II SA/Rz 1477/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2020-03-03
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyprzewóz osóblicencjakara pieniężnaaplikacja mobilnaBoltzarobkowy przewóztransport osóbkierowca

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę kierowcy wykonującego przewóz osób za pośrednictwem aplikacji Bolt, uznając, że była to działalność wymagająca licencji, mimo braku formalnego statusu przedsiębiorcy.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na kierowcę M.R. za wykonywanie zarobkowego przewozu osób bez wymaganej licencji, za pośrednictwem aplikacji Bolt. Kierowca argumentował, że jego działalność nie miała charakteru zorganizowanego i ciągłego, a płatność nie trafiała bezpośrednio do niego. Sąd uznał jednak, że korzystanie z aplikacji Bolt do odpłatnego przewozu osób, nawet jednorazowego i bez formalnego statusu przedsiębiorcy, stanowi transport drogowy wymagający licencji. Skargę oddalono.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, nakładającą na M.R. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. Kontrola wykazała, że skarżący wykonywał zarobkowy przewóz osób za pośrednictwem aplikacji Bolt, co zostało potwierdzone zeznaniami pasażera i sposobem płatności. Skarżący nie posiadał wymaganej licencji. W skardze do WSA M.R. zarzucał organom wadliwe ustalenie stanu faktycznego, brak ustalenia czy jego czynności mieściły się w definicji krajowego transportu drogowego oraz naruszenie przepisów K.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając, że okoliczności faktyczne zostały ustalone zgodnie z prawem. Sąd stwierdził, że przewóz miał charakter odpłatny, a korzystanie z aplikacji Bolt do organizowania takich usług ma charakter zorganizowany i ciągły, nawet jeśli skarżący nie posiadał formalnego statusu przedsiębiorcy. Sąd powołał się na przepisy unijne i krajowe, podkreślając, że wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji podlega sankcjom, niezależnie od tego, czy podmiot prowadzi formalnie zarejestrowaną działalność gospodarczą. Sąd uznał, że płatność dokonana przez pasażera za pośrednictwem aplikacji, nawet jeśli nie trafiła bezpośrednio do kierowcy, potwierdzała odpłatny charakter przewozu. Zastosowanie aplikacji Bolt do skojarzenia kierowcy z pasażerem i organizacji przewozu zostało uznane za czynność mieszczącą się w definicji krajowego transportu drogowego, wymagającą posiadania licencji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wykonywanie odpłatnego przewozu osób za pośrednictwem aplikacji mobilnej, nawet jednorazowo i bez formalnego statusu przedsiębiorcy, stanowi transport drogowy wymagający posiadania licencji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że korzystanie z aplikacji mobilnej do skojarzenia kierowcy z pasażerem i organizacji odpłatnego przewozu osób ma charakter zorganizowany i ciągły, a tym samym mieści się w definicji krajowego transportu drogowego, który wymaga posiadania licencji. Płatność dokonana przez pasażera, nawet jeśli odbyła się automatycznie przez aplikację, potwierdza odpłatny charakter przewozu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.t.d. art. 92a § ust. 1, 7 i 11

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 7 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.t.d. art. 4 § pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Definicja krajowego transportu drogowego.

u.t.d. art. 5b § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Wymóg uzyskania licencji na krajowy transport drogowy osób samochodem osobowym.

u.t.d. art. 18 § ust. 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Wyłączenia od wymogu zezwolenia na przewóz okazjonalny.

u.t.d. art. 92c

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 1 § ust. 2 pkt 2 lit. a) i b)

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 3 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 art. 1 § ust. 2

Zakres stosowania rozporządzenia do działalności transportowej.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 art. 1 § ust. 4 lit. b)

Wyłączenia od stosowania rozporządzenia.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 art. 2 § pkt 4

Definicja przedsiębiorcy.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 art. 2 § pkt 2

Definicja zawodu przewoźnika drogowego osób.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 art. 1 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 art. 21

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 art. 22

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argument skarżącego, że jego działalność nie miała charakteru zorganizowanego i ciągłego. Argument skarżącego, że płatność nie trafiała bezpośrednio do niego. Argument skarżącego o wadliwie ustalonym stanie faktycznym. Argument skarżącego o braku ustalenia, czy jego czynności mieściły się w definicji krajowego transportu drogowego. Argument skarżącego o naruszeniu przepisów K.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał, że okoliczności faktyczne, w których organy przypisały skarżącemu naruszenie przepisów o transporcie drogowym, zostały ustalone zgodnie z zasadami określonymi w K.p.a. i w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu, organy obydwu instancji prawidłowo stwierdziły, że stwierdzony przez kontrolujących przewóz nie miał charakteru grzecznościowego. Wykonywanie działalności z naruszeniem rozporządzenia obarczone jest sankcjami określonymi w prawie krajowym. W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy istniały podstawy do uznania, że wykonywany przez skarżącego przewóz miał charakter odpłatny (nie był przewozem niezarobkowym). Sam przewóz nosił bowiem znamiona odpłatnego, a to do jakiego podmiotu trafiła opłata, w tym czy jej beneficjentem był skarżący, nie miało znaczenia dla zgodności kontrolowanych decyzji z prawem. Zasady działania ww. aplikacji są bowiem możliwe do poznania dla każdego potencjalnego korzystającego z niej, w szczególności osób korzystających z dostępnych obecnie usług telekomunikacyjnych przy użyciu nowoczesnych "inteligentnych" telefonów ("smartfonów"). Przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację "Bolt (Taxify)" ma charakter zorganizowany i ciągły, a rzeczona usługa była przez skarżącego świadczona w jego własnym imieniu, jako wykonawcę przewozu, za którą był odpowiedzialny. Kara pieniężna została nałożona na kierującego nie za prowadzenie niezarejestrowanej działalności gospodarczej, ponieważ przepisy u.t.d. takiego naruszenia nie przewidują, lecz za wykonywanie transportu drogowego osób bez wymaganej licencji/zezwolenia.

Skład orzekający

Magdalena Józefczyk

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Zaborniak

sędzia

Piotr Godlewski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie kar pieniężnych za wykonywanie transportu drogowego bez licencji w kontekście działalności prowadzonej za pośrednictwem aplikacji mobilnych, nawet przez osoby niebędące formalnie przedsiębiorcami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki działania aplikacji mobilnych typu Bolt/Uber i interpretacji przepisów o transporcie drogowym w tym kontekście. Może wymagać analizy w kontekście ewolucji prawa i orzecznictwa dotyczącego platform cyfrowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy popularnych aplikacji do przewozu osób i kary finansowej nałożonej na kierowcę, co jest tematem budzącym zainteresowanie zarówno wśród kierowców, jak i pasażerów.

Czy jazda z aplikacją Bolt bez licencji to już przestępstwo? Sąd wyjaśnia.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1477/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2020-03-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Zaborniak
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 873/20 - Postanowienie NSA z 2023-11-16
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92a ust. 1, 7 i 11
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym -skargę oddala-
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] października 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "WITD" lub "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], wydaną w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
W dniu 8 maja 2019 r. w [...], na podstawie zgłoszenia Komendy Miejskiej Policji w [...], funkcjonariusze [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę pojazdu marki Toyota o nr rej. [...]. W toku czynności kontrolnych ustalono, że pojazdem kierował MR (dalej: "skarżący"), który wykonywał zarobkowy przewóz osób z [...]. Na podstawie zeznań pasażera ustalono, że zamówił on przewóz za pośrednictwem aplikacji Bolt. Po zakończeniu przewozu, przy pomocy ww. aplikacji uiścił opłatę w wysokości 6 zł i zażądał paragonu od kierowcy.
Na podstawie okazanej przez skarżącego umowy zlecenia, zawartej między PK a skarżącym ustalono, że kierowca osobiście i samodzielnie wykonuje przewozy osób poprzez platformę Uber oraz Taxify. Za zrealizowane przewozy skarżący raz w tygodniu otrzymuje zapłatę, a sam przewóz realizowany był za pomocą samochodu, który skarżący najął PK.
Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na MR karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji.
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 92a ust. 1, 7 i 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2140 z późn. zm.) – dalej: "u.t.d." w zw. z lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d.
Zdaniem organu I instancji, zarejestrowanie się skarżącego w aplikacji Bolt jako podmiotu wykonującego usługi przewozu osób oraz "skojarzenie" pasażerów ze skarżącym świadczy o zarobkowym wykonywaniu usług przewozowych w sposób zorganizowany i ciągły. Kontrolowany przewóz nie miał charakteru przewozu grzecznościowego. Na podstawie zeznań skarżącego złożonych do protokołu kontroli ustalono, że skarżący nie posiada uprawnień (licencji) do wykonywania zarobkowego przewozu osób. Wobec powyższego ujawnioną w toku postępowania nieprawidłowość uznać należało za oczywistą, a w konsekwencji nałożyć na skarżącego karę pieniężną.
Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji argumentując, że organ I instancji rozstrzygnął sprawę w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego uznania, że kontrolowanym przejazdem wykonywany był zarobkowy transport osób, na którego realizację wymagane jest uzyskanie stosownego zezwolenia. WITD nie ustalił bowiem, że skarżący podejmował i wykonywał działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób, o której mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., a zatem czy czynności podejmowane przez odwołującego się mieściły się w definicji krajowego transportu drogowego. Skarżący podkreślił, że świadczony przez niego przewóz osób nie charakteryzuje się zorganizowaniem i ciągłością, wobec czego brak jest podstaw do uznania, że wykonuje działalność gospodarczą w tym zakresie. Organ I instancji nie odniósł się również do stanowiska skarżącego, że sporny przewóz wykonywany był na rzecz firmy PK.
Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, podzielając w całości stanowisko organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego decyzja WITD została wydana po zgromadzeniu niezbędnego zakresu materiału dowodowego oraz po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zgodnie z uregulowaniami zawartymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.". Nałożenie na odwołującego się kary pieniężnej było słuszne, gdyż w toku prowadzonego postępowania wykazano w sposób nie budzący wątpliwości, że odwołujący się nie posiadał w dniu kontroli uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób, a wykonywany przewóz miał charakter zorganizowanego i zarobkowego przewozu osób. Ponadto w ocenie GITD skarżący w dniu kontroli drogowej wykonywał przewóz okazjonalny we własnym imieniu, gdyż zrealizował odpłatną usługę, zamówiona przez pasażerów za pośrednictwem aplikacji Bolt, zaś fakt zawarcia umowy najmu samochodu nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie doszło bowiem do zrealizowania § 2 umowy polegającego na wydaniu najemcy przedmiotu najmu. W ocenie organu odwoławczego brak było również podstaw do zastosowania względem odwołującego się przepis art. 92c u.t.d.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, MR wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 5b u.t.d. w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., jako że nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej;
2. art. 92a ust 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 załącznika nr 3 w zw. z 4 pkt. 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;
3. art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn zm.) – dalej: "K.p.a." poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia czy wykonywane przez skarżącego czynności nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej oraz braku zweryfikowania czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;
4. art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność oraz braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
5. art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
6. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
7. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji w zakresie konieczności zweryfikowania czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji Bolt;
8. art. 8 kpa poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli legalności, którą wyznaczają wyżej przytoczone przepisy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu okoliczności faktyczne, w których organy przypisały skarżącemu naruszenie przepisów o transporcie drogowym, zostały ustalone zgodnie z zasadami określonymi w K.p.a. i w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, wobec czego mogą stanowić podstawę wyrokowania. Wynikało z nich, że skarżący w czasie kontroli wykonywał przewóz osób z [...]. Przejazd został zamówiony przez pasażera za pomocą aplikacji telefonicznej o nazwie własnej "Bolt (Taxify)". Za jej pośrednictwem pasażer został skojarzony z kierującym, który również korzystając z tej samej aplikacji telefonicznej, uzyskał informację o konieczności/potrzebie wykonania przewozu na ww. trasie. Pasażer zrealizował płatność za przejazd za pomocą aplikacji telefonicznej – jego rachunek bankowy został obciążony odpowiednią opłatą za przejazd, skalkulowaną przez aplikację (program informatyczny). Skarżący nie dysponował licencją ani zezwoleniem na wykonywanie transportu drogowego. W świetle powyższego organy uznały, że skarżący wykonywał okazjonalny przewóz osób bez wymaganego zezwolenia/licencji.
Zdaniem Sądu, organy obydwu instancji prawidłowo stwierdziły, że stwierdzony przez kontrolujących przewóz nie miał charakteru grzecznościowego. Wynikało to jednoznacznie z zeznania przewożonego pasażera oraz okoliczności związanych ze skojarzeniem osoby korzystającej z usługi przewozu i kierującego. Z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE wynika, że działalność transportowa podlegająca jej rygorom to nie tylko działalność przedsiębiorców wykonujących zawód przewoźnika drogowego, ale również działalność przedsiębiorców mających zamiar wykonywać zawód przewoźnika drogowego. W drodze odstępstwa, jeżeli prawo krajowe nie stanowi inaczej, w myśl art. 1 ust. 4 lit. b) rozporządzenia, nie znajduje ono zastosowania do przedsiębiorców wykonujących usługi drogowego transportu osób wyłącznie w celach niezarobkowych lub których główna działalność nie obejmuje drogowego transportu osób. Pojęcie przedsiębiorcy jest definiowane w art. 2 pkt 4 rozporządzenia i obejmuje osobę fizyczną lub prawną, nastawioną na osiągnięcie zysku lub nie, stowarzyszenie lub grupę osób bez osobowości prawnej, nastawione na osiągnięcie zysku lub nie, lub jakikolwiek podmiot publiczny, posiadający własną osobowość prawną lub podlegający organowi, który taką osobowość posiada, wykonujące przewozy osób lub osobę fizyczną lub prawną, wykonującą przewozy towarów w celach handlowych. Zawód przewoźnika drogowego osób w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia to działalność każdego przedsiębiorcy użytkującego pojazdy silnikowe o odpowiedniej konstrukcji i wyposażeniu, przeznaczone do przewozu ponad dziewięciu osób, łącznie z kierowcą, w celu świadczenia usług przewozu osób dostępnych publicznie lub dostępnych dla pewnych grup osób w zamian za opłatę ponoszoną przez osobę przewożoną lub przez organizatora transportu. Przedsiębiorca transportowy musi uzyskać zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (art. 1 ust. 1 rozporządzenia). Wykonywanie działalności z naruszeniem rozporządzenia obarczone jest sankcjami określonymi w prawie krajowym (motyw 21 i art. 22 rozporządzenia).
Na gruncie krajowych regulacji normatywnych podejmowanie i wykonywanie działalności w zakresie transportu drogowego, zarobkowego niezarobkowego, regulują przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zawiera ona również przepisy określające odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego m.in. podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem oraz kierowców (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a) i b) u.t.d.). Ustawy tej nie stosuje się (art. 3 ust. 1 u.t.d.) do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów:
1) przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób;
2) dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy;
3) zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.
Do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego (art. 3 ust. 2 u.t.d.).
Wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w Polsce (Unii Europejskiej) objęte jest reglamentacją; jest to tzw. działalność regulowana. Podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania stosownego pozwolenia (licencji, zezwolenia), w tym w zakresie krajowego transportu drogowego osób samochodem osobowym wymaga uzyskania odpowiedniej licencji (art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d.). Na mocy art. 18 ust. 3 u.t.d. nie jest wymagane zezwolenie na wykonywanie przewozu okazjonalnego, jeżeli:
1) tym samym pojazdem samochodowym na całej trasie przejazdu przewozi się tę samą grupę osób i dowozi się ją do miejsca początkowego albo
2) polega on na przewozie osób do miejsca docelowego, natomiast jazda powrotna jest jazdą bez osób (podróżnych), albo
3) polega on na jeździe bez osób do miejsca docelowego i odebraniu oraz przewiezieniu do miejsca początkowego grupy osób, która przez tego samego przewoźnika drogowego została przewieziona na zasadzie określonej w pkt 2.
W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy istniały podstawy do uznania, że wykonywany przez skarżącego przewóz miał charakter odpłatny (nie był przewozem niezarobkowym). To, że płatności nie dokonano bezpośrednio na jego rzecz, lecz odbyła się ona w trybie automatycznym poprzez obciążenie rachunku bankowego pasażera na skutek akceptacji warunków określonych w aplikacji "Bolt", nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Sam przewóz nosił bowiem znamiona odpłatnego, a to do jakiego podmiotu trafiła opłata, w tym czy jej beneficjentem był skarżący, nie miało znaczenia dla zgodności kontrolowanych decyzji z prawem. Sam przewóz został wykonany na zlecenie pasażera. Do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i skarżącego (kierującego) z aplikacji telefonicznej "Bolt", służącej do organizowania usług przewozu. Jest ona sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę a pasażerem i za jej pośrednictwem doszło do zawarcia umowy o wykonanie tej usługi. Wprawdzie w aktach sprawy nie ma dowodów, które określałyby zasady działania aplikacji "Bolt", co stanowiło też podstawę formułowanych przez skarżącego zarzutów, ale w przekonaniu Sądu nie jest to uchybienie na tyle istotne, aby mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasady działania ww. aplikacji są bowiem możliwe do poznania dla każdego potencjalnego korzystającego z niej, w szczególności osób korzystających z dostępnych obecnie usług telekomunikacyjnych przy użyciu nowoczesnych "inteligentnych" telefonów ("smartfonów"). Nie ma więc przeszkód, aby zasady jej działania uznać za fakt powszechnie znany i niewymagający szczególnego dowodzenia. Co istotne, okoliczność ta (sposób funkcjonowania aplikacji) nie była między stronami sporna. Korzystał z niej tak skarżący jak i pasażer, a opis działania aplikacji wynika z akt sprawy. To dzięki niej doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem (zob. wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 3 grudnia 2019 r. II SA/Rz 1191/19 i z dnia 28 stycznia 2020 r. II SA/Rz 1329/19; dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu, przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację "Bolt (Taxify)" ma charakter zorganizowany i ciągły, a rzeczona usługa była przez skarżącego świadczona w jego własnym imieniu, jako wykonawcę przewozu, za którą był odpowiedzialny. Pełnił zatem rolę przewoźnika drogowego osób. Podmiot "Bolt.eu" nie był przedsiębiorcą wykonującym przewóz, lecz podmiotem udostępniającym aplikację służącą skojarzeniu podmiotów, które świadczą tego rodzaju usługi z ich potencjalnymi klientami. Aplikacja została też wykorzystana do pobrania opłaty za przewóz. Działanie skarżącego mieściło się zatem w ramach pojęcia wykonywania krajowego transportu drogowego osób, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju, niezależnie od tego ile razy skarżący świadczył w ten sposób usługi przewozu. Natomiast usługa, taka jak realizowana przy wykorzystaniu aplikacji "Bolt", która polega na odpłatnym umożliwianiu skojarzeniu kierującego i pasażera, powinna być uznana za usługę wchodzącą w zakres usług w dziedzinie transportu (por. wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 20 grudnia 2017 r. C-434/15; opublikowany na stronie internetowej http://curia.europa.eu/juris).
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2009 r. II GSK 670/08, z 3 kwietnia 2019 r. II GSK 701/17 i 4 listopada 2009 r. II GSK 166/09; opublikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), z przepisów u.t.d. nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. Gdyby taka była wola ustawodawcy, nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji byłoby w praktyce niemożliwe, gdyż jedną z podstawowych cech działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego jest właśnie jej prowadzenie na podstawie licencji. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej. W świetle tych uwag wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, lecz faktycznie świadczy odpłatną usługę przewozu osób (nawet jednorazowo), odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. Bez znaczenia pozostaje to, czy skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do właściwej ewidencji albo jaki jest zakres prowadzonej działalności. Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wtedy, gdy dany podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej.
W tej sytuacji na skarżącym ciążył obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego, który spoczywa na podmiotach wykonujących faktyczną działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego, nawet gdy nie została ona zgłoszona jako przedmiot prowadzenia działalności gospodarczej. Organy prawidłowo przyjęły zatem, że skarżący wykonywał zarobkowy przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. i prawidłowo zakwalifikowały przewóz z dnia kontroli jako wykonywany bez licencji, skutkujący nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 12 n000 zł. Jego zachowanie (realizowany przewóz drogowy) wyczerpywało znamiona lp. 1.1 złącznika nr 3 do u.t.d. i art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. Ważne i wymagające podkreślenia jest to, że kara pieniężna została nałożona na kierującego nie za prowadzenie niezarejestrowanej działalności gospodarczej, ponieważ przepisy u.t.d. takiego naruszenia nie przewidują, lecz za wykonywanie transportu drogowego osób bez wymaganej licencji/zezwolenia.
Zarzuty skargi, tak o charakterze proceduralnym jak i materialnoprawnym, okazały się zatem niezasadne. Wbrew nim, ustalono w sprawie sposób skojarzenia pasażera z kierującym i sposób zapłaty za usługę przewozową, a określanie szczegółowych zasad działania aplikacji było zbędne, zwłaszcza że należy tę okoliczność traktować jako fakt powszechnie znany, skoro jest to aplikacja przeznaczona na "inteligentny" telefon i dostępna publicznie. Organy nie musiały przesądzać, czy stwierdzone czynności stanowiły działalność gospodarczą, a w decyzji II instancji zawarto stwierdzenie, że okoliczność ta dla odpowiedzialności skarżącego nie miałaby istotnego znaczenia, z czym Sąd się zgadza. W decyzjach nie uznano, aby płatności za przewóz dokonano na rzecz skarżącego, tylko że przewóz miał charakter odpłatny. Prawidłowo przyjęto, że czynności skarżącego mieściły się w definicji transportu drogowego, a pojazd, którym wykonano usługę, nie spełniał wymagań konstrukcyjnych. Opłata za przejazd nie była ustalona z góry, lecz wyliczona przez aplikację. Skoro zaś skarżący był użytkownikiem aplikacji i występował w roli przewoźnika realizującego usługę przewozu, to na tej podstawie można było przyjąć, że podjął się on działalności polegającej na zarobkowym przewozie osób, chociażby był to jego pierwszy przewóz albo nie osiągnął z niego zysku.
Z podanych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalono jako niezasadną

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI