II SA/RZ 1463/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-03-07
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo wodnepozwolenie wodnoprawneodprowadzanie wód opadowychciek naturalnywody powierzchniowegospodarka wodnaWody Polskiegmina

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Gminy na decyzję o pozwoleniu wodnoprawnym, uznając potok za śródlądową wodę płynącą.

Gmina Miasto [...] zaskarżyła decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie, która utrzymała w mocy pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych do potoku. Gmina zarzucała błędne zakwalifikowanie potoku jako śródlądowej wody płynącej, argumentując, że jest to urządzenie wodne. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że potok został prawidłowo zidentyfikowany jako ciek naturalny na podstawie danych z Mapy Podziału Hydrograficznego Polski i ewidencji gruntów.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miasto [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie, która utrzymała w mocy pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do potoku. Gmina podnosiła, że potok ten nie jest śródlądową wodą płynącą, lecz urządzeniem wodnym, co miało wpływ na kwestię opłat za korzystanie z wód. Zarzucała organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenie charakteru odbiornika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo zakwalifikowały potok jako ciek naturalny, opierając się na danych z Mapy Podziału Hydrograficznego Polski, która jest częścią Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami, oraz na danych z ewidencji gruntów. Sąd wyjaśnił, że pojęcie cieku naturalnego nie jest tożsame z jednolitymi częściami wód powierzchniowych, a fakt, że potok nie był w nich wykazany, nie pozbawia go cech cieku naturalnego. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące braku odpowiedniego wykonywania praw właścicielskich oraz kwestii opłat za usługi wodne, wskazując, że odprowadzanie wód opadowych do wód śródlądowych generuje obowiązek ponoszenia opłat.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, potok może być zakwalifikowany jako ciek naturalny na podstawie danych z Mapy Podziału Hydrograficznego Polski, która jest częścią Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami, a dane te stanowią podstawę ustaleń faktycznych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Mapa Podziału Hydrograficznego Polski, będąca elementem Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami, zawiera dane o ciekach i jest zatwierdzona przepisami prawa, co pozwala na wykorzystanie jej do ustalenia charakteru odbiornika wód. Dane te jednoznacznie wskazały, że analizowany potok jest ciekiem naturalnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (30)

Główne

p.w. art. 22 § pkt 1

Prawo wodne

Śródlądowymi wodami płynącymi są wody w ciekach naturalnych oraz źródłach, z których te cieki biorą początek.

p.w. art. 268 § ust. 1 pkt 3 lit. a

Prawo wodne

Opłaty za usługi wodne uiszcza się za odprowadzanie do wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.

Pomocnicze

p.w. art. 16 § pkt 5

Prawo wodne

Definicja cieku naturalnego obejmuje rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy, naturalnymi lub uregulowanymi korytami.

p.w. art. 16 § pkt 20

Prawo wodne

Definicja jednolitych części wód powierzchniowych obejmuje oddzielny i znaczący element wód powierzchniowych, taki jak struga, strumień, potok, rzeka i kanał lub ich części.

p.w. art. 258

Prawo wodne

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 133 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 106 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozp. MGiŻŚ z 10.09.2020 r. art. 3 § pkt 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 10 września 2020 r. w sprawie systemu informacyjnego gospodarowania wodami

Mapa Podziału Hydrograficznego Polski zawiera sieć hydrograficzną, która obejmuje dane dotyczące cieków, ich lokalizacji, długości, powierzchni oraz identyfikatorów hydrologicznych.

rozp. MGiŻŚ z 10.09.2020 r. art. 3 § pkt 2

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 10 września 2020 r. w sprawie systemu informacyjnego gospodarowania wodami

Sieć hydrograficzna na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski obejmuje również dane o przebiegu granic i o obszarach zlewni.

rozp. MGiŻŚ z 10.09.2020 r. art. 3 § pkt 3

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 10 września 2020 r. w sprawie systemu informacyjnego gospodarowania wodami

Mapa Podziału Hydrograficznego Polski zawiera dane o obszarach dorzeczy, regionach wodnych i jednostkach organizacyjnych Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

p.w. art. 329 § ust. 2 pkt 1

Prawo wodne

W systemie informacyjnym gospodarowania wodami gromadzi się informacje w zakresie gospodarowania wodami, w szczególności informacje na temat sieci hydrograficznej.

p.w. art. 330 § ust. 1

Prawo wodne

System informacyjny gospodarowania wodami dla obszaru państwa prowadzą Wody Polskie.

p.w. art. 331 § ust. 1

Prawo wodne

Źródłami danych dla systemu informacyjnego gospodarowania wodami są w pierwszej kolejności rejestry i zbiory danych prowadzone przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej oraz Wody Polskie.

rozp. MRiT z 27.07.2021 r. art. 9 § ust. 4 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Użytek 'Wp' w ewidencji gruntów oznacza grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi.

rozp. MRiT z 27.07.2021 r. § załącznik nr 1 (Lp. 24)

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Do gruntów pod wodami powierzchniowymi płynącymi zalicza się grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi, o których mowa w art. 22 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.

p.w. art. 3

Prawo wodne

Definicja wód obejmuje śródlądowe wody powierzchniowe i podziemne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Potok został prawidłowo zakwalifikowany jako ciek naturalny na podstawie danych z Mapy Podziału Hydrograficznego Polski i Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami. Dane z Mapy Podziału Hydrograficznego Polski stanowią podstawę ustaleń faktycznych co do charakteru odbiornika wód. Pojęcie cieku naturalnego nie jest tożsame z jednolitymi częściami wód powierzchniowych. Sposób wykonywania praw właścicielskich względem śródlądowych wód płynących nie wpływa na ich kwalifikację jako cieku naturalnego. Odprowadzanie wód opadowych do wód śródlądowych (w tym do potoku stanowiącego dopływ rzeki) generuje obowiązek ponoszenia opłat za usługi wodne.

Odrzucone argumenty

Potok jest urządzeniem wodnym, a nie śródlądową wodą płynącą. System Informacyjny Gospodarowania Wodami nie ma umocowania w przepisach prawa i nie może stanowić podstawy do klasyfikacji wód. Potok nie został wykazany w jednolitych częściach wód powierzchniowych w planach gospodarowania wodami, co wyklucza jego kwalifikację jako cieku naturalnego. Gdyby potok był śródlądową wodą płynącą, byłby utrzymywany przez Marszałka Województwa lub Wody Polskie, a nie przez Gminę. Brak jest decyzji ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej ustalającej charakter wód zgodnie z art. 219 Prawa wodnego.

Godne uwagi sformułowania

Mapa Podziału Hydrograficznego Polski jest jednym z elementów Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami, który stanowi zbiór danych o charakterze urzędowym a w konsekwencji może stanowić podstawę ustaleń faktycznych co do charakteru odbiornika. To, że potok [...] nie został wykazany w jednolitych częściach wód powierzchniowych nie pozbawia go cech cieku naturalnego. Nie każdy ciek naturalny będzie równocześnie znaczącym elementem wód powierzchniowych, skoro może nim być również taki potok, w którym woda płynie jedynie okresowo. Kwestia dotycząca odpowiedniego uregulowania wykonywania praw właścicielskich względem śródlądowych wód płynących znajdujących się w granicach jednostek samorządu terytorialnego w sposób, który odpowiadałby treść art. 211-213 i art. 258 Prawa wodnego wykracza poza ramy postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Kluczowe znaczenie powyższa regulacja kładzie więc na to, czy wody opadowe i roztopowe są odprowadzane do wód, czyli m.in. do wód śródlądowych.

Skład orzekający

Grzegorz Panek

sprawozdawca

Jacek Surmacz

przewodniczący

Małgorzata Niedobylska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru odbiornika wód opadowych i roztopowych, kwalifikacja potoków jako cieków naturalnych, wykorzystanie danych z Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami w postępowaniach wodnoprawnych, kwestie opłat za usługi wodne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów Prawa wodnego w kontekście konkretnego potoku i danych zawartych w SIGW. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie stan faktyczny lub dostępne dowody są odmienne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla gmin i przedsiębiorstw związanych z gospodarką wodną – prawidłowej kwalifikacji odbiorników wód i związanych z tym opłat. Interpretacja przepisów dotyczących cieków naturalnych i wykorzystania danych SIGW jest istotna dla prawników specjalizujących się w prawie wodnym.

Czy potok to tylko nazwa, czy już śródlądowa woda? Sąd rozstrzyga spór o pozwolenie wodnoprawne.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1463/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /sprawozdawca/
Jacek Surmacz /przewodniczący/
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 1258/23 - Wyrok NSA z 2024-09-19
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 16 pkt 5, art. 22 pkt 1, art. 258
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2023 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie z dnia 21 września 2022 r., nr RZ.RUZ.4219.32.2022.JP w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 21 września 2022 r. nr RZ.RUZ.4219.32.2022.JP Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, po rozpoznaniu odwołania Gminy [...] (dalej: strona skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 7 lipca 2022 r. nr RZ.ZUZ.1.4210.527.2021.KW udzielającą Gminie [...] pozwolenia wodnoprawnego.
Jak wynika z akt sprawy, Gmina [...]. wnioskiem z dnia 16 listopada 2021 r. zwróciła się do Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] o wydanie pozwoleń wodnoprawnych na usługi wodne, polegające na odprowadzeniu wód opadowych lub roztopowych istniejącymi wylotami kolektorów deszczowych o nr [...] do rowu Z-1 (,,[...] ").
Decyzją z dnia 7 lipca 2021 r. nr RZ.ZUZ.1.4210.527.2021.KW Dyrektor Zarządu Zlewni w Krośnie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie udzielił Gminie [...], pozwoleń wodnoprawnych na usługi wodne polegające na odprowadzaniu do wód potoku [...] (działki o nr ewid. [...], [...] obręb [...]) wód opadowych lub roztopowych, ujętych w zamknięty system kanalizacji deszczowej, istniejącymi wylotami kolektorów deszczowych o numerach: [...] zlokalizowanym w km [...] biegu potoku na działce o nr ewid. [...] obręb [...], [...] zlokalizowanym w km [...] biegu potoku na działce o nr ewid. [...] obręb [...] oraz [...] zlokalizowanym w km [...] biegu potoku na działce o nr ewid. [...] obręb [...] w R..
W odwołaniu od tej decyzji Gmina zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i prawa materialnego, w tym:
1. art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz zgromadzenie niekompletnego materiału dowodowego, z którego nie wynika charakter odbiornika,
2. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. polegające na braku należytego sporządzenia uzasadnienia decyzji,
3. art. 16 pkt 16 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez przyjęcie, że wody opadowe lub roztopowe są odprowadzane do wód,
4. art. 22 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez zakwalifikowanie odbiornika do śródlądowych wód płynących.
W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że błędne jest ustalenie przez organ I instancji, a następnie zawarcie w sentencji zaskarżonej decyzji zapisu, że usługi wodne, na które zostały udzielone pozwolenia wodnoprawne obejmują odprowadzanie do wód potoku [...] wód opadowych lub roztopowych pochodzących z terenu miasta R., ujętych w zamknięty system kanalizacji deszczowej, za pomocą istniejących wylotów kolektorów deszczowych o nr [...]. Strona skarżąca nie zgadza się z ustaleniami, jakich dokonał organ I instancji, odnośnie kwalifikacji odbiornika wód opadowych odprowadzanych ww. wylotami jako śródlądowych wód powierzchniowych płynących. Zdaniem skarżącej Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] wyrażając swój pogląd na temat charakteru odbiornika nie uzasadnił go powołaniem się na wiarygodne źródła danych, a przedstawione przez niego argumenty w tej kwestii nie mają umocowania w przepisach prawa. Gmina [...]. odmawia wiarygodności źródłom takim jak: Mapa Podziału Hydrograficznego Polski i System Informacyjny Gospodarowania Wodami stwierdzając, że nie mają umocowania w przepisach obowiązującej ustawy Prawo wodne.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w R. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, po rozpoznaniu odwołania Gminy [...] decyzją z dnia 21 września 2022 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ II instancji uznał, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego odnoszących się do istoty sprawy, zatem brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie organu odwoławczego decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy Prawo wodne w tym zakresie i zawiera wszystkie elementy wymagane dla tego rodzaju aktu. W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji przedstawił ustalenia, jakich dokonał w oparciu o złożoną dokumentację oraz materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego, a także wskazał przesłanki, którymi kierował się wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy podkreślił także, że Gmina [...] posiadała już pozwolenia wodnoprawne, których przedmiotem było odprowadzanie wód
opadowych lub roztopowych za pomocą wylotów nr [...] do potoku [...], co nie budziło wątpliwości użytkownika ww. pozwoleń, tj. Gminy [...]. przez cały dziesięcioletni okres ich obowiązywania. Wobec powyższego organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem Gminy w kwestii naruszenia przez organ I instancji art. 22 pkt 1 Prawa wodnego poprzez przyjęcie, że odbiornik, tj. potok [...], nie spełnia definicji śródlądowej wody płynącej.
Organ II instancji stanął na stanowisku, że potok [...] spełnia wszelkie ustawowe wymagania dla śródlądowej wody płynącej, gdyż zgodnie z art. 16 pkt 5 Prawa wodnego pod pojęciem cieku naturalnego rozumie się rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy, naturalnymi lub uregulowanymi korytami. W związku z powyższym organ odwoławczy przyjął, że ciek naturalny to taki ciek, który posiada swoje źródła i ujście, a ponadto płynie swoim korytem w sposób niewymuszony.
Organ odwoławczy nie zgodził się także z twierdzeniami strony skarżącej jakoby ciek wodny o nazwie [...] nie jest ciekiem naturalnym w rozumieniu art. 16 ust. 5 Prawa wodnego.
Dodatkowo wyjaśnił, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jest organem, który w ramach swoich kompetencji prowadzi m.in. System Informacyjny Gospodarowania Wodami. W Systemie Informacyjnym Gospodarowania Wodami gromadzi się informacje w zakresie gospodarowania wodami, w tym m.in. informacje na temat sieci hydrograficznej (art. 329 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego) oraz decyzji wydanych na podstawie ustawy, takich jak zgody wodnoprawne (art. 329 ust. 3 Prawa wodnego). Organ ten jest zatem organem wyspecjalizowanym w sprawach z zakresu gospodarki wodnej i brak jest podstaw do kwestionowania przydatności dowodowej przedstawionej przez ten organ informacji na temat kwalifikacji odbiornika wód opadowych i roztopowych. W konsekwencji brak jest również podstaw do kwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych w oparciu o tę informację. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że potok [...] uwzględniony został na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski (MPHP) jako ciek wyróżniony (rzeka r), dla którego została określona odrębna zlewnia. Nie sposób tym samym zgodzić się ze stroną skarżącą, że ciek wodny o nazwie [...] nie jest ciekiem naturalnym w rozumieniu art. 16 pkt 5 Prawa wodnego. Potwierdza to również zagadnienie kwalifikacji dla działek o nr ewidencyjnych [...] obręb [...] w R., będących miejscem lokalizacji wylotów wymienionych we wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Pozyskane dowody jednoznacznie świadczą o tym, że nieruchomości stanowią grunt Skarbu Państwa pokryty wodami powierzchniowymi płynącymi,,Wp".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Gmina Miasto R. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie nieprawidłowego ustalenia charakteru odbiornika, jako śródlądowych wód powierzchniowych, do którego odprowadzane są wody opadowe lub roztopowe do wód potoku [...], a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa dla radcy prawnego.
Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na niewłaściwej kontroli decyzji organu I instancji i utrzymaniu jej w mocy, mimo istnienia uzasadnionych podstaw do uchylenia decyzji, ponieważ organ I instancji uznał, że potok [...] to śródlądowe wody płynące nie mając ku temu podstaw, co stanowiło naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 4, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.;
2. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy i ustalenia czy "potok [...] " jest urządzeniem wodnym czy śródlądową wodą płynącą;
3. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że "potok [...] " jest śródlądową wodą płynącą, nie mającą oparcia w dokumentach ani przepisach prawa;
4. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a poprzez brak należytego sporządzenia uzasadnienia decyzji;
5. art. 16 pkt 5 Prawa wodnego poprzez uznanie, że potok [...] stanowi śródlądowe wody płynące - ciek naturalny, w sytuacji gdy w rzeczywistości nie spełnia on ustawowej definicji cieku naturalnego.
W uzasadnieniu skargi, Gmina [...] podniosła, że w niniejszej sprawie kluczowe jest ustalenie charakteru odbiornika, do którego odprowadzane będą wody opadowe lub roztopowe, gdyż będzie to miało konsekwencje w przyszłości, gdyż w przypadku gdy potok [...] będzie urządzeniem wodnym to brak jest podstaw do uiszczania opłat, natomiast w przypadku uznania, że potok [...] jest śródlądowymi wodami płynącymi opłata powinna zostać uiszczona. Zdaniem Gminy argumentacja organu w zakresie uznania potoku [...] za śródlądowe wody płynące została oparta na okolicznościach, które nie stanowią potwierdzenia charakteru zbiornika.
Następnie strona skarżąca wskazała, że ani wypis z rejestru gruntów, ani decyzja Wojewody [...] nie mogą stanowić dowodu na okoliczność, że potok [...] to śródlądowe wody płynące. Zdaniem Gminy ewidencja gruntów i budynków zawiera informacje o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami, jednak nie może ona stanowić o klasyfikacji odbiornika wód opadowych jako wód śródlądowych, gdyż klasyfikacja odbiornika może być dokonana wyłącznie zgodnie z przepisami Prawa wodnego. Natomiast ustalenie charakteru zbiornika tylko na podstawie danych wynikających z wypisu z rejestru gruntów jest zdaniem Gminy niewystarczające i niepoparte żadnym przepisem prawa.
Zdaniem Strony skarżącej wyciąganie wniosków przez Organ odwoławczy, że odwoływanie się do postanowień nieobowiązującego już pozwolenia wodnoprawnego mające potwierdzić, że potok [...] stanowi śródlądowe wody płynące, jest nieuprawnione, gdyż pomimo takich zapisów w nieobowiązującym już pozwoleniu wodnoprawnym, "potok [...] " jest urządzeniem wodnym a nie wodami powierzchniowymi. Zdaniem Gminy nie bez znaczenia pozostaje, że Gmina Miasto R. utrzymuje nieruchomość, na której znajduje się potok, obecnie w imieniu Skarbu Państwa w ramach zawartych umów wykonywane są prace konserwacyjne oraz przeglądy techniczne.
Na potwierdzenie powyższego Gmina [...]. przedłożyła umowę zawartą w 2022 r. świadczącą o tym, że Gmina do dnia dzisiejszego utrzymuje potok M.
Zdaniem Gminy gdyby "potok M." był wodami powierzchniowymi to utrzymywany byłby do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, przez Marszałka Województwa [...] wykonującego prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa. Z koli Marszałek i działający w jego imieniu Podkarpacki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych, do zadań którego należało utrzymanie wód publicznych nigdy nie kwestionował charakteru potoku [...], jako urządzenia wodnego.
W ocenie Gminy twierdzenie organu, że ciek naturalny to taki ciek, który posiada źródła i ujście a ponadto płynie swoim korytem w sposób niewymuszony nie zostało uzasadnione, gdyż organ odwoławczy nie wykazał, gdzie znajduje się źródło, a gdzie ujście wody "potoku [...] ". Jest to zatem jedynie pewne założenie, które nie zostało przez organ uzasadnione.
W ocenie Gminy [...] to czy ciek jest ciekiem naturalnym decyduje fakt, że został wykazany w jednolitych częściach wód powierzchniowych w planach gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły, przy czym "potok [...] " nie został w nich wykazany. Zatem organ nie mógł uznać, że ww. potok to ciek naturalny.
Zdaniem Strony skarżącej ustalenie charakteru cieku w oparciu o System Informacyjny Gospodarowania Wodami, nie ma umocowania w przepisach prawa, gdyż ustawa w żadnym miejscu nie przywołuje Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami jako źródła w oparciu, o który następuje ustalenie charakteru wód. Natomiast sam fakt prowadzenia przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Systemu informacji Gospodarowania Wodami nie może zostać potraktowane jako źródło w zakresie klasyfikacji wód powierzchniowych, a stanowi jedynie wypełnienie obowiązku nałożonego w art. 240 ust. 2 pkt. 11 Prawa wodnego. Gmina podała, że z dniem 1 stycznia 2018 r. (wejście w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne), zgodnie z art. 528 ust. 1 Prawa wodnego, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przejęło uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2-4 ustawy uchylanej w art. 573, lub ich części oraz gruntów pokrytych tymi wodami, z wyłączeniem gruntów pokrytych wodami, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy uchylanej w art. 573. Z kolei w myśl art. 528 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy przejęcie wód nastąpiło w oparciu o protokoły zdawczo - odbiorcze, jednocześnie stanowiące wykazy wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy uchylanej w art. 573 Prawa wodnego, obejmujące wykaz składników mienia. Strona skarżąca wskazała, że nie ma dostępu do ww. protokołów, jednakże, skoro organ odwoławczy w swojej decyzji nie powołał się na nie, przy uznaniu potoku [...] za śródlądowe wody płynące, to należy wywnioskować, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nie przejęło potoku [...], jako śródlądowe wody płynące. Gmina podniosła, że Wody Polskie nie mogły przejąć tego potoku, ponieważ nie został wykazany w planach gospodarowania wodami na obszarze dorzecza [...].
Końcowo Gmina wyjaśniła, że ustalenie charakteru wód obecnie może nastąpić poprzez wydanie decyzji przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej ustalającej charakter wód, wydawanej na wniosek Wód Polskich, właściciela nieruchomości przyległej do wód lub właściciela nieruchomości znajdującej się pod wodą, której dotyczy wniosek o ustalenie charakteru wód, zgodnie z art. 219 Prawa wodnego. Natomiast według organu zmiana kwalifikacji odbiornika nastąpiła przed wydaniem decyzji przez Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, jednak w aktach sprawy brak jest decyzji właściwego ministra ustalającej charakter wód zgodnie z art. 219 ust. 1 Prawa wodnego oraz innych dokumentów potwierdzających, że odbiornik o potocznej nazwie potok [...] zaliczany jest do śródlądowych wód powierzchniowych. Ponadto w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających chociażby wystąpienia Państwowego Gospodarstwa Wodne Wody Polskie z wnioskiem u ustalenie charakteru wód, przez co należy uznać ustalenia organu za dowolne, nie mające poparcia w dokumentach, aktach prowadzonego postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu - art. 133 § 1 p.p.s.a. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.
Na wstępie należy zaznaczyć, że w odwołaniu Gmina zaskarżyła decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] w części dotyczącej ustalenia, że usługa wodna, na którą udzielone zostało pozwolenie wodnoprawne obejmuje odprowadzenie wód do potoku [...], zarzucając nieprawidłowe ustalenie charakteru odbiornika. Konsekwentnie w skardze skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji - w zakresie nieprawidłowego ustalenia charakteru odbiornika, jako śródlądowych wód powierzchniowych. Z uwagi na tak ograniczony zakres zaskarżenia, zarówno na etapie odwołania, jak i skargi Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w części dotyczącej ustalenia, że wody opadowe i roztopowe odprowadzane są do wód potoku [...]. Strona skarżąca począwszy od wniesienia odwołania, kwestionowała te ustalenia organów podnosząc, że potok [...] pozbawiony jest cech, pozwalających na zakwalifikowanie go do śródlądowych wód płynących. Skarżąca wyjaśniała m.in., że określenie "potok [...] " jest w istocie nazwą potoczną, która funkcjonuje zwyczajowo w społeczeństwie. Zdaniem Gminy potok [...] jest urządzeniem wodnym i nie powinien być traktowany jako śródlądowe wody płynące.
Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym akt sprawy Sąd uznał, że nie można postawić w sposób skuteczny organom zarzutu co do wadliwego określenia charakteru odbiornika.
Decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z dnia 7 lipca 2022 r. udzielono Gminie pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną, polegającą na odprowadzaniu do wód potoku [...] wód opadowych lub roztopowych, ujętych w zamknięty system kanalizacji deszczowej.
Organ I a następnie II instancji, uznając, że odbiornik [...] jest potokiem na całej jego długości powołały się na dane zawarte w Mapie Podziału Hydrograficznego Polski, na której potok [...] został oznaczony jak ciek wyróżniony (rzeka_r) dla którego została określona odrębna zlewnia. Skarżąca konsekwentnie kwestionowała prawidłowość ustalenia charakteru odbiornika na podstawie ww. Mapy podnosząc, że System Informacyjny Gospodarowania Wodami nie ma umocowania w przepisach prawa. Nie można więc go traktować jako źródła w zakresie klasyfikacji wód powierzchniowych a jedynie jako wypełnienie obowiązku z art. 240 ust 2 pkt 11 Prawa wodnego.
Należy jednak zwrócić uwagę, że na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski - zawarta jest sieć hydrograficzna, które obejmuje cieki i odcinki cieków, w tym dane zawierające: nazwę cieku, lokalizację cieku albo odcinka cieku, długość cieku albo odcinka cieku, powierzchnię cieków o szerokości koryta powyżej 30 m, identyfikator hydrologiczny cieku albo cieku i odcinka cieku - zgodnie z § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 10 września 2020 r. w sprawie systemu informacyjnego gospodarowania wodami (Dz. U. poz. 1656). Sieć hydrograficzna na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski obejmuje również dane o przebiegu granic i o obszarach zlewni (§ 3 pkt 2 rozporządzenia), jak również dane o obszarach dorzeczy, regionach wodnych i jednostkach organizacyjnych Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (§ 3 pkt 3 ww. rozporządzenia). Informacje o sieci hydrograficznej gromadzi się w systemie informacyjnym gospodarowania wodami (zwanym dalej "SIGW") - zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia. Powyższy przepis rozporządzenia jest konsekwencją uregulowania zawartego w art. 329 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego zgodnie z którym, w systemie informacyjnym gospodarowania wodami gromadzi się informacje w zakresie gospodarowania wodami, w szczególności informacje na temat: sieci hydrograficznej. System informacyjny gospodarowania wodami dla obszaru państwa, z uwzględnieniem podziału państwa na obszary dorzeczy i regiony wodne, prowadzą Wody Polskie (art. 330 ust. 1 Prawa wodnego). Źródłami danych dla systemu informacyjnego gospodarowania wodami są w pierwszej kolejności rejestry i zbiory danych prowadzone przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej oraz Wody Polskie (art. 331 ust. 1 Prawa wodnego).
Z przedstawionych powyżej uregulowań wynika więc, że na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski zawarta jest sieć hydrograficzna, która zawiera dane m.in. dotyczące cieków. Jest to jeden z elementów systemu informacyjnego gospodarowania wodami, którego prowadzenie należy to obowiązków ustawowych odpowiednich organów Wód Polskich. Ustawodawca również określa źródła danych dla SIGW. Nie można zatem twierdzić, jak chce tego strona skarżąca, że Mapa Podziału Hydrograficznego Polski nie ma umocowania, nie jest zatwierdzona przepisami prawa. Mapa Podziału Hydrograficznego Polski jest jednym z elementów Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami, który stanowi zbiór danych o charakterze urzędowym a w konsekwencji może stanowić podstawę ustaleń faktycznych co do charakteru odbiornika. W niniejszej sprawie dane wynikające z sieci hydrograficznej jednoznacznie wskazują że [...] jest ciekiem naturalnym wyróżnionym, który stanowi dopływ rzeki Strug, co potwierdza prawidłowość ostatecznych ustaleń organów co do tego, że [...] jest potokiem z własnym obszarem zlewni.
W ocenie skarżącej o tym czy ciek jest ciekiem naturalnym decyduje to, czy został wykazany w jednolitych częściach wód powierzchniowych w Planach gospodarowania wodami na obszarze dorzecza [...]. Dokument ten zachowuje moc wiążącą do 22 grudnia 2022 r. na podstawie art. 566 ust. 2 Prawa wodnego. Skarżąca wywodziła, że potok [...] nie został wykazany w jednolitych częściach wód powierzchniowych w planach gospodarowania wodami na obszarze dorzecza [...] - nie mógł więc zostać uznany za ciek naturalny. Zdaniem Sądu to, że potok [...] nie został wykazany w jednolitych częściach wód powierzchniowych nie pozbawia go cech cieku naturalnego. Pojęcia cieku naturalnego oraz jednolitych części wód powierzchniowych nie są ze sobą tożsame. Zgodnie z art. 16 pkt 20 Prawa wodnego przez jednolite części wód powierzchniowych - rozumie się oddzielny i znaczący element wód powierzchniowych, taki jak: m.in. struga, strumień, potok, rzeka i kanał lub ich części. Zatem do jednolitych części wód powierzchniowych zaliczane są oddzielne i znaczące elementy wód powierzchniowych. Tymczasem art. 16 pkt 5 Prawa wodnego za cieki naturalne uznaje m.in. potoki, w których woda może płynąć również okresowo i również uregulowanymi korytami. Nie każdy więc ciek naturalny będzie równocześnie znaczącym elementem wód powierzchniowych, skoro może nim być również taki potok, w którym woda płynie jedynie okresowo.
Skarżąca argumentowała również, że gdyby potok [...] był śródlądowymi wodami płynącymi, niewątpliwie byłby utrzymywany przez Marszałka Województwa do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne a następnie przez Wody Polskie, wykonujące prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych. Skarżąca wskazywała, że to Gmina w imieniu Skarbu Państwa utrzymuje nieruchomość, na której znajduje się potok [...] w ramach umów na konserwację potoku. Należy wskazać, że na mocy art. 22 pkt 1 Prawa wodnego śródlądowymi wodami płynącymi są wody w ciekach naturalnych oraz źródłach, z których te cieki biorą początek. Przepis ten w powiązaniu z art. 16 pkt 5 Prawa wodnego nie formułuje w ramach uznania danych wód za ciek naturalny kryterium, które odnosiłoby się do podmiotu wykonującego uprawnienia właścicielskie względem danego cieku. Kwestia dotycząca odpowiedniego uregulowania wykonywania praw właścicielskich względem śródlądowych wód płynących znajdujących się w granicach jednostek samorządu terytorialnego w sposób, który odpowiadałby treść art. 211-213 i art. 258 Prawa wodnego wykracza poza ramy postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.
Stanowisko organu co do charakteru odbiornika wód w niniejszej sprawie - potoku [...] koreluje zaś z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków. W przedłożonym do akt postępowania uproszczonym wypisie z rejestru gruntów, sporny ciek usytuowany jest na będącej własnością Skarbu Państwa działce ew. nr [...] zaklasyfikowanej jako użytek "Wp" co oznacza, w świetle § 9 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021, poz.1390) grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi. Zgodnie z treścią załącznika nr 1 do w/w rozporządzenia (Lp. 24) do gruntów pod wodami powierzchniowymi płynącymi zalicza się grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi, o których mowa w art. 22 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.
Gmina podkreśla, że gdy potok [...] będzie urządzeniem wodnym, to brak jest podstaw do uiszczenia opłaty za korzystania z wód. Również i to stanowisko jest w świetle przepisów nieprawidłowe. Otóż w myśl art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa wodnego opłaty za usługi wodne uiszcza się za odprowadzanie do wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Kluczowe znaczenie powyższa regulacja kładzie więc na to, czy wody opadowe i roztopowe są odprowadzane do wód, czyli m.in. do wód śródlądowych (zob. art. 3 Prawa wodnego). Potok [...] stanowi dopływ rzeki [...], co powoduje że nawet przy uznaniu go urządzenie wodne, obowiązek ponoszenia opłaty obciążałyby posiadacza pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usług wodnych objętych treścią wydanego pozwolenia wodnoprawnego.
Z tych powodów zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia w toku sądowej kontroli, zaś działania konkretyzujące organów nie naruszają przepisów prawa procesowego jak i materialnego.
Z tych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI