II SA/Rz 1462/24

II SA/Rz 1462/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jarosław Szaro /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Piotr Popek
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art.5 ust.1, ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 4 października 2024 r. nr SKO 4105.18.2024 w przedmiocie odmowy udostepnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P.P. (dalej: skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: SKO/organ odwoławczy) z 4 października 20024 r. nr SKO 4105.18.2024, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z 15 lipca 2024 r. skarżący zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy [...] o udzielenie informacji w postaci: przekazania wykazu mieszkańców miejscowości [...] z domów nr [...] uprawnionych do głosowania w wyborach sołtysa miejscowości [...] przeprowadzonych w dniu 30 czerwca 2024 r. oraz głosujących w dniu 30 czerwca 2024 r. , ilości osób dopisanych do głosowania w dniu wyborów, ze wskazaniem numeru domu, pod którym są dopisani w formie wydruku przesłanego pocztą na podany we wniosku adres a także umożliwienia wglądu do listy głosujących w siedzibie Urzędu Miasta i Gminy [...].
W piśmie z 16 lipca 2024 r. r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] uznając, że wnioskowane dane stanowią informację przetworzoną, wezwał skarżącego do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego w uzyskaniu żądanych danych.
W odpowiedzi z dnia 24 lipca 2024 r. skarżący podał, że jego wniosek ma na celu:
1.zapewnienie transparentności i praworządności procesu wyborczego;
2.zwiększenie zaangażowania społeczności lokalnej;
3.zapobieganie konfliktom i budowanie zgody społecznej;
4. edukację obywatelską;
5 ochronę interesu publicznego.
Podkreślił, że dostęp do szczegółowych informacji na temat prawidłowości przeprowadzenia wyborów sołtysa i rady sołeckiej pozwoli mieszkańcom miejscowości [...] upewnić się, że wybory zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nieprawidłowości i manipulacji. Informacje te mogą zachęcić w przyszłości mieszkańców do większego zaangażowania w sprawy lokalne. Świadomość, że wybory zostały przeprowadzone w sposób uczciwy i przejrzysty zwiększa motywację obywateli dla uczestnictwa w przyszłych wyborach oraz aktywnego udziału w życiu społeczności. Udostępnienie informacji przetworzonej na temat wyborów pozwoli na rozwianie wątpliwości co do ich prawidłowości, co przyczyni się do budowania zgody społecznej i zapobiegnie eskalacji napięć. Informacje dotyczące prawidłowości przeprowadzenia wyborów mogą służyć jaki narzędzie edukacyjne dla mieszkańców. Zrozumienie procedur wyborczych i mechanizmów zapewniających uczciwość wyborów zwiększa świadomość obywatelską i promuje aktywne uczestnictwo w życiu demokratycznym.
Upewnienie się, że wybory sołtysa i rady sołeckiej zostały przeprowadzone prawidłowo jest kluczowe dla interesu publicznego, Sołtys i radni pełnią ważne funkcje w lokalne społeczności a ich wybór w sposób transparentny i zgodny z prawem ma bezpośredni wpływ na jakość zrządzania sołectwem oraz na podejmowanie ważnych dla mieszkańców decyzji.
Decyzją z 21 sierpnia 2024 r. nr ZK.1431.3.204 Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej z powodu niewykazania przez skarżącego szczególnej istotności dla interesu publicznego. W uzasadnieniu decyzji podkreślono ponadto, że informacja o udzielenie której wystąpił skarżący ma interes prywatny, jako że wnioskodawca był jednym z kandydatów w wyborach, których wniosek dotyczy.
Skarżący odwołał się od ww. decyzji.
Decyzją z 11 września 2024 r. nr 4105.15.2024 SKO w Przemyślu uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 21 sierpnia 2024 i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że organ I instancji nie wykazał w sposób należyty dlaczego uznał żądaną informację publiczną za informację przetworzoną. Organ odwoławczy podniósł, że w uzasadnieniu decyzji brak jest szczegółowego wskazania rozmiaru dodatkowych czynności, zaangażowania innych osób, pracowników i podmiotów a więc nakładu pracy potrzebnego do zrealizowania wniosku strony.
