ponadto niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w okresie późniejszym niż do ukończenia 18 roku życia i późniejszym niż do ukończenia 25 roku życia (jeżeli byłoby to związane z nauką w szkole lub w szkole wyższej).
W odwołaniu od decyzji organu I instancji wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.
SKO wskazaną na wstępie decyzją z 26 listopada 2023 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111, dalej: u.ś.r.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium przytoczyło przepisy regulujące warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz krąg osób uprawnionych do ubiegania się o przyznanie świadczenia, tj. art. 17 ust. 1 oraz ust. 1a u.ś.r. Wskazało, że obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a także wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie (art. 617 §1 oraz art. 128 i nast. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Z art. 132 K.r.o. wynika, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.
Organ wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie pierwszym zobowiązanym do sprawowania opieki nad osobą jej wymagającą powinien być jej mąż, a w dalszej kolejności syn niepełnosprawnej i jej matka, chyba że legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca dla udokumentowania stanu zdrowia osób zobowiązanych w pierwszej kolejności do opieki nad osobą niepełnosprawną wymaga legitymowania się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym.
Z powodu wyżej wskazanej przeszkody, pomimo tego, że wnioskodawczyni jest osobą spokrewnioną z osobą wymagającą opieki w linii bocznej, tj. jest jej siostrą i ciąży na niej obowiązek alimentacyjny, jednak nie jest osobą na której ów obowiązek ciąży w pierwszym stopniu. Tymi osobami są mąż i syn w stosunku do których nie przedłożono orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z tych względów należało uznać, że wnioskodawczyni nie spełnia w ustalonym stanie faktycznym wymaganych warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Równocześnie Kolegium nie zgodziło się z organem I instancji co do drugiej przesłanki odmownej, wskazując, że z uwagi na wyrok TK z dnia 21 października 2014 r. K 38/13, brak możliwości wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności daty powstania niepełnosprawności nie skutkuje podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i co do zasady powinno skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca zaskarżyła w całości decyzję Kolegium z 26 listopada 2023 r., zarzucając:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 132 w zw. z art. 133 § 2 K.r.o., polegającym na błędnym przyjęciu że zobowiązanym do alimentacji w pierwszej kolejności jest mąż, syn i matka uprawnionej, podczas gdy osoby te nie są w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi lub uzyskanie od nich na czas potrzebnych uprawnionemu środków jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, w związku z czym obowiązek alimentacyjnych dotyczy zobowiązanych w dalszej kolejności, a brak partycypacji w kosztach utrzymania przez zobowiązaną w dalszej kolejności spowodowałby niedostatek po stronie osoby uprawnionej,
b) naruszenie przepisów prawa materialnego mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1b pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, że na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do uprawnionej, podczas gdy zastosowanie w realiach niniejszej sprawy ma art. 132 K.r.o.,
c) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez SKO decyzji Wójta z 26 października 2023 r. w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,
d) naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez organ, że to mąż, syn i matka w pierwszej kolejności są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych wobec uprawnionej, podczas gdy mąż zrzekł się opieki nad uprawnioną i zamieszkuje w innej gminie, a syn kontynuuje studia w systemie stacjonarnym i w oczywisty sposób nie posiada środków finansowych aby partycypować w kosztach utrzymania uprawnionej, a uprawniona narażona byłaby na niedostatek.
Mając na uwadze podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i zasądzenie od Kolegium na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu podała, że jej siostra wymagająca opieki cierpi na stwardnienie zanikowe boczne. Jej stan z każdym dniem ulega pogorszeniu, co też znajduje potwierdzenie w licznej dokumentacji medycznej, orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności a także w prawomocnym postanowieniu Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu o całkowitym ubezwłasnowolnieniu. W codziennym życiu siostra potrzebuje osobistej opieki, którą świadczy skarżąca. Fakt ten został przyznany przez Kolegium i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości co do jego prawdziwości.
Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 129 K.r.o., obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych, obciąża bliższych stopniem przed starszymi. Niezależnie od powyższego art. 132 K.r.o. wskazuje na obowiązek alimentacyjny, który obciąża dalszych zobowiązanych. Zgodnie z jego regulacją, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba nie jest w stanie uczynić zadość temu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.
W sprawie niniejszej zobowiązani w pierwszej kolejności mąż i syn uprawnionej nie są w stanie uczynić zadość temu obowiązkowi z uwagi na fakt, iż mąż zrzekł się tego obowiązku i mieszka w innej miejscowości, a syn studiuje w systemie stacjonarnym co w oczywisty sposób wskazuje na fakt, iż z uwagi na naukę i brak pełnego wykształcenia nie jest w stanie zapewnić uprawnionej środków utrzymania i jest to połączone dla nich z nadmiernymi trudnościami. Ugruntowane i powszechnie dostępne orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, iż brak zaspokojenia podstawowych potrzeb i środków utrzymania musi w konsekwencji powodować stan niedostatku po stronie uprawnionego. Gdyby skarżąca nie zapewniała siostrze środków utrzymania, uprawniona znajdowałaby się w niedostatku. Na przesłankę niedostatku wskazuje art. 133 § 2 K.r.o., zgodnie z którym poza wypadkiem określonym w art. 133 § 1 K.r.o., uprawionym do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku.
Zgodnie z art. 17 u.ś.r., skarżąca należy do kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organy obu instancji nie badały, czy w sprawie nie występuje przesłanka niedostatku po stronie osoby uprawnionej w sytuacji, gdyby skarżąca jako osoba zobowiązana w dalszej kolejności nie pokrywała kosztów utrzymania siostry.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga okazała się zasadna.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W razie niezasadności skargi sąd skargę oddala na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Kolegium odmawiająca skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrą z uwagi na fakt, że nie jest osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do alimentacji względem niej. Osobami takimi są mąż oraz syn siostry.
Na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Równocześnie zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom o których mowa w ust. 1 pkt 4 ww. przepisu, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wykładnia przytoczonych przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego nie była jednolita. Z uwagi na istniejącą rozbieżność wykładni wskazanych przepisów u.ś.r., Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił o podjęcie uchwały przez skład siedmiu sędziów NSA.
W dniu 14 listopada 2022 r. NSA podjął uchwałę o sygn. akt I OPS 2/22 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) następującej treści:
1. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U z 2022 r., poz. 615 ze zm.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.);
2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.).
Uzasadniając powyższą uchwałę NSA dokonał analizy zmian stanu prawnego dotyczącego omawianego zagadnienia. Zwrócono uwagę, że przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. w pierwotnym brzmieniu (od 1 stycznia 2010 r.) zawierał przesłankę odnoszącą się do braku faktycznej możliwości sprawowania opieki przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą tej opieki wymagającą. Dopiero z dniem 1 stycznia 2013 r. ustawodawca dokonał w tym zakresie zmiany i do przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r. wprowadził przesłankę legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności. W ten sposób ustawodawca zarówno powielił kryterium jakim już wcześniej posłużył się w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., jak też odszedł od kryterium faktycznych możliwości sprawowania opieki przez osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności. Regulacja ta została skorelowana z przesłanką negatywną wprowadzoną z dniem 1 stycznia 2013 do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z którą osoby wskazane w tym przepisie, jeżeli legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Na gruncie przepisów u.ś.r., orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności rzutuje na możliwość sprawowania przez osoby o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. opieki nad inną osobą legitymującą się takim orzeczeniem lub orzeczeniem ze wskazaniem na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Przedstawione zmiany stanu prawnego wymagają uwzględnienia w procesie wykładni jako przejaw świadomej i celowej działalności prawodawcy.
Dodatkowo NSA w powołanej uchwale zwrócił uwagę, że w przypadku ostatecznej zmiany brzmienia art. 17 ust. 1a u.ś.r. – przed zmianą osoby inne niż spokrewnione w pierwszym stopniu mogły się ubiegać o świadczenie, jeżeli osoby spokrewnione w pierwszym stopniu faktycznie nie były w stanie sprawować opieki. Po zmianie kryterium to zastąpione zostało warunkiem, aby osoby uprawnione do świadczenia w pierwszej kolejności legitymowały się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z domniemaniem interpretacyjnym, zmiana w brzmieniu przepisu powinna być wyjściowo traktowana jako wprowadzająca zmianę w dotychczasowym stanie prawnym i stan ten modyfikująca. Ustawodawca zastąpił przesłankę braku możliwości sprawowania opieki przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki na przesłankę legitymowania się przez tę osobę orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyjściowo działanie prawodawcy musi być potraktowane jako celowe i nakierowane na osiągnięcie skutku wyrażającego się zmianą normy prawnej. Dopiero obalenie tego domniemania w procesie wykładni mogłoby uzasadniać tezę, że mimo przeprowadzonej nowelizacji stan prawny nie uległ zmianie. Wykładnia powinna w szczególności dostarczyć argumentów, że zmianie normy sprzeciwiają się względy systemowe (w tym konstytucyjne), funkcjonalne czy aksjologiczne, a ustawodawca przekroczył ograniczenia nałożone na niego normami Konstytucji.
NSA w powołanej uchwale zaakcentował, że punktem wyjścia wszelkich działań interpretacyjnych jest wykładnia językowa, która powinna rozpoczynać proces wykładni zmierzającej do odkodowania z przepisów normy prawnej. Z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a oraz w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Nie wymaga także czynienia ustaleń pojęciowych z odwołaniem się do zasad języka "powszechnego", nie jest bowiem określeniem należącym do tego języka. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżnione zostały w art. 3 i 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami wymienionej wyżej ustawy. Z orzeczeniami tych zespołów o znacznym stopniu niepełnosprawności zrównane są orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, o jakich mowa w art. 5 pkt 1 i 1a tej ustawy. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości. Ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego; legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. Jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wynika z przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej (...). Regulację w niej zawartą dotyczącą orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, w tym znacznym stopniu niepełnosprawności, można traktować jak przypadek definicji legalnej tego rodzaju orzeczenia. Skoro pod względem językowym analizowane przepisy nie mogą być uznane za rodzące wątpliwości, to decyzja o odstąpieniu od tego rozumienia pod wpływem argumentów systemowych, funkcjonalnych czy celowościowych może być podjęta na dostatecznie silnie umotywowanej podstawie, spójnie i konsekwentnie przemawiającej za takim odstąpieniem. Akceptując model wykładni kompleksowej NSA nie zakwestionował dopuszczalności poddania objętych wnioskiem przepisów dalszym czynnościom interpretacyjnym, uznał natomiast, że w obliczu wskazanych do tej pory argumentów i efektów czynności interpretacyjnych, waga argumentów przemawiających za odmiennym rozumieniem norm prawnych regulujących dostęp do świadczenia pielęgnacyjnego osób zobowiązanych do alimentacji osoby wymagającej opieki ze względu na niepełnosprawność powinna być dostatecznie doniosła, aby uzasadnić odstąpienie od stosowania przesłanek ustawowych. Językowe znaczenie tekstu nie jest bezwzględną granicą wykładni, natomiast do jej przekroczenia niezbędne jest dostatecznie silne uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych. Odstępstwo od reguły prymatu językowego sensu przepisu dopuszczalne jest również wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi lub do rażącej niesprawiedliwości, sankcjonuje nieracjonalność ustawodawcy, niweczy cel instytucji prawnej, prowadzi do wniosków niedorzecznych lub wynika z błędu legislacyjnego. W przypadku objętych wnioskiem przepisów nie zachodzą okoliczności wskazujące na błąd legislacyjny, czy poddające w wątpliwość racjonalność albo celowość przyjętego rozwiązania, na co wskazuje przedstawiona historia zmian legislacyjnych. Przepisy te w zakresie analizowanej przesłanki nie są również pozbawione jednoznaczności. Z tych względów NSA rozważał względy związane z wymogami zachowania spójności systemowej - również w wymiarze konstytucyjnym. Rozważania te doprowadziły do wniosku, że przyjęcie wykładni językowej nie narusza konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej, ochrony i opieki nad rodziną, szczególnej pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zabezpieczenia społecznego dla osób pozostających bez pracy nie z własnej woli, a zatem nie narusza przepisów art. 2, art. 32, art. 18, art. 67 ust. 2 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.
Stanowisko zajęte w uchwale wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych i dopóki nie nastąpi jego zmiana, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować (art. 269 § 1 P.p.s.a.).
Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest zatem legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie jest kwestionowana okoliczność, że żyją mąż, syn i matka osoby niepełnosprawnej, którzy nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. To te osoby, w świetle powołanej wyżej wykładni art. 17 ust. 1a w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., są zobowiązane w pierwszej kolejności do alimentacji względem osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki, a tym samym - w razie rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia w związku ze sprawowaniem tej opieki - uprawnione do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tego tytułu. Prawidłowo zatem organy wydały w sprawie decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz skarżącej - siostry osoby niepełnosprawnej, jakkolwiek bezsporne jest, że to skarżąca sprawuje opiekę nad siostrą.
Ubocznie Sąd wskazuje na słuszność stanowiska organu odwoławczego w zakresie w jakim wskazał, że z uwagi na treść wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. K 38/13, brak możliwości określenia w orzeczeniu o niepełnosprawności daty powstania niepełnosprawności nie skutkuje podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzenie niezgodności z Konstytucją art. 17 ust. 1b u.ś.r., z którego taka konkluzja wynika, wyklucza jego stosowanie mimo braku zmian legislacyjnych w zakresie brzmienia tego przepisu.
Ze względów wyjaśnionych powyżej, nie zasługują na uwzględnienia zarzuty skargi, tak w zakresie naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Organy dokonały kompletnych ustaleń faktycznych, wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Odmienna od dokonanej przez organy orzekające w sprawie ocena stanu faktycznego, przedstawiona przez skarżącą, nie uprawnia do uznania za skuteczne zarzutów naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., a w konsekwencji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd nie neguje oceny sytuacji skarżącej i jej siostry jako bardzo trudnej oraz tego, że to na skarżącej spoczywa faktyczny ciężar opieki nad siostrą, ale ze względu na treść podjętej i opisanej wyżej uchwały, brak jest możliwości podjęcia odmiennego rozstrzygnięcia.
W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 132 w zw. z art. 133 § 2 K.r.o. Do regulacji tych odwołuje się pośrednio art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1a u.ś.r., ale nie są one podstawą kontrolowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Są one natomiast podstawą orzeczeń sądów powszechnych wydawanych w postępowaniu cywilnym w sprawach o alimenty.
Wziąwszy pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.