II SA/RZ 1489/23

II SA/Rz 1489/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka
Karina Gniewek-Berezowska
Piotr Godlewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1737/24 - Wyrok NSA z 2025-08-07
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 682
art. 28 ust. 2 art. 3 pkt 20, art. 5 ust. 2 pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1225
§ 12, § 13
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. w R. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 17 lipca 2023 r. nr I-III.7721.1.2.2022 w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K. Sp. z o.o. z/s w R. jest decyzja Wojewody Podkarpackiego z 17 lipca 2023 r. nr I-m.7721.1.2.2022: o odmowie zatwierdzenia projektu budowalnego i udzielenia pozwolenia na budowę oraz o umorzeniu postępowania odwoławczego.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej Spółki z 12 lipca 2019 r., Prezydent Miasta [...] decyzją z 3 października nr 907/2019 nr AR.6740.61.53.2019.JB61 zatwierdził projekt budowlany i udzielił spółce pozwolenia na budowę dla inwestycji pn. "Budowa budynku mieszkalno – handlowo - usługowego z 5 lokalami mieszkalnymi, lokalem użytkowym i garażem podziemnym wraz z niezbędną infrastrukturą: budową przyłączy wody, kanalizacji sanitarnej i kanalizacji deszczowej, przebudową sieci i przyłączy gazu, likwidacją nieczynnego odcinka kabla energii elektrycznej, z wewnętrznymi instalacjami: wod.-kan., c.o., wentylacji mechanicznej i energii elektrycznej" na działkach nr [...] obr. [...] położonych przy ul. [...] w [...].
Wojewoda Podkarpacki decyzją z 31 stycznia 2020 r. nr I-III.7721.1.10.2019 uchylił decyzję Prezydenta w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Wniesiony od decyzji Wojewody sprzeciw Spółki został oddalony wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 15 czerwca 2020 r. II SA/Rz 301/20. Sąd zaakceptował tylko część wskazówek organu odwoławczego, co jednak pozostało bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu istniejące ewentualne wątpliwości organu II instancji mogły zostać wyjaśnione przez organ odwoławczy: kwestia dostępności do drogi publicznej oraz kwestia szkodliwego wpływu na interes osób trzecich poprzez oddziaływanie na już istniejącą zabudowę i ewentualne ograniczenie prawa własności nieruchomości sąsiednich w zabudowie potencjalnej. Zdaniem Sądu wykazano, że działka ma dostęp do drogi publicznej zjazdem na działce [...] przez drogę wewnętrzną [...], usytuowaną na działkach [...], stanowiącą własność Gminy Miasto [...] oraz projektowanym połączeniem komunikacyjnym z działki [...] na działkę [...] - zjazd do garażu podziemnego na 4 miejsca postojowe na prawie służebności gruntowej.
Odnośnie ustalenia szkodliwego wpływu inwestycji na interes osób trzecich Sąd przyznał Wojewodzie rację, że analiza przedłożonego projektu budowlanego pozwalała z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, iż w sprawie nie zostały spełnione wymogi dotyczące przesłaniania określone w przepisie § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Zwrócił uwagę, że organ zasadnie powołał się na zapisy projektu znajdujące się na stronie 59 - potwierdzone na rysunku Z3 – o treści: "Zasięg oddziaływania projektowanego budynku na potencjalną zabudowę działki nr [...] ze względu na ewentualne przesłanianie, uwzględniając położenie dolnej krawędzi hipotetycznego otworu okiennego na poziomie 80 cm powyżej istniejącego terenu na tej działce wynosi od zera do 3,40 m", a także "Zasięg oddziaływania projektowanego budynku na potencjalną zabudowę działki nr [...] ze względu na ewentualne przesłanianie, uwzględniając położenie dolnej krawędzi hipotetycznego otworu okiennego na poziomie 80 cm powyżej istniejącego terenu na tej działce wynosi od zera do 4,20 m." Mając na uwadze wysokość projektowanego budynku - 12,61 m, w zestawieniu z odległością przedmiotowego budynku od granic z działkami sąsiednimi Sąd podzielił wątpliwości organu w zakresie spełnienia warunku o którym mowa w § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w zakresie przyszłej możliwości zabudowy działek sąsiednich. Sąd przyjął, że usytuowanie budynku na działce budowlanej z poszanowaniem interesu prawnego właścicieli działek sąsiednich – art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej: u.P.b.) oznacza nie tylko uwzględnienie norm o których mowa w § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, ale także wyważenie interesów inwestora i właścicieli działek sąsiednich. Oznacza to uwzględnienie istniejącej zabudowy oraz możliwości zabudowy działek, tak aby umożliwić także osobom innym niż inwestor skorzystanie z prawa zabudowy w takim samym zakresie, w jakim przysługuje ono inwestorowi, który pierwszy przystąpił do realizacji inwestycji, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 4 u.P.b. Sąd stwierdził jednocześnie, że z analizy rys. Z.3 wynikało, że prawo do zabudowy działek sąsiednich ma zostać ograniczone na skutek realizacji inwestycji, gdyż przy wysokości projektowanego budynku wynoszącej 12,61 m, właściciel działki sąsiedniej w przypadku zabudowy nieruchomości w przyszłości zmuszony będzie do usytuowania budynku w odległościach większych niż to wynika z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Stwierdził w związku z tym, że kwestie te powinny być dostatecznie wyjaśnione w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Sąd zgodził się z Wojewodą co do konieczności ustalenia stron postępowania, którymi w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (art. 28 ust. 2 u.P.b.). Odwołując się do definicji obszaru oddziaływania - art. 3 pkt 20 u.P.b. (wg którego jest to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy tego terenu) stwierdził za organem, że rozważenia wymaga kwestia uznania za stronę toczącego się postępowania właścicieli wyodrębnionych lokali w budynku mieszczącym się na działce nr [...], zlokalizowanych od strony działki nr [...], chociażby z uwagi na wysokość projektowanego budynku wynoszącą 12,61 m oraz jego odległość od budynku wielorodzinnego istniejącego na działce nr [...], która wynosi 11,75 m, pod warunkiem wykazania własnego, zindywidualizowanego interesu prawnego w danej sprawie.
Decyzją z 30 listopada 2021 r. nr AR.6740.61.53.2019.JB61 nr 907/2019, Prezydent ponownie zatwierdził projekt budowlany i udzielił skarżącej Spółce pozwolenia na budowę dla opisanej powyżej inwestycji.
W uzasadnieniu wskazał, iż przeprowadzona analiza przedłożonego projektu budowlanego wykazała zgodność przedstawionych rozwiązań z przepisami u.P.b., a także z zapisami decyzji Prezydenta z 15 lipca 2013 r. o ustaleniu warunków zabudowy dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego oraz zapisami decyzji Prezydenta z 12 marca 2018 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Od powyższej decyzji odwołania wnieśli: Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" z/s w [...] (reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata) oraz U. i A.P.
Spółdzielnia zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.); art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20, art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 32 ust. 1 pkt 2, art. 32 ust. 4 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2, art. 33 ust. 2 pkt 1 p.b.; § 12 ust. 1 pkt 1 oraz § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a, § 57 oraz § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225), wskazując na brak spełnienia przez zamierzenie inwestycyjne wymogów wynikających z treści ww. przepisów.
U. i A.P. zakwestionowali prawidłowość decyzji oraz podtrzymali swój wniosek z 10 listopada 2021 r. o uznanie ich za strony toczącego się postępowania z uwagi na posiadany interes prawny, gdyż są właścicielami wyodrębnionych lokali mieszkalnych w budynku wielorodzinnym nr [...], tj. lokalu nr [...] i [...]. Realizacja inwestycji na działkach nr [...] i [...] będzie negatywnie wpływać na możliwość korzystania z tych lokali, bowiem zwiększeniu ulegnie liczba mieszkańców osiedla, zwiększy się ruch samochodów, hałas, a także zacienienie mieszkań.
Na skutek rozpatrzenia odwołań Wojewoda decyzją z 29 kwietnia 2022 r. nr I-III.7721.1.2.2022 uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Na skutek wniesieniu sprzeciwu od powyższej decyzji, WSA w Rzeszowie wyrokiem z 1 sierpnia 2022 r. II SA/Rz 735/22 uchylił decyzję Wojewody.
Konfrontując poprzednie wskazówki Sądu zawarte w wyroku z 15 czerwca 2020 r. II SA/Rz 301/20 z dokonanymi przez organ I instancji ustaleniami, a następnie stwierdzonymi przez organ odwoławczy uchybieniami, Sąd stwierdził, że nie usprawiedliwiają one kasacyjnej decyzji tego organu. Jako obszar oddziaływania wyznaczono prawidłowo zabudowane działki [...] i [...]. Działka [...] zlokalizowana pod adresem [...] zabudowana jest 5 kondygnacyjnym budynkiem. Mieszkańców reprezentuje zarząd. Z kolei na działce [...] odpowiadającej adresowi [...] znajduje się 5 kondygnacyjny budynek, w którym zarząd sprawuje Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]. W sprawie nie było kwestionowane, że właścicieli lokali reprezentuje zarządca. Dopuszczalna jest również sytuacja, w której poza zarządcą, stroną mogą być również poszczególni właściciele nieruchomości, pod warunkiem, że wykażą, że inwestycja narusza ich indywidualny, odrębny od pozostałych właścicieli, interes. W sprawie na ten interes powoływali się mieszkańcy lokalu położonego na działce [...] A. i U.P., wskazując m.in., że inwestycja zacienia ich lokal. Organ I instancji stwierdził, że mieszkańcy pomimo wezwania nie wykazali swojego interesu, z kolei organ II instancji stwierdził, że działanie organu w tym zakresie nie było wyczerpujące, a niewykazanie przez strony interesu w sprawie nie zwalniało organu z przeprowadzenia postępowania dowodowego we własnym zakresie.
Z dołączonej do projektu mapy przesłaniania wynika, że budynek na działce nr [...] będzie zacieniany przez inwestycję w godzinach od 7 do 8 rano (rysunek Z3), budynek na działce [...] od godziny 12 do 14 (rysunek Z5). Nie wyjaśniono natomiast kwestii przesłaniania o której mowa w § 13 rozporządzenia. Odwrotnie z kolei stało się w przypadku oceny wpływu na przyszłą potencjalną zabudowę. W tym przypadku ograniczono się do kwestii ewentualnego przesłaniania, co obrazuje rysunek Z6.
Sąd podzielił stanowisko organu II instancji, że kwestie te nie zostały w sposób wyczerpujący ustalone, przy czym ustalenie ich było możliwe w postępowaniu odwoławczym. Ustalenia w tym zakresie pozwolą ocenić zarówno wpływ na aktualną zabudowę, a co za tym idzie ocenę interesu prawnego państwa P., jak również przyszłą zabudowę.
Ponownie rozpatrując sprawę postanowieniem z 6 grudnia 2022 r. Wojewoda zobowiązał inwestora do usunięcia w terminie do 31 grudnia 2022 r. nieprawidłowości w projekcie budowlanym poprzez:
- wykazanie (w formie graficznej i opisowej) możliwości zlokalizowania na działkach sąsiednich budynku z otworami okiennymi od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w odległości 4 m od granicy z działką inwestycyjną, z uwzględnieniem wymagań przepisu § 13 i § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych,
- przedstawienie analizy przesłaniania oraz nasłonecznienia (§ 13 oraz § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych) odnoszącej się do wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym na działce nr [...] przy ul. [...] w [...] (wskazano, że analiza powinna uwzględniać wpływ realizacji projektowanego budynku na skrócenie czasu nasłonecznienia tego lokalu),
- usunięcie występujących w projekcie zagospodarowania terenu rozbieżności w zakresie oznaczenia odległości projektowanego budynku od granic działek sąsiednich (np. s. 52 i 83).
Opisaną na wstępie decyzją z 17 lipca 2023 r. Wojewoda - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. oraz art. 35 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 3 u.P.b. w zw. z art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471 ze zm.):
I. w zakresie odwołania SM "[...]" z/s w [...] - uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla ww. inwestycji;
II. w zakresie odwołania U. i A.P. – umorzył postępowanie odwoławcze.
Odnośnie odwołania Spółdzielni Wojewoda stwierdził, że uzupełniony projekt budowlany nie odpowiada wymogom wskazanym w art. 35 ust. 1 u.P.b. w zw. z art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. Mimo dwukrotnego wezwania kierowanego do Inwestora w tym zakresie, przedłożony projekt budowlany nadal jest niekompletny oraz nie pozwala na ustalenie, że spełniony został § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, również w kontekście ochrony interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b.).
Z dokumentacji projektowanej wynika, iż planowany do realizacji budynek mieszkalno – handlowo - usługowy ma być usytuowany w odległości 11,75 m od budynku mieszkalnego wielorodzinnego istniejącego na działce nr [...] oraz w odległości 14,16 m od budynku mieszkalnego wielorodzinnego istniejącego na działce nr [...]. Odległość projektowanego budynku od granic działek sąsiednich w miejscach najmniejszego zbliżenia wynosi odpowiednio: w stosunku do działki nr [...] - 4,16 m oraz 6,12 m, w stosunku do działki nr [...] - 5,34 m oraz 6 m. Przedmiotowy budynek w najwyższym punkcie będzie miał wysokość 12,61 m licząc od poziomu projektowanego terenu. Z dokonanych w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego ustaleń wynika, iż o ile w chwili obecnej właściciele działek sąsiednich mieliby prawo zabudowy swoich działek zgodnie z przepisami (§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych) ścianą z oknem usytuowanym w odległości 4 m od granicy działki inwestycyjnej, o tyle w przypadku budowy projektowanego budynku owa odległość musiałaby zostać zwiększona dodatkowo o 3,40 m w przypadku działki nr [...] i 4,20 m w przypadku działki nr [...].
Z analizy projektu budowlanego wynika, iż zdaniem jego autora wyważenie interesu inwestora oraz osób trzecich (właścicieli działek sąsiednich) polega na tym, że właściciele działek sąsiednich mogą zabudować swoje działki budynkami (ze ścianami z oknami) w gwarantowanych im przez przepisy odległościach (4 m) pod warunkiem, że "hipotetyczny budynek będzie zwrócony w stronę granicy ścianą z oknem od pomieszczeń nie przeznaczonych na stały pobyt ludzi.
Z treści przedłożonych dokumentów wynika również, iż realizując projektowaną inwestycję inwestor doprowadzi do ograniczenia właścicieli działek sąsiednich w prawie do zabudowy swoich nieruchomości w przyszłości poprzez nieuprawnione wyłączenie możliwości zlokalizowania w tych budynkach pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na wysokości poniżej 4,05 m i długości ok. 15-20 m. Oznacza to, że właściciel działki sąsiedniej w przypadku zabudowy nieruchomości w przyszłości zmuszony byłby do usytuowania budynku w odległościach większych niż to wynika z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy).
Dołączone do projektu budowlanego rysunki dotyczące analizy hipotetycznej zabudowy na działkach sąsiednich są nieprecyzyjne i nie pozwalają na stwierdzenie, że warunek z § 13 rozporządzenia został spełniony. Na rys. nr Z.8 nie wskazano, jaka jest wysokość przesłaniania projektowanego budynku ani też na jakiej wysokości znajduje się parapet okna w hipotetycznym budynku na działce nr [...]. Brak poparcia rysunku konkretnymi wyliczeniami uniemożliwia dokonanie jego weryfikacji przez organ odwoławczy. Ponadto inwestor nie przedłożył stosownej analizy dotyczącej zabudowy na działce nr [...].
Niezależnie od kwestii związanej z analizowaniem hipotetycznej zabudowy na działkach sąsiednich, projekt budowlany nie odnosi się w sposób wystarczający do spełnienia wymagań § 13 w zakresie zabudowy istniejącej. Znajdująca się na rys. nr Z.10 analiza przesłaniania istniejącej zabudowy na działce nr [...] przez budynek projektowany na działce nr [...] zawiera nieścisłości. Autor opracowania wskazał, że odległość pomiędzy budynkiem istniejącym na działce nr [...] a budynkiem projektowanym wynosi 11,77 m, gdy z projektu zagospodarowania terenu wynika, że odległość ta wynosi 11,75 m. Na rysunku tym nie wskazano dokładnie (poprzez wskazanie wartości liczbowej), na jakiej wysokości znajduje się krawędź progu drzwi balkonowych istniejącego budynku mieszkalnego na działce nr [...]. W projekcie brak jest również wyjaśnienia na jakiej podstawie ustalono wysokość przesłaniania na poziomie 11,55 m. Także opracowana Analiza zacieniania w dniu równonocy wiosennej jest nierzetelna, gdyż na rysunku mowa jest o równonocy w dniu 23 września (str. 87f).
Całokształt przytoczonych okoliczności świadczy o tym, że zaskarżona decyzja Prezydenta narusza prawo, co skutkuje koniecznością jej uchylenia i orzeczenia o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę (pkt I decyzji).
Odnosząc się do podnoszonych przez inwestora okoliczności dotyczących niezgodności z przepisami prawa inwestycji już istniejących na działkach sąsiednich - co ogranicza jego plany inwestycje, organ wskazał, że kwestie te nie mogą podlegać analizie w ramach prowadzonego postępowania.
Analiza odwołania wniesionego przez U. i A.P. wykazała natomiast, że odwołującym w przedmiotowej sprawie nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 u.P.b., co skutkowało umorzeniem postępowania odwoławczego w tym zakresie (pkt II decyzji). Nie wykazali oni swojego indywidualnego interesu prawnego w sprawie o pozwolenie na budowę na działkach nr [...], [...]. Są oni właścicielami wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym przy ul. [...] w [...]. Z treści księgi wieczystej nr KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] dla działki nr [...], obr. [...] w [...] wynika, że nieruchomość ta jest zabudowana budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, w którym zostało wyodrębnionych kilkanaście lokali mieszkalnych, przy czym zarząd nieruchomością wspólną (działką nr [...]) sprawuje SM "[...]", która również reprezentuje właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych.
Wg Wojewody, z analizy projektu budowlanego dotyczącego spornej inwestycji wynika, że lokal mieszkalny nr [...] położony jest po stronie północnej budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...]. Oznacza to, że projektowana na działce nr [...] inwestycja nie wpływa na sposób użytkowania lokalu mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...]. Odnośnie zaś lokalu mieszkalnego nr [...], z informacji przekazanych przez Spółdzielnię wynika, że A.P. przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do tego lokalu, z którego nie można wywodzić prawa o uznaniu go za stronę w sprawie pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 28 ust. 2 u.P.b.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Spółka (reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego) zaskarżyła decyzję Wojewody z 17 lipca 2023 r. w całości, zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
a) art. 6 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez nierzetelne i nieterminowe rozpoznanie sprawy i obarczanie Skarżącego obowiązkami związanymi ze sporządzaniem dodatkowej dokumentacji czy też dokonywaniem dodatkowych pomiarów związanych z lokalem mieszkalnym nr [...] zlokalizowanym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...], co skutkowało nie tylko wykonywaniem zbędnych czynności, ale także znacząco wydłużyło postępowanie w sytuacji gdy organ uznał, że jego właścicielom nie przysługuje prawo strony z uwagi na brak wykazania indywidualnego interesu prawnego,
b) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym dokonanie nieprawidłowej oceny dokumentacji projektowej,
c) art. 80 k.p.a. poprzez wykroczenie przez organ administracyjny poza granice swobodnej oceny dowodów, polegające na uznaniu, że projekt budowlany jest niekompletny oraz nie pozwala na stwierdzanie, że spełniony został § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, również w kontekście ochrony interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 u.P.b.), co doprowadziło do arbitralności działania organu, a w konsekwencji także przekroczenia granic uznania administracyjnego;
d) art. 153 P.p.s.a poprzez wykroczenie przez organ administracyjny poza ocenę prawną i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w wyroku WSA w Rzeszowie z 15 czerwca 2020 r. II SA/Rz 301/20, co skutkowało formułowaniem przez organ administracyjnych nowych ocen prawnych;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj.:
a) art. 5 ust. 1 pkt 9 u.P.b. poprzez jego błędną wykładnię i ustalenie, że usytuowanie budynków na działce inwestora nr [...] narusza uzasadnione interesy właścicieli działek sąsiednich, pomimo że to nie interesy właścicieli działek sąsiednich zostały naruszone ale interesy inwestora, prowadząc tym samym do braku wyważenia interesu stron niniejszego postępowania;
b) art. 35 ust 1 u.P.b. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i zobowiązanie inwestora do usuwania nieprawidłowości, pomimo że nieprawidłowości te nie istniały albo zostały usunięte, co skutkowało nieuprawnionym uznaniem, że nieprawidłowości nie zostały usunięte, a tym samym projekt budowlany nie spełnia wymagań określonych przepisami prawa;
c) § 13 ust. 1 lit. a, § 57 i § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i ustalenie, że projekt budowlany jest niekompletny a usytuowanie budynku na działce nr [...] skutkuje przesłanianiem hipotetycznej zabudowy na działkach sąsiednich, pomimo że z kompletnej (uzupełnionej zgodnie z żądaniem organu administracji) dokumentacji dotyczącej projektu budowlanego wynika że taka sytuacja nie zachodzi, a także dokonanie błędnej oceny dokumentacji projektowej i uznanie w przypadku działki nr [...] w przypadku budowy projektowanego budynku że owa odległość musiałaby zostać zwiększona dodatkowo o 3,40 m a w przypadku działki nr [...] o 4,20 m, podczas gdy z dokumentacji projektowej wynika możliwość dokonania zabudowy działek sąsiednich w odległości 4 m od granicy działki inwestycyjnej;
d) § 12 ust 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i ustalenie, że:
- usytuowanie hipotetycznej zabudowy na działkach sąsiednich, tj. [...] i [...] może odbywać się z pominięciem elementów ich trwałego zagospodarowania, które mają wpływ na lokalizację budynku z pomieszczeniami na stały pobyt ludzi,
- zabudowa działki inwestycyjnej zniweczy ewentualną zabudowę działek sąsiednich.
W związku z powyższym skarżąca Spółka wniosła o uchylenie w całości decyzji Wojewody z 17 lipca 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).
Poddawszy kontroli w ramach wskazanych wyżej kryteriów zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona.
Stosownie do art. 35 ust. 1 u.P.b. w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza zgodność projektu budowlanego z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także wymaganiami ochrony środowiska; zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia o którym mowa w art. 12 ust. 7; wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem o którym mowa w art. 12 ust. 7.
W razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym art. 35 ust. 1 u.P.b. organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę.
Zgodnie z art. 3 pkt 20 u.P.b. w brzmieniu mającym zastosowane w rozpoznawanej sprawie, przez obszar oddziaływania obiektu należało rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowie tego terenu. Definicja obszaru odziaływania obiektu w sposób bezpośredni wpływa na ustalenie kręgu stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, co ma przełożenie na zakres ochronny podmiotów posiadających prawa rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, a także na uwzględnienie zasady poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich wynikającej z art. 5 ust. 1 pkt 9 u.P.b. wyrażającej się w konieczności ustalenia ewentualnych ograniczeń w przyszłej zabudowie działek sąsiednich.
Z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 u.P.b. wynika, że obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi, należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Prawo do zabudowy ustanowione w art. 4 u.P.b. jest bowiem ograniczone, a warunkiem skorzystania z tego prawa jest zgodność zamierzenia budowlanego z przepisami. Zasada poszanowania interesów osób trzecich w sposób nieunikniony wiąże się z określonymi ograniczeniami w zakresie parametrów i usytuowania projektowanego obiektu budowlanego, o ile te ograniczenia są niezbędne do ochrony zabudowy na działkach sąsiednich, zarówno istniejącej jak i projektowanej. Zatem naruszenie przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 u.P.b. stanowić będzie takie zaprojektowanie obiektu budowlanego, które pozbawi inne podmioty możliwości zabudowy swoich nieruchomości, na przykład poprzez uniemożliwienie wykonywania zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2023 r. II OSK 1259/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Analizując zatem oddziaływanie projektowanej inwestycji w aspekcie poszanowania uzasadnionego interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiadujących organ musi wykazać, że zaprojektowano obiekty, które będą spełniały normy związane z ochroną nieruchomości sąsiednich (odległość od granicy, zacienienie, przesłanianie).
W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji organ II instancji wyjaśnił, zwłaszcza w kontekście norm techniczno-budowlanych, jakie konkretne parametry nowej inwestycji zadecydowały o odmowie zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Innymi słowy wskazał, jakiego rodzaju konkretne ograniczenia zabudowy sąsiedniej działki zaktualizują się na skutek powstania projektowanej zabudowy i ustalenia te Sąd w całości podziela.
Zarzuty skargi nie mogą zostać uwzględnione.
W szczególności organ nie wykroczył poza granice swobodnej oceny dowodów, uznając, że projekt budowlany jest niekompletny oraz nie pozwala na stwierdzanie, że inwestycja spełnia warunki określone w § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w kontekście poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich.
Zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m. Wysokość przesłaniania o której mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części. Spełnienie wymogu § 13 ust. 1 powinno mieć oparcie w przedłożonej przez inwestora dokumentacji, a w szczególności dokonanych przez projektanta obliczeniach i rysunkach, które nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości. Stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie jest prawidłowe i wbrew twierdzeniom skarżącego, nie zawiera znamion arbitralności ani uznaniowości.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 153 P.p.s.a. Organ odwoławczy podążył za oceną prawną i uwzględnił wskazania co dalszego postępowania wyrażone w wyroku WSA w Rzeszowie II SA/Rz 301/20 oraz II SA/Rz 735/22.
Wynika z nich, że planowana inwestycja wprowadza realne ograniczenia w zabudowie działek sąsiednich, skutkujące koniecznością odsunięcia ewentualnego budynku od granicy działek inwestycyjnych tak, aby w związku z realizacją objętej postępowaniem inwestycji nie naruszyć przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Skarżący formułując zarzut naruszenia § 13 ust. 1 lit. a, § 57 i § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nie przedstawił argumentacji z której wynikałaby przeciwna do argumentacji organu teza, że usytuowanie budynku na działce nr [...] nie skutkuje przesłanianiem hipotetycznej zabudowy na działkach sąsiednich i koniecznością zwiększenia do 7,40 m odległości od granicy działki inwestycyjnej w przypadku realizacji inwestycji na działce nr [...] oraz do 8,20 m w przypadku działki nr [...].
Z dokumentacji projektowej wynika, iż planowany do realizacji budynek mieszkalno-handlowo-usługowy ma być usytuowany w odległości 11,75 m od budynku mieszkalnego wielorodzinnego istniejącego na działce nr [...] oraz w odległości 14,16 m od budynku mieszkalnego wielorodzinnego istniejącego na działce nr [...]. Odległość projektowanego budynku od granic działek sąsiednich w miejscach najmniejszego zbliżenia wynosi odpowiednio: w stosunku do działki nr [...] - 4,16 m oraz 6,12 m, a w stosunku do działki nr [...] - 5,34 m oraz 6,00 m. Przedmiotowy budynek w najwyższym punkcie będzie miał wysokość 12,61 m licząc od poziomu projektowanego terenu. Realizacja objętego wnioskiem o pozwolenie na budowę budynku będzie skutkowała jego oddziaływaniem - przesłanianiem potencjalnej zabudowy działek nr [...] i [...] (rysunek nr Z3) w takim zakresie, że prawo do zabudowy działek sąsiednich zostałoby ograniczone w ten sposób, że właściciel działki sąsiedniej w przypadku zabudowy nieruchomości w przyszłości zmuszony byłby do usytuowania budynku w odległościach większych niż to wynika z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych o 3,40 m (w przypadku działki nr [...]) i 4,20 m (w przypadku działki nr [...]). O ile w chwili obecnej właściciele działek sąsiednich mają prawo zabudowy swoich działek zgodnie z przepisami §12 ust. 1 pkt 1 warunków technicznych ścianą z oknem usytuowanym w odległości 4 m od granicy działki inwestycyjnej, o tyle w przypadku budowy projektowanego budynku owa odległość musiałaby zostać zwiększona tak jak wskazano wyżej, co jest równoznaczne z ograniczeniem zabudowy działek sąsiednich. Takie ograniczenie nie jest dopuszczalne w świetle art. 5 ust. 2 pkt 9 u.P.b., co uzasadniało wydanie decyzji odmownej.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Z ustaleń organu odwoławczego nie wynika w szczególności, jakoby usytuowanie hipotetycznej zabudowy na działkach sąsiednich, tj. [...] i [...] mogło /miało się odbywać się z pominięciem elementów ich trwałego zagospodarowania które mają wpływ na lokalizację budynku z pomieszczeniami na stały pobyt ludzi ani że zabudowa działki inwestycyjnej zniweczy ewentualną zabudowę działek sąsiednich. Jak już wyjaśniono wyżej, spełnienie wymogu określonego przepisem art. 5 ust. 1 pkt 9 u.P.b. w praktyce wprost przekłada się na brak uprzywilejowania inwestora, który jako pierwszy, w stosunku do sąsiada, przystępuje do realizacji inwestycji. Chodzi o to, żeby umożliwić także osobom innym niż inwestor skorzystanie z prawa zabudowy w takim samym zakresie w jakim przysługuje ono inwestorowi, który pierwszy przystąpił do realizacji inwestycji.
Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, z rysunku nr Z.6 wynika również, że oznaczonym kolorem zielonym fragmentem ściany realizując projektowaną inwestycję inwestor doprowadzi do ograniczenia właścicieli działek sąsiednich w prawie do zabudowy swoich nieruchomości w przyszłości poprzez nieuprawnione wyłączenie możliwości zlokalizowania w budynkach pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na wysokości poniżej 4,05 m i długości ok. 15-20 m. Oznacza to, że właściciel działki sąsiedniej w przypadku zabudowy nieruchomości w przyszłości zmuszony byłby do usytuowania budynku w odległościach większych niż to wynika z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (4 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy). Powyższe parametry wskazują również na niespełnienie przez planowaną inwestycję dyspozycji z art. 5 ust. 2 pkt 9 u.P.b.
Organ odwoławczy wyjaśnił w uzasadnieniu z jakich powodów uznał, że dołączone do projektu budowlanego rysunki dotyczące analizy hipotetycznej zabudowy na działkach sąsiednich (rys. nr Z.8, Z.9) są nieprecyzyjne i nie pozwalają na stwierdzenie, że warunek z § 13 rozporządzenia został spełniony oraz że analiza przesłaniania istniejącej zabudowy na działce nr [...] przez budynek projektowany na działce nr [...] zawiera nieścisłości (rys. nr Z.10), a także że Analiza zacieniania w dniu równonocy wiosennej jest nierzetelna.
Odnosząc się do legalności zaskarżonej decyzji w zakresie pkt II, w którym umorzono postępowanie odwoławcze z odwołania U. i A.P., Sąd stwierdza, że rozważania w tym zakresie poczynione przez organ odwoławczy także są prawidłowe, bowiem brak po ich stronie przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 w zw. z art. 3 pkt 20 u.P.b. Wyżej wymienieni są właścicielami jednego z kilkunastu wyodrębnionych w tym budynku wielorodzinnym lokali mieszkalnych (nr 61), zarządzanego przez SM "[...]", której zarząd jest uprawniony do reprezentowania na zewnątrz wszystkich właścicieli lokali stanowiących odrębny przedmiot własności. Jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie wyklucza to wprawdzie udziału w postępowaniu administracyjnym obok zarządu spółdzielni lub wspólnoty także właścicieli poszczególnych lokali którym służy prawo współwłasności w częściach wspólnych oraz mających udział w gruncie, jednakże pod warunkiem, że wykażą własny zindywidualizowany interes prawny. Ich udział jest więc zakreślony granicami tego właśnie interesu prawnego. Takiego indywidualnego interesu prawnego wynikającego z prawa własności lokalu mieszkalnego nr [...] U. i A.P. nie wykazali. Z ustaleń organu wynika natomiast, że lokal ten położony jest po stronie północnej budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...]. Oznacza to, że projektowana na działce nr [...] inwestycja nie wpływałaby na sposób jego użytkowania.
Źródłem interesu prawnego nie może być także spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] przysługujące A.P. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, jako ograniczone prawo rzeczowe, nie może świadczyć o uznaniu jego użytkownika za stronę w sprawie pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 28 ust. 2 u.P.b. Powyższe oznacza, że A.P. nie ma legitymacji do występowania w sprawie pozwolenia na budowę dla spornej inwestycji jako strona postępowania.
Mając na uwadze przytoczoną wyżej argumentację Sąd oddalił skargę – jako nieuzasadnioną - na podstawie art. 151 P.p.s.a.