II SA/Rz 143/25

II SA/Rz 143/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 233
art. 15 ust. 1, ust. 1a pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (t.j)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Dębicy na uchwałę Rady Gminy Dębica z dnia 22 marca 2024 r. nr LXV/726/2024 w przedmiocie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych biorących udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu z terenu Gminy Dębica stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego w Dębicy (dalej: "Prokurator") jest uchwała nr LXV/726/2024 Rady Gminy Dębica (dalej: "Rada" lub "organ") z dnia 22 marca 2024 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych biorących udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu z terenu gminy Dębica (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego z 2024 r. poz. 1846).
Zaskarżona uchwała została wydana na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.; dalej: "u.s.g."), art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 233; dalej: "u.o.s.p.").
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały w całości, zarzucając naruszenie:
1. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP i art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 15 ust. 1, ust. 1a pkt 1 i 2 u.o.s.p. polegające na wykroczeniu poza delegację ustawową i wprowadzeniu w § 1 pkt 1 uchwały ekwiwalentu pieniężnego przysługującego strażakowi ratownikowi OSP z terenu gminy Dębica za uczestnictwo w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu organizowanym przez Państwową Straż Pożarną lub gminę w wysokości: 30,00 zł za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu ratowniczym, podczas gdy zgodnie z treścią art 15 ust. 2 u.o.s.p. "ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań";
2. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 15 ust. 1, ust. 1a pkt 1 i 2 u.o.s.p. polegające na wykroczeniu poza delegację ustawową i wprowadzeniu w § 1 pkt 2 uchwały ekwiwalentu pieniężnego przysługującego strażakowi ratownikowi OSP z terenu gminy Dębica za uczestnictwo w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu organizowanym przez Państwową Straż Pożarną lub gminę w wysokości: 15,00 zł za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniu lub ćwiczeniu pożarniczym, podczas gdy zgodnie z treścią art 15 ust. 2 u.o.s.p., "ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań";
3. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 15 ust. 1, ust. 1a i 2 u.o.s.p. polegające na wykroczeniu poza delegację ustawową i wprowadzeniu w § 2 uchwały ekwiwalentu pieniężnego dla kandydatów na strażaków ratowników OSP, o których mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p. w kwocie - 5,00 zł za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia, podczas gdy zgodnie z treścią art 15 ust. 2 u.o.s.p. "ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań oraz za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia";
4. art. 15 ust. 1a pkt 2 u.o.s.p. polegające na niewypełnieniu normy kompetencyjnej i nieuregulowaniu wysokości ekwiwalentu dla strażaka ratownika OSP zabezpieczającego obszar chroniony właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określony w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań;
5. art. 15 ust. 2 u.o.s.p. polegające na niewypełnieniu normy kompetencyjnej i nieustaleniu wysokości ekwiwalentu dla strażaków ratowników i kandydatów na strażaka ratownika, o których mowa w art. 15 ust. 1 i art. 15 ust. 1a u.o.s.p. nie rzadziej niż raz na dwa lata w sytuacji, gdy poprzednia uchwała została podjęta w dniu 9 marca 2022 r., zaś obecna uchwała została podjęta w dniu 22 marca 2024 r., a więc po upływie przepisanego dwuletniego terminu;
6. art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) poprzez zaniechanie prawodawcze i nienadanie uchwale w § 5 wstecznej mocy obowiązującej od dnia 8 września 2023 r., tj. od dnia wejścia w życie art. 15 ust. 1a pkt 1 i 2 u.o.s.p., który uprawnia do otrzymania ekwiwalentu;
7. art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez niesporządzenie uzasadnienia uchwały, a tym samym nieujawnienie motywów rozstrzygnięcia, co narusza zasadę demokratycznego państwa prawa i działania organów państwa na podstawie i w granicach prawa i stanowi o arbitralności rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie. Zdaniem organu zaskarżona uchwała nie zmodyfikowała sposobu naliczenia ekwiwalentu. Rada podkreśliła, że to ustawa o ochotniczych strażach pożarnych określa sposób obliczania należnego ekwiwalentu zatem brak było konieczności powielania w uchwale ustawowego sformułowania "za każda rozpoczęta godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", skoro jednoznacznie uregulowano to w art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Rada wyjaśniła także, co zgodnie z art. 2 pkt 1 u.o.s.p. należy rozumieć przez działania ratownicze, podsumowując, że pierwszą taką czynnością w działaniu ratowniczym jest odebranie zgłoszenia i pozostawanie w gotowości, a zatem przyjęte w uchwale sformułowanie nie jest sprzeczne z brzmieniem art. 15 ust. 2 u.o.s.p. W ocenie Rady, pominięcie określenia momentu naliczania ekwiwalentu w uchwale traktować można w charakterze braku doprecyzowania przez powtórzenie treści przepisu ustawy, a nie sprzeczności z ustawą, czy przekroczenia regulacji przekazanej radom gminy na podstawie ustawy kompetencyjnej. Organ zaznaczył również, że wyeliminowanie przedmiotowej uchwały z obrotu spowodowałoby przerwanie ciągłości i porządku, a także konieczność podjęcia przez organ gminy kolejnej uchwały i to z wsteczną i ograniczoną do czasu wejścia w życie uchwały mocą obowiązującą.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewypełnienia normy kompetencyjnej i nieustalania wysokości ekwiwalentu nie rzadziej niż raz na dwa lata, organ wskazał, że zaskarżona uchwała została podjęta z jedynie kilkunastodniowym opóźnieniem. W ocenie organu nie sposób uznać aby było to naruszenie, które winno skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały w całości. Natomiast w zakresie zarzutu braku uzasadnienia do uchwały organ wskazał, że uzasadnienie zostało sporządzone i przekazane radnym wraz z projektem uchwały. Ponadto zwrócił uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2020 r., sygn. II FSK 3202/19, w którym wskazano, że zgodnie z zasadami techniki prawodawczej uzasadnienie sporządza się tylko do projektu aktu prawa miejscowego, a nie do wydanych aktów prawa miejscowego, ma ono wartość informacyjną i nie podlega publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Kontrola uchwał stanowiących akty prawa miejscowego poddana została kognicji Sądu na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2022 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.).
Rozstrzygając w tym przedmiocie na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W przeciwnym razie skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Wobec powyższego konieczne jest odniesienie się do przepisów ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.; dalej: "u.s.g."), gdzie zostały przewidziane dwa rodzaje naruszeń: istotne i nieistotne (art. 91 u.s.g.). Przepis art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.g. stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa, organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz stanowiskiem doktryny, do istotnych wad uchwały, które skutkować będą stwierdzeniem jej nieważności należy: naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, LEX nr 33805, wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1699/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, "Samorząd terytorialny" 2001, z. 1-2, s. 101-102). Chodzi tu o wady kwalifikowane, z powodu których cały akt lub jego część nie powinien wejść w ogóle do obrotu prawnego. W takiej sytuacji konieczne jest stwierdzenie nieważności aktu, czyli jego wyeliminowanie z obrotu prawnego z mocą ex tunc, co powoduje, że dany akt czy jego część, nie wywołuje skutków prawnych od samego początku.
Po przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej pod względem jej zgodności z prawem Sąd stwierdził, że została ona podjęta z przekroczeniem delegacji ustawowej w zakresie dotyczącym § 1. Zgodnie bowiem z art. 40 ust. 1 u.s.g. na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej, w granicach i zakresie przedmiotowym w nim określonym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wydawanym w ramach delegacji ustawowej, a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa.
Podstawę prawną do wydania zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy, zawarte w art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 233, dalej: "o.s.p.") w następującym brzmieniu. Strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny (art. 15 ust. 1 o.s.p.).
Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego. Ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy. (art. 15 ust. 2 o.s.p.).
Wielokrotnie kontrolując uchwały wydawane w oparciu o ten przepis Sądy podkreślały wagę przepisu, wynikające z niego konsekwencje w naliczaniu ekwiwalentu dla strażaków ratowników i wynikający z tego zakaz modyfikacji przepisów ustawowych.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 września 2023 r., sygn. akt III OSK 2588/22 (LEX nr 3606362) zwrócił uwagę, że użyte przez ustawodawcę w wyżej wskazanym przepisie pojęcie "uczestnictwa" odzwierciedla określony przedział czasu, w którym strażak ratownik OSP pozostaje zaangażowany w działania ratownicze. Ustawodawca zdecydował się dookreślić moment rozpoczęcia owego uczestnictwa, zastrzegając, iż jest nim "zgłoszenie wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej" (art. 15 ust. 2 u.o.s.p.).
Doprecyzowanie tej kwestii na poziomie ustawowym, zdaniem Naczelnego Sądu administracyjnego, zasadniczo powinno czynić zbędnym normowanie jej w uchwale ustalające wysokość ekwiwalentu. Nie oznacza to jednak, że w treści uchwały ustalającej wysokość ekwiwalentu nie mogą znaleźć się postanowienia powtarzające treść art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.o.s.p., w zakresie w jakim precyzują, że ekwiwalent przysługuje za uczestnictwo w działaniach ratowniczych, za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Realizacja konstytucyjnej zasady działania na podstawie i w granicach prawa nie oznacza restrykcyjnego zakazu powtórzeń przepisów ustawowych w aktach prawa miejscowego, ale bezwzględny zakaz wprowadzania zapisów sprzecznych z zapisami ustawy.
W świetle przedstawionego wyroku, który co należy podkreślić zaakceptował stanowiska wojewódzkich sądów administracyjnych, rację przyznać należy Prokuratorowi, że treść kwestionowanej uchwały z 15 maja 2024 r. nie pozwala przyjąć, iż właściwie realizuje upoważnienie normotwórcze z art. 15 ust. 2 u.o.s.p.
Jak przyjęto w § 1 zaskarżonej uchwały: "Ustala się wysokość ekwiwalentu pieniężnego przysługującego strażakowi ratownikowi Ochotniczej Straży Pożarnej z terenu gminy Dębica za uczestnictwo w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu organizowanym przez Państwową Straż Pożarną lub gminę w wysokości:
1) 30,00 zł / słownie: trzydzieści złotych / - za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu ratowniczym,
2) 15,00 zł / słownie: piętnaście złotych / - za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniu lub ćwiczeniu pożarniczym."
Treść wskazanego przepisu rodzi zasadniczą niepewność, czy ustalone kwoty ekwiwalentu dla strażaka ratownika za uczestnictwo w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, w ćwiczeniach oraz w szkoleniach przysługują za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej.
W zaskarżonej uchwale pominięto ustawowy warunek w postaci momentu "od zgłoszenia wyjazdu". Tym samym w zaskarżonej uchwale Rada Gminy dokonała niedopuszczalnej modyfikacji treści przepisu ustawy wprowadzając do niej zapis, że dla strażników ratowników Ochotniczej Straży Pożarnych ustala się ekwiwalent pieniężny za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu ratowniczym (pkt 1) oraz w szkoleniu lub ćwiczeniu pożarniczym (pkt 2), podczas gdy, jak wyżej wskazano, ustawodawca uzależnił wypłatę ekwiwalentu od uczestnictwa w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu i ćwiczeniu, które powiązał z rozpoczętą godziną, liczoną od zgłoszenia wyjazdu.
W świetle powyższego stanowiska, jakakolwiek modyfikacja pojęcia uczestnictwa w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu, ćwiczeniu i związanej z nim wypłaty ekwiwalentu dokonana w wydanej na podstawie tego przepisu uchwale stanowi istotne naruszenie prawa i skutkuje nieważnością tych przepisów.
Zatem z porównania przepisów uchwały i ustawy wynika, że przepisy uchwały są mniej korzystne. O ile bowiem ustawodawca wprowadza prawo naliczania ekwiwalentu już od chwili zgłoszenia wyjazdu z jednostki, prawodawca lokalny uzależnia początek wypłaty ekwiwalentu od każdej rozpoczętej godziny udziału w działaniu ratowniczym, w szkoleniu lub ćwiczeniu (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 7 listopada 2023 r., II SA/Rz 898/23, LEX nr 3637495). Redakcja § 1 zaskarżonej uchwały mogłaby prowadzić do sporów, co do rozpoczęcia terminu liczenia należnego dla strażaka ratownika OSP ekwiwalentu, np. wywodzeniu, że taki ekwiwalent liczony powinien być nie od zgłoszenia wyjazdu, lecz okresu wcześniejszego, jak przykładowo zgłoszenia gotowości czy pojawienia się w jednostce OSP (zob. również wyrok NSA z 19 lutego 2025r., III OSK 1596/23, Lex nr 3833128). Na powyższe wątpliwości wskazuje zresztą treść odpowiedzi na skargę Rady Gminy Dębica, w której argumentowano, odwołując się do treści art. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, że ekwiwalent przysługuje od kiedy zostały podjęte czynności w celu niezwłocznej likwidacji zagrożeń, tj. odebranie zgłoszenia i pozostawanie w gotowości.
W świetle powyższego stwierdzono, że Rada Gminy wprowadziła do uchwały postanowienia modyfikujące przepisy ustawy, co prowadzi do wniosku, że § 1 zaskarżonej uchwały istotnie narusza prawo. Wyeliminowanie tego przepisu powoduje, że tracą sens pozostałe przepisy zawarte w uchwale.
Sąd nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi Prokuratora. W § 2 zaskarżonej uchwały postanowiono, że: "Ustala się ekwiwalent pieniężny dla kandydatów na strażaków ratowników OSP, o których mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych w kwocie - 5,00 zł / słownie: pięć złotych / za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia."
Przepis ten zgodny jest z delegacją ustawową, zawartą w art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Przepis ten wprost wskazuje, że ekwiwalent pieniężny przysługuje - w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Zatem przepis § 2 zaskarżonej uchwały jest w pełni zgody z art. 15 ust. 2 u.o.s.p.
Sąd nie podzielił również stanowiska Prokuratora, że w zaskarżonej uchwale doszło do niewypełnienia normy kompetencyjnej, poprzez brak uregulowania wysokości ekwiwalentu dla strażaka ratownika Państwowej Straży Pożarnej, zabezpieczającego obszar chroniony właściwej jednostki.
Zgodnie z art. 15 ust. 1a u.o.s.p., ekwiwalent pieniężny otrzymują również:
1) kandydat na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1,
2) strażak ratownik OSP, który brał udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7
- stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych.
Zgodnie z art. 3 pkt 7 u.o.s.p., do zadań ochotniczych straży pożarnych należy podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przez: zabezpieczanie obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określonego w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym.
W ocenie Sądu uprawnienie do określenia wysokości ekwiwalentu dla strażaka ratownika, który brał udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 jest fakultatywne. Art. 15 ust. 1a u.o.s.p. wprost stanowi, że ekwiwalent pieniężny otrzymują kandydat lub strażak ratownik za działania wymienione w pkt 1 i pkt 2 stosownie do posiadanych przez gminę środków. Zatem to przed podjęciem uchwały, o której mowa w art. 15 ust. 2 u.o.s.p. rada gminy ustala i decyduje, czy gmina posiada stosowne środki finansowe, aby przyznać ekwiwalent za działania wymienione w art. 15 ust. 1a u.o.s.p. W zależności od tej weryfikacji rada gminy wprowadza bądź nie do uchwały przepisy, które określają stawki dla kandydata na strażaka ratownika lub dla strażaka ratownika za działania wymienione w art. 3 pkt 7 u.o.s.p. Tak też przepis art. 15 ust. 1a u.o.s.p. był rozumiany przez projektodawcę analizowanej regulacji. Jak wskazano w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1560), propozycja dotycząca objęciem ekwiwalentem pieniężnym również kandydata na strażaka ratownika OSP, może spowodować zwiększenie liczby osób, które chcą zostać strażakami ratownikami OSP, a co za tym idzie zwiększyć bezpieczeństwo ludności zamieszkującej teren gminy. Przewiduje się, iż przyznanie takiego prawa będzie fakultatywne i będzie zależeć od możliwości (w szczególności finansowych) oraz potrzeb z zakresu ochrony przeciwpożarowej danej gminy. Proponowane przepisy [tj. art. 15 ust. 1a u.o.s.p.] dają gminie możliwość wypłacania ekwiwalentu pieniężnego kandydatom na strażaków ratowników OSP, którzy brali udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 (zabezpieczanie obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej). Przepisy te dają taką możliwość gminie, a nie nakładają na nie obowiązku.
W związku z powyższym, brak regulacji co do ekwiwalentu w zakresie objętym w art. 15 ust. 1a u.o.s.p. nie może być oceniany jako sprzeczne z prawem niewypełnienie normy kompetencyjnej.
Odnośnie zarzutu, że zaskarżona uchwała została podjęta po upływie dwuletniego terminu, wskazanego w art. 15 ust. 2 u.o.s.o. należy wskazać, że istotnie, została ona podjęta z 13 – dniowym opóźnieniem. Jednak sam ten fakt nie świadczy o istotnym naruszeniu prawa, przez co nie mógłby stanowić samodzielnej podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.
Sąd nie podzielił również stanowiska Prokuratora co do tego, że należało nadać zaskarżonej uchwale moc wsteczną – tj. od 8 września 2023r., kiedy to weszła w życie ustawa zmieniająca, wprowadzająca art. 15 ust. 1a pkt 1 i pkt 2 u.o.s.p. Skoro uprawnienie do nadania ekwiwalentu, wynikające z tego przepisu jest fakultatywne a na gminie nie spoczywa obowiązek określenia stawek w zakresie tego przepisu nie ma podstaw do uznania, że zaskarżonej uchwale należało nadać moc wsteczną od chwil wejścia w życie art. 15 ust. 1a pkt 1 i pkt 2 u.o.s.p.
Mimo, że Sąd podzielił zarzuty Prokuratora jedynie dotyczące § 1 zaskarżonej uchwały, należało stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały w całości, ponieważ uchwała w sprawie ustalenia ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników biorących udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu bez przepisu regulującego tą materię traci rację bytu.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.