Decyzją z 17 września 2024 r. nr ZK.1431.3.1.2024 Burmistrz Miasta i Gminy [...], po ponownym rozpatrzeniu wniosku P.P., odmówił udostępnienia informacji publicznej w żądanym zakresie.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podstawą opracowania odpowiedzi na złożony przez wnioskodawcę 17 lipca 2024 r. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w w/w zakresie jest spis wyborców przygotowany na wybory sołtysów i rad sołeckich zarządzonych na dzień 30 czerwca 2024 r. Dane osobowe zawarte w spisie wyborców podlegają ochronie i nie powinny być widoczne dla osób innych, niż ta której dane dotyczą. Kwestia ta jest regulowana przez art. 36 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 24080 który mówi, że każda osoba w okresie od 44 do 5 dnia przed rozpoczęciem głosowania, składając pisemny wniosek może sprawdzić swoje dane zawarte w Centralnym Rejestrze Wyborczym ale tylko w celu sprawdzenia, czy został on uwzględniony w spisie, obejmuje zatem swym zakresem tylko i wyłącznie kontrolę danych osoby fizycznej, której dane dotyczą.
Oznacza to, że wgląd do spisu wyborców nie jest tożsamy z dostępem do danych wszystkich osób, które są w nim ujęte. Organ podkreślił, że przepisy regulujące kwestię przeprowadzenia wyborów nie przewidują w swoich regulacjach możliwości dostępu do danych osobowych osób innych niż osoba, której dane dotyczą. Powyższe odnosi się zarówno do sytuacji weryfikowania danych zawartych w spisie wyborców przed rozpoczęciem wyborów, jak i po zakończeniu głosowania. Oznacza to, że podmioty zaangażowane w organizacje i przeprowadzenie wyborów muszą przestrzegać nie tylko przepisów szczególnych bezpośrednio regulujących ich przebieg ale również przepisów o ochronie danych osobowych.
Wnioskodawca nie zgodził się z rozstrzygnięciem Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 17 września 2024 i wniósł odwołanie.
SKO pod rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 4 października 2024 r. nr SKO 4105.18.2024 utrzymało w mocy ww. decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji SKO w pierwszej kolejności zaprezentowało rozważania dotyczące rozumienia pojęcia informacji publicznej. Przedstawiło regulacje prawne zawarte w ustawie z dnia 6 2rzesnia 2002 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. u. z 2022 r. poz. 902 ze zm.), dalej : u.d.i.p., Następnie wskazało, że podziela zapatrywanie organu I instancji, że odmowa udzielenia wnioskowanych informacji w przedmiotowej sprawie wynika z potrzeby chronienia danych osobowych oraz tajności wyborów.
SKO podkreśliło, że wybory powszechne są niezbędnym warunkiem właściwego funkcjonowania współczesnych demokracji -dają obywatelom możliwość udziału w życiu publicznym i wpływu na kształt polityki państwa na jego różnych szczeblach. Właściwy przebieg procesu wyborczego wiąże się jednak z koniecznością przetwarzania danych osobowych dotyczących w szczególności wyborców, osób kandydujących w wyborach, jak też zaangażowanych w inny sposób w proces wyborczy. Zarówno administracja wyborcza, jak i komitety wyborcze są zobowiązane do stosowania przepisów ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO).
SKO wyjaśniło, że proces wyborczy kandydatów do organów przedstawicielskich demokratycznego społeczeństwa został uregulowany w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2408), dalej: k.w.
Art. 36 ww. ustawy dopuszcza jedynie możliwość sprawdzenia przez wyborcę, czy ten został uwzględniony w spisie co ogranicza znacząco dostęp wyborców do spisu wyborców. Wyborca może wystąpić jedynie z wnioskiem o sprawdzenie, czy figuruje w spisie wyborców, w okresie pomiędzy 21. a 8. dniem przed dniem wyborów, a więc po upływie terminu przewidzianego dla sporządzenia spisu (art. 36 § 1 w zw. z art. 26 § 11 k.w.). Spis może być udostępniony wyborcy do wglądu wyłącznie w urzędzie gminy, w miejscu i w czasie wyznaczonym przez wójta. Według § 16 rozporządzenia w sprawie spisu wyborców udostępnianie spisu wyborców do wglądu następuje przez udzielenie informacji, że osoba wskazana we wniosku jest ujęta w spisie wyborców lub nie figuruje w spisie (w tym również z powodu skreślenia ze spisu) albo że dane wpisane we wniosku różnią się od danych osoby wpisanej do spisu wyborców. Na żądanie wnioskodawcy udzielona informacja jest potwierdzana na piśmie.
Wobec powyższego, zdaniem SKO, odmowa udostępnienia całościowych danych uwidocznionych w spisie wyborców posiada uzasadnienie prawne.
Podatnik nie zgodził się z decyzją organu odwoławczego z 4 października 2024 r. i wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając naruszenie:
1. art. 16 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1 i 6 u.d.i.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] w sprawie odmowy udostępnienia wnioskodawcy informacji publicznej w postaci wykazu liczbowego mieszkańców uprawnionych do głosowania i głosujących w wyborach sołtysa wsi [...] oraz ilości osób dopisanych w dniu wyborów pomimo tego, że sam organ SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdza, że żądana przez odwołującego informacja stanowi informację publiczną a Burmistrz Miasta i Gminy [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji
- art. 36 k.w. poprzez oparcie odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej na potrzebie chronienia przez organ I instancji danych osobowych oraz tajności wyborów, podczas gdy wnioskodawca nie domagał się udostępnienia mu danych osobowych w postaci imion i nazwisk ze spisu wyborców, a jedynie danych liczbowych osób uprawnionych do głosowania oraz głosujących w dniu wyborów na sołtysa wsi [...] oraz ilości osób dopisanych w dniu wyborów
- art. 61 ust 1 Konstytucji poprzez naruszenie konstytucyjnego prawa obywatela do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej.
W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uwzględnienie skargi i zmianę zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] i rozstrzygnięcie o udzieleniu wnioskodawcy dostępu do wnioskowanej informacji publicznej oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Organy wbrew zarzutom skargi nie naruszyły prawa i słusznie uznały, że żądane informacje, jakkolwiek stanowią informację publiczną, nie mogą zostać udostępnione wnioskującemu z uwagi na ochronę prywatności osób fizycznych z uwzględnieniem zasady tajności wyborów.
Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na mocy tego przepisu każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Informacje żądane przez skarżącego nie zostały co prawda zdefiniowane w przykładowej egzemplifikacji zagadnień stanowiących informacje publiczna ( art. 6 ustawy ) , jednak przedstawienie to ma charakter przykładowy i nie sposób przyjąć, że inne kwestie pozostające we władaniu organów władzy publicznej nie będą stanowić informacji publicznej. Kwestia wyboru organu pomocniczego organu władzy publicznej o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej z pewnością jest sprawą publiczną o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy i informacje o tym wyborze stanowić będą informację publiczną, do której dostęp regulowany jest w omawianej ustawie.
Nie każda jednak informacja publiczna podlega udostępnieniu podmiotowi o nią występującemu, pomimo ze spełniony został warunek posiadania przez żądany zakres wiadomości statusu takiej informacji.
Przepis art.5 ust.1 ustawy przewiduje, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Na mocy z kolei przepisu art. 5 ust.2 tej ustawy prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.
Z tych wyjątków wskazanych w przepisach zastosowanie w sprawie będą miały ochrona innej tajemnicy ustawowo chronionej i prywatność osoby fizycznej.
Ochrona prywatności osoby fizycznej jako podstawa odmowy udostępnienia informacji publicznej doznaje co prawda ograniczenia w sytuacji, gdy dotyczy to osób publicznych, jednak w przedmiotowej sprawie wyjątek ten nie będzie miał zastosowania, a przynajmniej brak jest informacji aby zastosowanie takie miał.
Po pierwsze wskazać należy, że udostępnianie spisu wyborców zostało uregulowane w przepisach kodeksu wyborczego w szczególności art. 36 tej ustawy gdzie wskazano, na co słusznie powołał się organ, gdzie wskazano wypadek kiedy spis taki może zostać udostępniony, a także wskazano osobę której zawarte w nim zapisy są udostępniane. Są one zatem udostępniane danemu, konkretnemu wyborcy celem ewentualnej poprawy i konkretyzacji zawartych tam wpisów w celu zapewnienia tej właśnie osobie prawidłowej realizacji prawa wyborczego.
Przepisy nie przewidują udostępniania innym osobom zapisów w spisach wyborców, w szczególności informacji co do tego czy dana osoba brała udział w wyborach i pobrała karty wyborcze.
W ocenie sądu ma to na celu zapewnienie tajności aktu wyborczego. Niewątpliwie przez tajność wyborów należy rozumieć takie postępowanie ,że chroniony jest akt wyborczy podejmowany przez konkretnego wyborcę, w szczególności dotyczący tego jaki głos został przez niego oddany. Do zapewnienia tego celu konieczna jest także ochrona informacji co do uczestniczenia przez wyborcę w wyborach. Może się bowiem okazać, że już sam fakt uczestnictwa w wyborach może wskazywać w jaki sposób oddal głos, co dotyczy sytuacji malej ilości głosów oddanych na jakiegoś kandydata zwłaszcza w przypadku niskiej frekwencji wyborczej.
Dlatego też wzgląd na ochronę tajności wyborów wyklucza udzielenie żądanej informacji.
Drugą przyczyna jest ochrona prywatności wyborców. W tym zakresie należy wskazać, że nie wykazano, aby osoby zamieszkujące na posesjach objętych wnioskiem posiadały status osób publicznych. W takim przypadku wzięcie udziału w wyborach, lub nieuczestniczenie w elekcji w ocenie sądu polega ochronie z uwagi na prywatność osób mających czynne prawo wyborcze. W stosunkach ludzkich w małych miejscowościach osoby dysponujące tym prawem mogą nie chcieć ujawniania informacji co do tego czy uczestniczyły w wyborach, nawet jeżeli nie ujawnia to ich preferencji wyborczych i do tego rodzaju dyskrecji organu maja prawo. Z uwagi na omawiane prawo do prywatności. Ujawnienie ilości osób biorących udział w wyborach z danej posesji pozwala na przykład na ujawnienie, że konkretna osoba nie wzięła w nich udziału jeżeli np.: nikt z danej posesji nie wziął w nich udziału. To może rodzić określone konsekwencje i narusza prawo do prywatności. Niezależnie od tego przy malej ilości głosów ( co wskazano już powyżej ) wykazanie ilości glosujących z danej posesji może wręcz ujawniać, w jaki sposób głosowali, poprzez wykazanie, że nie poparli konkretnego kandydata, który uzyskał mniejsza ilość głosów niż osób zamieszkałych na danej posesji.
Ujawnienie wiec żądanych informacji nie polega zatem na przekazaniu pewnych informacji o charakterze statystycznym ale może prowadzić do zachwiania tajności wyborów a po drugie naruszenia prywatności osób nie będących osobami publicznymi.
W obydwóch przypadkach dochodzi zatem do naruszenia chronionych przez ustawę dóbr . Z tego względów sąd uznał, że organu nie naruszyły prawa odmawiając udzielenia informacji publicznej.
Podstawa orzeczenia jest przepis art. 151 ppsa.