II SA/Rz 1491/22

II SA/Rz 1491/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-05-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1685/23 - Wyrok NSA z 2025-12-17
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 43, art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 24 października 2022 r. nr OA.7722.14.7.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżącego Z. B. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Z.B. (dalej: "Skarżący") jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej PWINB) z dnia 24 października 2022 r., nr OA.7721.14.7.2022, wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (zwany dalej PINB) postanowieniem z 5 września 2022 r. nr PINB.I.051.57.2021 wstrzymał Z.B. budowę budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...] w R. Postanowienie to zostało doręczone wymienionemu dnia 7 września 2022 r.
Wnioskiem z 16 września 2022 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) Z.B. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB z 5 września 2022 r. i przedłożył jednocześnie przedmiotowe zażalenie.
Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że jest po operacji, nie pracuje, jest na długim zwolnieniu lekarskim i korzysta z zabiegów rehabilitacyjnych. Z jego niedopatrzenia za późno dowiedział się o wysłaniu postanowienia z 5 września
2022 r. Mieszka z 86-letnią matką, która przejęła jego pocztę nie informując go o tym i za późno przekazała mu pismo.
PWINB po rozpatrzeniu tego wniosku postanowieniem z 24 października
2022 r. nr OA.7721.14.7.2022, wydanym na podstawie art. 58 § 1 i 2 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 – dalej: "k.p.a."), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
Organ wskazał, że postanowienie PINB z 5 września 2022 r. zostało skutecznie doręczone Z.B. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 7 września 2022 r. Zostało odebrane przez I.B. - dorosłego domownika. W postanowieniu organ I instancji zawarł prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia środka zaskarżenia. Termin do wniesienia zażalenia upływał z dniem 14 września 2022 r. (środa). Zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało nadane w placówce operatora pocztowego w dniu 16 września 2022 r., tj. po upływie 7-dniowego terminu do wniesienia zażalenia.
PWINB stwierdził, że składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia Z.B. nie przytoczył okoliczności świadczących o tym, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. W ocenie organu przytoczone okoliczności: odebranie postanowienia przez matkę i brak przekazania wnioskodawcy oraz stan zdrowia Skarżącego (operacja, zwolnienie lekarskie) samo przez się nie uprawdopodobniały jego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Wskazane okoliczności nie są tego rodzaju, że złożenie zażalenia w terminie ze wskazanych przyczyn było przeszkodą nie do przezwyciężenia.
Przedstawione przez wnioskodawcę wyjaśnienia nie uprawdopodabniają, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Fakt, że dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie, nie wyłącza winy Z.B. w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Istnienie choćby winy nieumyślnej, zaniedbania po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu na zasadzie art. 58 § 1 k.p.a.
Z.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na postanowienie PWINB wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania w sposób istotny rzutujący na wynik sprawy, w szczególności:
- art. 7 k.p.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP, polegające na wydaniu postanowienia opartego na błędnym i nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego jak i też wydanie postanowienia na podstawie wybranych faktów z pominięciem faktów istotnych co narusza zasadę praworządności i zasadę zaufania obywateli do organów Państwa. Jak i też niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
- art. 80 k.p.a. przez dowolną i niczym nieusprawiedliwioną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w szczególności przez przyjęcie, że skarżący nie udowodnił, przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB;
- art. 138 k.p.a. polegające na braku pełnej kontroli merytorycznej przez organ odwoławczy postanowienia PINB przez nieuwzględnienie wszystkich aspektów sprawy, a w szczególności poprzez brak odniesienia się do argumentacji sformułowanej w zażaleniu na postanowienie PINB z 5 września 2022 r., skutkiem czego było utrzymanie w mocy postanowienia z istotnym naruszeniem prawa;
- naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez nie przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, w sytuacji gdy ze stanu faktycznego w sposób nie budzący wątpliwości wynikało, że spełnione zostały przesłanki określone wymienionym wyżej przepisem.
W uzasadnieniu skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego o nieprzytoczeniu okoliczności świadczących o braku jego winy w dochowaniu terminu. Podniósł, że postanowienie PINB zostało doręczone domownikowi – matce skarżącego. Jest ona osobą w podeszłym wieku, cierpi na demencję starczą, często zapomina. Skutkiem tych schorzeń było to, że o przesyłce adresowanej do skarżącego powiadomiła go po upływie siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia.
Skarżący wskazał, że istotnym jest to, że w wyniku uszkodzenia [...] był w tym okresie poddawany intensywnej rehabilitacji. Niezwłocznie po poinformowaniu przez matkę o przesyłce pocztowej złożył zażalenie wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Jak wynika z materiału dowodowego uchybienie terminowi było nieznaczne. Okoliczności powyższe wskazują w sposób niebudzący wątpliwości, że co najmniej uprawdopodobnił z dużym prawdopodobieństwem, że wniesienie zażalenia w przypisanym terminie nie mogło zostać dokonane z przyczyn nieleżących po jego stronie. Podstawowym celem instytucji przywrócenia terminu jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowi dla podjęcia czynności W przypadku wątpliwości co do przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na organie spoczywał obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czego nie uczynił, naruszając tym samym zasady prowadzenia postępowania administracyjnego wskazane w petitum skargi. Skarżący załączył dokumenty na potwierdzenie swych twierdzeń.
PWINB odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna.
Kontroli sądowej zostało poddane postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu (art. 58 § 1 k.p.a.). Zauważyć trzeba od razu, że warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Nie podważając dorobku orzeczniczego w zakresie przytoczonej przesłanki, podkreślić trzeba, że skuteczność wniosku uzależniona jest nie od udowodnienia, ale od uprawdopodobnienia braku winy. Nie można zatem wykluczyć sytuacji, w której to uprawdopodobnienie wynika z twierdzeń zainteresowanego w tej kwestii. Wskazuje to na konieczność mniej rygorystycznego traktowania oświadczeń strony, niż w przypadku postępowania wyjaśniającego w zakresie okoliczności istotnych w sprawie głównej prowadzonej przez organ administracji. Ustalenie stanu faktycznego w drodze postępowania wyjaśniającego opiera się przecież na postępowaniu dowodowym (art. 75 § 1 i nast. k.p.a.).
Szczególny charakter ma kontrolowana procedura także z uwagi na unormowanie art. 59 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W tym przypadku procedura w przedmiocie przywrócenia terminu jest więc jednoinstancyjna.
Postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1, ust 3 i ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), od którego skarżący złożył zażalenie z uchybieniem terminu, jest rozstrzygnięciem stanowiącym dotkliwą dla adresata ingerencję w jego uprawnienia. Jest jednym z przejawów stosowania przymusu państwowego wobec obywatela.
Również więc z powodu charakteru sprawy, w której doszło do uchybienia terminu należy w możliwie wysokim stopniu zagwarantować stronie możliwość obrony swych praw.
W rozpoznawanej sprawie nie ulegało wątpliwości, że skarżący nie odebrał osobiście postanowienia z dnia 5 września 2022 r. Organ doręczył je w trybie, o którym stanowi art. 43 k.p.a., tj. doręczenia zastępczego – jego matce I.B., w dniu 8 września 2022 r.
Nie jest sporne w tej sprawie, że matka skarżącego ma 85 lat, jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną i cierpiącą na demencję.
Sąd nie podziela stanowiska PWINB, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy. Zdaniem organu odebranie postanowienia przez jego matkę i brak przekazania go wnioskodawcy oraz stan jego zdrowia (operacja, zwolnienie lekarskie) samo przez się nie uprawdopodobniały jego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Wg organów wskazane okoliczności nie są tego rodzaju, że złożenie zażalenia w terminie ze wskazanych przyczyn było przeszkodą nie do przezwyciężenia.
Sąd nie podziela tego stanowiska.
W szczególności, za prawdopodobną uznał Sąd sytuację opisaną przez skarżącego o przejęciu przez matkę korespondencji z organu i przekazaniu jej po upływie terminu do wniesienia zażalenia. Ocena tej okoliczności jako jednoznacznie zawinionej przez skarżącego nie znalazła akceptacji Sądu. Dodatkowo należy podkreślić, że skarżący udokumentował również okoliczności związane z jego złym stanem zdrowia (k. 9-13 akt sądowych). Wynika z nich, że skarżący przeszedł operację [...], powikłanej[...]. Skutkowało to kolejną operacją w maju 2022 r. i niezdolnością do pracy, pobieraniem zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego.
Co do zasady stan zdrowia może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu, gdy dotyczy osoby zainteresowanego, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a.
Nie jest także wykluczona sytuacja, w której stan zdrowia osoby bliskiej – tu matki skarżącego - ma wpływ na wywiązywanie się strony z jej obowiązków procesowych. Stopień tego wpływu jest obiektywnie uzależniony od rodzaju schorzenia osoby bliskiej oraz stanu psychofizycznego osoby zainteresowanej.
W tych okolicznościach należy przyjąć, że organ zażaleniowy przedwcześnie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Stanowiło to naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. Zaaprobowanie tego stanowiska przez PWINB oznacza naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2023 r., II OSK 1525/20).
W ponownym postępowaniu organ powinien dokonać oceny podnoszonych przez skarżącego okoliczności, uwzględniając jego oświadczenia oraz materiał dowodowy uzupełniony w postępowaniu sądowym, a także wszelkie inne okoliczności i dowody, które uzna za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Powinien także uwzględnić wyrażone powyżej stanowisko Sądu, mające charakter wykładni prawa, według którego, oceniając brak winy w uchybieniu terminu, o czym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., nie można wykluczać jako okoliczności ekskulpującej, stanu zdrowia osoby najbliższej i stanu psychofizycznego osoby zainteresowanej.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.