II SA/Rz 1437/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Rzeszowie uchylił postanowienia organów nadzoru budowlanego odmawiające wydania kopii dokumentów z akt sprawy, uznając odmowę za przedwczesną i naruszającą prawo strony do zapoznania się z aktami.
Skarżący J.S. domagał się wydania kopii dokumentów z akt postępowania administracyjnego dotyczącego robót budowlanych. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie odmówiły, powołując się na trudności techniczne i organizacyjne związane z dużą ilością dokumentów i formatem niektórych z nich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał te odmowy za przedwczesne i naruszające art. 73 § 1 k.p.a., uchylając zaskarżone postanowienia i zasądzając koszty postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi J.S. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) odmawiające wydania kopii dokumentów z akt postępowania administracyjnego prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w sprawie robót budowlanych wykonanych w warunkach samowoli budowlanej. Skarżący domagał się wydania wszystkich dokumentów zgromadzonych po ostatnim wydaniu kopii, w tym projektu budowlanego i inwentaryzacji geodezyjnej, wskazując na potrzebę dokładnego zapoznania się z materiałem dowodowym. PINB odmówił, wskazując na dużą ilość dokumentów i trudności techniczne związane z kopiowaniem formatów większych niż A3 oraz brak specjalistycznego sprzętu. PWINB utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił oba postanowienia. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały art. 73 § 1 k.p.a. i uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 8 października 2018 r. I OPS 1/18. Choć organ nie ma bezwzględnego obowiązku wydawania kserokopii, odmowa musi być uzasadniona konkretnymi, wykazanymi utrudnieniami. Sąd uznał argumentację organów za zbyt ogólnikową i niewystarczającą, zwłaszcza w kontekście precyzyjnego sformułowania wniosku przez skarżącego oraz wcześniejszych pozytywnych reakcji PINB na podobne wnioski. Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, i uchylił zaskarżone postanowienia, zasądzając jednocześnie koszty postępowania od PWINB na rzecz skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organ administracji ma obowiązek, w miarę swoich możliwości technicznych i organizacyjnych, sporządzić na wniosek strony kopie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Odmowa uwzględnienia wniosku musi być uzasadniona konkretnymi utrudnieniami.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na uchwałę NSA I OPS 1/18 oraz własną interpretację art. 73 § 1 k.p.a. stwierdził, że prawo strony do wglądu w akta i sporządzania z nich kopii obejmuje również możliwość żądania od organu wykonania tych kopii, o ile organ dysponuje odpowiednimi możliwościami technicznymi i organizacyjnymi. Odmowa musi być wykazana i nie może być dowolna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 73 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. W ramach tego uprawnienia mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy.
k.p.a. art. 74 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 73 § 1a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji dokonały błędnej wykładni art. 73 § 1 k.p.a. i uchwały NSA I OPS 1/18. Odmowa wydania kopii dokumentów była przedwczesna i oparta na zbyt ogólnikowych przesłankach. Skarżący miał prawo do otrzymania kopii dokumentów, a organy nie wykazały konkretnych utrudnień uniemożliwiających ich wykonanie. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu i należytego zapoznania się z aktami.
Godne uwagi sformułowania
sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt może nastąpić, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia argumentacja organów zbyt ogólnikowa, a przez to niewystarczająca dla uznania zgodności z prawem wydanych w sprawie rozstrzygnięć czas poświęcony przez nie na procedowanie wniosku skarżącego byłby w zupełności wystarczający do jego pozytywnego załatwienia
Skład orzekający
Elżbieta Mazur-Selwa
przewodniczący
Karina Gniewek-Berezowska
członek
Piotr Godlewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 73 § 1 k.p.a. w zakresie obowiązku organu do wydawania kopii akt sprawy na wniosek strony, nawet w przypadku dużej ilości dokumentów lub nietypowych formatów, pod warunkiem wykazania konkretnych utrudnień przez organ."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy sytuacji, gdy organ nie wykazuje konkretnych, obiektywnych przeszkód technicznych lub organizacyjnych uniemożliwiających wykonanie kopii. W przypadku udowodnienia takich przeszkód, odmowa może być zasadna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa strony do dostępu do akt sprawy i uzyskiwania ich kopii, co jest kluczowe dla zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu. Pokazuje praktyczne problemy interpretacji przepisów KPA i rolę sądów administracyjnych w ich wyjaśnianiu.
