II SA/Rz 1473/22

II SA/Rz 1473/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Jarosław Szaro /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art.35 ust.2 pkt 1 i 3,art. 280 pkt 1 lit a i b, art. 281 ust.2 art. 411 ust. 1, art. 411a ust.1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2023 r. spraw ze skarg A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzje Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [....] z dnia 22 września 2022 r. - nr RZ.ZUO.2.471.358.OP.2022.RW, - nr RZ.ZUO.2.471.359.OP.2022.RW, w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej oddala skargi.
Uzasadnienie
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w [....] informacją ustalającą wysokość opłaty podwyższonej za usługi wodne nr [...] ZZ [...], OP/II kwartał/2022 na podstawie art. 281 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. 2021 poz. 2233 ze zm.) dalej: P.w. ustalił podmiotowi A. sp. z o. o. z siedzibą w [...] opłatę podwyższoną w wysokości 15 090 zł za wprowadzanie oczyszczonych ścieków do rzeki [...] w km 31+100 w miejscowości [...] (obiekt nr [...]) w związku z korzystaniem z usług wodnych polegających na wprowadzeniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...] informacją ustalającą wysokość opłaty podwyższonej za usługi wodne nr [...] ZZ [...], OP/II kwartał/2022 ustalił podmiotowi A. sp. z o. o. z siedzibą w [...] opłatę podwyższoną w wysokości 3 040 zł za pobór wody powierzchniowej z rzeki [...] w km 32+300 w miejscowości [...] (obiekt nr [...]) w związku z korzystaniem z usług wodnych polegających na poborze wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub albo pozwolenia zintegrowanego.
Od powyższych informacji spółka A. sp. z o. o. złożyła w dniu 1 września 2022 r. reklamacje dotyczące ustalenia wysokości opłaty podwyższonej za usługi wodne.
Spółka w nich stwierdziła, że nie zgadza się z wysokością opłaty zmiennej stwierdzając, że przejęła oczyszczalnie ścieków i ujęcie wody na rzece [....] jednak stan obiektów i urządzeń w chwili przejęcia była na tyle zły, że nie pozwalał na prawidłowe funkcjonowanie. Aktualnie oba obiekty funkcjonując prawidłowo jednak nie stanowią własności skarżącej spółki ale własność B. Sp. z o.o., zaś skarżąca spółka nie jest ich pełnoprawnym właścicielem i przez to chociażby nie mogła przejąć pozwolenia wodnoprawnego od B. sp. z o.o. Składający reklamacje w skazał, że działania spółki są niezawinione, a jej sytuacja prawna i ekonomiczna jest skomplikowana. Spółka wniosła o anulowanie opłaty lub ewentualne udzielenie ulgi.
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Dyrektor Zarządu Zlewni w [....] decyzjami z dnia 22 września 2022 r. na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 281 ust. 1 pkt 2 i 14 ust. 2 i 6 pkt 2 P.w. określił dla A. sp. z o. o. z siedzibą w [....] za okres II kwartału 2022 r. opłatę podwyższoną w wysokości:
– 15 090 zł za wprowadzanie oczyszczonych ścieków oczyszczonych do rzeki [...] w km 31+100 w miejscowości [...] (obiekt nr [...]) w związku z korzystaniem z usług wodnych polegających na wprowadzeniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego (RZ.ZUO.2.471.359.OP.2022.RW),
– 3 040 zł za pobór wody powierzchniowej z rzeki R. w km 32+300 w miejscowości [...] (obiekt nr [....]) w zw. z korzystaniem z usług wodnych polegających na poborze wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub albo pozwolenia zintegrowanego (RZ.ZUO.2.471.358.OP.2022.RW).
Organ ustalił, że A. Sp. z o. o. z siedzibą w [....] korzysta z usług wodnych w oparciu o oczyszczalnię ścieków oraz ujęcie wody A., które stanowią własność B. Sp. z o.o. bądź też zostały oddane w użytkowanie wieczyste.
Organ przyjął, że spółka nie posiada pozwolenia wodnoprawnego i korzysta z tych usług bez takiego pozwolenia. Organ wskazał, że decyzją z dnia 7 czerwca 2022 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [....] nr [...]RZ.RUZ.4211.2.2022.JP na podstawie art. 411a P.w. przeniósł pozwolenie wodnoprawne na pobór wód powierzchniowych na km 32+300 z ujęcia [...] dla celów przemysłowych udzielonego R. na rzecz A. i decyzja ta stała się prawomocną w dniu 14 lipca 2022 r. W okresie czasu objętym decyzją spółka nie dysponowała pozwolenia wodnoprawnymi. To zaś w sytuacji, kiedy nie budzi wątpliwości ze spółka korzystała z usług wodnych spowodowało konieczność naliczenia opłaty podwyższonej w wysokości 500% opłaty zmiennej za korzystanie z obu usług wodnych.
Od powyższych decyzji jednobrzmiące skargi wniosła A. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] która zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:
– naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy - niesprawdzenie w dostępnych rejestrach stanu własności przedmiotowej nieruchomości, gdzie znajdują się obiekty nr [...] i [....] oraz niezwrócenie się do Komornika Sądowego w Sądzie Rejonowym w [....] w tej sprawie,
– naruszenia art. 8, 9 i 10 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie motywów czym kierował się organ negatywnie rozpatrując reklamację skarżącej bez odniesienia się do podniesionych przez skarżącą kwestii oraz niepoinformowanie skarżącej o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy organowi celem ponownego rozpoznania.
Skarżąca podniosła, że organ nie wyjaśnił dokładnie stanu sprawy, a w szczególności stanu prawnego przedmiotowych nieruchomości w sytuacji, gdy jest ona jedynie podmiotem któremu oddano w dozór część nieruchomości. Nie ujawniono wielu istotnych szczegółów mogących mieć znaczenie dla rozpatrzenia sprawy, kto zarządza nieruchomością powinno być przedmiotem dogłębnej analizy. Skarżąca wskazała, że nie miała możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy w sytuacji, gdy kwestionuje ona ustalenia dotyczące badań pomiarów i innych czynności kontrolnych wykonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:
Skargi nie są uzasadnione. Organ zasadnie określił dla A. sp. z o.o. opłatę podwyższoną za pobór wody powierzchniowej z rzeki [....] w kin 32+300 w m. [....] ( obiekt nr [....] ) i opłatę podwyższoną za wprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki [...] w km 31+100 w m. [...] ( obiekt nr [...] ).
W sprawie do rozstrzygnięcia pozostają dwa zagadnienia zasadnicze, z których jedno dotyczy tego czy skarżąca spółka jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek ponoszenia opłaty za korzystanie z usług wodnych, zaś drugie czy powinna jej zostać także wymierzona opłata podwyższona.
Przepis art. 298 pkt 1 ustawy prawo wodne stanowi, że oplata za usługi wodne powinien ponosić podmiot korzystający z usług wodnych. Definicja ta jako kryterium podlegania obowiązkowi za korzystanie z usług wodnych przyjmuje znamię czasownikowe korzystania z tych usług. Jest to jedyne kryterium określające pomiot zobowiązany do uiszczania takich opłat. Nie występują tutaj inne przesłanki odnoszące się np.; do formy własności urządzeń służących do korzystania z usług wodnych czy tez innej formy władania urządzeniami do tego celu służącymi. Niezależnie zatem od stanu prawnego w zakresie własności czy tez władania urządzeniami służącymi do korzystania z usług wodnych zobowiązany do wniesienia opłaty jest ten, kto z tych usług korzysta.
Za usługi wodne należy przy tym rozumieć zgodnie z art. 35 ust. 1 P.w. usługi polegające na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód.
W myśl art.35 ust.2 pkt 1 i3 P.w. w skład usług wodnych wchodzą pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych oraz odbiór i oczyszczanie ścieków. Korzystanie z usług wodnych to więc pobór wód powierzchniowych lub podziemnych a także oddawanie ścieków oczyszczonych. Podmiotem korzystającym z usług wodnych jest więc ten podmiot, który dokonuje tego typu czynności ( pobór lub oddawanie ścieków ). Podmiot taki jest zobowiązany do wniesienia odpowiedniej opłaty na rzecz podmiotu właściwego w sprawach gospodarowania wodami.
Przepis art.268 P.w. stanowi ,że opłaty za usługi wodne uiszcza się za:
1)pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;
2)wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi;
3)odprowadzanie do wód:
a)wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast,
b)wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast;
4)pobór wód podziemnych i wód powierzchniowych na potrzeby chowu i hodowli ryb oraz innych organizmów wodnych;
5)wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków z chowu lub hodowli ryb oraz innych organizmów wodnych.
Jest oczywiste ,że opłaty jest zobowiązany podmiot dokonujący tych czynności.
Opłaty jakie powinny zostać wniesione zostały przewidziane w przepisach art. 270 i następne P. w. i są to opłaty stałe i zmienne.
W przepisie art. 280 pkt 1 lit a i b P.w. przewidziano natomiast, że w sytuacji korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub powierzchniowych i wprowadzania ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego podmiot taki jest zobowiązany ponieść opłatę podwyższoną , przy czym jej wysokość wynosi 500 opłaty zmiennej za daną usługę wodną. Opłata ta jest wymierzana niezależnie od opłaty zmiennej. ( art. 281 ust.2 P.w. ).
W ocenie sądu podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty za korzystanie z usług wodnych , zarówno pod postacią poboru wód, jak i odprowadzania ścieków jest skarżący A. sp. z o.o.
Nie jest okolicznością sporna w sprawie, że przedsiębiorstwo to zostało w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wprowadzone w posiadanie infrastruktury służącej do korzystania z usług wodnych w postaci punktu ujęcia wody, a także oczyszczalni ścieków. Skarżący podmiot jest posiadaczem tych urządzeń wodnych.
Nie budzi także wątpliwości fakt, co wynika z pism procesowych spółki, że urządzenia te w chwili, gdy uzyskała ona ich posiadanie były niesprawne, jednak na skutek działania samej spółki zostały przywrócone do normalnej użyteczności w czasie za który została wymierzona opłata były użytkowane. W posiadaniu spółki były też urządzenia pomiarowe wskazujące na ilość pobranej wody i ilość odprowadzonych, oczyszczonych ścieków. Spóła była więc w posiadaniu sprawnej, działającej infrastruktury służącej do korzystania z usług wonnych.
Z infrastruktury tej korzystała. Świadczą o tym zalegające w aktach sprawy dokumenty w postaci oświadczenia podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia opłaty zmiennej za drugi kwartał 2022 roku , w którym wykazała ona pobór 3171m3 wody, przy czym całość została zużyta dla celów przetwarzania i wytwarzania [....].
Spółka złożyła również analogiczne oświadczenie odnośnie odprowadzania ścieków , gdzie zadeklarowała 31122 m3 ścieków ze szczegółowym wymienieniem zawartości chemicznej tychże ścieków.
Podnieść dodatkowo należy, że spółka w piśmie z dnia z 21.12.2021 r. skierowanym do PGW Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...] stwierdziła, że po wykonanym remoncie ujęcia wody A. rozpoczyna gospodarcze wykorzystanie tego ujęcia. Natomiast w piśmie z dnia 24.08.2021 r. potwierdziła, że będzie odprowadzać ścieki do rzeki [....] 31+100, a o ilości poinformuje w odrębnym piśmie.
Z pism tych wynika zatem ,ze korzystała ona z usług wodnych z wykorzystaniem tych urządzeń.
Z samych danych przedstawionych przez spółkę wynika zatem, że jest ona posiadaczem urządzeń wodnych służących korzystaniu z usług wodnych w postaci poboru wód i odprowadzania ścieków do wód, są one sprawne ( naprawione jej nakładami pracy i środków finansowych ) i ona jest w posiadaniu aparatury pomiarowej. Zna kwartalne wykorzystanie poszczególnych usług, a także orientuje się w odprowadzanym rodzaju ścieków. Jako zarządca decyduje o wykorzystaniu urządzeń wodnych.
W tych okolicznościach zasadnym było uznanie przez organ, że jest ona podmiotem korzystającym z usług wodnych, które są rzeczywiście wykorzystywane. Oświadczenia spółki nie znajdują przy tym przeciwdowodu w postaci innych oświadczeń lub dokumentów. Nie wskazano, żeby z tych usług wodnych korzystał inny podmiot, w szczególności już posiadający pozwolenie wodnoprawne ( poprzedni posiadacz) skoro w ramach postępowania egzekucyjnego w posiadanie tych urządzeń została wprowadzona skarżąca spółka, ona je wyremontowała i z nich korzysta. Brak jest także podstaw do kwestionowania wartości zadeklarowanych przez spółkę. Organ oparł się na tych zadeklarowanych wartościach. W ocenie sądu, co już wyżej wskazano nie narusza prawa określenie opłaty zmiennej i wynikającej z niej opłaty podwyższonej podmiotowi faktycznie dokonującemu korzystania z usług wodnych, nawet w sytuacji gdy nie jest on właścicielem urządzeń wodnych, a jedynie ich posiadaczem decydującym o sposobie z nich korzystania.
Zarówno informacje z pism procesowych, jak i złożonych deklaracji prowadzą do przyjęcia, że nie naruszył prawa organ uznając, że to skarżąca spółka jest podmiotem korzystającym z usług wodnych. Kwestie własnościowe nie maja tutaj pierwszoplanowego znaczenia.
Brak jest również podstaw do kwestionowania określenia opłaty podwyższonej za korzystanie z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego.
Opłata podwyższona jest należna w sytuacji przewidzianej przez powyżej powołany przepis art. 280 P.w. czyli w sytuacji gdy korzystający z usług wodnych nie posiada pozwolenia wodnoprawnego obejmującego usługi wodne, z których korzysta. W sprawie przedmiotowej poza sporem jest, że skarżąca spółka nie uzyskała pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód powierzchniowych i odprowadzanie ścieków oczyszczonych w opisanych w decyzji punktach odbioru w okresie objętym decyzjami..
Pozwoleniem wodnoprawnym legitymował się natomiast podmiot będący dotychczasowym właścicielem urządzeń wodnych za pomocą których te usługi były realizowane.
W P.w. przewidziane są dwie sytuacje uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, które wcześniej zostało wydane innemu podmiotowi.
Przewidziane w art. 411 ust.1 P.w. przejęcie pozwolenia wodnoprawnego i przewidziane w art. 411a ust.1 P.w. przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego.
Przepis art. 411 ust. 1 P.w. stanowi, że następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia. W tym przypadku prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia wodnoprawnego przechodzą na następcę prawnego w mocy samego prawa. Nie jest konieczne wydanie żadnego aktu urzędowego do powstania skutku przejścia tych uprawnieniń na następcę prawnego. Ewentualnie wydana decyzja ma charakter deklaratoryjny i zwiększa jedynie pewność prawa czyli stanowi dowód, że takie prawa i uprawnienia na następcę prawnego przeszły.
Instytucja opisana w art. 411a ust. 1 P.w. stanowi natomiast konstytutywną metodę przejścia tego typu uprawnień. Przechodzą one na inny podmiot na mocy orzeczenia organu administracji. Decyzja ma charakter konstytutywny. Dopiero po jej wydaniu i uzyskaniu przez nią statusu ostateczności prawa i uprawnienia nadane jednemu podmiotowi przechodzą na rzecz podmiotu je nabywającego. Ustawa ściśle reguluje wydanie takiego aktu.
W przedmiotowej sprawie nie zaistniały dowody, aby skarżąca spółka w drodze następstwa prawnego nabyła uprawnienia związane z pozwoleniem wodnoprawnym. Nie jest ona następcą prawnym podmiotu posiadającego takie pozwolenie. Włada urządzeniami na mocy wprowadzenia w posiadanie wierzyciela, nie zaś na podstawie aktu na mocy którego byłaby następca prawnym spółki R. czy I.. W swoim piśmie procesowym wskazuje także jednoznacznie, że nie mogła przejąć pozwolenia wodnoprawnego od I., gdyż nie jest właścicielem tych urządzeń.
Nie występują w sprawie zatem żadne dowody wskazujące na to, że skarżąca spółka była następca prawnym spółki I., nie istniały pomiędzy tymi podmiotami żadne umowy mogące takie następstwo powodować ( ani też inne zdarzenie ). Skarżąca spółka nie wskazała też żadnych okoliczności mogących wskazywać ,że możliwe jest poszukiwanie takich dowodów.
Nie wykazano również żadnego aktu prawnego – decyzji o przekazaniu pozwolenia wodnoprawnego w trybie art. 411a ust.1 P.w. przed dniem zakończenia II kwartału 2022 roku. Organ powołał się na wydanie takiej decyzji w zakresie poboru wody powierzchniowej ale uzyskała ona status ostatecznej dopiero w lipcu 2022 roku, więc nie ma ona znaczenia dla oceny zasadności wydanych decyzji za II kwartał 2022 r. Samo zaś wydanie decyzji w tym trybie świadczy o braku następstwa prawnego w rozumieniu art. 411 P.w.
Ani organ ani spółka na istnienie takiego aktu obejmującego korzystanie z usług wodnych już w II kwartale 2022 r. nie wskazywały nie wskazały. Sama spółka wskazał, że ponieważ nie jest właścicielem tych urządzeń nie może ubiegać się o przeniesienie czy tez przejęcie uprawnień.
Nie wykazano zatem w sprawie ( w tym zwłaszcza w pismach spółki ) ,że wydano na jej rzecz pozwolenie wodnoprawne lub przeniesiono na nią takie pozwolenie w trybie art. 411a P.w.
Nie wykazała także spółka żadnych okoliczności z których by wynikało, że nastąpiło następstwo prawne spółki wobec B. sp. z o.o czy też R. , w rozumieniu art. 411 ust. 1 P.w.
W tych okolicznościach brak jest podstaw do twierdzenia, że spółka posiadała pozwolenie wodnoprawne, jak także brak jest wystarczających podstaw do nakazania organom poszukiwania takich dokumentów. Nakaz poszerzenia postępowania dowodowego może być bowiem skierowany do organów wówczas, gdy materiał w aktach wskazuje, że poszukiwania takie są konieczne i mogą okazać się skutecznymi. W aktach sprawy takich informacji , zwłaszcza w stanowisku spółki brak.
Dlatego też sąd uznał, że brak jest podstaw do zarzucenia organom naruszenia prawa.
Oczywiście można zgodzić się z twierdzeniami spółki, że jej sytuacja jest trudna i ponosi ona wyższe koszty korzystania z usług wodnoprawnych, jednak nie jest to wystarczające do zakwestionowania decyzji.
Wysokość opłaty donosi się do określonej opłaty zmiennej więc nie może być kwestionowana.
Z tych względów sad skargę w myśl art. 151 ppsa oddalił.