II SA/Rz 1475/24

II SA/Rz 1475/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 28 , art. 145 § 1 pkt 4, art. 151 §1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 97 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 3 października 2024 r. nr SKO.4160.9.1444.2024 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia podziału działki – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M.P. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 3 października 2024 r. nr SKO.4160.9.1444.2024, odmawiająca uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia podziału działki.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący wnioskiem z dnia 28 listopada 2022 r. wystąpił do Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 3 czerwca 2016 r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości oznaczonej jako działka [...] w C., stanowiącej dotychczas własność Gminy [...], wskazując, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Podniósł, że przedmiotowa zamiana uniemożliwia dojazd do jego nieruchomości samochodów o większych gabarytach, tj. straży pożarnej czy pogotowia ratunkowego.
Po wznowieniu postępowania w tej sprawie, decyzją z dnia 31 lipca 2023 r. Burmistrz odmówił uchylenia decyzji w sprawie podziału przedmiotowej działki w C. Decyzją z dnia 20 września 2023 r. nr SKO.4160.8.2023, Kolegium uchyliło ww. decyzję Burmistrza i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie decyzją z dnia 21 listopada 2023 r. Burmistrz umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. Decyzja ta została uchylona przez SKO decyzją z dnia 15 stycznia 2024 r.
W wyniku powyższego organ I instancji ponownie odmówił uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia podziału działki, decyzją z dnia 14 marca 2024 r., którą Kolegium następnie uchyliło decyzją z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr SKO.4160.2.809.2024, formułując wytyczne, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu uzupełnić akta sprawy o dokumenty niezbędne do ustalenia właściciela działki nr [...], a następnie umożliwić mu zapoznanie się z całością akt sprawy oraz wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych ewentualnych żądań.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Burmistrz decyzją z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr ARG.6810.120.2022, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1, art. 11, art. 147 i art. 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), po raz kolejny odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 3 czerwca 2016 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu podziału działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,13 ha położonej w obrębie geodezyjnym C., gmina [....], polegającym na wydzieleniu działek o nr: [...] o pow. 0,10 ha, [...] o pow. 0,0088 ha i [...] o pow. 0,02 ha.
Organ I instancji uznał, że wnioskodawca nie posiada legitymacji procesowej do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ nie jest stroną postępowania, tj. właścicielem działki, która uległa podziałowi, jak również działek które wydzielono w wyniku tego podziału, ponadto nie posiada jakiegokolwiek innego tytułu prawno-rzeczowego do podzielonych działek. Burmistrz zaznaczył, że podział działek został dokonany wewnątrz ich granic, a granica działki nr ewid. [...], będącej w posiadaniu skarżącego nie uległa zmianie. Nieruchomość, która została objęta podziałem nie ingeruje zatem swoim działaniem w prawa właścicielskie skarżącego, który po dokonaniu analizowanego podziału nadal posiada stały dostęp do drogi gminnej o szerokości około 3-4 m. Możliwe jest również bezpośrednie i swobodne urządzenie lub korzystanie z dotychczasowego zjazdu z działki nr [...] na tę drogę. Organ dodał, że postępowanie podziałowe nie ustala granic zewnętrznych nieruchomości dzielonej - podział nieruchomości może mieć miejsce tylko po wewnętrznych granicach dzielonej nieruchomości, zatem nie oddziałując co do zasady na grunty sąsiednie. W ocenie Burmistrza, skarżący może posiadać jedynie interes faktyczny, nie zaś interes prawny, a tym samym nie jest legitymowany do domagania się wznowienia przedmiotowego postępowania.
Końcowo organ dodał, że realizując wytyczne SKO, wezwał do udziału w postępowaniu S.S. - właściciela działki nr [...] (jako nabywcy części nieruchomości podlegającej podziałowi) położonej w C. oraz uzupełnił akta sprawy o uproszczony wypis z rejestru gruntów dotyczący ww. działki, sporządzony na dzień 21 czerwca 2024 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, podnosząc, że w wyniku podziału działki droga dojazdowa do jego nieruchomości została niebezpiecznie zwężona, czym spowodowano ingerencję w wykonywanie prawa własności do jego nieruchomość i na skutek czego stał się również stroną postępowania działowego. Dodał, że nabył na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej udział w wysokości ¾ części w prawie własności nieruchomości położonej w C. składającej się z m.in. działki nr [...], na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt [...]. Prawo własności zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...]. Skarżący zarzucił również, że aktualnemu właścicielowi działki o nr [...] umożliwiono zapoznanie się z aktami przedmiotowej sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia ewentualnych żądań, chociaż w czasie podziału również był "tylko" właścicielem nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością dzieloną.
W wyniku rozpoznania odwołania, Kolegium opisaną na wstępie decyzją z dnia 3 października 2024 r., działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 28, art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145; dalej: "u.g.n."), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu wydanej decyzji SKO na wstępie wyjaśniło, że jeśli istnieją wątpliwości co do legitymacji wnoszącego wniosek o wznowienie postępowania i zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to postępowanie powinno być wznowione w celu zbadania czy dana podstawa występuje. Kolegium zaznaczyło, że postępowanie wznowieniowe na podstawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest prowadzone zarazem co do tego, czy wnioskodawca jest stroną z punktu widzenia materialnoprawnego, jak i co do spełnienia przesłanki z tegoż przepisu. Jeżeli okaże się, że wnioskodawca nie jest, to jednocześnie należy stwierdzić, że nie wystąpiła w sprawie faktycznie podstawa wznowienia.
SKO wskazało następnie, że postępowanie w sprawie zatwierdzenia podziału działki toczyło się na podstawie przepisów u.g.n., zaś zgodnie z art. 97 ust. 1 tej ustawy, podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Organ stwierdził zatem, że w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości stronami są właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości podlegającej podziałowi, a inne osoby nie mogą brać udziału w tym postępowaniu, gdyż żaden przepis u.g.n. nie przyznaje im takiego prawa. Kolegium podzieliło więc ustalenia i stanowisko Burmistrza, oceniając, że po stronie skarżącego można wskazać istnienie jedynie interesu faktycznego, jako że korzysta z podzielonej nieruchomości gminnej. Zdaniem SKO okoliczność ta nie może jednak przemawiać za zrównaniem go z interesem prawnym strony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zarzucił organowi:
1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji oraz naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, pominięciu oczywistego interesu prawnego skarżącego, który od lat jest użytkownikiem nieruchomości, która została podzielona - drogi dojazdowej do jego nieruchomości;
3. naruszenia art. 28 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 w z w. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zastosowanie niewłaściwej wykładni, czego skutkiem jest nieprzyznanie skarżącemu prawa strony;
4. naruszenie art. 6 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. polegające na działaniu w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania, a to poprzez notoryczne odmawianie skarżącemu, który jest użytkownikiem nieruchomości podzielonej, wzruszenia decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki ewidencyjnej;
5. naruszenia art. 6 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a., polegające na działaniu w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania przejawiające się nierównym traktowaniem stron postępowania;
6. naruszenia art. 12 w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez nieefektywne działanie organu I instancji, dokonywanie czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, poprzez notoryczne wydawanie decyzji z naruszeniem przepisów;
7. naruszenia art. 28 k.p.a, poprzez przyjęcie, że właściciel działki sąsiadującej z nieruchomością będącą przedmiotem podziału geodezyjnego nie może mieć interesu prawnego, w sytuacji gdy jest on również użytkownikiem nieruchomości podzielonej;
8. naruszenia art. 8 w zw. z art. 12 k.p.a., polegające na działaniu organu I instancji w sposób nieproporcjonalny, sprzeczny z zasadami logiki, stronniczy oraz z naruszeniem równego traktowania;
10. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. przez organ I instancji, polegające na powoływaniu się w uzasadnieniu decyzji na "dobrą wolę" ugodowego rozwiązania sprawy, tj. przedstawienie przez Gminę propozycji podjęcia działań zmierzających do poszerzenia drogi, podczas gdy w dalszej części uzasadnienia wskazywano, że zdaniem organu droga dojazdowa jest adekwatna i o wystarczającej szerokości;
11. naruszenie art. 8 § 1 w zw. z art. 6 k.p.a. przez organ I instancji, polegające na sugerowaniu skarżącemu możliwość uzyskania korzyści w postaci poszerzenia drogi dojazdowej, co pozwala na wysnucie wniosku, że ewentualna rezygnacja z toku instancyjnego mogłaby okazać się dla niego "korzystniejsza";
12. naruszenie art. 7a w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na nierozpatrzeniu ewentualnych wątpliwości i rozstrzygnięciu na korzyść strony co do prawa skarżącego do żądania wznowienia postępowania;
13. naruszenie § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, polegające na dokonaniu podziału nieruchomości gminy będącej drogą dojazdową do działek budowlanych, budynków i urządzeń z nimi związanych i dokonanie zamiany, polegające na oddaniu na rzecz osoby trzeciej fragmentu tej drogi, powodując naruszenia w dostępie do drogi publicznej;
14. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, tj. pominięcie okoliczności, że przedmiotowy podział doprowadził do ingerencji w nieruchomość skarżącego i użytkowanie nieruchomości podzielonej;
15. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, tj. wskazanie, że skarżący nadal posiada stały dostęp do drogi gminnej o szerokości 3-4 m, co pozwala na stwierdzenie, że organ nie jest w posiadaniu prawidłowych danych na temat szerokości ww. drogi gminnej.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a także decyzji Burmistrza z dnia 3 czerwca 2016 r. w sprawie zatwierdzenia podziału działki. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania. Dodatkowo skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi wydruku z geoportal.gov, dla wykazania faktu przebiegu granic, naruszenia prawa własności i ingerencji decyzji podziałowej w jego nieruchomość, a ponadto w wykonywane dotychczas użytkowanie nieruchomości podzielonej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z dnia 3 października 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza z dnia 9 sierpnia 2024 r. w przedmiocie odmowy uchylenia w postępowaniu wznowieniowym własnej decyzji z dnia 3 czerwca 2016 r. w sprawie zatwierdzenia podziału działki o numerze ewid. [...] - stanowiącej własność Gminy [....], o powierzchni 0,13 ha, na działki nr : [...] 0 pow. 0,10 ha, [...] o pow. 0,0088 ha, [...] 0 pow. 0,02 ha - położonej w obrębie ewidencyjnym C. gmina [....].
Organy obu instancji przyjęły, że skarżący nie ma legitymacji do inicjowania postępowania wznawiającego w tej sprawie.
Sąd to stanowisko podziela.
Postępowanie wznowieniowe jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, który stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) dalej: k.p.a. Wznowienie postępowania stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub ustawach szczególnych (art. 16 I k.p.a.).
Stosownie do przepisu art. 147 k.p.a. postępowanie w sprawie wznowienia postępowania wszczyna się z urzędu (tzn. z inicjatywy organu) lub na żądanie strony, przy czym niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania z urzędu, gdy chodzi o podstawę wznowienia wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4, art. 145a - art. 145b k.p.a.
W pierwszej kolejności organ bada, czy podanie wskazuje jedną z ustawowych przesłanek wznowienia określoną w art. 145 § 1, aft. 145a 1, art. 145aa 1 lub art. 145b 1 k.p.a. oraz czy został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie (art. 148 § k.p.a.), a następnie wydaje postanowienie w przedmiocie wznowienia bądź odmowy wznowienia postępowania (art. 149 k.p.a.). Ten etap postępowania ma charakter czysto formalny zaś wszelkie rozważania i czynności merytoryczne możliwe są dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
W przypadku wątpliwości dotyczących istnienia podstawy, na której zostało oparte żądanie wznowienia postępowania (np. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) oraz gdy termin na złożenie podania o wznowienie postępowania został zachowany (art. 148 k.p.a.), organ winien wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, np. w wyroku z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 180/24, LEX nr 3721770, WSA w Krakowie stwierdził, że: jeśli zachodzą jakiekolwiek wątpliwości dotyczące istnienia podstawy, na której zostało oparte żądanie wznowienia postępowania i potrzeba zbadania w tym zakresie sprawy, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu, którego przedmiotem będzie wyjaśnienie, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje. Sytuacja taka zachodzi w szczególności w przypadku oparcia zgłoszonego żądania na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w którym zgłaszający to żądanie wywodzi, że został pominięty w postępowaniu mimo posiadania przymiotu strony. Weryfikacja tych twierdzeń wnoszącego podanie winna wtedy nastąpić po wznowieniu postępowania. Jeśli więc są wątpliwości co do legitymacji wnoszącego wniosek o wznowienie postępowania i zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to postępowanie powinno być wznowione w celu zbadania czy dana podstawa występuje. Postanowienie o wznowieniu postępowania, stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), a następnie wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 151 k.p.a. W myśl art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: l) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b (pkt 1), albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (pkt 2). Stosownie do 2 art. 151 k.p.a., w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Zatem stwierdzenie w postępowaniu wznowieniowym, że przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła, nie uzasadnia jeszcze zastosowania przepisu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Wydanie decyzji w oparciu o ten ostami przepis uzależnione jest bowiem od niewystępowania przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 146 k.p.a. Wystąpienie tych przesłanek nie ogranicza dopuszczalności wznowienia postępowania, lecz ogranicza dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania, a tym samym możliwość rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu sprawy co do istoty.
Z kolei w sytuacji, gdy organ ustali nieistnienie (nieprawdziwość) badanej przyczyny wznowienia to wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
W konkretnym przypadku postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte na żądanie M.P., a jako podstawa wznowienia została wskazana treść art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wmawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Podanie o wznowienie zostało wniesione z zachowaniem miesięcznego terminu przewidzianego w art. 148 k.p.a. Wobec tego organ I instancji zasadnie wznowił postępowanie w sprawie zakończonej kwestionowaną decyzją podziałową z dnia 3 czerwca 2016 r. (por. postanowienie z dnia 31 maja 2023 r.). Decyzją z dnia 9 sierpnia 2024 r., na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., organ odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, bowiem uznał, że nie występują przesłanki do wznowienia postępowania [pic]określone cyt. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest wystąpienie przesłanki wznowieniowej wskazanej przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zdaniem skarżącego przyczyna ta zaistniała w przedmiotowej sprawie, co oznacza, że organy I instancji nieprawidłowo wydały decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej.
Postępowanie wznowieniowe na podstawie przesłanki określonej w art. 145 § pkt 4 k.p.a. jest prowadzone zatem co do tego, czy wnioskodawca jest stroną z punktu widzenia materialnoprawnego, jak i co do spełnienia przesłanki z tegoż przepisu. Jeżeli bowiem okaże się, że wnioskodawca nie jest stroną (nie ma w sprawie interesu materialnoprawnego), to jednocześnie należy stwierdzić, że nie wystąpiła w sprawie faktycznie podstawa wznowienia, wymagana do przejścia przez organ wznowieniowy do rozpatrzenia sprawy co do istoty i wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2024r., sygn. akt 111 SA/GI 627/23, LEX nr 3689447).
Z powyższego wynika, że w przedmiotowej sprawie chodzi o zbadanie czy wniosek pochodzi od podmiotu mającego przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Pojęcie strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku (vide: wyrok NSA z dnia 15.10.1998 r. sygn. akt III S.A. 955/97 — nie publ.). Musi zatem istnieć norma prawa przewidująca, w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu, możliwość wydania określonego aktu. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy zatem to samo co wskazać przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu, tj. strony postępowania. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
W niniejszej sprawie postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia 3 czerwca 2016 r. w sprawie zatwierdzenia podziału działki o numerze ewid. [...] położonej w C., toczyło się na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami — dalej: u.g.n. Zgodnie z art. 97 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny.
Dokonując zatem oceny, czy dany podmiot ma status strony postępowania w danej sprawie, organ prowadzący postępowanie w tej sprawie musi ustalić czy podmiot ten na podstawie obowiązującego prawa może uzyskać z decyzji rozstrzygającej sprawę, konkretne korzyści w swojej sferze prawnej. Oceny tej należy dokonać na podstawie przepisów prawa materialnego znajdującego zastosowanie w danej sprawie. Zatem w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości stronami są właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości podlegającą podziałowi. Oznacza to, że inne osoby nie mogą brać udziału w tym postępowaniu, gdyż żaden przepis u.g.n. nie przyznaje im takiego prawa.
Sąsiedzi nieruchomości podlegającej podziałowi nie mają do niej żadnego tytułu prawnorzeczowego i w związku z tym nie mogą zastać uznani za stronę postępowania podziałowego. Przesądza o tym brak interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a., w konsekwencji czego nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania. Interes prawny w postępowaniu podziałowym posiadają, co do zasady, wyłącznie właściciel, względnie użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi, tj. osoby które dysponują tytułem prawnym do dzielonej nieruchomości. Konsekwencją tego uregulowania jest, że osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu przedłożonego projektu podziału, nie mając w tym interesu prawnego, a co najwyżej interes faktyczny. W dotychczasowym orzecznictwie za koniecznością udzielenia ochrony właścicielowi nieruchomości sąsiedniej przemawiało wyjście podziału poza granice dzielonej nieruchomości i naruszenie prawa własności właściciela sąsiedniej nieruchomości jak również pozbawienie działek sąsiednich dostępu do drogi publicznej w sytuacji gdy przed podziałem działki te dysponowały dostępem do takiej drogi (vide: wyrok NSA z dnia 16 lipca 2010 r., I OSK 1288/09; wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., II OSK 1343/09, publ: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podobne stanowisko zajął NSA w powołanym przez SKO wyroku z dnia 5 kwietnia 2024 r., I OSK 215/21 stwierdzając, że stronami postępowania podziałowego nie są właściciele nieruchomości sąsiednich. Podział ewidencyjny w żaden bowiem sposób nie oddziałuje na wykonywanie prawa własności do nieruchomości sąsiedniej. Podział geodezyjny polega jedynie na innym niż dotychczas ukształtowaniu ewidencyjnym działek gruntu wchodzących w skład nieruchomości, a w szczególności na ukształtowaniu w nowy sposób wewnętrznych linii granicznych działki lub działek gruntu wchodzących w skład nieruchomości oraz ich numeracji. W wyniku zatwierdzenia takiego podziału powstaje wyłącznie nowa informacja ewidencyjna o dzielonej nieruchomości, przez co podział ten w żaden sposób nie kształtuje sfery wykonywania praw przysługujących do nieruchomości sąsiednich.
Prawidłowo więc organy uznały, że skarżącemu jako sąsiadowi dzielonej nieruchomości, i to nie w bezpośredniej odległości, nie przysługuje przymiot strony postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 3 czerwca 2016 r. w sprawie zatwierdzenia podziału działki o numerze ewid. [...] (stanowiącej własność Gminy [....]) położonej w C., bowiem nie był właścicielem (wieczystym użytkownikiem) tej działki, a [pic]w konsekwencji nie posiada on legitymacji do żądania wznowienia postępowania zakończonego powyższą decyzją. Po stronie wnioskodawcy można natomiast wskazać istnienie interesu faktycznego, jako że korzysta z podzielonej nieruchomości gminnej, lecz okoliczność ta nie może przemawiać za zrównaniem go z interesem prawnym strony. Również nie można uznać, iż skutki podziału przedmiotowej nieruchomości wpływają bezpośrednio na zakres praw czy obowiązków wnioskodawcy. Wydana w sprawie decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, na podstawie art. 151 §1 pkt 1 k.p.a. jest zatem zgodną z prawem.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący nie był i nie jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości objętej podziałem. Nie był także stroną postępowania podziałowego. Żądając wznowienia, swój interes prawny wywodzi z faktu naruszenia prawa własności jego nieruchomości i uciążliwości jakiej będzie – w swojej opinii - doświadcza w związku z faktem, iż dojazd dzieloną nieruchomością po podziale jest utrudniony. Zdaniem skarżącego drastyczne zwężenie ostrego zakrętu na gminnej drodze wewnętrznej powoduje, że większe samochody, straż pożarna, karetka czy śmieciarki nie mają możliwości swobodnego przejazdu.
Skarżący nie twierdzi jednak, że pozbawiono go dostępu (pośredniego) do drogi publicznej.
Taka ocena sytuacji nie może skutkować wprost przyjęciem, iż doszło do naruszenia norm prawa materialnego, które określają sytuację prawną skarżącego, a były podstawą wydania ostatecznej decyzji podziałowej. Sytuacja ta wyraźnie wskazuje na interes faktyczny, jednak Sąd nie dopatrzył się naruszenia żadnego przepisu prawa materialnego, z którego skarżący mógłby wywodzić interes prawny do wystąpienia z żądaniem wznowienia postępowania w sprawie decyzji podziałowej.
Udział właściciela nieruchomości w postępowaniu dotyczącym jego praw majątkowych wynika z uprawnień właścicielskich, o których mowa w art. 140 k.c. Z normy tej bierze się jego interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym podziału przedmiotu jego prawa własności. Słusznie zatem organy, a za nimi Sąd I instancji nie dopatrzyły się naruszenia art. 28 k.p.a. Skoro sąsiedzi nieruchomości podlegającej podziałowi nie mają do niej żadnego tytułu prawnorzeczowego, to nie mogą zostać uznani za stronę postępowania podziałowego.
Sąd podziela stanowisko organów, że skoro skarżący nie miał statusu strony postępowania o zatwierdzenie podziału przedmiotowej nieruchomości, to okoliczność ta była wystarczająca do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej, z uwagi na niewystąpienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Wydanie tej decyzji jest bowiem następstwem ustalenia przez organ braku podstaw wznowieniowych, co wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy. Ustalenie to pozbawia organ możliwości przystąpienia do oceny decyzji dotychczasowej, a w szczególności oceny, czy zapadła ona z naruszeniem prawa (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 listopada 2019 r., sygn. akt 11 SA/Łd 496/19, LEX nr 2746285).
Reasumując, stwierdzić należy, iż skoro nie zachodzi wskazana przez wnioskodawcę (skarżącego) przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to zgodnie z przepisem art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., skutkuje to odmową uchylenia decyzji dotychczasowej. Wobec tego zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem brak jest podstaw do uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Sąd w tym zakresie w całości podziela przywołane stanowisko Kolegium.
Odnosząc się do zarzutów skargi to zdaniem Sądu nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 28 k.p.a. jest nieuzasadniony, bowiem organy ustaliły, że skarżącemu jako właścicielowi sąsiedniej nieruchomości, nie przysługiwał przymiot strony postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 3 czerwca 2016 r. w sprawie zatwierdzenia podziału działki o numerze ewid. [...] położonej w C. Nie był on bowiem właścicielem (wieczystym użytkownikiem) działki dzielonej, a w konsekwencji nie posiadał legitymacji do żądania wznowienia postępowania zakończonego powyższą decyzją. Fakt, że skarżący korzysta z dzielonej nieruchomości gminnej - jak podaje w skardze jest "użytkownikiem nieruchomości" dzielonej, oznacza że ma on interes faktyczny w sprawie, którego nie można utożsamiać z jego interesem prawnym, bowiem skutki podziału przedmiotowej nieruchomości nie wpływają bezpośrednio na zakres praw czy obowiązków skarżącego. Brak przymiotu strony postępowania o zatwierdzenie podziału przedmiotowej nieruchomości, oznacza niewystąpienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., na którą wskazywał skarżący w podaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją podziałową, co z kolei skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt I k.p.a. o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Dodać trzeba, iż ustalenie przez organ braku podstaw wznowieniowych, wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy, w tym przystąpienia do oceny decyzji dotychczasowej w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., w zakresie jej zgodności z prawem.
Organy ustaliły i wyjaśniły niezbędne okoliczności pozwalające na wydanie zaskarżonej decyzji. Wobec tego nieuzasadnione lub chybione są pozostałe zarzuty skargi, w tym w zakresie naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, bowiem twierdzenia skarżącego o posiadaniu interesu prawnego w sprawie podziału przedmiotowej nieruchomości nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym.
Nadto podkreślić trzeba, że kwestie ponoszone przez skarżącego a dotyczące: "sugerowania" przez organ I instancji "możliwości uzyskania korzyści w postaci poszerzenia drogi dojazdowej", ogrodzenia działki nr [...] (wydzielonej z pierwotnej działki) od aktualnego właściciela, czy naruszenia § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - wykraczają poza przedmiot postępowania wznowieniowego w sprawie podziału nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podst. art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.