“Czy organ musi dać Ci kserówkę z akt? WSA: Tak, jeśli nie ma ku temu przeszkód!”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 1437/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2025-03-20 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-11-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/ Karina Gniewek-Berezowska Piotr Godlewski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Budowlane prawo Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 73 § 1, art. 74 § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Piotr Godlewski /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 20 września 2024 r. nr OA.7722.18.15.2024 w przedmiocie odmowy wydania kopii dokumentów z akt sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [....] z dnia 14 sierpnia 2024 r. nr PINB.5160.12.7.2018; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżącego J. S. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie II SA/Rz 1437/24 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi J.S. jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: PWINB) z 20 września 2024 r. nr OA.7722.18.15.2024 dotyczące odmowy wydania dokumentów z akt sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowalnego w [...] (dalej: PINB) toczyło się pod nr PINB.5160.12.7.2018 postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych związanych z budową drogi na położonych w miejscowości K. działkach nr [...], które wykonane zostały w warunkach samowoli budowlanej. Na podstawie przedłożonych przez inwestora D. Sp. z o.o. z/s w R. dokumentów legalizacyjnych (w tym projektu budowlanego przedmiotowej drogi) ustalono, że inwestor rozszerzył obszar objęty robotami budowlanymi związanymi z budową drogi poprzez zaprojektowanie infrastruktury technicznej (systemu odwodnienia drogi, kanalizacji deszczowej z przepompownią oraz przyłącza energetycznego do tej przepompowni) na działkach nr [...] w K. Dodatkowo inwestor poinformował, że z uwagi na brak uzyskania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla działki nr [...] w K. dokonał przebudowy elementów układu drogowego w taki sposób, że żaden z nich nie znajduje się na terenie działki nr [...]. Zawiadomieniem z 24 lipca 2024 r. PINB poinformował strony postępowania, że mogą zapoznać się z aktami postępowania oraz że do akt sprawy został włączony przedłożony przez inwestora projekt budowlany pn. "Budowa drogi wewnętrznej [...] wraz z system kanalizacji deszczowej oraz wymaganą infrastrukturą techniczną na terenie "Osiedla [....]" w miejscowości K." oraz zaświadczenie Wójta Gminy [....] o zgodności z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Terenu Osiedla Mieszkaniowego "[....]" w K. Ponadto do akt sprawy została też włączona przedłożona przez Spółkę geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza utwardzenia drogi oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomościami dla celów budowlanych. Pismem z 31 lipca 2024 r. J.S., współwłaściciel działki nr [...] (reprezentowany przez pełnomocnika W.K.) wystąpił do PINB o wydanie z akt postępowania administracyjnego kserokopii wszystkich dokumentów zebranych w sprawie, w tym również złożonych przez Spółkę, które znalazły się w aktach postępowania po ostatnim wydaniu kopii dokumentacji (co nastąpiło pismem z 19 stycznia 2023 r.) oraz wydanie aktualnego spisu akt, z wyjątkiem zwrotnych potwierdzeń odbioru oraz pism i orzeczeń już doręczonych wnioskodawcy. Zwrócił się o wykonanie kserokopii w kolorze oraz o skserowanie formatów większych w formacie A3 w istotnych częściach, wraz z opisem i legendą mapy, bez podania kto ma oceniać "istotność" fragmentu rysunku czy mapy, szczególnie że przedłożona dokumentacja dotyczy drogi, a więc liniowego obiektu budowlanego, którego charakterystycznym parametrem jest długość. PINB postanowieniem z 14 sierpnia 2024 r. nr PINB.5160.12.7.2018 - działając na podstawie art. 74 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) - odmówił wnioskodawcy wydania wnioskowanych kopii dokumentów z akt sprawy. W