II SA/Rz 1419/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2025-03-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowyzmiana sposobu użytkowaniaprawo budowlaneplanowanie przestrzennepostępowanie administracyjneistotne odstąpieniebudynek w budowiedecyzja o pozwoleniu na budowę

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania części budynku w trakcie budowy, uznając ją za zasadną.

Skarżący wniósł o ustalenie warunków zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego na usługowy, będącego w trakcie budowy. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ budynek nie został jeszcze oddany do użytkowania w części mieszkalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, stwierdzając, że zmiana zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego w trakcie budowy stanowi istotne odstąpienie od projektu i wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.

Sprawa dotyczyła skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Skarżący wnioskował o zmianę sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego na usługi nieuciążliwe wraz z miejscami postojowymi na działkach nr [...] i [...]. Prezydent umorzył postępowanie, uznając, że budynek nie jest użytkowany jako mieszkalny, a zatem nie ma funkcji do zmiany, a miejsca postojowe nie wymagają decyzji o warunkach zabudowy. SKO podtrzymało to stanowisko. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazując, że zmiana zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego stanowi istotne odstąpienie od projektu i wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, nawet w trakcie budowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy niezasadnie umorzyły postępowanie, ponieważ zmiana zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego w trakcie budowy, w celu uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zmiana zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, nawet w trakcie budowy, stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu i wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 36a ust. 5 pkt 4 Prawa budowlanego wprost wskazuje, że zmiana zamierzonego sposobu użytkowania jest istotnym odstąpieniem od projektu, co w połączeniu z art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy przed uzyskaniem decyzji zmieniającej pozwolenie na budowę. Postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy nie jest bezprzedmiotowe, nawet jeśli budynek jest w trakcie budowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 4 § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 59 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.P.b. art. 36a § 5 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.P.b. art. 36a § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.P.b. art. 36a § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.P.b. art. 33 § 2 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 55

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 61 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 56

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 64 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części w trakcie budowy stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu i wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego w trakcie budowy nie jest bezprzedmiotowe.

Odrzucone argumenty

Organy administracji uznały, że skoro budynek nie został oddany do użytkowania w części mieszkalnej, nie ma funkcji do zmiany, a zatem postępowanie jest bezprzedmiotowe.

Godne uwagi sformułowania

Zmiana sposobu użytkowania może dotyczyć też budynku, który jest w trakcie budowy, co będzie wymagało zmiany pozwolenia na budowę. Uzyskanie decyzji ustalającej warunki zabudowy jest konieczne do uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, która umożliwi zgodną z prawem realizację inwestycji.

Skład orzekający

Elżbieta Mazur-Selwa

przewodniczący

Karina Gniewek-Berezowska

członek

Maria Mikolik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności uzyskania decyzji o warunkach zabudowy dla zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego w trakcie budowy."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy budynek jest w trakcie budowy i inwestor chce zmienić jego przeznaczenie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla inwestorów budowlanych – możliwości zmiany przeznaczenia budynku w trakcie jego budowy i wymogów formalnych z tym związanych.

Zmiana planów w trakcie budowy? Sąd wyjaśnia, kiedy potrzebna jest nowa decyzja o warunkach zabudowy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1419/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 977
art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 55, art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 33 ust. 2, art. 36a ust. 1, ust. 3, ust. 5 pkt 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 9 września 2024 r. nr SKO.415/363/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 lipca 2024 r. nr AR-P.6730.665.2024.MW5; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego J. J. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J.J. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 9 września 2024 r. nr SKO.415/363/2024, wydana w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
Jak wynika z akt sprawy, Skarżący wystąpił do Prezydenta Miasta [....] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji pn.: "zmiana zamierzonego sposobu użytkowania części mieszkalnej oraz poddasza na usługi nieuciążliwe wraz z miejscami postojowymi" na działkach nr [...], [...] obr. [...] przy ul. [...] i [...] w [...].
W wyniku rozpoznania wniosku, Prezydent decyzją z dnia 18 lipca 2024 r. nr AR-P.6730.665.2024.MW5, działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1 i 4, art. 61 ust. 1, ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2023. poz. 977 z późn. zm.; dalej: "u.p.z.p."), umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji.
W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał, że zgodnie z przeprowadzoną analizą funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, na działce nr [...] obr. [...] znajduje się zrealizowany według pozwolenia na budowę budynek mieszkalny z częścią usługową (sklep - artykuły przemysłowe) wraz z wjazdem z ulicy [...]. W ewidencji gruntów figuruje jako budynek handlowo-usługowy. Budynek został w części usługowej oddany do użytkowania. Natomiast nie można stwierdzić, że pozostała część budynku została oddana do użytkowania i w związku z tym czy budynek w tej części jest legalnie użytkowany jako mieszkalny. W ocenie organu, ponieważ z analizy wynika, że budynek nie jest użytkowany jako mieszkalny, wobec tego nie ma istniejącej funkcji mieszkalnej, którą można byłoby zmienić zgodnie z wnioskiem, więc postępowanie w tej części jest bezprzedmiotowe. Z kolei w zakresie miejsc postojowych, organ I instancji wskazał, że na budowę określonej we wniosku liczby miejsc postojowych, tj. od 8 do 10, nie jest wymagana decyzja o warunkach zabudowy, zatem postępowanie w tej części również jest bezprzedmiotowe.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący podał, że do budowy budynku objętego wnioskiem przystąpiono na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta z dnia 24 lipca 2002 r. nr [...], która zatwierdzała projekt budowlany i udzielała pozwolenia na budowę inwestycji pod nazwą: "budynek mieszkalny z częścią usługową (sklep-artykuły przemysłowe)". W trakcie trwania robót budowlanych, w dniu 16 sierpnia 2013 r. została wydana ostateczna decyzja nr [...], zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na nadbudowie i przebudowie budynku mieszkalno-handlowego w ramach zadania p.n.: "przebudowa stropodachu na dach czterospadowy wraz z przebudową budynku mieszkalno-handlowego usytuowanego na działce nr [...] obr. [...]". Z kolei w dniu 29 kwietnia 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [....] udzielił pozwolenia na użytkowanie części usługowej inwestycji znajdującej się na parterze w realizowanym obiekcie pn: "budynek mieszkalny z częścią usługową (sklep-artykuły przemysłowe)". Skarżący wskazał, że w swoim wniosku objął linią rozgraniczającą teren inwestycji obie działki, ponieważ stanowią one całość w realizacji tego zamierzenia. Wyjaśnił, że na działce nr [...] znajdą się niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania budynku miejsca postojowe. Zaznaczył przy tym, że jego wniosek dotyczył zmiany opisanej w art. 36a ust. 5 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm.; dalej: "u.P.b."), a nie jak błędnie przyjął organ – zmiany z art. 71 u.P.b. Podkreślił, że zgodnie z ww. przepisem art. 36a ust. 5 pkt 4, istotnym odstąpieniem jest też zmiana zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Kolegium opisaną na wstępie decyzją z dnia 9 września 2024 r., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 59 ust. 1, ust. 2 u.p.z.p., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości stanowisko organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania, SKO wyjaśniło, że art. 36a u.P.b. ma zastosowanie w toku wykonywania robót budowlanych, natomiast charakter robót winien zostać określony z uwzględnieniem pierwotnego zamierzenia inwestycyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
art. 4 ust. 2 pkt 2) w zw. z art. 59 ust. 1 u.p.z.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na wyciągnięciu dowolnych i błędnych, nieznajdujących oparcia w stanie faktycznym i prawnym, wniosków co do tego, że zmiana zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części nie wymaga ustalenia w drodze decyzji zmieniającej warunków zabudowy, a tym samym niezasadne umorzenie postępowania;
art. 36a ust. 1 u.P.b., poprzez błędne przyjęcie tożsamości zamierzonej zmiany sposobu użytkowania, o której mowa w art. 36a ust. 5 pkt 4 u.P.b. ze zmianą sposobu użytkowania, o której mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 u.P.b., w sytuacji, gdy dotyczą one zgoła odmiennych sytuacji faktycznych i prawnych, a art. 71 ust. 1 u.P.b. nie znajduje zastosowania w sytuacji, której dotyczył wniosek inwestora;
art. 36a ust. 3 u.P.b. poprzez zignorowanie zasady, że w postępowaniu w sprawie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę, przepisy art. 32-35 stosuje się odpowiednio do zakresu tej zmiany, więc zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 3 do wniosku o pozwolenie na zmianę pozwolenia na budowę należy dołączyć decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;
art. 36a ust. 5 pkt 4 u.P.b., poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy z literalnego brzmienia wprost wynika, że zmiana zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, a tym samym w świetle art. 36 a ust. 1 wymaga uzyskania tzw. pozwolenia zamiennego;
art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na wyciągnięciu dowolnych, nieznajdujących oparcia w sprawie wniosków, że ustalenie warunków zabudowy dla zamierzonej zmiany sposobu użytkowania jest bezprzedmiotowe, a to z uwagi na pobieżne i niedokładne, w tym sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego, ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę wniosku;
art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja organu I Instancji obarczona była wadą skutkującą jej nieważnością, a tym samym utrzymanie przez Kolegium w mocy decyzji wydanej bez właściwej podstawy prawnej, z której treści jednoznacznie wynikałoby, że zamierzona zmiana sposobu użytkowania nie wymaga ustalenia warunków zabudowy;
art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez należytego uzasadnienia, w szczególności bez wskazania faktów na jakich organ się oparł uznając, że budynek w przedmiotowej części nie pełni funkcji mieszkalnej, jak i bez wskazania podstawy prawnej, która wyklucza w takiej sytuacji zmianę sposobu użytkowania na odmienną niż wskazaną w pierwotnie uzyskanym pozwoleniu na budowę;
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, która powinna zostać uchylona ze względu na to, że została wydana bez podstawy prawnej, z której treści jednoznacznie wynikałoby, że zamierzona zmiana sposobu użytkowania nie wymaga ustalenia warunków zabudowy.
Na podstawie powyższych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpatrzenia, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżący ponowił dotychczasowe zarzuty. Wyjaśnił, że budynek jest nadal w trakcie robót budowlanych w części objętej wnioskiem. Wskazał, że w decyzji nr [...] z dnia 24 lipca 2002 r. budynkowi przyznano również funkcję mieszkalną, której aktualnie nie chce realizować, wprowadzając w jej miejsce funkcję usługową, w związku z czym niezbędnym jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, dopuszczającej zmianę zamierzonego sposobu użytkowania jako odstępstwa istotnego od pozwolenia na budowę. W ocenie Skarżącego kluczowe pozostaje przyznanie określonej funkcji budynkowi w pozwoleniu na budowę, a nie tylko jak wskazuje Kolegium, istnienie (czy też brak) określonej funkcji. Ponadto, literalne brzmienie art. 36a u.P.b. odnosi się do projektu (a więc do jego treści), a nie do okoliczności faktycznych związanych z użytkowaniem. Skarżący zarzucił również, że organ nie rozważył przepisu § 3 pkt 25 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie"), dotyczącego definicji parkingu i nie zauważył, że planowane stanowiska postojowe są połączone dojazdem, zatem stanowią parking, dla powstania którego warunki zabudowy są wymagane.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wyjaśniając, że w zaskarżonej decyzji nie stwierdziło, że zmiana sposobu użytkowania nie wymaga ustalenia warunków zabudowy, a jedynie, że prawnie nie dochodzi do zmiany sposobu użytkowania, skoro budynek nie został oddany do użytkowania w części mieszkalnej. W ocenie Kolegium Skarżący nie dostrzega różnicy między zmianą "zamierzonego" sposobu użytkowania budynku, a zmianą sposobu użytkowania. Organ zaznaczył, że w przypadku zmiany funkcji budynku w trakcie realizacji robót właściwym jest uzyskanie decyzji o warunki na docelową funkcję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się zasadna, bowiem Organy niezasadnie umorzyły postępowanie w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu w sytuacji gdy strona ubiega się o ustalenie warunków zabudowy na potrzeby uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę w związku z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu nie ma mowy o bezprzedmiotowości postępowania.
Jak wynika z akt sprawy, na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta z dnia 24 lipca 2002 r. nr [...], zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę inwestycji pod nazwą: "budynek mieszkalny z częścią usługową (sklep-artykuły przemysłowe)". Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] w dniu 29 kwietnia 2005 r. udzielił pozwolenia na użytkowanie części usługowej inwestycji znajdującej się na parterze w realizowanym obiekcie pn: "budynek mieszkalny z częścią usługową (sklep-artykuły przemysłowe)". W sprawie nie jest kwestionowane, że część mieszkalna budynku nie została oddana do użytkowania i jest nadal w budowie. W trakcie trwania robót budowlanych, w dniu 16 sierpnia 2013 r. została wydana ostateczna decyzja nr [...], zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na nadbudowie i przebudowie budynku mieszkalno-handlowego w ramach zadania p.n.: "przebudowa stropodachu na dach czterospadowy wraz z przebudową budynku mieszkalno-handlowego usytuowanego na działce nr [...] obr. [...]".
Skarżący w obecnie rozpoznawanej sprawie złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy na zmianę sposobu użytkowania nie ukończonej części budynku tj. z mieszkalnego na usługowy, gdyż wskazuje, że doszło do zmiany zamiaru inwestycyjnego. Jednocześnie argumentował, że uzyskanie decyzji ustalającej warunki zabudowy w ww. zakresie jest niezbędne do uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, gdyż zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu, stosownie do art. 36a ust. 5 pkt 4 u.P.b. Z kolei Organy stanęły na stanowisku, że skoro w budynku nie ma istniejącej funkcji mieszkalnej, którą można byłoby zmienić zgodnie z wnioskiem, to postępowanie w tej części jest bezprzedmiotowe.
Sąd nie podziela stanowiska Organów z następujących względów.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w przypadkach, które nie dotyczą inwestycji celu publicznego, w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Właściwy organ nie może odmówić ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nieruchomość nie jest objęta planem miejscowym, a zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi (art. 56 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p).
Oczywistym jest, że co do zasady decyzja o warunkach zabudowy obejmuje przyszłe zamierzenia. Jest ona wydawana na wstępnym etapie inwestycyjnym w celu ustalenia jaki rodzaj zabudowy, o jakiej funkcji i jakich parametrach może powstać na danym terenie. Wynika to z treści art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Przy czym decyzja o warunkach zabudowy nie zobowiązuje do realizacji inwestycji. Służy ona tylko sprawdzeniu czy na danym terenie może powstać określona inwestycja. Zgodnie z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 u.p.z.p. decyzja o warunkach zabudowy wiąże organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę. Jednak to inwestor jest dysponentem prawa do realizacji zabudowy. Jeżeli wystąpi o pozwolenie na budowę, to decyzja o warunkach zabudowy wiążąco określa dopuszczoną funkcję, czyli przeznaczenie planowanej zabudowy. Z tego powodu zamierzony sposób użytkowania obiektu budowlanego stanowi istotny warunek pozwolenia na budowę. Zmianę tego warunku, czyli zamierzenia co do przeznaczenia obiektu, należy kwalifikować jako istotne odstąpienie od zatwierdzonego pozwolenia budowlanego. Dał temu wyraz ustawodawca w art. 36a ust. 5 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, w którym wskazał, że istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie: zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Treść tego przepisu potwierdza jednoznacznie, że zmiana sposobu użytkowania może dotyczyć zamierzonego sposobu użytkowania.
W świetle powyższych rozważań nie powinno budzić wątpliwości, że at. 59 ust. 1 u.p.z.p. może mieć zastosowanie do zabudowy pozostającej w sferze planów, będącej w trakcie realizacji pozwolenia na budowę, jak i już użytkowanej w określony sposób po zakończeniu budowy. Może mieć miejsce sytuacja, gdy po ustaleniu warunków zabudowy inwestor zmieni plany co do funkcji zabudowy i w celu uzyskania pozwolenia na budowę lub jego zmiany będzie musiał uzyskać nowe warunki zabudowy. Zmiana sposobu użytkowania może dotyczyć też budynku, który jest w trakcie budowy, co będzie wymagało zmiany pozwolenia na budowę.
Zgodnie z art. 36a ust. ust. 1 ustawy Prawo budowlane istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. W tym celu inwestor musi wystąpić z wnioskiem (ust. 1b). W myśl art. 36a ust. 3 u.P.b. w postępowaniu w sprawie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę, przepisy art. 32-35 stosuje się odpowiednio do zakresu tej zmiany. Art. 33 ust. 2 pkt 3 u.P.b. stanowi zaś, że do wniosku należy dołączyć decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Takiej decyzji wymaga bezspornie zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego, o czym stanowi wprost art. 59 ust. 1 u.p.z.p. Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.z.p. zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z uwzględnieniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy.
Reasumując organy orzekające bezpodstawnie przyjęły, że nie można ustalić warunków zabudowy dla obiektu będącego w trakcie budowy (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 2.06.2022 r., II SA/Ol 285/22, LEX nr 3357826). Uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy jest konieczne w przypadku zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, przy czym należy pamiętać, że zmiana ta może nastąpić zarówno po zakończeniu budowy, jak i w jej trakcie. Art. 36a ust. 5 pkt 4 w powiązaniu z treścią art. 36a ust. 1, ust. 3 i art. 33 ust. 2 u.P.b. wprost umożliwia zmianę zamierzonego sposobu użytkowania jeszcze w trakcie realizacji inwestycji co wiąże się z koniecznością uzyskania najpierw decyzji ustalającej warunki zabudowy, która obejmowałaby ww. zmianę istotną a następnie decyzji zmieniającej pozwolenie na budowę. Z tych przyczyn nie można uznać, jak uczyniły to Organy, że postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zamiany sposobu użytkowania obiektu w trakcie budowy jest bezprzedmiotowe. Uzyskanie decyzji ustalającej warunki zabudowy jest bowiem konieczne do uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, która umożliwi zgodną z prawem realizację inwestycji.
Z tego powodu nie można było uznać wniosku Skarżącego za bezprzedmiotowy. Organy umarzając postępowanie uczyniły to z istotnym naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a.
Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta miasta [...] z 18 lipca 2024r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd na rzecz Skarżącego zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego, stanowiących równowartość uiszczonego wpisu sądowego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI