II SA/Rz 1457/24

II SA/Rz 1457/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Zdrzałka
Magdalena Józefczyk
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 40
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 2024 poz 725
art. 60, art. 63 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 20 września 2024 r. nr OA.7721.21.3.2024 w przedmiocie doprowadzenia obiektu liniowego do stanu zgodnego z przepisami I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 29 lipca 2024 r. nr NB.I.5143.U.4.7.2024; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżącego G. R. kwotę 997 zł /słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi G.R. (dalej: "skarżący") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB" lub "organ odwoławczy") z dnia 20 września 2024 r. nr OA.7721.21.3.2024, nakazująca doprowadzenie obiektu liniowego do stanu zgodnego z przepisami.
Jak wynika z akt sprawy, podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 11 marca 2024 r. na działce nr ewid. [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] w S., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej: "PINB" lub "organ I instancji") ustalił, że w tylnej niezabudowanej części tej działki, posadowiony jest betonowy słup energetyczny nr [...] napowietrznej linii elektroenergetycznej 15kV, będący w nieodpowiednim stanie technicznym. Ustalono, że aktualnym właścicielem słupa jest A. S.A. Słup jest przewidziany do wymiany, jednakże właściciel działki, na której się znajduje, nie wyraził zgody na jego wymianę. Numer słupa ze względu na przebudowę sieci został zmieniony na nr [...]. Z kolei właścicielami działki są G. i A.R., a wedle wyjaśnień skarżącego słup został postawiony nielegalnie.
PINB na podstawie protokołu oceny stanu technicznego linii SN - 15 kV [...] ustalił, że przedmiotowa linia nadaje się do eksploatacji, jednak słup jest przechylony i uszkodzony i należy go wymienić. W toku postępowania, w kwestii umożliwienia A. S.A. wymiany przedmiotowego słupa, skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko, że słup znajduje się w fatalnym stanie technicznym i w jego ocenie wymaga nakazania jego pełnej rozbiórki.
Zgodnie z dokumentacją przekazaną przez A. S.A., odcinek linii średniego napięcia znajdujący się nad działką [...] został wybudowany przez B. do zasilania stacji [...] z linii 6 kV [...] przed 1962 r. Przedmiotowa linia została przekazana na majątek i do eksploatacji Zakładowi Energetycznemu T. Z dniem 1 stycznia 1969 r. cała linia SN wraz z odcinkiem wybudowanym przez B. została przekazana przez ZE T. na majątek ZE R. W roku 1972 została opracowana pierwsza dokumentacja projektowa na remont kapitalny linii, którego pierwszy etap (wymiana przewodów) został zrealizowany w roku 1973. W 1974 r. dokonano przeizolowania przedmiotowej linii z napięcia 6 kV na napięcie 15 kV. W roku 1994 dokonano aktualizacji projektu remontu linii i zrealizowano II etap remontu polegający na wymianie słupów drewnianych oszczudlonych na betonowe.
W toku dalszego postępowania, w dniu 28 marca 2024 r. A. S.A. przedłożyła protokół oceny stanu technicznego, który potwierdził, że przedmiotowa linia nadaje się do eksploatacji, a słup nr [...] po uzyskaniu zgody na wejście w teren lub decyzji administracyjnej, należy niezwłocznie wymienić. Z kolei właściciele działki złożyli wniosek o natychmiastowe wyłączenie słupa z eksploatacji oraz jego rozbiórkę, załączając opinię techniczną wykonaną przez mgr inż. K. F., z której wynikało, że przedmiotowy słup jest pochylony, ubytki warstwy betonu są istotne, powodujące utratę wytrzymałości konstrukcji i słup znajduje się w stopniu zagrażającym jego użytkowaniu.
W trakcie postępowania PINB przedsięwziął kroki, celem odnalezienia dokumentacji budowlanej dotyczącej budowy części wskazanej linii energetycznej, jednakże w archiwach państwowych nie udało się odnaleźć dokumentacji budowlanej świadczącej o legalnym posadowieniu przedmiotowego słupa. [...] S.A. również poinformowała, że nie posiada dokumentacji budowlanej dotyczącej budowy przez [...] części wskazanej linii energetycznej. PINB ustalił także, że brak jest informacji co do istnienia końcem lat 50 i początkiem lat 60 planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego ww. działkę i tereny przyległe.
Na podstawie dokonanych ustaleń, PINB decyzją z dnia 29 lipca 2024 r. nr NB.I.5143U.4.7.2024, działając w oparciu o art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229 z późn. zm.; dalej: "u.P.b. z 1974 r."), w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm.; dalej: "u.P.b.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), nakazał A. S.A. w L., jako właścicielowi, wykonanie przeróbek napowietrznej linii elektroenergetycznej 15kV [...], niezbędnych do doprowadzenia obiektu liniowego do stanu zgodnego z przepisami, poprzez wymianę słupa energetycznego nr [...] - typ P-ŻN/12, położonego na ww. działce nr ewid. [...], na słup typ P-E-12/4,3 - w terminie do 31 października 2025 r.
Organ I instancji ustalił, że w sprawie znajdą zastosowanie przepisy obowiązujące w okresie budowy, tj. u.P.b. z 1974 r. Wskazał, że aktem prawnym regulującym w tym czasie kwestie prawne, dotyczące wymagań w zakresie konieczności uzyskiwania przez inwestora pozwolenia na budowę, była ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 r. Nr 7 poz. 46) oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 1961 r. w sprawie budownictwa specjalnego (Dz. U. z 1961 roku Nr 35 poz. 176).
Organ I instancji wyjaśnił następnie, że obowiązujące w okresie budowy przepisy nie zwalniały inwestora z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę tego obiektu, zatem linia SN - 15 kV [...] stanowi samowolę budowlaną. PINB ocenił, że przedmiotowy słup energetyczny jest odchylony od pionu, pęknięty i posiada ubytki, jednak możliwe jest doprowadzenie linii SN - 15 kV [...] do stanu zgodnego z przepisami. W związku z powyższym, organ uznał, że zachodzą okoliczności do zastosowania przepisu art. 40 u.P.b. z 1974 r. i nakazania wykonania zmian lub przeróbek w obiekcie zgodnie z zaleceniami zawartymi w protokołach z okresowych przeglądów.
Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący, w złożonym odwołaniu podnosząc, że sporny obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, w związku z czym PINB zobligowany był orzec nakaz rozbiórki słupa w trybie art. 37 ust. 1 u.P.b. z 1974 r., a przyjęte przez organ stanowisko jest oczywiście sprzeczne z treścią zastosowanego art. 40 u.P.b. z 1974 r. Skarżący zarzucił również, że organ I instancji w ogóle nie pochylił się nad okolicznością, związaną z brakiem po stronie inwestora a obecnie A. S.A. jakiegokolwiek tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej dz. nr ew. [...] w S.
W wyniku rozpoznania powyższego odwołania, PWINB opisaną na wstępie decyzją z dnia 20 września 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego, sam fakt nie posiadania przez inwestora pozwolenia na budowę omawianej linii elektroenergetycznej nie przesądza o konieczności jej rozbiórki i nie stanowi przeszkody do jej legalizacji.
PINB wyjaśnił, że do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części w przypadku obiektów zrealizowanych samowolnie przed 1 stycznia 1995 r. organ jest uprawniony wyłącznie w razie zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 37 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 u.P.b. z 1974 r., tj. w przypadku stwierdzenia, że obiekt lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Organ odwoławczy wskazał dalej, że przy ocenie spełnienia przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 decydujące znaczenie w zakresie przeznaczenia terenu, na którym popełniono samowolę ma stan prawny z chwili orzekania o samowoli, tj. przeznaczenie terenu określone w aktualnie obowiązującym planie miejscowym, jeśli taki został uchwalony. Wyjaśnił, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 u.P.b. z 1974 r., w zw. z art. 103 ust. 2 u.P.b. z 1994 r., są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.
PWINB podał, że ww. działka nr [...], aktualnie objęta jest obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego, zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w S. [...] i usytuowana jest w terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem 11 MN i 12MN, czyli terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, który dopuszcza lokalizację sieci, urządzeń i obiektów infrastruktury technicznej pomiędzy liniami rozgraniczającymi dróg a liniami zabudowy wyznaczonymi w planie. Wobec powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, że zachodzą warunki nakazania przymusowej rozbiórki słupa na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 u.P.b. z 1974 r.
Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły również okoliczności skutkujące obowiązkiem orzeczenia rozbiórki w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 u.P.b. z 1974 r. Jak zaznaczył organ, do wydania nakazu rozbiórki obiektu w oparciu o ten przepis niewystarczającym jest zwykłe pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, a koniecznym jest zaistnienie pogorszenia warunków w stopniu niedopuszczalnym. PINB podkreślił, że istnieje techniczna możliwość wymiany słupa na nowy, który zapewniłby bezpieczeństwo oraz pewność zasilania odbiorców w energię elektryczną. W ocenie organu nieodpowiedni stan techniczny słupa 33/26 nie jest więc przesłanką, która powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub zdrowia czy też niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, w taki sposób aby nie można było usunąć występujących zagrożeń w trybie art. 40 u.P.b. z 1974 r.
Ponadto organ, powołując się na wyrok NSA z dnia 13 maja 2026 r. sygn. akt II OSK 2330/24, wskazał, że przepisy art. 37, art. 40 i art. 42 u.P.b. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 u.P.b. z 1994 r., nie uzależniają wydania rozstrzygnięć na podstawie ww. przepisów od tego, czy inwestor obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, posiadał w dacie budowy prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czy też nie posiadał takiego prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika – adwokata, zarzucił naruszenie:
art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia jakiejkolwiek aktywności procesowej mającej na celu wyjaśnienie, czy inwestor nielegalnych robót budowlanych posiadał na dzień budowy, a także na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
art. 80 k.p.a, na skutek przyjęcia, że budowa słupa nie narusza aktualnie obowiązujących przepisów o planowaniu przestrzennym,
art. 80 k.p.a. na skutek bezzasadnego przyjęcia, że przedmiotowy słup energetyczny nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia,
art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., na skutek wadliwego uzasadnienia decyzji,
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co nastąpiło w wyniku utrzymania w mocy decyzji PINB,
art. 40 u.P.b. z 1974 r., na skutek jego błędnego zastosowania, z uwagi na fakt, że inwestor nigdy nie posiadał i nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, na której samowolnie posadowił słup, lokalizacja słupa jest sprzeczna z przepisami o planowaniu przestrzennym zaś sam obiekt powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia,
art. 37 ust. 1 i 2 u.P.b. z 1974 r., na skutek jego niezastosowania i braku orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego słupa.
W związku z tak sformułowanymi zarzutami, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, bądź też uchylenie decyzji organów obydwu instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez PWINB, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał dotychczasową argumentację. W jego ocenie na gruncie przedmiotowej sprawy wystąpiły obydwie przesłanki wymienione w art. 37 ust. 1 u.P.b. z 1974 r., obligujące organ do orzeczenia rozbiórki obiektu. Skarżący wskazał, że przedmiotowy słup posadowiony jest na jego nieruchomości przy granicy z sąsiednią nieruchomością przeznaczoną pod zabudowę jednorodzinną, a zatem nie jest położony w sposób dopuszczalny w MPZP, tj. przy linii rozgraniczającej drogę i linię zabudowy. Zdaniem skarżącego obiekt ten powoduje również oczywiste niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, co zostało potwierdzone opinią biegłego sądowego mgr. inż. K.F. oraz innymi zgromadzonymi w sprawie dowodami. Zaznaczył również, że inwestor samowolnie wykonanego słupa nie posiadał tytułu prawnego do nieruchomości, na której obiekt ten jest posadowiony, ani w dacie budowy, ani też nie posiada takiego tytułu w chwili obecnej, co zdaniem skarżącego wyklucza przeprowadzenie legalizacji tego obiektu w świetle obowiązujących przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja PWINB z dnia 20 września 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję PINB z dnia 29 lipca 2024 r. nakazującą A. S.A. w L., jako właścicielowi wykonanie przeróbek napowietrznej linii elektroenergetycznej 15kV [...], niezbędnych do doprowadzenia obiektu liniowego do stanu zgodnego z przepisami, poprzez wymianę słupa energetycznego nr [...] - typ P-ŻN/12, położonego na ww. działce nr ewid. [...], na słup typ P-E-12/4,3 - w terminie do 31 października 2025 r.
Organy obu instancji ustaliły, że będący w nieodpowiednim stanie technicznym słup energetyczny nr [...], stanowiący część napowietrznej linii elektroenergetycznej 15kV [...], powstał przed 1962 r., a inwestor nie posiadał koniecznego pozwolenia na budowę. Organy przyjęły, że w związku z tym, iż roboty budowlane zostały zakończone przed dniem 1 stycznia 1995 roku, tj. przed dniem wejścia w życie nowego Prawa budowlanego, zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 roku poz. 725), w sprawie mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, obowiązujące w okresie budowy, tj. ustawa z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 roku Nr 38 poz. 229 z późniejszymi zmianami). Natomiast aktem prawnym regulującym w tym czasie kwestie prawne, dotyczące wymagań w zakresie konieczności uzyskiwania przez inwestora pozwolenia na budowę, była ustawa z dnia 31 stycznia 1961 roku - Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 roku Nr 7 poz. 46 ) oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 1961 roku w sprawie budownictwa specjalnego (Dz. U. z 1961 roku Nr 35 poz. 176).
Zgodnie z art. 36 ust. 1 Prawa budowlanego z 1961 roku, przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne było uzyskanie przez inwestora pozwolenie na budowę. Kolejny ust 3 tegoż artykułu określa, że Przewodniczący Komitetu Budownictwa w zakresie budownictwa powszechnego, a właściwi ministrowie dla budownictwa specjalnego określą obiekty budowlane, których budowa lub rozbiórka nie wymagała uzyskania pozwolenia, lecz tylko zgłoszenia, albo też których budowa lub rozbiórka nie wymaga uzyskania ani pozwolenia, ani zgłoszenia.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 1961 roku w sprawie budownictwa specjalnego (Dz. U. z 1961 roku Nr 35 poz. 176) w § 2 pkt 3 zaliczało do budownictwa specjalnego w zakresie energetyki podziemne i nadziemne obiekty inżynierskie, urządzenia techniczne i instalacje przemysłowe sieci elektroenergetycznych cieplnych i gazowych oraz rurociągów na paliwo płynne - użytku publicznego. Tym samym sprawy z tego zakresu należały do kompetencji ministrów i kierowników urzędów centralnych, którzy uzgadniali swe poczynania z Ministrem Górnictwa i Energetyki.
Obowiązujące w okresie budowy przepisy nie zwalniały inwestora z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę obiektu stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania. Oznacza to, iż linia SN - 15 kV [...] stanowi samowolę budowlaną.
Rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie, na podstawie art. 40 u.P.b. było konsekwencją podstawowego ustalenia, że przedmiotowy słup stanowił samowolę budowlaną.
Zdaniem Sądu ustalenie, że inwestor przy realizacji przedmiotowej linii elektroenergetycznej, w tym słupa na działce skarżącego nie posiadał pozwolenia na budowę, jest bardzo wątpliwe w świetle materiału dowodowego zalegającego w aktach sprawy, od którego oceny w tej części organy uchyliły się. A. S.A. w piśmie z dnia 20 marca 2024 r. (k. 21 akt organu I instancji) wyjaśniła, że przesyła organowi dokumenty dotyczące linii napowietrznej 15kV przebiegającej przez działkę [...] przy ul. [...] w S. Wskazany powyżej odcinek linii średniego napięcia znajdujący się nad działką nr [...] został wybudowany przez B. do zasilania stacji [...] (obecnie nazywana [...]) z linii 6 kV [...] przed 1962 rokiem.
A. przedłożyła organowi dokumenty uzyskane z Archiwum Państwowego dotyczące przedmiotowej linii, zalegają one w aktach organu I instancji na kartach nr 49, 49a – 49r. Dokumenty te to główne założenia projektowe z lat 50 i 60 projektowanej linii [...]. Wśród tych dokumentów nie ma pozwolenia na budowę obejmującego słup na działce skarżącego.
Istotny jest tu jeden dokument, dotyczący elementu przedmiotowej linii. Chodzi o zalegające na k. 49h pozwolenie Prezydium Powiatowej rady Narodowej w T. z dnia 5 lutego 1962 r. wydane na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 r., nr 19, poz. 94).
Dotyczy ono zezwolenia Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowej w L. na przeprojektowanie przewodów elektrycznych służących do przesyłania energii elektrycznej do wsi P. na gruntach prywatnych kilku osób. Ustawienie słupów do podtrzymywania przewodów na gruntach prywatnych wsi pilchów będzie zgodne z lokalizacją szczegółowa nr [...] i planem sytuacyjnym zatwierdzonym przez Prezydium PRN Wydział Architektury i Budownictwa w T. z dnia 8 sierpnia 1961r., znak [...]
Zgodnie z art. 35 ust. 2 ww ustawy osobom upoważnionym przez Dyrekcję Okręgowej Koli państwowej w L. przysługuje prawo wstępu na grunty prywatne jak podano wyżej w celu wykonania czynności związanych z ustawieniem słupów do przewodów elektrycznych i dostępu do ww urządzeń związanych z ich remontem i konserwacją.
Szkody wynikłe przy ustanawianiu słupów do podtrzymywania przewodów jak i też remontu i konserwacji należy każdorazowo komisyjnie szacować i wypłacić zainteresowanym osobom zgodnie z art. 36 ww ustawy.
Niewątpliwie, z dokumentu tego wynika, że realizacja linii elektroenergetycznej we wsi P. nastąpiła w efekcie sformalizowanej procedury prawnej.
Wydano nań decyzję o lokalizacji szczegółowej i zatwierdzono plan sytuacyjny decyzją z dnia 8 sierpnia 1961 r. Oczywiście dokument ten dotyczy linii średniego napięcia linii 6kV [...]. Będąca przedmiotem postępowania linia napowietrzna [...] została wybudowana przez B. z linii 6kV [...] przed 1962 r. Przedmiotowy dokument wskazuje, że uzyskano lokalizację szczegółową, zatwierdzenie planu sytuacyjnego oraz na prawo do korzystania z nieruchomości w P. na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Skoro istnieją dokumenty dotyczące posadowienia słupów energetycznych w P. stanowiących część jednego zamierzenia inwestycyjnego, to jak się wydaje legalność elementu linii elektroenergetycznej będącej przedmiotem niniejszego postępowania nie powinna być z góry negowana.
Z akt lokalizacji szczegółowej i zatwierdzonego planu sytuacyjnego opisanych w zezwoleniu z dnia 5 lutego 1962 r. i porównaniu ich z datą powstania słupa na działce skarżącego, tj. wydaje się teza, że ewentualne lokalizacje szczegółowe i pozwolenia zostały wydane przed 14 sierpnia 1961 r., tj. przed wejściem w życie nowego prawa budowlanego z dnia 31 stycznia 1961 r.
W dacie powstania spornej linii, tj. przed 1962 r., nie obowiązywały regulacje prawne nakazujące inwestorowi, czy też właścicielowi obiektu budowlanego przechowywanie dokumentacji budowlanej związanej z jego wzniesieniem. Odpowiednie wymogi dotyczące obowiązku przechowywania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego przez okres istnienia obiektu dokumentów, o których mowa w art. 60 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz opracowań projektowych i dokumentów technicznych robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania wprowadził dopiero art. 63 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r.
Zauważyć w związku z tym należy, że przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 23, poz. 202 z późn. zm.), jak i późniejsze przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane czy ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, zasadniczo nie nakładały na właściciela obiektu budowlanego obowiązku archiwizowania dokumentacji związanej z jego budową i użytkowaniem, jak czyni to obecnie obowiązujący art. 63 Prawa budowlanego z 1994 r., zaś organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydawanych pozwoleń na budowę tylko przez 5 lat.
Dlatego też obowiązki wynikające z przepisu art. 63 ust. 1 nie mogą odnosić się do obiektów budowlanych wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r. (to jest przed wejściem w życie ustawy - Prawo budowlane z 1994 r.).
Oznacza to, że nie ma obowiązku posiadania dokumentacji budowy oraz dokumentacji powykonawczej dla obiektów budowlanych wybudowanych, względnie przebudowanych przed 1 stycznia 1995 r., jak i co szczególnie istotne, że brak obowiązku przechowywania dokumentacji powoduje, iż nie można żądać od kogokolwiek przedstawienia dokumentów w postaci odpowiednich pozwoleń na budowę, pod rygorem przyjęcia, że dana inwestycja zrealizowana została w warunkach samowoli budowlanej.
Wymaga również w tym miejscu podkreślenia, że przepisy ówcześnie obowiązującego prawa budowlanego nie przewidywały w tym zakresie jakichkolwiek szczególnych obowiązków w stosunku do inwestora będącego przedsiębiorcą przesyłowym, względnie inną jednostką Skarbu Państwa.
W związku z powyższym, w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że jeżeli inwestor, zarządca, czy też aktualny właściciel obiektu nie przedłoży na żądanie organu nadzoru budowlanego, pozwolenia na budowę wraz z dokumentacją budowlaną dotyczącą obiektu budowlanego wykonanego przez dniem 1 stycznia 1995 r., to nie można ustalać w drodze domniemań wynikających z braku dokumentacji, okoliczności świadczących o budowie obiektu bez wymaganych pozwoleń, a tym samym naruszeń prawa. Nieprzedłożenie przez inwestora pozwolenia na budowę nie świadczy samo przez się o wykonaniu obiektu w warunkach samowoli budowlanej (por. np. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 651/09; z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1695/11; z dnia 23 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2114/18; z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 242/20; dostępne na: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - "CBOSA").
Zdaniem Sądu szczegółowe sformalizowane przygotowanie założeń projektowych przedmiotowej linii elektroenergetycznej oraz ślad w postaci lokalizacji szczegółowej, zatwierdzenia planu sytuacyjnego (stanowi on element pozwolenia na budowę), wywłaszczenie pod realizację i utrzymanie elementów tej linii w [...] przemawia za tym, że można przyjąć tezę o realizacji przedmiotowej linii zgodnie z prawem. Nie można tracić z pola widzenia faktu, że chodzi o zdarzenia sprzed ponad 60 lat.
Stanowisko takie, w podobnej nieco sprawie, zaaprobowało NSA w wyroku z dnia 19 września 2024 r., II OSK 2655/21.
Przesądzenie przez Sąd o legalności inwestycji objętej kontrolowanymi decyzjami oznacza konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.