uzasadnieniu podał, że w sprawie prowadzonej pod nr PINB.5160.12.7.2018 po dacie 19 stycznia 2023 r. zgromadzone zostały akta zawarte w tomie II, na który składa się ponad 70 kart A4, w tym część dwustronnie zapisanych oraz inwentaryzacja geodezyjna drogi w formacie większym niż A3. Przedłożony przez inwestora projekt budowlany zawiera 112 kart, w tym część w kolorze i formacie większym niż A3. Sporządzenie kopii materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy zgodnie z żądaniem wnioskodawcy byłoby utrudnione z uwagi na znaczną ilość dokumentów przeznaczonych do kopiowania oraz format niektórych dokumentów. W zażaleniu na postanowienie PINB J.S. wskazał, że wydanie żądanych kopii jest niezbędne do rzeczowego i racjonalnego wypowiedzenia się w sprawie. Podkreślił znaczenie jakości kopii dokumentów oraz wskazał na możliwość wykonania w formacie A3 istotnych części formatów większych niż A3. W jego ocenie, wykonanie samych notatek z akt postępowania jest niepraktyczne, gdyż zapoznawanie się w taki sposób z aktami dezorganizowałoby pracę urzędu, a fotokopie nie spełniają wymogów przejrzystości i dokładności. Zdaniem skarżącego nic nie stoi na przeszkodzie, aby ze względu na braki kadrowe wykonanie kopii rozłożyć w czasie na np. 20 dni. PWINB wskazanym na wstępie postanowieniem z 20 września 2024 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a - utrzymał w mocy postanowienie PINB z 14 sierpnia 2024 r. Wyjaśnił, że zasady udostępniania akt sprawy stronom postępowania reguluje przepis art. 73 k.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Czynności określone wyżej są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Poza tym strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów NSA z 8 października 2018 r. sygn. akt I OPS 1/18, w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. mieści się sporządzanie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Takie rozumienie art. 73 § 1 k.p.a. nie oznacza bezwzględnego związania organu żądaniem strony o wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy, lecz wprowadza ograniczenia mające wykluczyć nieuzasadnioną odmowę załatwienia wniosku w tym przedmiocie. Odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt może nastąpić, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania, czy też konieczności dużego zaangażowania organizacyjnego pracowników organu. Odmowa wydania kopii z akt sprawy może być też usprawiedliwiona, gdy strona w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a. Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji. Wniosek skarżącego dotyczy przekazania dokumentacji zgromadzonej po dacie 19 stycznia 2023 r., a zatem dużej liczby dokumentów. Do ich skserowania wymagane byłoby znaczne zaangażowanie pracowników organu powiatowego. Z tych względów zasadna jest odmowa wydania kserokopii akt. Organ odwoławczy powołał fragment uzasadnienia wyroku NSA z 15 września 2020 r. II OSK 1307/20, w którym wskazano, że w trybie art. 73 § 1 k.p.a. organ obowiązany jest umożliwić stronie wyłącznie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Przy tym zgodnie z art. 73 § 1a k.p.a., czynności te są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Strona nie może zatem żądać od organu doręczenia jej nieuwierzytelnionych kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Oczywistym jest, iż strona postępowania mogła zagubić jakieś dokumenty które organ w toku postępowania doręczał. Jednakże organ nie odmawia stronie prawa zapoznania się i wykonania fotokopii z dokumentów. Również po wskazaniu konkretnego dokumentu którego kserokopię strona chciałaby otrzymać, istnieje możliwość wykonania jego kserokopii na podstawie art. 73 § 1 k.p.a.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J.S. zaskarżył postanowienie PWINB z 20 września 2024 r., zarzucając istotne naruszenie art. 73 § 1 k.p.a. w interpretacji wynikającej z uchwały siedmiu sędziów NSA z 8 października 2018 r. W uzasadnieniu skargi wywiódł, że strona przeciwna jak i organ I instancji w swoich postanowieniach dokonali błędnej wykładni art. 73 § 1 k.p.a. i uchwały, a w konsekwencji nie wzięli pod uwagę interesu prawnego skarżącego w wydaniu kopii dokumentów, aby mógł się ze zgromadzonym materiałem dowodowym zapoznać w sposób należyty i dokładny, racjonalnie go ocenić i podjąć dalsze działania, np. poprzez złożenie wypowiedzi w trybie art. 10 § 1 k.p.a. odnośnie zebranego materiału dowodowego i zgłoszonych w sprawie żądań. Tak więc organy administracyjne orzekające w/w postanowieniami nie zastosowały się do całokształtu stanu faktycznego i występujących w sprawie okoliczności pod kątem zagwarantowania mu jako stronie istotnych praw (uprawnień) procesowych. W wyniku tego PWINB wydał zaskarżone postanowienie, które w skutkach narusza przepisy postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie w całości obu skarżonych postanowień organów II i I instancji oraz zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu poniesionych kosztów sądowych. Podał, że do tej pory organ I instancji realizował wnioski o wydanie kopii dokumentów z akt postępowania z 5 lipca 2021 r. i z 17 stycznia 2023 r. W ocenie skarżącego, jego wniosek mógł zostać zrealizowany w podany w nim sposób, a wykonanie wnioskowanych kopii z akt sprawy było ze strony organu I instancji możliwe zarówno pod względem organizacyjnym i technicznym. Nic nie stało na przeszkodzie, aby ze względu na braki kadrowe w organie I instancji wykonanie kopii dokumentów rozłożyć w czasie np. na dwadzieścia dni. Fotokopie ani ich wydruki, które mógłby sporządzić skarżący we własnym zakresie, nie spełniają wymogów przejrzystości i dokładności. Samodzielne sporządzanie notatek, kopii lub odpisów absorbowałoby urzędnika przez cały czas tej wizyty relatywnie bardziej niż uwzględnienie jego wniosku. Taka wizyta strony dezorganizowałaby pracę urzędnika i organu w czasie jego np. kilkudniowej wizyty w lokalu organu. Takiej pogłębionej oceny w skarżonych postanowieniach organu I i II instancji zabrakło. Pominięcie należytego umożliwienia stronie zapoznania się z kompletem akt sprawy stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania przez organy administracyjne i ma wpływ na wynik sprawy. Ograniczenie w tych czynnościach procesowych strony poprzez formalne zawiadomienia jej o możliwości skorzystania z uprawnień procesowych przed wydaniem decyzji (art. 73 w zw. z art. 10 § 1, art. 7 i art. 81 k.p.a.) stanowiłoby w istocie pozbawioną znaczenia czynność proceduralną, a nie rzeczywistą gwarancję czynnego udziału strony w postępowaniu. W kontekście powyższego rewizji i ocenie powinno podlegać stwierdzenie organu I instancji, że jego zdolności techniczne i organizacyjne uniemożliwiają wykonanie żądanych kserokopii dokumentów z akt przedmiotowego postępowania. Dopiero po doręczeniu przez organ I instancji wnioskowanych kopii dokumentów, zapoznaniu się z ich treścią, analizie i ocenie dokumentów, byłoby możliwe wypowiedzenie się w sprawie na zasadzie art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący nie miał realnych możliwości wypowiedzenia się w sprawie, a tym samym ustosunkowania się co do zgromadzonych w aktach postępowania dowodów i zgłoszonych żądań. Organ I instancji, a za nim strona przeciwna, nie zastosowały się do żądania wynikającego z w/w podstawy prawnej i uchwały do wydania kopii dokumentów z akt sprawy. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. w interpretacji uchwały siedmiu sędziów NSA z 8 października 2018 r., organy nie miały dowolności w realizacji wniosku o wydanie kopii dokumentów z akt, o ile dysponowały odpowiednimi możliwościami organizacyjnymi i technicznymi. Jeżeli organ nie wydaje żądanych kopii dokumentów, to generalnie narusza ten przepis k.p.a., a w konsekwencji prawa procesowe strony postępowania do należytego zapoznania się z aktami postępowania, jego analizy i oceny, a następnie do wypowiedzenia się w sposób pełny i racjonalny. To, że strona jest uprawniona do wykonania we własnym zakresie kopii dokumentów z akt postępowania w siedzibie (lokalu) organu wcale nie świadczy, że nie jest uprawniona do otrzymania tych kopii od organu administracyjnego, o czym świadczy w/w uchwała. Dla wykazania, że organ administracyjny ma obowiązek wydania kopii wnioskowanych dokumentów, świadczy dobitnie uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów NSA z 8 października 2018 r. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach). Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie PWINB z 20 września 2024 r., utrzymujące w mocy postanowienie PINB z 14 sierpnia 2024 r. o odmowie wydania skarżącemu kopii dokumentów z akt sprawy. Poddawszy zaskarżone postanowienie ocenie legalności w granicach wyżej opisanych Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, co do zasady z przyczyn w niej podniesionych. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a., "strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów". Przepis ten normuje zasady udostępniania akt sprawy stronom postępowania i zgodnie z jego literalnym brzmieniem – jak wskazały w uzasadnieniach wydanych postanowień PINB i PWINB – organy administracji nie mają obowiązku wykonywania kserokopii dokumentów zawartych w aktach sprawy i dostarczania ich stronie. Aktualnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi jednakże wątpliwości, że w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Na taki sposób wykładni art. 73 § 1 k.p.a. wskazał w uchwale z 8 października 2018 r. I OPS 1/18 Naczelny Sąd Administracyjny - na którą zwróciły uwagę zarówno organy administracji I i II instancji jak i skarżący, wywodząc jednak z tego w okolicznościach sprawy odmienne stanowiska co do sposobu załatwienia jego wniosku z 31 lipca 2024 r. o wydanie kserokopii dokumentów zebranych w aktach sprawy po 19 stycznia 2023 r. Dokonana przez Sąd w kontekście wniosku skarżącego analiza zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji prowadzi co najmniej do konkluzji o jego przedwczesności, nie wykluczając całkowitej wadliwości wynikającego z nich stanowiska. Niewątpliwie, na co zwróciły uwagę organy administracji, wynikające z powyższego uprawnienie strony do domagania się sporządzenia kserokopii akt sprawy nie jest równoznaczne z bezwzględnym obowiązkiem organu jego uwzględnienia, o czym świadczy zawarte w uchwale zastrzeżenie "w sposób wynikający z jego /tj. organu/ możliwości technicznych i organizacyjnych". Odmowa uwzględnienia wniosku strony o wydanie kopii akt sprawy nie jest jednakże także pozostawiona swobodnemu uznaniu organu. Odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt mogłaby nastąpić jedynie, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania. Tylko więc w sytuacjach wymagających większego organizacyjnego zaangażowania ze strony pracowników organu dopuszczalne byłoby wyznaczenie stronie określonych warunków realizacji wniosku w przedmiocie sporządzenia kserokopii dokumentów. Oczywiście odmowa wydania kopii z akt sprawy może być też usprawiedliwiona w sytuacji, gdy strona w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a. Takie rozumienie art. 73 § 1 k.p.a. nie oznacza zatem bezwzględnego związania organu żądaniem strony o wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy, lecz wprowadza ograniczenia mające wykluczyć nieuzasadnioną odmowę załatwienia wniosku w tym przedmiocie (wyrok WSA w Gdańsku z 29 stycznia 2025 r. II SA/Gd 769/24 - LEX nr 3824428 i 13 listopada 2024 r. II SA/Gd 727/24 - LEX nr 3782777). Odmawiając skarżącemu wydania kopii dokumentów z akt sprawy organy wyjaśniły, że dokumenty zgromadzone po wskazanej przez niego dacie 19 stycznia 2023 r. zawierają się w tomie II liczącym 70 kart A4 (w tym część dwustronnych) oraz obejmują dokumentację techniczną drogi (112 kart, w tym część w formacie większym niż A3 i w kolorze). Sporządzenie kopii zgodnie z żądaniem wnioskodawcy byłoby utrudnione z uwagi na znaczną ilość dokumentów, format niektórych z nich - na wyposażeniu PINB brak jest specjalistycznego sprzętu do wykonania kopii wielkoformatowych i w kolorze, a także mała obsada kadrowa tego organu. Nie kwestionując tej argumentacji, w ocenie Sądu – wobec twierdzeń i zarzutów strony wnioskującej /skarżącej – jawi się ona jednak jako zbyt ogólnikowa, a przez to niewystarczająca dla uznania zgodności z prawem wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Podkreślenia w związku z tym wymaga, że organy administracji wskazując na liczbę kart tomu II akt administracyjnych PINB w istocie nie wykazały, jaka część z nich miałaby podlegać rzeczywistemu udostępnieniu (jako zgromadzona po dacie 19 stycznia 2023 r.), zwłaszcza że skarżący wyłączył z zakresu swojego żądania zwrotne potwierdzenia odbioru oraz "pisma i orzeczenia" już mu doręczone, zaś "w przypadku ostatnio złożonego przez inwestora projektu budowlanego" zastrzegł – że jeżeli nie byłoby możliwe ze względów technicznych i organizacyjnych jego skserowanie w całości w oryginalnym formacie - wniósł o skserowanie wyłącznie jego istotnych części w formacie A4 i A3, w miarę możliwości w kolorze (jeżeli takie są oryginały i jest to niezbędne dla racjonalnego oglądu i zrozumienia treści dokumentu). Zdaniem Sądu, taki niekategoryczny sposób sformułowania wniosku przez skarżącego świadczy o w pełni racjonalnej ocenie sytuacji i dostosowaniu do niej zgłaszanego żądania, wszechstronnym uwzględnieniu praktycznych aspektów sporządzania i prowadzenia dokumentacji urzędowej oraz możliwości technicznych i organizacyjnych organu, wykluczając w stosunku do niego ewentualny zarzut nadużywania prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a. W kontekście powyższego nie można nie zauważyć, że skarżący we wniosku z 31 lipca 2024 r. o wydanie kserokopii dokumentów z akt postępowania wniósł jednocześnie o określenie przez organ warunków, terminu i sposobu ich wydania (przez co należy rozumieć także możliwość obciążenia kosztami sporządzenia kserokopii, jako ponoszonych na żądanie strony i w jej interesie - wyrok NSA z 22 października 2008 r. II OSK 1270/07 - LEX nr 575146), co de facto umożliwiało PINB dostosowanie posiadanych możliwości organizacyjnych do załatwienia wniosku w oczekiwanej przez skarżącego formie, w tym chociażby poprzez sygnalizowane przez wnioskodawcę w zażaleniu i skardze rozłożenie realizacji wniosku w czasie. Do okoliczności z tym związanych orzekające w sprawie organy nie odniosły się. Stawia to pod znakiem zapytania wiarygodność ich twierdzeń o braku po stronie PINB możliwości technicznych i organizacyjnych załatwienia wniosku skarżącego, a jeżeli wziąć pod uwagę sygnalizowane przez niego wcześniejsze dwukrotne pozytywne reakcje tego organu na składane przez niego tożsame wnioski, praktycznie wręcz całkowicie poddaje w wątpliwość argumentację organów I i II instancji, w ramach której jako nieprzekonujące jawią się także twierdzenia PINB (zatrudniającego pracowników posiadających wyspecjalizowaną wiedzę z zakresu prawa budowlanego) o braku możliwości samodzielnej oceny (zgodnie z wnioskiem skarżącego), które fragmenty projektu budowlanego stanowiącego część wnioskowanych do skopiowania akt należy uznać w sprawie za istotne. Zupełnie na marginesie sprawy, abstrahując od uwarunkowań prawnych, aczkolwiek mając na uwadze opisane wyżej okoliczności i stwierdzone po stronie organów uchybienia, można wg Sądu z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, iż czas poświęcony przez nie na procedowanie wniosku skarżącego byłby w zupełności wystarczający do jego pozytywnego załatwienia. Powyższe przekłada się na stwierdzone przez Sąd przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 73 § 1 w zw. z art. 74 § 2 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uwzględnienie skargi z uwagi na konieczność ponownego przeanalizowania przez organy sposobu załatwienia wniosku skarżącego, przy uwzględnieniu oceny prawnej wyrażonej przez Sąd. Z podanych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji (pkt I sentencji wyroku). O należnych skarżącemu kosztach postępowania – obejmujących opłacony od skargi wpis w kwocie 100 zł - Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI