I SA/Sz 40/23

I SA/Sz 40/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-04-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Dziel
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 15 par.1, art. 33 par. 1-4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art.145 par.1 pkt. 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza L. z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...]
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 listopada 2022 r. nr SKO.Ke.481/3681/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza L. z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr RFN-P.3161.05.2022 w przedmiocie stanowiska wierzyciela oddalającego zarzuty zobowiązanego G. spółki z o.o. z siedzibą w G. W. w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza L. nr [...] z 15 kwietnia 2021 r. obejmującego zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za okresy miesięczne od stycznia do grudnia 2020 r. oraz nr [...] z 13 października 2021 r. obejmującego zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za okresy miesięczne od stycznia do sierpnia 2021 r.
Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 12 lipca 2022 r. zobowiązana spółka wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z wniosku Gminy L. o zapłatę należności pieniężnych. Jako podstawy zarzutów wskazała:
- brak podstaw do wszczęcia egzekucji z uwagi na gotowość zobowiązanej do uiszczenia należności publicznoprawnej objętej wystawionymi tytułami wykonawczymi w całości,
- brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz.479 ze zm.); dalej: "u.p.e.a.",
- brak doręczenia zobowiązanej innych pism i postanowień w toku postępowania egzekucyjnego,
- zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Zobowiązana wniosła o uchylenie wszystkich czynności wydanych w toku postępowania egzekucyjnego, a w szczególności:
1. zajęcia nieruchomości - działki gruntu nr [...] położonej w L. o powierzchni 0,2782 ha, dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą KW [...],
2. postanowienia o udzieleniu przybicia z dnia 29 lipca 2021 r. w sprawie [...],
3. postanowienia z dnia 5 października 2021 r. nr [...] o przyznaniu S. S. prawa własności ww. nieruchomości.
Nadto, zobowiązana wniosła o doręczenie jej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., oraz o dopuszczenie następujących dowodów:
1. oświadczeń E. G. z 12 maja 2022 r. oraz z 30 maja 2022 r.,
2. oświadczenia R. A. z 6 maja 2022 r.,
3. pisma Poczty Polskiej S.A. z 1 czerwca 2022 r. nr BWK.RDOK.GW.0500. 26227.2022.MZ na okoliczność, że żadne pisma adresowane do G. sp. z o. o. nie były do siedziby spółki doręczane ani awizowane.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2022 r. Burmistrz L., działając jako wierzyciel, oddalił zarzuty zobowiązanej spółki w zakresie prowadzonego postępowania na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Odnosząc się do zarzutu braku podstaw do wszczęcia egzekucji z uwagi na gotowość zobowiązanej do uiszczenia należności publicznoprawnej objętej wystawionymi w sprawie tytułami wykonawczymi, organ wskazał, że sam fakt deklarowania przed podatnika chęci i gotowości spłaty zaległości nie stanowi wystarczającej podstawy do uchylenia czynności egzekucyjnych. Organ podkreślił, że spółka nie składała żadnych deklaracji na podatek od nieruchomości w okresie od 2016 r. do 2022 r. (poza pierwszą deklaracją złożona po nabyciu nieruchomości w 2016 r.) jak również nie wpłacała należnego na rzecz Gminy L. podatku od nieruchomości. W sprawie zaistniały zatem okoliczności uzasadniające wszczęcie egzekucji administracyjnej. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w pierwszej kolejności wystąpił z wnioskiem o podjęcie czynności egzekucyjnych, z pominięciem egzekucji administracyjnej z nieruchomości, jednak, z uwagi na fakt, że czynności te okazały się nieefektywne, zdecydowano się na egzekucję z nieruchomości, a zastosowany środek egzekucyjny był adekwatny do zaistniałej sytuacji.
Odnosząc się dalej do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia i innych pism oraz postanowień w toku postępowania egzekucyjnego, organ zauważył, iż wszelka korespondencja kierowana do spółki była przesyłana za pośrednictwem operatora pocztowego - Poczty Polskiej. Z posiadanej dokumentacji (zwrotne potwierdzenie odbioru) wynika, iż korespondencja była awizowana pod adresem siedziby spółki i pozostawała nieodebrana. Posiadane przez organ zwrotne potwierdzenia odbioru wykazują, iż korespondencja była dwukrotnie awizowana (na zwrotkach zamieszano daty awizowania i niepodjęcia przesyłek). Stąd też, stosowanie do przepisu art. 146 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.); dalej: "O.p.", należało uznać przesyłkę za skutecznie doręczoną.
Reasumując, organ uznał, że prawidłowo podejmował czynności zmierzające do dostarczenia postanowień, decyzji i upomnień, a odebranie pisma z placówki pocztowej leżało w gestii spółki, która nie może przerzucać na organ podatkowy skutków swoich zaniechań. Organ podkreślił przy tym, iż nie został poinformowany w żaden sposób o zmianie adresu spółki do doręczeń.
Pismem z dnia 9 września 2022 r., uzupełnionym pismem z dnia 28 września 2022 r., spółka – reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem – złożyła zażalenie na ww. postanowienie. Spółka wskazała, że była gotowa zapłacić należności publicznoprawne wobec Gminy L. i uczyniłaby to, gdyby dochowano obowiązku doręczenia jej upomnienia. Ponadto, powołując się na oświadczenia E. G. i R. A. oraz pismo Poczty Polskiej S.A. z 1 czerwca 2022 r., wskazała, że upomnień nie doręczono jej skutecznie, jak też nie doręczono pism pod żaden inny, ustalony przez organ egzekucyjny, adres; nie wiadomo nawet, jak pisma były do zobowiązanej ekspediowane (np. w jednej kopercie wysyłane były postanowienia o przybiciu, przydzieleniu zarządu nieruchomością oraz o odebraniu zarządu nieruchomością).
Ponadto, spółka (w piśmie uzupełniającym zażalenie) podniosła, że w sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych i rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U z 2021 r. poz.2095 ze zm.), przez brak zawiadomienia strony o uchybieniu terminowi do wniesienia środka zaskarżenia oraz poprzez zaniechanie wyznaczenia stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 16 listopada 2022 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy – powołując przepisy art. 33 § 1, § 2 i § 4 u.p.e.a. – wskazał, że z unormowania 33 § 4 u.p.e.a. wynika, iż zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest sformalizowanym środkiem prawnym. Jego wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia, a podniesione w nim okoliczności, które według zobowiązanej wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez wierzyciela właściwego do rozpoznania tego środka prawnego.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że wierzyciel ustalił, iż podstawę zgłoszonego zarzutu stanowi okoliczność wymieniona w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., tj. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Natomiast, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, po zmianie przepisów od dnia 30 lipca 2020 r., nie może być przedmiotem zarzutu. Nadto, z treści zarzutów wynika, iż zobowiązana zarzuca wierzycielowi brak doręczenia upomnienia dotyczącego należności z tytułu podatku od nieruchomości oraz innych pism i postanowień.
W ocenie organu odwoławczego upomnienia zostały wysłane na adres spółki: ul. [...], [...]. Na druku potwierdzeń odbioru znajduje się informacja zarówno o miejscu pozostawienia przesyłki, jak i dacie jej awizowania, zaś pismo Poczty Polskiej z 1 czerwca 2022 r., załączone przez skarżącą, dotyczy innej przesyłki, niż upomnienia wysyłane przez Burmistrza L..
Nadto organ ten wskazał, że spółka nie poinformowała organu o zmianie adresu siedziby, jak też nie dokonała stosownych zmian w Rejestrze Przedsiębiorców prowadzonym przez Krajowy Rejestr Sądowy, a osoby prawne do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1683 ze zm.), obowiązane są we wniosku o wpis do rejestru wskazać nie tylko siedzibę, lecz także adres (art. 38 pkt 1 lit. c ustawy). Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 tej ustawy, domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Stosownie także do art. 17 ust. 2 ustawy, jeżeli dane wpisano do Rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu. Organy podatkowe związane są dokonanymi wpisami do KRS i nie mogą dokonywać odmiennych ustaleń faktycznych, a także samodzielnie prowadzić przeciwdowodów na okoliczności wynikające z rejestru przedsiębiorców. W konsekwencji, należy przyjąć, że dane zawarte w rejestrze, zgodnie z zasadą jawności wpisów oraz zasadą wiarygodności informacji w nim zawartych, należy traktować jako aktualne i prawdziwe. Wobec tego, przyjąć należy, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 44 k.p.a., dla uznania przesyłek za skutecznie doręczone. W tym stanie rzeczy, zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia organ odwoławczy uznał za nieuprawniony.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca, działając przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i o przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., poprzez oddalenie zarzutów zobowiązanej, pomimo:
1. braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., co wykluczało możliwość wszczęcia oraz prowadzenia postępowania egzekucyjnego;
2. braku doręczenia innych pism i postanowień w toku postępowania egzekucyjnego, co czyniło te czynności formalnie wadliwymi;
3. braku podstaw do wszczęcia egzekucji z uwagi na gotowość zobowiązanej do uiszczenia należności publicznoprawnej objętej wystawionymi w sprawie tytułami wykonawczymi w całości;
a ponadto:
4. uchybienia przepisowi art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych i rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U z 2021 r. poz.2095 ze zm.), przez brak zawiadomienia strony o uchybieniu terminowi do wniesienia środka zaskarżenia oraz poprzez zaniechanie wyznaczenia stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Dodatkowo, organ odwoławczy wskazał, że w sprawie ze skargi skarżącej spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 3 lutego 2022 r. w przedmiocie przyznania własności nieruchomości (na co powoływała się skarżąca w skardze, wskazując, że środek egzekucyjny w postaci egzekucji z nieruchomości był zbyt uciążliwy) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 19 października 2022 r. sygn. akt: I SA/Sz 233/22 oddalił skargę. Zasadniczą kwestią sporną w przedmiotowej sprawie była również skuteczność doręczenia postanowienia o udzieleniu przybicia pod adres spółki przy ul. [...] w G. W. . Sąd rozpoznający ww. sprawę w pełni zgodził się z prezentowanym zarówno w orzecznictwie jak i w piśmiennictwie poglądem, że dla uznania, że decyzja została skutecznie doręczona w trybie fikcji doręczenia, konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 czerwca 2006 r. sygn. I FSK 565/05), co miało miejsce w ww. sprawie. Ponadto sąd uznał, że organ egzekucyjny nie naruszył art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, gdyż uwadze skarżącej umknęło, że zażalenie w przedmiotowej sprawie zostało rozpoznane właśnie w wyniku uwzględnienia wniosku dłużnika o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zatem, z przyczyn oczywistych, organ nie mógł naruszyć przepisu zobowiązującego go do poinformowania strony o uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego i o możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności.
Z ww. przyczyny, według organu odwoławczego, również w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 15zzzzzn2 ww. ustawy, gdyż skarżąca nie uchybiła terminowi do wniesienia środka zaskarżenia (zażalenia), a tym samym nie zaistniała potrzeba wyznaczania stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywróceniu terminu.
Na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 529); dalej: "p.p.s.a.", sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Sporna w sprawie jest ocena zasadności zarzutów podniesionych przez skarżąca jako zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec niej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza L. nr [...] z 15 kwietnia 2021 r. obejmującego zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za okresy miesięczne od stycznia do grudnia 2020 r. [...] z 13 października 2021 r. obejmującego zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za okresy miesięczne od stycznia do sierpnia 2021 r.
Skarżąca, w piśmie obejmującym zarzuty z dnia 12 lipca 2022 r., podniosła następujące zarzuty:
- braku podstaw do wszczęcia egzekucji z uwagi na gotowość zobowiązanej do uiszczenia należności publicznoprawnej objętej wystawionymi tytułami wykonawczymi w całości,
- braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.,
- brak doręczenia zobowiązanej innych pism i postanowień w toku postępowania egzekucyjnego,
- zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Natomiast, w skardze do tut. sądu, skarżąca nie ponowiła zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, jednak podniosła dodatkowy zarzut – uchybienie przepisowi art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych i rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, przez brak zawiadomienia strony o uchybieniu terminowi do wniesienia środka zaskarżenia oraz poprzez zaniechanie wyznaczenia stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Mając na uwadze taki zakres sporu, należy na wstępie wyjaśnić – wobec podniesienia przez skarżącą zarzutów przekraczających przedmiot sprawy, jakim jest ocena zasadności zarzutów zawartych w jej piśmie z dnia 12 lipca 2022 r. – iż w sprawie dotyczącej zarzutów, o jakich mowa w art. 33 u.p.e.a., nie jest możliwe podnoszenie zarzutów, będących podstawą innych środków prawnych służących stronie zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym.
Nadto, należy wskazać, że skarga do sądu administracyjnego na postanowienie organu zawierającego stanowisko wierzyciela rozstrzygającego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej zakreśla granice rozpoznania sprawy, wyznaczone przez jej przedmiot, wynikający z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Granice sprawy określone w art. 134 § 1 p.p.s.a. oznaczają, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.
Oceniając zatem zaskarżone postanowienie, należy zgodzić się z organem odwoławczym, że zarzut braku podstaw do wszczęcia egzekucji z uwagi na gotowość zobowiązanej do uiszczenia należności publicznoprawnej objętej wystawionymi tytułami wykonawczymi w całości nie znajduje swojej podstawy w art. 33 § u.p.e.a., gdyż w katalogu podstaw stanowiących zarzuty, wymienionych w tym przepisie, brak jest takiej podstawy, jak istnienie gotowości zobowiązanego do uiszczenia należności publicznoprawnej objętej wystawionymi tytułami wykonawczymi w całości.
Także zarzut braku doręczenia zobowiązanej innych pism i postanowień w toku (dalszego) postępowania egzekucyjnego nie może być podstawą zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, skoro w art. 33 § u.p.e.a. nie wymieniono takiej podstawy zarzutów. Nadto, dalsze środki zaskarżania wnoszone przez zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego, tj. po złożeniu zarzutów, polegają odrębnemu rozpoznaniu i w odrębnych trybach. Zatem, także ten zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie.
Prawidłowo także oceniły organy obu instancji, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż w katalogu zarzutów takiego zarzutu ustawodawca nie wymienił (zmiana art. 33 i 34 u.p.e.a. od 30 lipca 2020 r. – art. 1 pkt 20 w zw. z art. 29 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070)).
Wbrew także zarzutowi skargi, iż w sprawie naruszono przepis art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych i rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, przez brak zawiadomienia strony o uchybieniu terminowi do wniesienia środka zaskarżenia oraz poprzez zaniechanie wyznaczenia stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, zarzut ten – jak prawidłowo wskazał organ w odpowiedzi na skargę – nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż w tej sprawie skarżąca nie uchybiła terminowi do wniesienia środka zaskarżenia (zażalenia), a tym samym nie zaistniała potrzeba wyznaczania stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywróceniu terminu.
Natomiast, według składu orzekającego w sprawie, organy obu instancji wadliwie oceniły zasadność zarzutu skarżącej co do braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
Organ odwoławczy, powołując przepisy art. 148 § 1 i art. 146 § 2 O.p. oraz art. 45 i art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., ocenił, że tryb doręczenia skarżącej upomnień wypełnił wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 44 k.p.a.
Przepis art. 15 § 1 u.p.e.a. stanowi, że "Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia."
Z tego unormowania prawnego wynika obowiązek nałożony na wierzyciela, aby przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, wezwał zobowiązanego – przez doręczenie mu upomnienia – do dobrowolnego wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego (oraz inne niezbędne dane). Wyjątki zawarte w przepisach szczególnych nie znajdują zastosowania w tej sprawie.
Przepis ten ma na celu zapobieżenie powodowaniu zbędnych czynności egzekucyjnych, bowiem zobowiązany, uprzedzony o możliwości skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, może dobrowolnie wykonać ciążący na nim obowiązek. Z tej przyczyny, ustalenie, czy zobowiązanemu prawidłowo doręczono upomnienie, na zasadnicze znaczenie dla dalszej oceny, czy postępowanie zostało prawidłowo wszczęte oraz dla ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej wierzyciela za nieprawidłowe zainicjowanie postępowania egzekucyjnego, np. przez niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia, które poprzedza wystawienie tytułu wykonawczego i skierowanie go do organu egzekucyjnego celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Nadto, przepisy art. 39, art. 44 i art. 45 k.p.a., które znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym (także analogiczne przepisy art. 145-151a O.p.), na podstawie art. 18 u.p.e.a., stanowią, że:
"Art. 39. Organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 ze zm.), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.
Art. 44. § 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
§ 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
§ 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.
§ 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Art. 45. Jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio.".
Z powołanej regulacji prawnej wynika obowiązek organów administracji publicznej dokonywania doręczeń przez operatora publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, tj. przez Pocztę Polską.
Nadto, w przepisach art. 45 i 44 k.p.a. uregulowano sytuację, gdy doręczenie nie jest możliwe bezpośrednio adresatowi i należy dokonać następujących czynności: pozostawić przesyłkę we właściwym dla adresata urzędzie pocztowym (lub innym) oraz prawidłowo powiadomić go o miejscu pozostawienia przesyłki i terminie na dokonanie jej odbioru, pod rygorem uznania, że przesyłka została doręczona, a następnie pozostawić ją w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia (fikcja doręczenia).
Wypełnienie ww. czynności daje możliwość organowi uznania przesyłki za doręczoną, chociaż de facto do jej doręczenia nie dochodzi.
Wobec przyjęcia przez ustawodawcę tak daleko niekorzystnych dla adresata konsekwencji nieodebrania przesyłki awizowanej, konieczne jest w sprawie każdorazowe szczegółowe zbadanie, czy organ wypełnił opisane wyżej czynności, w tym, czy prawidłowo uznał, że przesyłkę można było pozostawić w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia (fikcja doręczenia).
Dodatkowo należy wskazać, że kwestie szczegółowe dotyczące doręczeń przez Pocztę Polską regulują przepisy ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896): dalej: "Prawo pocztowe". W art. 3 pkt 23 Prawa pocztowego przyjęto, że użyte w ustawie określenie "przesyłka rejestrowana" oznacza przesyłkę pocztową przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru. Zgodnie także z § 34 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz.U. z 2013 r. poz. 545); dalej: "rozporządzenie", jeżeli w chwili doręczania przesyłki rejestrowanej stwierdzono nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do jej odbioru, o których mowa w art. 37 Prawa pocztowego, zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana, operator wyznaczony pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zawiadomienie to ma postać papierową.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że odnotowanie wyłącznie informacji o awizowaniu, bez podania miejsca pozostawienia zawiadomienia, nie spełnia wymogu określonego w § 34 ust. 1 rozporządzenia, to zaś nie pozwala uznać skuteczności takiego doręczenia (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt II GSK 2689/14). W orzecznictwie tym wskazuję się także, że – na podstawie art. 17 Prawa pocztowego – potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. Takiej mocy nie ma wydruk z internetowego serwisu śledzenia przesyłek. Wydruk z tego serwisu może jedynie służyć do wyjaśnienia pewnych wątpliwości, lecz nie zastąpi prawidłowo wypełnionego druku zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki rejestrowej (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt II OSK 950/19; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt III FSK 4493/21).
W sprawie organ wystosował do skarżącej jako zobowiązanej 4 upomnienia, tj. z 15 marca 2021 r. nr RFN.P.UP.000001.2021.ADT do tytułu wykonawczego nr [...] z 15 kwietnia 2021 r. (za okresy od stycznia do grudnia 2020 r.) oraz z 9 czerwca 2021 nr [...] do tytułu wykonawczego nr [...] z 13 października 2021 r. (za okresy od stycznia do maja 2021 r.); z 1 września 2021 nr RFN.P.UP.000013.2021.ADT do tytułu wykonawczego nr [...] z 13 października 2021 r. (za okresy od czerwca do sierpnia 2021 r.); z 28 października 2021 nr RFN.P.UP.000015.2021.ADT do tytułu wykonawczego nr [...] 2021 z 13 października 2021 r. (za wrzesień i październik 2021 r.).
Wskazać należy, że ostatnie z ww. upomnień nie pozostaje w żadnym związku z wystawionymi tytułami wykonawczymi, bowiem żaden z tych tytułów nie obejmuje zobowiązań podatkowych za wrzesień i październik 2021 r.
W aktach sprawy brak jest kopert, w których zamieszczone były te wszystkie ww. upomnienia, które powinny były zostać dołączone do tych akt, po ich zwrocie do organu przez urząd pocztowy, w celu ustalenia, kiedy przesyłki zwrócono organowi. Natomiast, w aktach sprawy znajdują się poświadczone za zgodność z oryginałami kserokopie zwrotnych potwierdzeń odbioru (ZPO) upomnień, na których znajdują się nieczytelne podpisy (parafki) osób doręczających/wydających.
Analizując po kolei ww. ZPO, należy wskazać, że:
1. na ZPO dot. upomnienia z 15 marca 2021 r. (str. 16) zamieszczono stempel placówki nadawczej (15.03.2021 P.); w pkt 2 ZPO zamieszczono informację o miejscu pozostawienia przesyłki (UP K. ... - nieczytelne) i dacie (19 marca 2021 r. i nieczytelny podpis - parafka) oraz miejscu pozostawienia zawiadomienia (w pocztowej skrzynce oddawczej adresata); w pkt 3 ZPO wstawiono stempel z datą powtórnego awizowania (29-03-2021 r.); w pkt 4 wstawiono stempel z datą niepodjęcia przesyłki i jej zwrotu (2021-04-06) oraz parafkę;
2. na ZPO dot. upomnienia z 9 czerwca 2021 r. (str. 18) zamieszczono stempel placówki nadawczej (...05.2021 P. - dzień nieczytelny); w pkt 2 ZPO zamieszczono informację o miejscu pozostawienia przesyłki (UP K. ) i dacie (14 czerwca 2021 r., bez podpisu) oraz miejscu pozostawienia zawiadomienia (w pocztowej skrzynce oddawczej adresata); w pkt 3 ZPO wstawiono stempel z datą powtórnego awizowania (22-06-2021 r.); w pkt 4 wstawiono stempel z datą niepodjęcia przesyłki i jej zwrotu (2021-06-29) oraz parafkę;
3. na ZPO dot. upomnienia z 1 września 2021 r. (str. 12) zamieszczono stempel placówki nadawczej (09.09.2021 P.); w pkt 1 ZPO zaznaczono, że pismo doręczono pełnoletniemu domownikowi oraz wpisano imię i nazwisko "I. Ś." jak też datę "01.10.2021 r."; w pkt 2 ZPO zamieszczono informację o miejscu pozostawienia przesyłki (UP3) i dacie (14 września 2021 r., bez podpisu); w pkt 3 ZPO wstawiono stempel z datą powtórnego awizowania (22-09-2021 r.); w pkt 4 wstawiono stempel z datą niepodjęcia przesyłki i jej zwrotu (2021-09-29) oraz parafkę;
4. ZPO dot. upomnienia z 28 października 2021 r. (str. 14) za wrzesień i październik 2021 r. nie podlega analizie z ww. powodów (okresy te nie objęto ww. tytułami wykonawczymi).
Z opisanych w pkt 1-3 ZPO nie wynika, którzy (z imienia i nazwiska) pracownicy urzędu poczty wypełnili te dokumenty. W ZPO opisanych w pkt 1 i 2 zaznaczono, że zawiadomienia o przesyłkach umieszczono w pocztowej skrzynce oddawczej adresata, natomiast w ZPO opisanym w pkt 3, że przesyłka została zarówno doręczona domownikowi I. Ś. 1 października 2021 r., jak i, że wskutek jej niepodjęcia została dwukrotnie awizowana i wobec jej niepodjęcia zwrócona 29 września 2021 r.
Zatem, opisane w pkt 1 i 2 ZPO nie spełniają wymogów co do ich prawidłowego wypełnienia (brak czytelnych podpisów), zaś ZPO opisane w pkt 3 zawiera rażące sprzeczności, gdyż potwierdzono w nim, że przesyłkę doręczono zarówno dorosłemu domownikowi jak też, że zwrócono ją wskutek jej niepodjęcia (29 września 2021 r.) i to dwa dni przed jej doręczeniem dorosłemu domownikowi (1 października 2021 r.).
Powyższe wady opisanych ZPO dowodzą, że wierzyciel – Burmistrz L. przed wystawieniem wskazanych tytułów wykonawczych z 15 kwietnia 2021 r. i z 13 października 2021 r., czyli przed zainicjowaniem postępowania egzekucyjnego, nie dokonał prawidłowej analizy otrzymanych z urzędu pocztowego ZPO dot. upomnień, zaś przedstawiona analiza wykazała, że w sprawie istnieją istotne wątpliwości co do prawidłowości przyjęcia fikcji doręczeń tych upomnień.
Natomiast, kwestia – podnoszona przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu i w odpowiedzi na skargę – iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 19 października 2022 r. sygn. akt: I SA/Sz 233/22 oddalił skargę skarżącej, a zasadniczą kwestią sporną w sprawie była również skuteczność doręczeń przesyłek skarżącej, należy wskazać, że w tym wyroku sąd dokonywał oceny prawidłowości doręczenia spółce postanowienia o udzieleniu przybicia na adres spółki przy ul. [...] w G. W. . Zatem, ocena sądu dotyczyła doręczeń spółce dokonywanych na innym (dalszym) etapie postępowania egzekucyjnego, tj. po zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości. Nadto, w tym wyroku sąd ocenił, że organ uzyskał od niezależnego od stron postępowania podmiotu będącego operatorem pocztowym informację o miejscu pozostawienia przesyłki. Przesyłka (...) znajdowała się w urzędzie pocztowym i oczekiwała na obiór przez adresata, a na zwrotnym poświadczeniu jej odbioru przesłanym do nadawcy brak było zaznaczenia miejsca pozostawienia przesyłki. Brak ten został jednoznacznie wyjaśniony i uzupełniony w drodze reklamacji skierowanej przez organ do jednostki pocztowej.
Zatem, w tamtej sprawie analogiczna kwestia została w wyniku reklamacji wyjaśniona – odmiennie niż w rozpoznawanej sprawie, gdyż w tej sprawie organy nie zebrały w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie wyjaśniły kwestii prawidłowości doręczenia skarżącej upomnień.
W tej sytuacji, wobec naruszenia w sprawie przez organy obu instancji przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 15 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 18 k.p.a. przez niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i niewyjaśnienie kwestii prawidłowości doręczenia skarżącej upomnień, które to wadliwości mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. – sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
Na podstawie art. 141 § 1 p.p.s.a., sąd wskazuje aby w dalszym postępowaniu organy wyjaśniły kwestię poprawności doręczenia skarżącej przesyłek zawierających upomnienia (komu doręczono) oraz kwestię miejsca pozostawienia zawiadomień o nadejściu tych przesyłek i czy w ogóle zostały one pozostawione do wiadomości skarżącej, tym bardziej, że z pisma Poczty Polskiej S.A. z 1 czerwca 2022 r. nr BWK.RDOK.GW.0500. 26227.2022.MZ wynika, że żadne pisma adresowane do spółki G. (w innym okresie niż w sprawie) nie były do siedziby spółki doręczane ani awizowane. W szczególności, organ powinien przesłuchać w charakterze świadków osoby, które złożyły do sprawy oświadczenia na piśmie, tj. R. A. (oświadczenie z 6 maja 2022 r.), który od 1 stycznia 2021 r. najmuje z żoną od skarżącej nieruchomość położoną w G. . przy ul. [...] i – jak oświadczył – odbiera korespondencję przychodząca na ten adres, jak też E. G. (oświadczenia z 12 i 30 maja 2022 r.), która jako pracownik Poczty Polskiej oświadczyła, że przesyłek adresowanych do spółki G. nie doręczała i ich nie awizowała.
Od prawidłowo poczynionych w tej kwestii ustaleń zależeć bowiem będzie ocena, czy skarżącej doręczono upomnienia (w trybie fikcji doręczenia), a od tej kwestii uzależniona będzie ocena prawidłowości wszczęcia egzekucji, która doprowadziła do pozbawienia skarżącej nieruchomości w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości.
Nadto, na podstawie art. 170 p.p.s.a., sąd wskazuje, że organy w dalszym postępowaniu zobowiązane będą przyjąć ustalenie poczynione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w prawomocnym wyroku z dnia 19 października 2022 r. sygn. akt I SA/Sz 233/22, iż spółka 26 lipca 2016 r. złożyła zgłoszenie NIP-8 podpisane przez prezesa zarządu spółki, w którym podała jako adres do doręczeń: "ul. [...], [...]", czyli taki sam jak adres siedziby skarżącej. Tym samym, dokonywanie doręczeń na ten adres było nie tylko zgodne z wolą skarżącej o kierowaniu pism na ten adres, lecz także z przepisami k.p.a. i przepisami O.p. o doręczaniu pism na adres siedziby.
Aczkolwiek, w rozpoznawanej sprawie tej kwestii organy w ogóle nie wyjaśniły, to jednak wobec tego, że upomnienia w tej sprawie zostały wystawione po ww. dacie, tj. po 26 lipca 2016 r. i zaadresowane na ww. adres, to organy zobowiązane będą przyjąć, że ten adres był prawidłowym adresem do doręczeń w tej sprawie, bez konieczności ponownego wyjaśnienia tej kwestii.