II SA/Rz 142/04

II SA/Rz 142/04 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2005-06-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Ewa Wojtyna
Marian Ekiert
Ryszard Bryk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
art. 6 ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Dz.U. 1961 nr 32 poz 160
art. 3 ust. 1 , art. 9 ust. 1, art. 18, art. 17 i art. 13
Ustawa z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania.
Dz.U. 2001 nr 6 poz 56
art. 37k ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - t.j.
Dz.U. 2001 nr 154 poz 1793
art. 11 ust. 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie NSA Marian Ekiert AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku przedemerytalnego i odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego skargę oddala
Uzasadnienie
II SA/Rz 142/04
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...].01.2004 r., Nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem M. Ż. decyzję Starosty T. z dnia [...].11.2001 r., Nr [...] przyznającą wymienionemu prawo do zasiłku przedemerytalnego w wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych oraz odmówił przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Wskazaną decyzję wydał na podstawie art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 37j ust. 1 pkt 1, art. 37k ust. 1, art. 37 l ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514 z późn. zm./ w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisji dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył, że w odwołaniu M. Ż. wniósł o przyznanie mu prawa do świadczenia przedemerytalnego zamiast, jak to orzeczono w decyzji organu I instancji prawa do zasiłku przedemerytalnego. Organ odwoławczy ustalił, że M. Ż. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. w dniu 27.09.2001 r.
Na podstawie dokumentów przezeń przedłożonych ustalono, że posiada 37 lat, 9 miesięcy i 18 dni okresu uprawniającego do zasiłku, przeto organ I instancji przyznał mu zasiłek przedemerytalny od dnia 28.09.2001 r. w wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych.
Do okresu uprawniającego do zasiłku nie wliczono okresu nauki w zasadniczej szkole górniczej od 1.09.1960 r. do 25.06.1963 r. Organ I instancji opierając się na wyjaśnieniach Ministerstwa Gospodarki przedstawionych w Służbie Pracowniczej Nr 10 z 2000 r. przyjął, że szkoły górnicze prowadzone w latach sześćdziesiątych i później przez kopalnie węgla kamiennego były szkołami dla młodzieży niepracującej. Statut tych szkół określało zarządzenie Nr 80 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 22.04.1959 r. w sprawie organizacji przyzakładowych szkół górniczych oraz uprawnień uczniów i absolwentów tych szkół. Wynika z niego, że uczniowie szkół górniczych nie podpisywali z kopalniami węgla kamiennego umów o pracę w celu przygotowania zawodowego, tylko umowy o naukę w przyzakładowych szkołach górniczych /§ 11 w/w zarządzenia/. Uczniowie takich szkół nie otrzymywali też wynagrodzenia, lecz pomoc materialną oraz inne świadczenia i nie wchodzili w skład kopalni. Zarządzeniem Ministra Górnictwa i Energetyki z 1985 r. przyznano absolwentom zasadniczych szkół górniczych dodatkowe uprawnienia polegające na zaliczeniu okresu nauki w szkole do okresu pracy wymaganego do otrzymania specjalnego wynagrodzenia wypłacanego miesięcznie /tzw. Karta Górnika/ oraz do czasu wymaganego przy nabywaniu uprawnień jubileuszowych.
Przyznanie tych dodatkowych uprawnień absolwentom zasadniczych szkół górniczych nie zmieniło jednak charakteru nauki w tych szkołach, które nadal pozostały szkołami dla młodzieży niepracującej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty T., że nie było podstaw do zaliczenia odwołującemu się okresu nauki w przyzakładowej szkole górniczej do okresu uprawniającego do emerytury. Dodatkowo wyjaśnił, że M. Ż. wystąpił do Sądu Rejonowego w Gliwicach z pozwem przeciwko G. Spółce Węglowej S.A. o ustalenie, że w okresie 1.09.1960 r. – 25.06.1963 r. strony wiązał stosunek pracy w postaci umowy o pracę w celu nauki w Zasadniczej Szkole Górniczej KWK "K." oraz o wydanie świadectwa pracy.
Wymieniony Sąd wyrokiem z dnia 29.08.2003 r., sygn. akt VI P [...] powództwo oddalił. Powodem oddalenia powództwa było uznanie przez Sąd, że powód nie ma interesu prawnego w ustaleniu, skoro może żądać uznania wskazanego przez siebie okresu nauki za okres zatrudnienia w trybie odwołania od decyzji I instancji w postępowaniu administracyjnym.
W odpowiedzi na pozew G. Spółka Węglowa wnosiła o oddalenie powództwa i podnosiła, że Zasadnicza Szkoła Zawodowa KWK K. nie była szkołą przyzakładową, a umowy o pracę były zawierane po zakończeniu okresu nauki. W zaświadczeniu dnia 18.10.2001 r. G. Spółka Węglowa stwierdziła, że brak jest dokumentów stwierdzających, że M. Ż. był pracownikiem w latach 1960 – 1963. Kopalnia przyjmowała ucznia na naukę, na podstawie umowy o naukę.
W ramach nauki uczeń odbywał praktykę na kopalni w klasie I i II na powierzchni, a w klasie III na dole kopalni. Z zaświadczenia wystawionego przez Zespół Szkół Zawodowych Nr 2 w K. /nr [...]/ wynika, że M. Ż. był uczniem Zasadniczej Szkoły Górniczej KWK "K." w K. w okresie 1.09.1960 – 25.06.1963 r. Dyrekcja kopalni zawarła z nim umowę o naukę, na mocy której w ciągu 3 lat nauki uczeń odbywał praktykę na kopalni w klasie I i II na powierzchni w warsztatach szkolnych i sztolni ćwiczebnej, a w klasie III pod ziemią.
W czasie nauki uczeń otrzymywał pomoc materialną, od której miał potrąconą składkę ZUS.
Dokument z akt osobowych M. Ż. potwierdza, że umowa o pracę została zawarta 1.08.1963 r.
Zaświadczenie Nr [...] oraz umowa o naukę w przyzakładowej szkole górniczej zawiera dane dotyczące innej osoby, stanowi potwierdzenie informacji zawartych w pozostałych dokumentach przedstawionych przez odwołującego się. W dniu 1.09.1960 r. M. Ż. miał ukończony 14 rok życia /ur. 29.03.1946 r./, zatem zgodnie z § 8 Zarządzenia Nr 80 Ministra Górnictwa i Energetyki dla młodzieży w tym wieku możliwe było kształcenie w formie 3letniego kursu nauki /dla rozpoczynających naukę w wieku 14 do 17 lat/.
Natomiast dokształcanie było przewidziane jedynie dla młodocianych w wieku od 16 do 18 lat zatrudnionych przez zakład pracy w celu nauki zawodu, zgodnie z ustawą z dnia 2.07.1958 r. o nauce zawodu, przyuczeniu do określonej pracy i warunkach zatrudnienia młodocianych /Dz. U. nr 45, poz. 226/.
Wskazany w odwołaniu ramowy statut Zasadniczych Szkół Zawodowych /przyzakładowych/, powołany zarządzeniem Nr [...], wydany na podstawie ustawy z dnia 2.07.1958 r., nie miał zastosowania do Zasadniczych Szkół Górniczych, prowadzących trzyletni kurs nauki dla uczniów i Zasadnicza Szkoła Górnicza Kopalni Węgla Kamiennego w K. w czasie kiedy skarżący do niej uczęszczał podlegała Ministrowi Górnictwa i Energetyki, a nie Ministrowi Oświaty.
Szczegółową organizację zasadniczych szkół górniczych, w tym ich statut nadawał Minister Górnictwa i Energetyki, a nie Minister Oświaty.
Poza tym organ odwoławczy powołał się na tezę zawartą w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11.02.1999 r., sygn. akt II UKN 462/98 o następującym brzmieniu: "Status prawny ucznia, który odbywał zajęcia praktyczne w ramach umowy o naukę w przyzakładowej szkole górniczej, nie pozwala na uznanie okresu tej nauki za składkowy okres zatrudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975 r. /art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy rewaloryzacyjnej, aktualnie art. 6 pkt 3 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – Dz. U. nr 162, poz. 1118/".
W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że skoro odwołujący się nie spełnia warunków określonych w art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym przed 1.01.2002 r., zatem nie było podstaw prawnych do przyznania M. Ż. świadczenia przedemerytalnego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący M. Ż. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił:
1/ naruszenie prawa materialnego tj. art. 37k ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że okres uprawniający do emerytury oznacza okres zatrudnienia w ramach stosunku pracy,
2/ naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść decyzji, a to:
- art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ ważnego interesu skarżącego,
- art. 8 k.p.a. poprzez działanie organu, które sprzeczne było z działalnością służącą pogłębianiu zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli,
- art. 107 § 2 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w szczególności faktu, że skarżący był ubezpieczony w trakcie odbywania nauki w szkole przyzakładowej,
3/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji polegający na przyjęciu, że umowa o naukę jaką zawarł skarżący nie była umową o pracę.
Rozwijając przytoczone zarzuty wyjaśnił, że w art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nazwanej dalej skrótem u.z.b., ustawodawca posługuje się pojęciem "osiągnięcia okresu uprawniającego do emerytury, wynoszącym co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn". Ustawodawca nie używa pojęcia stażu pracy, okresu zatrudnienia, ale samodzielnego pojęcia "okresu uprawniającego do emerytury". Nie mamy tutaj do czynienia z autonomiczną konstrukcją ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ale z definicją funkcjonującą szerzej w systemie prawa. Źródeł tej definicji należy szukać w ustawie z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która ściśle jest powiązana z u.z.b. i która to ustawa określa warunki nabywania prawa do emerytury i renty i obliczaniu ich wysokości uwzględnia się m. innymi okresy składkowe w tym okresy ubezpieczenia. Posługując się dużym uproszczeniem, okresem uprawniającym do emerytury jest odpowiednio długi okres składkowy lub nieskładkowy, a bez znaczenia w tym kontekście jest czas zatrudnienia /przy czym oczywiście to okres zatrudnienia w większości wypadków decydował będzie o długości powyższych okresów.
Ustalając zatem jaki okres uprawniający do emerytury osiągnął skarżący należy ustalić długość okresu składkowego i nieskładkowego.
Organ nie zaliczył do tego okresu czasu nauki w szkole przyzakładowej, co stoi w oczywistej sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym i ustaleniami poczynionymi przez sam organ.
Zgodnie z pismem Zespołu Szkół Zawodowych Nr 2 i zaświadczeniem z 21.02.2001 r. przywołanymi w uzasadnieniu decyzji od pomocy materialnej odprowadzana była składka ZUS. Już samo to wskazuje, że skarżący był w tym czasie ubezpieczony w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. Niezależnie od powyższej okoliczności należy wskazać, że okres pobierania nauki w szkole zakładowej był okresem składkowym, gdyż obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenie nakładał art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28.03.1933 r. o ubezpieczeniu społecznym. Co więcej pomoc materialna otrzymywana przez skarżącego stanowiła część funduszu płac, który stanowił podstawę obliczenia należnej składki ZUS. Jako źródło takiego obowiązku należy wskazać kolejno wydawane uchwały Rady Ministrów w sprawie składników funduszu płac. W każdej z tych uchwał przez wynagrodzenie wypłacane pracownikom rozumiane były także kwoty wypłacane z tytułu zawartych umów o naukę zawodu. Skoro więc umowa o naukę powodowała obowiązek opłacenia składki na ubezpieczenie społeczne nie sposób mówić, że okres ten był okresem nieskładkowym, a co za tym idzie okresem uprawniającym do emerytury.
Zdaniem skarżącego umowa o naukę zawarta przez niego była umową o pracę. Decydują o tym n/w okoliczności:
1/ oprócz pobierania nauki skarżący fizycznie pracował w kopalni, w takim samym wymiarze w jakim pobierał naukę,
2/ umowa zawierana była z kopalnią, a nie samodzielną szkołą,
3/ z dniem 10.09.1957 r. szkolnictwo zostało przejęte przez resort oświaty.
Minister Oświaty określając status ucznia odbywającego naukę zawodu na podstawie umowy o naukę posługuje się pojęciem "zatrudnienie w celu nauki zawodu" /np. zarządzenie Ministra Oświaty z 25.05.1959 r./,
4/ zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 2.07.1958 r. o nauce, zawodu, przyuczaniu do określonej pracy oraz wstępnym stażu pracy, okresy nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy oraz wstępnego stażu są okresami zatrudnienia.
Organ podniósł, że skarżący nie odbywał nauki na mocy tej ustawy, lecz na mocy zarządzenia Ministra Oświaty, jednak zasady państwa prawa wymagają, aby wszyscy obywatele traktowani byli równo wobec prawa. Skoro więc faktyczna sytuacja skarżącego nie różniła się niczym od osoby szkolącej się na mocy w/w ustawy, zatem obie należy traktować tak samo, tym bardziej, że w jednym wypadku mamy do czynienia z aktem rangi zarządzenia, a w drugim wypadku rangi ustawowej.
Zakres obowiązków jaki spoczywał na uczniu identyczny był z obowiązkami pracownika /poza dodatkowymi wynikającymi ze statusu ucznia/, a o charakterze umowy decyduje właśnie zakres wzajemnych praw i obowiązków.
W związku z tym uznać należy, że umowa, mimo że nazwana umową o naukę, była w części także umową o pracę.
Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko i argumenty wyłożone w zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo wyjaśnił, że zarządzenie nr 80 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 22.04.1959 r. w sprawie organizacji przyzakładowych szkół górniczych oraz uprawnień uczniów i absolwentów tych szkół, wydane było na podstawie art. 2 ustawy z dnia 10.09.1956 r. o przejęciu szkolnictwa zawodowego przez Ministra Oświaty /Dz. U. nr 41, poz. 186/.
W piśmie procesowym z dnia 6.06.2005 r. /K. 20-21 akt sądowych/, skarżący podtrzymał argumentację zamieszczoną w skardze, a dodatkowo nawiązał do uchwały nr 364 Rady Ministrów z dnia 26.09.1958 r. w sprawie zatrudniania młodocianych przez zakłady pracy w celu nauki zawodu, przyuczania do określonej pracy i odbycia wstępnego stażu pracy /M.P. Nr 78, poz. 453 z późn. zm./ oraz do Zarządzenia Ministra MGiE nr 24 z dnia 4.06.1970 r. i nr 18 z dnia 10.06.1985 r. Odnosząc się do artykułu L. D. z Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej zamieszczonego w Służbie Pracowniczej nr 10/2000 wyjaśnił, że wskazane opracowanie jest oparte na nieścisłych wyjaśnieniach Ministerstwa Gospodarki i Energetyki, bowiem w wyjaśnieniach tych pominięto Zarządzenie MGiE nr 24, które jest istotne, bowiem na jego podstawie zmieniono dopiero Zasadnicze Szkoły Górnicze /przyzakładowe/ na ZSG dla młodzieży niepracującej. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego /SA/Rz 602/03/, na który powołał się organ dotyczy innego stanu faktycznego, bo odnosi się do ucznia Zasadniczej Szkoły Górniczej w okresie późniejszym, który nie zawierał umowy o naukę zawodu z Kopalnią. Natomiast przywołane przez organ orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 11.02.1999 r. sygn. akt II UKN 462/98 tyczy się statusu ucznia z lat pięćdziesiątych, kiedy to uczniowie Zasadniczych Szkół Górniczych uczęszczali do szkoły zorganizowanej na podstawie uchwały Prezydium Rządu nr 448 z 1951 r., czyli oparte było na innym stanie prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W dacie rejestracji bezrobocia /27.09.2001 r./ skarżący udokumentował okres uprawniający do zasiłku, który wynosił: 37 lat, 9 miesięcy i 18 dni. W tym dniu skarżący miał 55 lat /ur. 29.03.1946 r./.
Wykazał także, że w okresie 1.09.1960-25.06.1963 r. był uczniem Zasadniczej Szkoły Górniczej Kopalni Węgla Kamiennego "K." w K..
Orzekające organy nie wliczyły okresu nauki w tej szkole do okresu uprawniającego do emerytury i w związku z tym przyznano skarżącemu zasiłek przedemerytalny, zaś odmówiono przyznania mu świadczenia przedemerytalnego przyjmując, że skarżący do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy nie osiągnął 40-letniego okresu uprawniającego do emerytury, nie spełnia również innych warunków określonych w art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., nr 6, poz. 56 ze zm./, w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazi stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz. U. nr 154, poz. 1793/.
Spór w przedmiotowej sprawie ma charakter prawny i sprowadza się do pytania czy okres nauki skarżącego w Zasadniczej Szkole Zawodowej przy KWK w Knurowie może być doliczony skarżącemu do okresu uprawniającego do emerytury?
Przeciwstawne stanowiska stron w tej kwestii zostały przytoczone w części opisowej niniejszego uzasadnienia. Stanowiska te wyłoniły się na tle następującego stanu faktycznego:
W dniu 1.09.1960 r. Dyrektor Kopalni Węgla Kamiennego "K." w K. zawarł ze skarżącym umowę na naukę teoretyczną i praktyczną w przyzakładowej Zasadniczej Szkole Górniczej w K. na zasadach określonych w Zarządzeniu Nr 80 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 22.04.1959 r. w sprawie organizacji przyzakładowych szkół górniczych oraz uprawnień uczniów i absolwentów tych szkół. W dacie kontrahowania umowy skarżący miał ukończone 14 lat. Wskazane Zarządzenie było wydane m. innymi na podstawie art. 2 ustawy z dnia 10.09.1956 r. o przejęciu szkolnictwa zawodowego przez Ministra Oświaty /Dz. U. nr 41, poz. 186/. Powołany art. 2 stanowił, że prowadzenie przyzakładowych szkół zawodowych, szkolenie wewnątrz zakładów i na kursach oraz prowadzenie zakładów szkolenia inwalidów pozostaje w zakresie właściwości ministrów i urzędów centralnych, działających na zasadach i warunkach ustalonych w porozumieniu z Ministrem Oświaty.
Z Zarządzenia Nr 80 i z druku umowy o naukę w przyzakładowej szkole górniczej oraz z pisemnych informacji Zespołu Szkół Zawodowych w K. wynika, że przyzakładowe szkoły górnicze w latach sześćdziesiątych prowadzone były przez zakłady pracy przemysłu węglowego.
Szczegółową organizację tych szkół określał statut nadany przez Ministerstwo Górnictwa i Energetyki – Zarząd Szkolenia Zawodowego w porozumieniu z Ministrem Oświaty.
Program nauczania obejmował przedmioty ogólnokształcące, przedmioty zawodowe i praktyczną naukę zawodu. Skarżący objęty był 3-letnim kursem nauki, który dotyczył uczniów rozpoczynających naukę w wieku od 14 lat.
W okresie nauki otrzymywał pomoc materialną, od której potrącano składkę ZUS. Korzystał też z ferii szkolnych na równi z uczniami szkół zawodowych podległych Ministrowi Oświaty.
W okresie nauki uczeń odbywał praktykę w kopalni, w klasie I i II na powierzchni w warsztatach szkolnych i sztolni ćwiczebnej, a w klasie III pod ziemią.
Z powołanego Zarządzenia oraz z druku umowy wynika też, że uczeń był zobowiązany do zwrotu kopalni 50% wypłaconej mu pomocy materialnej w okresie nauki w przypadku samowolnego opuszczenia szkoły, zwolnienia ze szkoły na własną prośbę lub na prośbę przedstawiciela ustawowego, usunięcia ze szkoły na mocy uchwały rady pedagogicznej. Poza tym był zobowiązany po ukończeniu szkoły do podjęcia pracy w zakładzie wskazanym przez Kopalnię, która zawarła z nim umowę o naukę w szkole.
Po ukończeniu szkoły został zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Kopalni Węgla Kamiennego K., gdzie pracował w okresie 1.08.1963 – 28.11.1964, jako elektryk pod ziemią.
Natomiast zasady nawiązywania stosunku pracy z młodocianymi regulowała ustawa z dnia 2.07.1958 r. o nauce zawodu, przyuczeniu do określonej pracy i warunkach zatrudnienia młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy /Dz. U. nr 58, poz. 226, zm. Dz. U. z 1961 r., nr 32, poz. 160/. Wedle tej ustawy zakłady pracy mogły zatrudniać młodocianych tylko w celu nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy, odbycia wstępnego stażu pracy /art. 3 ust. 1/. Wyjątki od tej reguły były przewidziane w art. 3 ust. 2 i 3.
Umowa pisemna o pracę z młodocianym o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 powinna określać zawód albo rodzaj pracy w jakim młodociany miał być szkolony, czas trwania nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy lub wstępnego stażu pracy oraz zasadnicze obowiązki i uprawnienia młodocianego /art. 9 ust. 1/.
Młodociani zatrudnieni w tym trybie byli pracownikami, otrzymywali wynagrodzenie według uczniowskich stawek płac, korzystali z urlopów wypoczynkowych w stosownym wymiarze i obowiązywał ich czas pracy określony w tej ustawie /art. 18, art. 17 i art. 13/. Byli również podporządkowani kierownictwu zakładu pracy.
Z porównania unormowania zawartego w zarządzeniu nr 80 z unormowaniem ustawy z dnia 2.07.1958 r. wynika, że skarżący w okresie nauki w Zasadniczej Szkole Górniczej w K. nie był podporządkowany bezpośrednio kierownictwu Kopalni, lecz kierownictwu szkoły, czego dowodem jest § 16 pkt 3 zarządzenia nr 80 stanowiący, że uczeń mógł być usunięty ze szkoły na mocy uchwały rady pedagogicznej. Zarządzenie nr 80 nie przewidywało rozwiązania stosunku pracy z młodocianym co oznacza, że skarżący w okresie nauki nie był pracownikiem. Poza tym skarżący korzystał z ferii szkolnych, a nie z urlopu wypoczynkowego, nie obowiązywał go czas pracy odnoszący się do pracowników młodocianych.
Pararela ta prowadzi do konkluzji, że szkoła, do której uczęszczał skarżący była szkołą dla młodzieży niepracującej, a zawarta umowa o naukę nie miała cech umowy o pracę. Przewidzianej w umowie pomocy materialnej nie można daniem Sądu in merito utożsamiać z wynagrodzeniem za pracę, bowiem w określonych przypadkach istniała możliwość żądania zwrotu połowy wypłaconej pomocy materialnej. Natomiast wynagrodzenie nie podlegało zwrotowi.
Potrącenie z otrzymywanej pomocy materialnej składki ZUS było unormowaniem szczególnym mającym na celu zapewnienia uczniom w okresie nauki pełnej opieki zdrowotnej, zatem w tym przypadku nie było to związane z zatrudnieniem o jakim mowa w art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz. U. nr 162, poz. 1118 ze zm./. Nie jest to również okres nieskładkowy w rozumieniu art. 7 w/w ustawy.
Skoro zdaniem Sądu okres nauki skarżącego w Zasadniczej Szkole Górniczej w K. nie podlega wliczeniu do okresu uprawniającego do emerytury, zatem skarżący nie spełniał ustawowych przesłanek do przyznania mu świadczenia przedemerytalnego.
Mając to na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ - skargę oddalił.