II SA/Rz 1416/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2025-02-26
NSAAdministracyjneWysokawsa
Policjadodatek funkcyjnydodatek służbowydelegowaniestanowisko kierowniczerozkaz personalnystosunek służbowydyspozycyjnośćsąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę funkcjonariusza Policji na rozkaz cofający mu dodatek funkcyjny po odwołaniu z delegowania, uznając, że cofnięcie dodatku było konsekwencją ustania pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym.

Skarżący, funkcjonariusz Policji, zaskarżył rozkaz cofający mu dodatek funkcyjny po odwołaniu z delegowania na stanowisko kierownicze. Sąd uznał, że rozkazy dotyczące delegowania i powierzania obowiązków służbowych nie są decyzjami administracyjnymi podlegającymi zaskarżeniu, a cofnięcie dodatku funkcyjnego było uzasadnione ustaniem pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym. Sąd oddalił skargę, podkreślając dyspozycyjność funkcjonariuszy Policji i władczy charakter stosunku służbowego.

Przedmiotem skargi było rozstrzygnięcie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie utrzymujące w mocy rozkaz personalny cofający funkcjonariuszowi Policji (skarżącemu) dodatek funkcyjny II kategorii i przyznający dodatek służbowy. Skarżący kwestionował zasadność cofnięcia dodatku, argumentując m.in. wadliwością procedury doręczenia rozkazu o odwołaniu z delegowania oraz podnosząc zarzuty naruszenia przepisów KPA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że rozkazy dotyczące delegowania funkcjonariusza do czasowego pełnienia służby w innej jednostce lub powierzenia pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu KPA i nie podlegają zaskarżeniu. Sąd wskazał, że cofnięcie dodatku funkcyjnego było bezpośrednią konsekwencją ustania pełnienia przez skarżącego obowiązków na stanowisku kierowniczym, co wynikało z rozkazu o odwołaniu z delegowania. Sąd uznał, że skarżący musiał mieć świadomość konsekwencji związanych z przedstawieniem mu zarzutów karnych, które wpłynęły na jego sytuację służbową. Sąd oddalił również wnioski dowodowe skarżącego jako niedopuszczalne w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rozkazy te nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu KPA, lecz aktami władczymi o charakterze wewnętrznym, wynikającymi z podległości służbowej, i nie podlegają zaskarżeniu.

Uzasadnienie

Sąd powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym delegowanie i powierzanie obowiązków służbowych mieści się w granicach dyspozycyjności policjanta i jest aktem władczym o charakterze wewnętrznym, niebędącym decyzją administracyjną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.Policji art. 36 § ust. 1, ust. 2

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u.o.Policji art. 37

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u.o.Policji art. 100

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u.o.Policji art. 104 § ust. 2, ust. 3

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego art. 8 § § 8 i § 9

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.Policji art. 25 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u.o.Policji art. 28

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u.o.Policji art. 41 § ust. 3

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Dz.U. 2024 poz. 122 art. 9 § ust. 1 pkt 2 lit. d

Ustawa budżetowa na rok 2024

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego art. 8 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego art. 8 § ust. 4

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego art. 9 § ust. 1 i ust. 2

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 roku w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów art. 1 § § 1 pkt 4

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 roku w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów art. 3 § § 3 ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozkazy dotyczące delegowania i powierzania obowiązków służbowych nie są decyzjami administracyjnymi podlegającymi zaskarżeniu. Cofnięcie dodatku funkcyjnego jest obligatoryjne po ustaniu pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym. Skarżący miał świadomość konsekwencji związanych z przedstawieniem mu zarzutów karnych.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów KPA dotyczące czynnego udziału strony, zebrania materiału dowodowego, przeprowadzenia dowodów, przesłuchania strony. Zarzut bezpodstawnego nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy.

Godne uwagi sformułowania

Stosunek służbowy policjanta nie jest więc stosunkiem pracy, którego istotną cechą jest równorzędność stron. Granice tej dyspozycyjności określa ustawa oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze. Rozkaz personalny o delegowaniu funkcjonariusza [...] nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 KPA. Jest on formą polecenia służbowego, wydanego przez właściwego przełożonego wobec podwładnego, którego kompetencja do wydawania takich nakazów wynika z faktu pełnienia określonej funkcji. Sąd w całości podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Skład orzekający

Jerzy Solarski

przewodniczący

Elżbieta Mazur-Selwa

sprawozdawca

Joanna Zdrzałka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru rozkazów personalnych dotyczących delegowania i powierzania obowiązków służbowych w Policji oraz ich wpływu na prawo do dodatków funkcyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki stosunku służbowego funkcjonariuszy Policji i ich dyspozycyjności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praw funkcjonariuszy Policji, w tym kwestii dodatków i dyspozycyjności, co może być interesujące dla osób związanych ze służbami mundurowymi oraz prawników zajmujących się prawem administracyjnym i pracy.

Czy rozkaz o delegowaniu w Policji można zaskarżyć? Sąd wyjaśnia granice dyspozycyjności funkcjonariuszy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1416/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Joanna Zdrzałka
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 145
art. 36 ust. 1, art. 37, art. 100, art. 104 ust. 2, ust. 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Dz.U. 2015 poz 1236
§ 8 i § 9
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości  uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia  zasadniczego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. G. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z dnia 23 maja 2024 r. nr 5 w przedmiocie cofnięcia dodatku funkcyjnego i przyznania dodatku służbowego – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P.G. (dalej: "skarżący") jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie (dalej: "KWP", "Komendant" lub "organ odwoławczy") z dnia 23 maja 2024 r. Nr 5, znak: K-898/2024 w przedmiocie odwołania z delegowania i pełnienia obowiązków służbowych oraz cofnięcia dodatku funkcyjnego.
Z akt sprawy wynika, że skarżący, pełniąc służbę na stanowisku [...] [...] z siedzibą w [...] Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...], rozkazem personalnym nr 12 z dnia 8 stycznia 2024 r. Komendanta Powiatowego Policji w [...] (dalej: "KPP" lub "organ I instancji") został delegowany do czasowego pełnienia służby w Wydziale [...] Komendy Powiatowej Policji w [...] i powierzono mu pełnienie obowiązków służbowych na stanowisku Zastępcy Naczelnika Wydziału na okres od 15 stycznia 2024 r. do 14 kwietnia 2024 r. Równocześnie od dnia 15 stycznia 2024 r. cofnięto mu dodatek służbowy w kwocie 498 zł i przyznano dodatek funkcyjny II kategorii w kwocie 1318 zł miesięcznie na czas pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku kierowniczym, który następnie na skutek zmiany przepisów, został podniesiony do kwoty 1500 zł.
Rozkazem personalnym nr 323 z dnia 4 kwietnia 2024 r., KPP odwołał skarżącego z dniem 4 kwietnia 2024 r. z delegowania i pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku Zastępcy Naczelnika Wydziału [....] Komendy Powiatowej Policji w [...] oraz cofnął z dniem 5 kwietnia 2024 r. dodatek funkcyjny II kategorii w kwocie 1500 zł miesięcznie i przyznał dodatek służbowy w kwocie 498 zł miesięcznie. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Uzasadniając powyższe KPP wskazał, że decyzja jest realizacją wniosku Naczelnika [....] Komendy. Rygor natychmiastowej wykonalności został nadany z uwagi na ważny interes społeczny - interes służby polegający na zapewnieniu bezpieczeństwa i porządku publicznego na terenie miasta [...] oraz zachowanie ciągłości realizacji zadań w jednostce poprzez sprawowanie właściwego nadzoru i organizacji służby w Wydziale.
W złożonym odwołaniu skarżący zarzucił, że uzasadnienie rozkazu personalnego nie zawiera żadnych konkretnych argumentów, które mogłyby w sposób merytoryczny uzasadnić taką decyzję. Wyjaśnił, że w dniu 5 kwietnia 2024 r. podjął decyzję o odejściu na emeryturę, co było podyktowane sprawami osobistymi, jak również tym, że do przysługującej mu emerytury miał być wliczony dodatek funkcyjny w wysokości 1500 zł. O swojej decyzji poinformował KPP, który pozytywnie rozpatrzył jego raport z prośba o zwolnienie ze służby, wyznaczając datę zwolnienia na dzień 9 kwietnia 2024 r. W tym też dniu doręczone zostały mu dokumenty związane ze zwolnieniem ze służby w Policji m.in. rozkaz personalny KPP nr 326 z dnia 9 kwietnia 2024 r. o zwolnieniu ze służby w Policji.
Wskazał kolejno, że rozkaz personalny nr 323 z dnia 4 kwietnia 2024 r. KPP o odwołaniu z delegowania i powierzenia pełnienia obowiązków służbowych oraz cofnięciu dodatku funkcyjnego II kategorii został mu doręczony dopiero w dniu 15 kwietnia 2024 r., chociaż w tym okresie praktycznie codziennie przebywał w Komendzie. Zaznaczono w nim, że z dniem doręczenia oświadczenia decyzja staje się ostateczna i prawomocna. W ocenie skarżącego budzi wątpliwości, dlaczego w rozkazie personalnym nr 326 zwolniony został ze służby w Policji ze stanowiska [...], a nie ze stanowiska pełniącego obowiązki Zastępcy Naczelnika Wydziału [....], skoro rozkaz 323 został mu doręczony dopiero w dniu 15 kwietnia 2024 r. Dodał również, że nie był informowany przez KPP o zamiarze odwołania go z delegowania i powierzenia pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku kierowniczym.
W wyniku rozpoznania powyższego odwołania, KWP opisaną na wstępie decyzją z dnia 23 maja 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), art. 36 ust. 1 i 2 oraz art. 37 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 145), w związku z § 8 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1236 z późn. zm.; dalej zwane: "rozporządzeniem"), utrzymał zaskarżony rozkaz personalny w mocy w części dotyczącej cofnięcia dodatku funkcyjnego II kategorii i przyznaniu dodatku służbowego.
W uzasadnieniu decyzji, Komendant na wstępie zaznaczył, że odwołanie od zaskarżonego rozkazu personalnego przysługiwało skarżącemu jedynie w części dotyczącej cofnięcia dodatku funkcyjnego II kategorii i przyznaniu dodatku służbowego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zarówno ustawa o Policji jak i przepisy wykonawcze do ustawy w sposób wyraźny określają rodzaje orzeczeń, od których przysługuje prawo odwołania do organu wyższej instancji. Wśród tych rozstrzygnięć nie znalazło się rozstrzygnięcie dotyczące delegowania funkcjonariusza do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Policji lub w innej miejscowości na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o Policji, jak również rozstrzygnięcie dotyczące powierzenia pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku na podstawie art. 37 ustawy, gdyż rozkazy te nie powodują zmiany statusu prawnego funkcjonariusza.
Następnie Komendant podał, że w dniu 5 kwietnia 2024 r. KPP otrzymał informację telefoniczną z Wydziału w [...] Biura Spraw Wewnętrznych Policji, że skarżący został zatrzymany w charakterze podejrzanego. W dniu 9 kwietnia 2024 r. do Komendy wpłynął meldunek, z którego wynikało, że skarżącemu przedstawiono zarzuty o to, że jako funkcjonariusz Policji, [....]. Wobec skarżącego zastosowano środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych jako funkcjonariusza policji do dnia 30 kwietnia 2024 r.
Następnie w związku z raportem skarżącego z dnia 8 kwietnia 2024 r. z prośbą o zwolnienie ze służby, KPP rozkazem personalnym nr 326 z dnia 9 kwietnia 2024 r. zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem 9 kwietnia 2024 r. ze stanowiska [....]. Komendant nadmienił również, że w związku ze zmianą przepisów, rozkazem personalnym KPP nr 328 z dnia 9 kwietnia 2024 r. skarżącemu podwyższono dodatek funkcyjny II kategorii do kwoty 1590 zł miesięcznie od dnia 15 stycznia 2024 r. do dnia 4 kwietnia 2024 r., tj. do dnia do którego był delegowany i miał powierzone obowiązki służbowe na stanowisku kierowniczym.
Kolejno Komendant wskazał, że ponieważ skarżący przestał pełnić z dniem 5 kwietnia 2024 r. obowiązki służbowe na stanowisku kierowniczym, koniecznym było cofnięcie mu dodatku funkcyjnego II kategorii. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że cały przebieg zdarzeń, KPP przedstawił w piśmie z dnia 22 kwietnia 2024 r. Ponadto notatka urzędowa pracownika komórki kadrowej z dnia 15 kwietnia 2024 r. potwierdza, że skarżący wiedział przed zwolnieniem ze służby w Policji o decyzji przełożonego, która była bezpośrednio związana z przedstawieniem mu zarzutów [....].
Wedle powyższego, w dniu 9 kwietnia 2024 r. w trakcie rozmowy, KPP poinformował skarżącego, że z uwagi na ważny interes służby i dla zachowania ciągłości dowodzenia został zwolniony z pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku kierowniczym i w związku ze złożeniem raportu o zwolnienie odchodzi ze służby ze stanowiska [...] z grupy zaszeregowania i dodatkiem służbowym przysługującym na tym stanowisku. W tym dniu skarżący został zapoznany z dokumentacją dotyczącą zarówno jego zwolnienia ze służby w Policji z dniem 9 kwietnia 2024 r., tj. rozkazem personalnym nr 328, jak i rozkazem personalnym nr 323 w sprawie odwołania z delegowania oraz cofnięcia dodatku funkcyjnego II kategorii i przyznaniu dodatku służbowego. Skarżący odbierając dokumentację kadrową w tym dniu nie podpisał jednak rozkazu personalnego nr 323, czego nie zauważył pracownik wydający przedmiotową dokumentację. Nastąpiło to dopiero w dniu 15 kwietnia 2024 r. KPP wskazał również m.in., że błędna jest data "4 kwietnia 2024 roku" jako data wydania decyzji, a właściwą datą powinien być dzień 5 kwietnia 2024 r., gdyż wówczas dowiedział się o zatrzymaniu skarżącego przez Wydział w [....] i podjął w jego sprawie stosowne decyzje.
Organ odwoławczy ocenił, że wskazana omyłka, jak też błędne pouczenie o możliwości zaskarżenia przedmiotowego rozkazu personalnego, nie mają jednak znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Skoro bowiem skarżącemu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie przysługiwało odwołanie w zakresie odwołania z delegowania i powierzenia pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku kierowniczym, to dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia kiedy fizycznie złożył podpis pod rozkazem personalnym nr 323. W ocenie KWP skarżący musiał mieć świadomość, że w związku z przedstawieniem mu zarzutów przez prokuraturę zostanie zwolniony z powierzenia pełnienia obowiązków służbowych na ww. stanowisku, a co za tym idzie zostanie mu cofnięty dodatek funkcyjny.
KWP zwrócił również uwagę, że jak wynika z raportu o zwolnienie ze służby w Policji z dnia 8 kwietnia 2024 r., skarżący jako zajmowane stanowisko wskazał [...] Wydziału [....] KPP. Taki sam zapis został zawarty w rozkazie personalnym nr 326, od którego skarżący nie wniósł odwołania, jak też w świadectwie służby z dnia 9 kwietnia 2024 r. W ocenie Komendanta, skarżący w dniu zwolnienia ze służby w Policji miał więc wiedzę, że został zwolniony ze stanowiska [....].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika – adwokata, zarzucił organowi naruszenie:
art. 36 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 3 oraz art. 104 ust. 3 ustawy o Policji, a także § 8 ust. 1 i 2 pkt. 1 oraz § 9 ust. 8 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, wyrażające się przyjęciem, że zasadnym było odwołanie z delegowania pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku kierowniczym wraz z cofnięciem dodatku funkcyjnego, gdy faktycznie podjęte czynności przez skarżącego, złożony raport, zwolnienie, rozkaz personalny o nr 328 o podwyższeniu dodatku funkcyjnego, który nie został odwołany, chociaż w dacie tej organ wiedział już o toczącym się postępowaniu przygotowawczym przed Prokuraturą Regionalną w [....] - nie dają podstaw do przyjęcia takich wniosków;
art. 10 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak zapewnienia czynnego udziału stronie w toczącym się postępowaniu, przy braku wyjaśnienia przesłanek, którymi kierowały się organy, w tym także w zakresie cofnięcia dodatku funkcyjnego i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności;
art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
art. 75 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków funkcjonariuszy Policji, którzy mogliby potwierdzić, w jaki sposób odbywała się służba skarżącego, czy były jakiekolwiek zastrzeżenia, kiedy skarżący złożył raport w zakresie zwolnienia,
art. 86 k.p.a., poprzez nie przesłuchanie strony, pomimo, że w toku prowadzonego postępowania pojawiły się niewyjaśnione okoliczności, które mają kluczowe znaczenie dla przedmiotowego rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia możliwości zasadności zastosowania cofnięcia dodatku oraz odwołania z delegowania i pełnienia obowiązków służbowych na wskazanym stanowisku;
art. 108 § 1 w zw. z art. 107 § 2 k.p.a poprzez bezpodstawne i dowolne opatrzenie zaskarżonej decyzji rygorem natychmiastowej wykonalności w sytuacji gdy organ I instancji nie wskazał, w jaki sposób nadanie tego rygoru jest niezbędne ze względu na ochronę życia i zdrowia ludzkiego, a także ze względu na ważny interes służby, w sytuacji gdy interes służby nie może być utożsamiany z interesem społecznym;
art. 15 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie i nie rozstrzygnięcie sprawy i sprowadzenie kontroli organu odwoławczego do powtórzenia argumentacji organu I instancji.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającym ją rozkazem personalnym, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Ponadto wniósł o dopuszczanie i przeprowadzenie dowodów ze wskazanych dokumentów oraz zeznań świadków.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w rozkazie personalnym brak jest jakiejkolwiek informacji odnośnie tego, że powodem zwolnienia ze służby miałyby być zarzuty karne, na jakie obecnie w zaskarżonej decyzji powołuje się KWP. Skarżący ponowił również dotychczasowe zarzuty przedstawione w odwołaniu. Dodał, że dotychczas pełnił służbę bez zarzutu, a Komendant zachęcał go do pozostania na stanowisku. Wskazał, że rozkaz personalny z dnia 4 kwietnia 2024 r, o odwołaniu z delegowania otrzymał dopiero w dniu 15 kwietnia 2024 r., co nie może zostać uznane za słuszne, gdyż w tym dniu był już zwolniony ze służby. Ponadto w rozkazie personalnym z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr 328, a więc wydanym w tym samym dniu co rozkaz personalny, którym zwolniono skarżącego ze służby, podwyższono mu dodatek funkcyjny II kategorii do 4 kwietnia 2024 r., który skarżącemu przedstawiono 15 kwietnia 2024 r. Zatem w dniu zwolnienia ze służby i rozliczenia się skarżącego, nikt nie myślał o tym, aby taki dodatek wobec skarżącego cofać oraz zdegradować go na poprzednie stanowisko. W rozkazie personalnym nr 328 z dnia 9 kwietnia 2024 r. skarżący widnieje w dalszym ciągu jako pełniący obowiązki Zastępcy Naczelnika [...] Komendy. Zdaniem skarżącego nie sposób się także zgodzić, że data 4 kwietnia 2024 r. na rozkazie została wpisana omyłkowo, gdyż taka data pojawia się dwukrotnie w tym samym rozkazie personalnym, a także data ta widnieje również w rozkazie nr 328 o wyrównaniu dodatku funkcyjnego i taka też data została mu podana w wydziale finansów KWP, jako data cofnięcia dodatku. Skarżący zanegował także twierdzenie, jakoby w dniu 9 kwietnia 2024 r. został zapoznany z rozkazem personalnym nr 323 i nie podpisał go.
W odpowiedzi na skargę KWP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z dnia 23 maja 2024 r. Nr 5 utrzymująca w mocy rozkaz personalny KPP Nr 323 z dnia 4 kwietnia 2024 r. w części dotyczącej cofnięcia dodatku funkcyjnego II kategorii i przyznaniu dodatku służbowego.
W realiach kontrolowanej sprawy istotny jest fakt, że rozkaz personalny nr 323 KPP z dnia 4 kwietnia 2024 r. w części dotyczącej odwołania skarżącego z dniem 4 kwietnia 2024 r. z delegowania i pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku Zastępcy Naczelnika Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...] jest wyłączony spod kontroli sądu administracyjnego.
Rację ma Komendant Wojewódzki Policji w Rzeszowie stwierdzając w uzasadnieniu swojej decyzji, że "zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja stanowi umundurowaną i uzbrojoną formację służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego, a jednym z podstawowych warunków wykonania tego zadania jest dyspozycyjność i zdyscyplinowanie jej funkcjonariuszy, zaś granice tej dyspozycyjności określa ustawa oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze. Stosunek służbowy policjanta nie jest więc stosunkiem pracy, którego istotną cechą jest równorzędność stron. Powyższe oznacza, że stosunek służbowy policjantów jako funkcjonariuszy służb zmilitaryzowanych charakteryzuje się znaczną dyspozycyjnością i zdyscyplinowaniem. Obowiązek policjanta podporządkowania się szczególnej dyscyplinie służbowej wynika wprost z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Jednocześnie należy podkreślić, że stosunek służbowy funkcjonariusza Policji, stosownie do przepisu art. 28 ustawy, powstaje w drodze mianowania na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do służby. Osoba decydująca się na podjęcie służby w Policji rezygnuje z pewnej części swobód obywatelskich, a przełożony zyskuje możliwość kształtowania sytuacji prawnej pełniącego służbę.
Ponadto wielokrotnie w wyrokach sądów administracyjnych podkreślano, iż istotą służby w Policji jest między innymi dyspozycyjność jej funkcjonariuszy, a granice dyspozycyjności zakreślone są przepisami ustawy oraz aktów wykonawczych. Stosunek służbowy policjanta ma charakter administracyjnoprawny. W związku z tym przełożony w sprawach osobowych jednostronnie i władczo kształtuje jego istotne składniki.
Stosownie do art. 36 ust. 1 ustawy o Policji policjant może być przeniesiony do pełnienia służby albo delegowany do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Policji lub w innej miejscowości z urzędu lub na własną prośbę.
Delegowanie policjanta ma charakter czasowy i co do zasady nie może trwać dłużej niż sześć miesięcy. W wyjątkowych przypadkach właściwy organ Policji może przedłużyć czas delegacji do 12 miesięcy.
Ponadto uprawniony przełożony może w każdej chwili skrócić okres delegowania, jeżeli uzna to za konieczne. Zakończenie delegowania może być spowodowane ustaniem przesłanek uzasadniających uprzednie delegowanie policjanta.
W myśl natomiast art. 37 ustawy o Policji policjantowi można powierzyć pełnienie obowiązków służbowych na innym stanowisku w tej samej miejscowości na czas nieprzekraczający 12 miesięcy; w takim przypadku uposażenie policjanta nie może być obniżone. Cytowany przepis wskazuje maksymalny okres powierzenie policjantowi wykonywania obowiązków służbowych, natomiast faktyczna długość tego okresu, tak jak w- przypadku delegowania, zależna jest od bieżących potrzeb służby i może ustać z upływem czasu, na który nastąpiło powierzenie obowiązków, bądź przed jego upływem, gdy w ocenie właściwego przełożonego jego kontynuowanie nie będzie celowe.
W tym miejscu należy zaznaczyć, iż zarówno delegowanie, jak i powierzenie pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku nie jest sprawą osobową policjanta polegającą na zmianie stosunku służbowego. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 roku w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 2269) sprawami osobowymi są sprawy związane z nawiązaniem, zmianą i rozwiązaniem stosunku służbowego oraz wynikającymi z jego treści prawami i obowiązkami policjantów. Ponadto jak wynika z § 3 ust. 3 rozporządzenia sprawy osobowe załatwia się na piśmie w formie rozkazu personalnego, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.
Wskazać jednak należy, iż sam rozkaz personalny może być decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 KPA w sytuacji, gdy dotyczy np. nawiązania, zmiany bądź rozwiązania stosunku służbowego. Są również rozkazy personalne niebędące decyzjami administracyjnymi, lecz aktami władczymi o charakterze wewnętrznym, za pomocą których właściwy przełożony realizuje władztwo wynikające z podległości służbowej - wobec podwładnych w stosunku do niego funkcjonariuszy.
Rozkaz personalny o delegowaniu funkcjonariusza do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Policji lub w innej miejscowości, niezależnie od tego czy jest wydany na wniosek policjanta, czy też z urzędu nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 KPA. Jest on formą polecenia służbowego, wydanego przez właściwego przełożonego wobec podwładnego, którego kompetencja do wydawania takich nakazów wynika z faktu pełnienia określonej funkcji.
Powyższe stwierdzenie znajduje również odzwierciedlenie w wyrokach sądów administracyjnych. Skoro dany rozkaz personalny jest aktem oddelegowania, to mieści się on w granicach dyspozycyjności policjanta. Jest aktem władczym o charakterze wewnętrznym, wynikającym z podległości służbowej. Akty czasowego delegowania policjanta nie są decyzjami administracyjnymi, od których przysługuje odwołanie, zatem nie mają do nich zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15.12.2009 r. sygn. akt IISA/Wa 1471/09, wyrok NSA z dnia 29.09.2010 r. sygn. akt OSK 498/10).
Taki sam pogląd ugruntowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych w zakresie charakteru rozkazu personalnego wydanego na podstawie art. 37 ustawy o Policji.
Analogicznie jak w przypadku rozkazu personalnego dotyczącego delegowania funkcjonariusza wskazuje się, że rozkaz taki również nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 KPA. Jest to akt władczy o charakterze wewnętrznym, wynikającym z podległości służbowej funkcjonariusza, niepodlegający zaskarżeniu w trybie administracyjnym ani sądowym (por. wyrok NSA z dnia 21.02.2019 r. sygn. akt l OSK 465/17).
Zarówno ustawa o Policji jak i przepisy wykonawcze do ustawy w sposób wyraźny określają rodzaje orzeczeń, od których przysługuje prawo odwołania do organu wyższej instancji. Wśród tych rozstrzygnięć nie znalazło się rozstrzygnięcie dotyczące delegowania funkcjonariusza do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Policji lub w innej miejscowości na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o Policji, jak również rozstrzygnięcie dotyczące powierzenia pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku na podstawie art. 37 ustawy o Policji, gdyż rozkazy te nie powoduje zmiany statusu prawnego funkcjonariusza. Zmiana taka zachodzi bowiem w drodze decyzji o mianowaniu na stanowisko służbowe, przeniesieniu oraz zwolnieniu ze stanowiska.
Delegowanie jak również powierzenie pełnienia obowiązków służbowych należy do wyłącznej sfery wewnątrz służbowej. Stanowi potwierdzenie jednego z podstawowych elementów stosunku służbowego, jakim jest zwiększona dyspozycyjność funkcjonariusza. Pozwala zachować pełną mobilność tej formacji w taki sposób, aby móc sprawnie i szybko reagować na zmieniające się okoliczności w służbie".
Niespornie rozkazem personalnym nr 326 z dnia 9 kwietnia 2024 roku Komendanta Powiatowego Policji w [...] P.G. został zwolniony ze służby w Policji z dniem 9 kwietnia 2024 roku na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji ze stanowiska [...] [....] z siedzibą w [...] Wydziału [....] Komendy Powiatowej Policji w [....]. Strona pokwitowała jego odbiór w dniu 9 kwietnia 2024 roku. Od powyższej decyzji Pan P.G., w ustawowo określonym terminie nie wniósł odwołania do organu II instancji. Decyzja stała się ostateczna i prawomocna. Ponadto w związku ze zmianą przepisów (które weszły w życie z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2024 roku) dotyczących uposażenia policjantów, tj. zmianą kwoty bazowej (zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. d Ustawy budżetowej na rok 2024 z dnia 18 stycznia 2024 roku (Dz. U. z 2024 r. poz. 122) kwotę bazową dla żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy ustalono w wysokości 2088,77 zł.) oraz ustaleniem stawki dodatku za posiadany stopień w postaci mnożników kwoty bazowej, rozkazem personalnym nr 328 z dnia 9 kwietnia 2024 roku Komendanta Powiatowego Policji w [...] podwyższono P.G. – [...] [....] z siedzibą w [...] Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...] dodatek funkcyjny !l kategorii do kwoty 1590,- (jeden tysiąc pięćset dziewięćdziesiąt) złotych miesięcznie od dnia 15 stycznia 2024 roku do dnia 4 kwietnia 2024 roku, tj. do dnia do którego był delegowany i miał powierzone obowiązki służbowe na stanowisku Zastępcy Naczelnika Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...].
Prawidłowo więc Komendant Wojewódzki Policji w Rzeszowie przyjął, iż od rozkazu personalnego wydanego w sprawie delegowania (skrócenia delegowania) funkcjonariusza do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Policji lub w innej miejscowości na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o Policji, jak również od rozstrzygnięcia dotyczącego powierzenia (zwolnienia z powierzenia) pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku na podstawie art. 37 ustawy o Policji, do organu wyższej instancji nie przysługuje odwołanie.
Decyzja w zakresie cofnięcia dodatku funkcyjnego II kategorii jak i przyznania dodatku służbowego jest konsekwencją przywołanego wcześniej rozstrzygnięcia o odwołaniu z delegacji.
Zgodnie z art. 100 ustawy o Policji uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia.
Jednocześnie ustawa wskazuje w art. 104 ust. 2, że policjantowi pełniącemu służbę lub obowiązki na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym przysługuje dodatek funkcyjny. Natomiast w art. 104 ust. 3 ustawodawca wskazał, iż na stanowiskach innych niż wymienione w ust. 2 policjant za należyte wykonywanie obowiązków służbowych może otrzymywać dodatek służbowy.
Kwestie dodatku służbowego i funkcyjnego zostały sprecyzowane również w § 8 i § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego.
W myśl § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia dodatek funkcyjny przyznaje się policjantowi na czas pełnienia przez niego służby lub obowiązków na stanowisku służbowym uprawniającym do tego dodatku. Natomiast wysokość dodatku funkcyjnego na stanowiskach kierowniczych została określona w § 8 ust. 4 rozporządzenia.
W związku z tym, iż P.G. przestał pełnić z dniem 5 kwietnia 2024 roku obowiązki służbowe na stanowisku kierowniczym, tj. Zastępcy Naczelnika Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...], koniecznym było cofnięcie mu dodatku funkcyjnego II kategorii. Art. 104 ust. 2 ustawy o Policji, jednoznacznie i wprost wskazuje komu taki dodatek przysługuje, tj. policjantowi pełniącemu służbę lub obowiązki na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym.
Skoro zatem rozkazem personalnym nr 323 z dnia 4 kwietnia 2024 roku P.G. został odwołany z delegowania i pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku kierowniczym, Komendant Powiatowy Policji w [...] był zobligowany przepisami prawa do cofnięcia mu dodatku funkcyjnego II kategorii i przyznaniu dodatku służbowego w związku z zajmowaniem stanowiska [....].
Dodatek służbowy jest dodatkiem określonym w art. 104 ust. 3 ustawy o Policji. Stosownie do tego przepisu na stanowiskach innych niż kierownicze lub samodzielne policjant za należyte wykonywanie obowiązków służbowych może otrzymywać dodatek służbowy.
Kryteria, wedle których organ określa wysokość dodatku służbowego określone zostały w § 9 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Pierwsze kryterium ma postać maksymalnej kwoty dodatku służbowego. Stosownie do § 9 ust. 1 zdanie drugie ww. rozporządzenia wysokość dodatku (przyznawanego po raz pierwszy, jak również dodatku po podwyższeniu) nie może przekroczyć 50% podstawy wymiaru, składającej się z sumy uposażenia zasadniczego i dodatku za stopień odpowiadający zajmowanemu stanowisku służbowemu. Drugie kryterium, wynikające z § 9 ust. 2 cyt. rozporządzenia ma. charakter uznaniowy i stanowi, iż przyznanie dodatku służbowego oraz jego wysokość uzależnia się od oceny wywiązywania się przez policjanta z obowiązków oraz realizacji zadań i czynności służbowych, ze szczególnym uwzględnieniem ich charakteru i zakresu oraz rodzaju i poziomu posiadanych przez policjanta kwalifikacji zawodowych.
Jednocześnie należy przypomnieć, iż przejawem podległości służbowej funkcjonariusza jest pozostawienie jego przełożonemu decyzji o mianowaniu na określone stanowisko służbowe i ewentualne przyznanie w określonej kwocie dodatku służbowego. Oznacza to, że decyzja ta jest uznaniowa. Zatem przełożonemu właściwemu w sprawach osobowych przysługuje prawo wyboru stosownych rozwiązań w zakresie kształtowania polityki kadrowej i nie ciąży na nim obowiązek realizacji oczekiwań policjanta odnośnie jego roszczeń finansowych.
W tym zakresie Sąd w całości podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Pozostałe kwestie podnoszone w skardze i wcześniej w odwołaniu nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Niespornie bowiem rozkaz personalny nr 323 o odwołaniu z delegowania został wydany, opatrzono do rygorem natychmiastowej wykonalności, został on również doręczony skarżącemu 15 kwietnia 2024 r.
Komendant Wojewódzki Policji w Rzeszowie w uzasadnieniu decyzji wskazał, że KPP wyjaśnił, iż w zaskarżonym rozkazie personalnym znajduje się oczywista omyłka pisarska polegająca na wpisaniu w jego uzasadnieniu - zdanie drugie "...w Wydziale [....] KPP w [...]" zamiast "w Wydziale [...] KPP w [...]" oraz wskazał, iż błędna jest data "4 kwietnia 2024 roku" jako data wydania decyzji oraz odwołania P.G. z delegowania i powierzenia pełnienia obowiązków służbowych ze stanowiska Zastępcy Naczelnika Wydziału [...] Komendy Powiatowej w [...]. Właściwą datą powinien być dzień 5 kwietnia 2024 roku, gdyż to w ten dzień organ i instancji dowiedział się o zatrzymaniu P.G. przez Wydział w [....] i podjął w jego sprawie stosowne decyzje.
Sąd podziela stanowisko Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie, że skarżący musiał mieć świadomość, iż w związku z przedstawieniem mu zarzutów przez prokuraturę zostanie zwolniony z powierzenia pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku Zastępcy Naczelnika Wydziału [...] Komendy Powiatowej w [...], a co za tym idzie zostanie mu cofnięty dodatek funkcyjny.
Ponadto jak wynika z raportu o zwolnienie ze służby w Policji z dnia 8 kwietnia 2024 roku P.G. jako zajmowane stanowisko wskazał [...] Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...]. Również w rozkazie personalnym nr 326 z dnia 9 kwietnia 2024 roku Komendanta Powiatowego Policji w [...], jako zajmowane stanowisko wskazany został [...] [...] z siedzibą w [...] Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...] i od tego rozkazu personalnego i od tego rozkazu personalnego strona nie wniosła odwołania. Takie samo stanowisko zostało wskazane w świadectwie służby z dnia 9 kwietnia 2024 roku.
Mając powyższe na uwadze skarżący w dniu zwolnienia ze służby w Policji, tj. w dniu 9 kwietnia 2024 roku miał wiedzę, iż został zwolniony ze stanowiska [...] [...] z siedzibą w [...] Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...] oraz że nie pełni już obowiązków służbowych na stanowisku kierowniczym, tj. Zastępcy Naczelnika Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...].
Reasumując, zgodnie z art. 104 ust. 2 ustawy o Policji policjantowi pełniącemu służbę lub obowiązki na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym przysługuje dodatek funkcyjny. Skoro zaś skarżący został odwołany z delegowania i powierzenia pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku kierowniczym, od których to decyzji odwołanie nie przysługuje, Komendant Powiatowy Policji w [...] zobligowany był na podstawie przepisów ustawowych oraz resortowych do cofnięcia P.G. dodatku funkcyjnego II kategorii.
Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącego z zeznań świadków zawarte w skardze jako niedopuszczalne w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 106 § 3 P.p.s.a.).
Dołączone do skargi dokumenty zostały zaliczone w poczet dowodów, nie miały one jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI