II SA/Rz 1464/22

II SA/Rz 1464/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Małgorzata Niedobylska
Piotr Popek /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 113 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie dnia 14 września 2022 r., nr RZ.RUZ.4219.31.2022.JP w przedmiocie odmowy sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie na rzecz skarżącej Gminy [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Gminy [...] (dalej: Gmina/skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] września 2022 r., nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [....] z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...] o odmowie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...].
Z akt sprawy oraz uzasadnienia skarżonej decyzji wynika następujący stan faktyczny.
Pismem z dnia 2 czerwca 2022 r. Gmina wystąpiła z wnioskiem do Dyrektora Zarządu Zlewni o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], na mocy której udzielono Gminie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody podziemnej dla potrzeb wodociągu komunalnego w miejscowości [...], obejmującego miejscowości S., W. D., R. oraz R., z ujęcia [...] zlokalizowanego w miejscowości S., gmina [...].
Gmina domagała się sprostowania, jej zdaniem, oczywistego błędu pisarskiego, polegającego na nieprawidłowym zapisie jednostki, w jakiej wyrażona została średniodobowa ilość pobieranej wody podziemnej, tj. m3/d zamiast m3/h. Do wniosku Gmina przedłożyła m.in. kserokopię pisma Starosty [...] z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] skierowanego do Zarządu Zlewni PGW Wody Polskie w [...] informującego o wystąpieniu błędu pisarskiego w decyzji tego organu z dnia [...] lutego 2017 r..
Organ I instancji po analizie materiału dowodowego w sprawie, postanowieniem z dnia 8 lipca 2022 r. odmówił sprostowania oczywistej omyłki. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że nie znalazł w przedłożonej dokumentacji dowodów na okoliczność zaistnienia oczywistej omyłki, co oznacza, że Starosta [...] na etapie wydawania decyzji pierwotnej nie popełnił omyłki w oznaczeniu dobowej ilości pobieranej wody, lecz błędnie ustalił stan faktyczny.
W odwołaniu od w/w decyzji Gmina zarzuciła brak wszechstronnej oceny okoliczności sprawy w szczególności przez pominięcie pisma organu wydającego pozwolenie wodnoprawne, w którym to piśmie organ ten stwierdził, że popełnił błąd.
Dyrektor ZG PGW Wody Polskie opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 14 września 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy podkreślił na wstępie, że decyzji, będącej przedmiotem wniosku o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej, polegającej na nieprawidłowym zapisie jednostki, w jakiej wyrażona została średniodobowa ilość pobieranej wody, udzielono Gminie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody podziemnej dla potrzeb wodociągu komunalnego. Podstawę prawną tej decyzji stanowiły przepisy nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469 z późn. zm.), w tym art. 128 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, który stanowił, że w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, a w szczególności: 1) ilość pobieranej lub odprowadzanej wody, w tym maksymalną ilość m3 na godzinę i średnią ilość m3 na dobę oraz maksymalną ilość m3 na rok. Zdaniem organu odwoławczego, z analizy przywołanego powyżej przepisu wynika bezsprzecznie, że średniodobową ilość pobieranej wody wyraża się jako średnią ilość m3 na dobę i tak też zostało to zapisane w decyzji Starosty z dnia [...] lutego 2017 r.. Według organu zapisywanie tej ilości w postaci średniej ilości m3 na godzinę jest niedorzeczne i sprzeczne z przepisami obowiązującej w dacie wydania tej decyzji. Błąd starosty w określaniu średniej ilości pobieranej wody mógł co najwyżej dotyczyć wartości parametru wskazującego na ilość pobieranej wody, a nie jednostki w jakiej wyrażona została ta wartość. Według organu odwoławczego Starosta na etapie wydawania decyzji udzielającej Gminie pozwolenia wodnoprawnego błędnie ustalił stan faktyczny, ponieważ w operacie załączonym do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego w ogóle nie wskazano, jakie ilości wody podziemnej ze studni [....] mogą być pobierane w wymiarze: maksymalnej ilości m3 na godzinę i średniej ilości m3 na dobę oraz maksymalnej ilość m3 na rok. Jak zauważył, w kilku miejscach operatu wodnoprawnego zawarto jedynie informację, że wydajność eksploatacyjna
otworu [...] wynosi 21,0 m3/h (Qe = 21,0 m3/h). W żadnym miejscu operatu wodnoprawnego wartość 21,00 m3/h nie została określona jako wnioskowana przez Gminę [...] średniodobowa ilość wody pobieranej ze studni [...].
Podkreślił nadto organ odwoławczy, że sam fakt przyznania się Starosty [...] w piśmie z dnia 27 maja 2022 r. do popełnienia błędu w sentencji swojej decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., nie jest wystarczający dla uznania, że została popełniona oczywista omyłka pisarska, polegająca na wpisaniu wadliwej jednostki dla określenia średniej dobowej ilości pobieranej wody ze studni [...] w miejscowości [...]. W aktach sprawy zgromadzonych w postępowaniu zakończonym wydaniem w/w decyzji nie wymieniają wartości 21,0 m3/h. Jako niezasadne uznał twierdzenie Gminy, że umieszczenie tak wyrażonej danej o ilości pobieranej wody w sentencji w/w decyzji nastąpiło wskutek oczywistej omyłki pisarskiej, której tryb sprostowania określony został w art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.). Jak podkreślił organ, w trybie tym, nie można dokonywać zmiany merytorycznej orzeczenia. Wnioskowane sprostowanie nie mieściłoby się w ramach ustanowionych przepisem art. 113 § 1 k.p.a., ponieważ oznaczenie wskazanego powyżej parametru nie zostało błędnie przepisane do sentencji decyzji udzielającej Gminie pozwolenia wodnoprawnego, ponieważ nie ma danych w tym zakresie w części opisowej operatu wodnoprawnego. Jego dokonanie zgodnie z wnioskiem stanowiłoby według organu odwoławczego nieuprawnioną ingerencję w uprzednio wydane rozstrzygnięcie, a nie zezwalają na to przepisy obowiązującego prawa.
W skardze do tut. Sądu na opisane wyżej postanowienie Dyrektora ZG z dnia [...] września 2022 r. Gmina zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego:
1) art.113 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka w postaci błędu pisarskiego stanowiąca podstawę do sprostowania decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r.,
2) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych okoliczności sprawy w szczególności faktu, iż Gmina zwróciła się wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego wskazując pobór średniodobowy w ilości 21 m3/h,
3) art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sprawie i utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy w sytuacji gdy, w ocenie Gminy narusza ono prawo.
Wywodząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Gmina w szczególności podkreśliła, że dowodem zaistnienia błędu pisarskiego jest pismo Starosty [...] z dnia 27 maja 2022 r. przyznającego powyższą okoliczność oraz decyzja Starosty [...] z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia "Dodatku do Dokumentacji H. zasobów eksploatacyjnych ujęcia wody podziemnej z ustaleniem wydajności eksploatacyjnej hydrogeologicznego otworu [....] z utworów czwartorzędowych dla potrzeb wodociągu wiejskiego w m. S. gm. [...], pow. [...], woj. [...]", w której wyraźnie wskazuje się Qe= 21,0 m3/h.
Ponadto, odnosząc się do twierdzenia organu odwoławczego, że w żadnym miejscu operatu wodnoprawnego wartość 21,00 m3/h nie została określona jako wnioskowana przez Gminę, Gmina zarzuciła, że organ w tym zakresie pominął treść wniosku.
Końcowo Gmina podniosła, na podstawie przedstawionych w skardze zestawień, że wnioskowanie o wysokość zużycia wody w wysokości 21m3/dobę jest nieracjonalne i nielogiczne, mając na uwadze realia dotyczące poziomu zużycia wody przez nieruchomości zaopatrywane ze stacji wodociągowej w miejscowości S. Zaznaczyła, że wnioskowała o ustalenie rocznego poboru wody w ilości 183960 m3 a godzinowego w ilości 30 m3. Skoro pobór godzinowy to 30 m3 to jest oczywiste, że pobór średniodobowy nie może być w ilości 21 m3 na dobę a na godzinę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli
wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Dokonując kontroli sądowej w wyżej zakreślonych granicach Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające naruszają prawo w stopniu, który skutkuje koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu, jest mianowicie postanowienie w przedmiocie odmowy sprostowania decyzji Starosty [....] z dnia [...] lutego 2017 r., udzielającej zezwolenia wodnoprawnego na pobór wody podziemnej.
Odmawiając wnioskującej o to Gminie organ powołał się na treść 113 § 1 k.p.a. uznając, że wnioskowane sprostowanie w istocie dotyczy merytorycznej treści rozstrzygnięcia, a konkretnie ustaleń faktycznych, które to uchybienia nie mogą być konwalidowane we wskazanym trybie. Z taką oceną Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę jednak się nie zgadza, rację przyznając stronie skarżącej.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 113 § 1 k.p.a. zgodnie z którym, organ administracji państwowej może, z urzędu lub na wniosek strony, prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Jakkolwiek przepis ten nie zawiera legalnej definicji pojęć "błędu pisarskiego" i "oczywistej omyłki", to w orzecznictwie wyjaśniono, że chodzi o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd – zawsze dostrzegalny na tzw. pierwszy rzut oka, a więc błąd ewidentny, niewymagający dodatkowych ustaleń czy obliczeń. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść rozstrzygnięcia z zawartymi w aktach sprawy
dokumentami, przy czym ocena charakteru omyłki powinna wynikać z całości zgromadzonego materiału dowodowego i z realiów konkretnej sprawy.
Odnosząc się do meritum wpierw należy podkreślić, że w myśl art. 407 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 z późn. zm., dalej: Prawo wodne) pozwolenie wodnoprawne wydaje się na wniosek, co oznacza że organ związany jest treścią złożonego żądania. Zatem nie może udzielić zgody wodnoprawnej w postaci pozwolenia wodnoprawnego w sposób niezgodny z treścią zgłoszonego żądania szczegółowo opisanego w załączonym do podania operacie wodnoprawnym. Należy wyjaśnić, że w myśl przepisów ustawy Prawo wodne do wniosku o wydanie pozwolenia załączyć należy operat z oznaczeniem daty jego wykonania wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności niezawierającym określeń specjalistycznych – art. 407 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego. Sam operat stanowi podstawowy dowód, w oparciu o który wydaje się pozwolenie wodnoprawne, o czym stanowi art. 400 ust. 8 w/w ustawy.
Tymczasem w niniejszej sprawie organ całkowicie pominął, że w petitum wniosku z dnia 9 stycznia 2017 r. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego na bazie odwiertu [...] służącego do ujmowania i poboru wód podziemnych, wskazano, że planowany pobór wody wyniesie:
- max godzinowo – 30,00 m3/h,
- średnio dobowo - 21,00 m3/h,
- max rocznie – 183.960 m3/r.
Co więcej, organ odwoławczy pominął, że wartość liczona w jednostce m3/h, którą Gmina określiła pobór średniodobowy (parametr Q.d.śr.) koreluje z wydajnością eksploatacyjną ujęcia (parametr Qe) wynoszącą według decyzji Starosty Powiatowego z dnia [...] lutego 2017 r. oraz operatu wodnoprawnego na podstawie którego została wydana, właśnie 21 m3/h. Wskazuje to niezbicie, że Spółka nieprzypadkowo zawarła we wniosku określony opis parametru Q.d.śr., który omyłkowo nie został odzwierciedlony w sentencji decyzji Starosty Powiatowego z dnia [...] lutego 2017 r., co notabene potwierdza ten organ w piśmie z dnia 27 maja 2022r., dokonując niejako wykładni autentycznej.
Odmienna ocena charakteru wskazanej omyłki i zaaprobowanie aktualnej treści decyzji prowadzi do wniosków, jak to ujął organ odwoławczy w odniesieniu do innej kwestii, niedorzecznych, niedających się pogodzić z zasadami logicznego
rozumowania. Oznaczałoby to, że przy zakładanej maksymalnej, godzinowej wydajności ujęcia wynoszącej 30 m3/h Gmina wnioskowałby o określenie wydajności średniodobowej o wartości poniżej w/w poziomu co, jak skarżąca wykazała w skardze, nie zaspokoiłoby potrzeby mieszkańców Gminy w zakresie zaopatrzenia w wodę. Nieprzypadkowo zatem, lecz świadomie, Gmina posłużyła się określonym sposobem opisu wskazanego parametru, który błędnie został odczytany przez organ udzielający pozwolenia wodnoprawnego i przeniesiony do decyzji, co ostatecznie sam przyznał. Brak sprostowania utrwaliłby także inną dysproporcję przyjętych w decyzji udzielającej przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, a mianowicie między Q d śr. a Q r max. Ten ostatni wyliczony został w oparciu o wydajność dobową na poziomie 504 m3/d (183 960 / 365 dni), co oznacza wydajność dzienną na poziomie 21 m3/h (504/24 godzin). Zestawienie tych wielkości i danych wskazuje na oczywistość zaistniałej omyłki pisarskiej.
Faktem jest, że przyjęta przez Gminę we wniosku o wydanie zezwolenia wodnoprawnego metoda opisania parametru Q.d.śr. odbiega od wskazania przepisu art. 128 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, który to przepis jako pożądane określał m.in. ustalenie w pozwoleniu wodnoprawnym zakresu korzystania z wód m.in. poprzez podanie średniej ilości pobieranej lub odprowadzanej wody liczonej w m3/d. Nie oznacza to jednak istotnej wadliwości decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego z opisem wartości mierzonej w m3/h, której odpowiednia wielokrotność, pozwala w sposób jednoznaczny ustalić wartość tego parametru, bowiem sens i cel w/w regulacji zostałby zachowany. Tak więc także z tej perspektywy obiekcje organu odwoławczego co do zasadności wniosku Gminy, są pozbawione uzasadnienia.
W ocenie Sądu nieuwzględnienie wniosku Gminy w ustalonych okolicznościach niniejszej sprawy było sprzeczne z dyspozycją art. 113 § 1 k.p.a.. Na kanwie tego przepisu, w judykaturze przyjmuje się, że błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Może ona wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Dodać trzeba, że za inne oczywiste omyłki uważa się omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi,
polegające na tym, że w rozstrzygnięciu wyrażono coś, co jest niezgodne z myślą organu, a zostało wypowiedziane (zob. wyrok NSA z 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2759/12).
W niniejszej sprawie, w świetle przedstawionych wyżej okoliczności sprawy, w szczególności treści wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego i wyrażonej woli organu wydającego decyzję udzielającą zgodę obarczoną sugerowaną omyłką, nie powinna budzić wątpliwości jej oczywistość. Przemawia za tym także ta okoliczność, że zarówno organ jak i strona traktowały decyzję, w sposób odpowiadający rzeczywistej woli organu wydającego zgodnej z wnioskiem o jej wydanie, czego dowodem jest treść późniejszej decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2022 r. co bezpodstawnie bagatelizuje organ odwoławczy.
Z tych powodów Sąd w punkcie I sentencji wyroku uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a..
O kosztach postępowania orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a..