II SA/RZ 141/24

II SA/Rz 141/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/
Jolanta Kłoda-Szeliga
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2024 poz 145
art. 39 ust. 1, ust. 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
art. 71 § 1, art. 313 § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi K. W. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z dnia 27 listopada 2023 r. nr 2465 w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych - skargę oddala -
Uzasadnienie
II SA/Rz 141/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi K.W. (dalej: "skarżąca") jest rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie (dalej: "KWP") z 27 listopada 2023 r. nr 2465 wydany w przedmiocie zawieszenia wyżej wymienionej w czynnościach służbowych.
W podstawie prawnej organ wskazał art. 39 ust. 1, art. 39c ust. 1 pkt 3, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r. poz. 171 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej: "k.p.a.").
Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy w dniu 9 listopada 2023 r. do Komendanta Powiatowego Policji w [...] wpłynęła informacja, że Prokuratura Regionalna w [...] w ramach śledztwa sygn. akt [...] przedstawiła policjantce K.W. zarzut, że w dniu 15 maja 2023 r. jako funkcjonariusz Policji, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i osobistej, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wręczyła korzyść majątkową osobie pełniącej funkcję publiczną za poświadczenie nieprawdy w karcie zdrowia pacjenta, tj. o czyn z art. 229 § 3 kk w zb. z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 § 1 kk. Wskazano ponadto, że prokurator zastosował wobec wyżej wymienionej środki zapobiegawcze.
W tych okolicznościach Komendant Powiatowy Policji w [...], działając z urzędu, rozkazem personalnym nr 549 z dnia 9 listopada 2023 r. zawiesił [....] K.W. w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy od dnia następnego po dniu doręczenia przedmiotowej decyzji. Jako podstawę prawną wskazał art. 39 ust. 1, art. 39a ust. 1 pkt 6 lit. c, art. 39b, art. 39c ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 i ust. 4 ustawy o Policji.
K.W. złożyła odwołanie od ww. rozkazu zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego w postępowaniu dyscyplinarnym i administracyjnym w sprawie zwolnienia ze służby w Policji, podanie błędnej podstawy prawnej z ustawy o Policji, naruszenie przepisów prawa procesowego oraz prawa administracyjnego poprzez brak skutecznych argumentów prawnych i faktycznych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz bezzasadne nadanie rygoru natychmiastowego wykonania decyzji. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, nakazanie Komendantowi rozpoznania wniosku formalnego o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego, stwierdzenie nieważności decyzji w całości oraz zawieszenie toczącego się postępowania administracyjnego - dyscyplinarnego do czasu zakończenia postępowania karnego.
KWP w Rzeszowie nie uwzględnił odwołania i wskazanym na wstępie rozkazem personalnym z 27 listopada 2023 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu przytoczył treść art. 39 ust. 1 ustawy o Policji , wskazując, że decyzja o zawieszeniu policjanta nie jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego, lecz ma charakter obligatoryjny. Organ wyjaśnił, że ustawodawca nie uzależnił dopuszczalności zawieszenia w czynnościach służbowych od stwierdzenia w postępowaniu karnym winy policjanta, co do popełnienia zarzucanych mu czynów, czy też od oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym, lecz od samego faktu wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Zawieszenie w czynnościach służbowych jest instytucją służącą szybkiemu odsunięciu policjanta od bieżącego wypełniania zadań w organach Policji, na wypadek gdyby okazało się, że przestał on spełniać wymogi stawiane policjantowi i przyjął naganną postawę względem obowiązującego prawa, uzasadniającą wykluczenie go z ram organizacyjnych służby publicznej.
W przedmiotowej sprawie nie ulegało wątpliwości, że K.W. przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego określonego w art. 229 § 3 kk w zb. z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 § 1 kk. Ponadto Prokurator zastosował środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych oraz poręczenie majątkowe. Organ wyjaśnił, że wyżej wymieniona została zawieszona w czynnościach służbowych przez Prokuratora w dniu zatrzymania przez Biuro Spraw Wewnętrznych Policji i doprowadzeniu do Prokuratury, gdzie przedstawiono jej zarzut, tj. 8 listopada 2023 r. Ten środek zapobiegawczy stosowany jest w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego. Podstawową przesłanką jego zastosowania w świetle k.p.k. jest dobro postępowania.
Organ zauważył, że inne przesłanki stanowią podstawę zastosowania przez Prokuratora środka zapobiegawczego, a inne przesłanki stanowią podstawę wydania rozstrzygnięcia na mocy art. 39 ust. 1 ustawy o Policji. Wyjaśnił, że o ile zastosowanie środka zapobiegawczego ma charakter fakultatywny, to zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych na mocy art. 39 ustawy o Policji ma charakter obligatoryjny. Zastosowanie przez Prokuratora środka zapobiegawczego nie zwalnia organu z obowiązku zawieszenia policjanta na mocy art. 39 ustawy o Policji w czynnościach służbowych. KWP stwierdził zatem, że wydanie zaskarżonego rozkazu personalnego przez KPP było działaniem do którego przełożony był ustawowo zobligowany.
Odnosząc się do argumentów odwołania wyjaśnił, że decyzję o zawieszeniu w czynnościach służbowych organ podjął w związku z tym, że wymieniona przestała spełniać wymogi stawiane policjantom i przyjęła naganną postawę względem obowiązującego prawa. Zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych nie koliduje w jakimkolwiek stopniu z obowiązującą w postępowaniu karnym zasadą domniemania niewinności. Instytucja zawieszenia nie przesądza w żaden sposób o winie policjanta w postępowaniu karnym. Wyjaśnił także, że postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ww. policjantki ze służby w Policji oraz postępowanie dyscyplinarne stanowią odrębne postępowania i nie pozostają w związku z postępowaniem w sprawie zawieszenia funkcjonariuszki w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy.
Ponadto sprawne wykonywanie obowiązków służbowych przez każdego policjanta opiera się za zaufaniu społecznym, podbudowanym szczególnymi wymogami, tj. niekaralnością, nieposzlakowaną opinią, zdyscyplinowaniem, praworządnością, gotowością do przestrzegania ustanowionych standardów etycznych oraz dbałością o dobre imię Policji. Dlatego też przedłożenie dobra służby, jako interesu publicznego nad interes skarżącej zostało dokonane zasadnie. Jako słuszne organ uznał zawieszenie skarżącej w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego. Argumenty strony ocenił jako bezzasadne. Nadto zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy o Policji decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu.
K.W. reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata P.O. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na wyżej opisany rozkaz personalny i zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2 i art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy o Policji przez wydanie względem skarżącej zawieszenia w czynnościach służbowych w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym w sytuacji, gdy rzetelna analiza materiału dowodowego, oraz przepisów prawa prowadzi do wniosku, że:
a) nie było i nie ma podstaw do stosowania względem skarżącej żadnych środków, w tym wypadku zawieszenia w czynnościach;
b) sam zarzut Prokuratora jest oczywiście chybiony i nie stanowi żadnej podstawy do stosowania względem skarżącej żadnych środków. Nie ma żadnego prawomocnego wyroku Sądu w tym przedmiocie. Organy sprzecznie z prawem, same we własnym zakresie nie poczyniły żadnych ustaleń faktycznych. Poprzestały tylko i wyłącznie na tym, że skoro Prokurator postawił zarzut, to konsekwencją tego jest zawieszenie skarżącej w czynnościach. Takie postępowanie jest niedopuszczalne, godzi w gwarantowane Konstytucją prawa i wolności obywatelskie skarżącej.
2. naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - przez zawieszenie skarżącej w czynnościach przez organy, w sytuacji, gdy wydane rozkazy personalne wywołują ogromne skutki prawne i faktyczne względem skarżącej, albowiem ich dalszą konsekwencją jest zwolnienie w/w ze służby, w dodatku z rygorem natychmiastowej wykonalności. Do czasu wydania i ewentualnego skazania prawomocnym wyrokiem karnym nie powinny być stosowane żadne środki. Oczywistym jest, że to sąd karny, nie organ administracji, jest uprawniony do dokonywania ocen oraz wywodów prawnych w zakresie stosowania przepisów Kodeksu Karnego, czego organ nie dostrzegł.
3. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 6 i art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 105 k.p.a., mające wpływ na wynik sprawy przez brak podania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skutecznych argumentów prawnych i faktycznych wydanego rozstrzygnięcia - co czyni zasadnym zarzut, że wydana decyzja jest dotknięta dowolnością.
Brak podjęcia przez organy jakichkolwiek działań prawnych, czy też faktycznych mających na celu rozpoznanie istoty niniejszej sprawy spowodował naruszenie naczelnej zasady procesu administracyjnego – zasady prawdy materialnej oraz zasady rzetelnego procesu administracyjnego.
Skoro przeciwko skarżącej nie zakończyło się postępowanie przygotowawcze, ani sądowe, na chwilę obecną brak jest podstaw do ferowania przez organy wyroku karnego, bowiem kompetencja ta jest zastrzeżona dla sądu karnego.
Wobec powyższego skarżąca zawnioskowała o uchylenie zaskarżonych rozkazów personalnych organów obu instancji i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, ewentualnie stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego organów obu instancji, ze względu na zaistnienie przesłanek z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W odpowiedzi na skargę KWP w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 15.02.2024 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu, tj. postanowienia KPP w [...] nr 4/2024 z 18 stycznia 2024 r. o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego na okoliczność udowodnienia, że postępowanie dyscyplinarne wobec niej zostało prawomocnie zawieszone. Skarżąca zwróciła się również z wnioskiem by Sąd wystąpił o informację do Komendanta Powiatowego Policji w [...], względnie do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie dotyczącą wskazanego przez nią z imienia i nazwiska innego policjanta na okoliczność udowodnienia, że funkcjonariusz ten w tej samej sprawie został zatrzymany, ma postawione zarzutu, a Komendant w związku z brakiem prawomocnego wyroku skazującego nie wszczynał żadnego postępowania dyscyplinarnego, administracyjnego ani żądnego innego oraz na okoliczność udowodnienia, że w przedmiotowej sprawie wobec skarżącej naruszono w stopniu oczywistym konstytucyjną i ustawową zasadę równości wobec prawa i zasadę sprawiedliwości społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem legalności czyli zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.).
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."), stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów należy stwierdzić, że nie mogła ona zostać uwzględniona, bowiem zaskarżony rozkaz personalny i poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 9 listopada 2023 r. o zawieszeniu skarżącej w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy, nie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 145.), który był podstawą wydania obu tych rozkazów, policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące.
W przypadku uregulowanym w art. 39 ust. 1 ustawy o Policji, zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych jest zatem obligatoryjne, na co wskazuje użyte przez ustawodawcę sformułowanie "policjanta zawiesza się". Dopuszczalność zawieszenia policjanta w wykonywaniu przez niego czynności służbowych uzależniona została od samego faktu postawienia zarzutów w postępowaniu karnym, nie zaś od stwierdzenia winy policjanta co do popełnionych czynów. Rozstrzygnięcie wydawane na podstawie art. 39 ust. 1 ma zatem charakter związany, a organowi nie został pozostawiony żaden margines swobody co do jego treści (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29.07.2014 r., II SA/Po 273/14, wyroki NSA z dnia 7.07.2016 r., I OSK 1429/15, z dnia 16.04.2021 r., III OSK 142/21).
W odróżnieniu od tego przepisu, w art. 39 ust. 2 ustawy o Policji przewidziano możliwość zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, nieumyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowania dyscyplinarnego, jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby - na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy.
Należy podkreślić, że w art. 39 ust. 1 ustawy o Policji nie zdefiniowano pojęcia "wszczęcie postępowania karnego" dlatego w tym zakresie należy odwołać się do uregulowań ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 37). Zgodnie z art. 71 § 1 k.p.k. za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego. Natomiast stosownie do art. 313 § 1 k.p.k., jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju.
Przepisy procedury karnej pozwalają zatem na uznanie, że wszczęcie postępowania karnego przeciwko osobie może mieć miejsce nawet już wówczas, gdy sporządzono takie postanowienie, ale jeszcze go nie wydano w rozumieniu art. 71 § 1 k.p.k. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów zawiera wskazanie podejrzanego, dokładne określenie zarzucanego mu czynu i jego kwalifikacji prawnej (art. 313 § 2 k.p.k.).
Jak podkreśla się w orzecznictwie, celem zawieszenia w czynnościach służbowych jest konieczność natychmiastowego odsunięcia od codziennych zajęć służbowych z uwagi na dobro postępowania prowadzonego przeciwko niemu (karnego lub dyscyplinarnego) lub dobro służby. Osoba, która jest podejrzana o popełnienie czynu karalnego, nie tylko pogarsza obraz służby publicznej, ale też naraża tę służbę na kolejne szkody, jakie wynikają z faktu rażącego naruszenia wysokich wymogów stawianych funkcjonariuszom publicznym (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21.04.2022 r., III SA/Łd 892/21. Każdy policjant, aby mógł skutecznie wykonywać obowiązki służbowe musi bowiem pozostawać poza wszelkimi podejrzeniami o jakiekolwiek zachowania sprzeczne z prawem. Już samo wszczęcie przeciwko policjantowi postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, a zatem co do spełnienia jednego z obligatoryjnych warunków, jakimi musi wykazać się każdy policjant zainteresowany dalszym pozostaniem w służbie (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16.01.2020 r., IV SA/Wr 431/19).
Należy też podkreślić, że art. 39 ust. 1 ustawy o Policji nie jest przepisem procedury karnej, ale przepisem prawa administracyjnego. Tymczasem podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 2 i art. 87 Konstytucji oraz Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności powiązane są z naruszeniem zasady domniemania niewinności, która obowiązuje w postępowaniu karnym. Tym samym nie mogły one odnieść zamierzonego rezultatu. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 10.11.2017 r., I OSK 70/16, transponowanie w procesie interpretacji przepisów ustawy o Policji uregulowań należących do postępowania karnego musi odbywać się z uwzględnieniem specyfiki służby, a także celu zawieszenia.
Nie jest też rolą organu administracji badanie prawidłowości i skuteczności czynności procesowych podejmowanych przez organ ścigania w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego, czy też analizowanie okoliczności popełnienia przestępstwa przez funkcjonariusza. Jeżeli organ administracji – Komendant powziął pochodzącą od prokuratora wiadomość o prowadzeniu postępowania przeciwko skarżącej, podejrzanej o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, to obowiązany był zastosować art. 39 ust. 1 ustawy o Policji. O stosowaniu lub nie ww. przepisu w rozpoznawanej sprawie nie mogą też decydować okoliczności nie dotyczące osoby skarżącej - fakt, czy w przypadku popełnienia przez innych funkcjonariuszy przestępstw umyślnych ściganych z oskarżenia publicznego również są oni zawieszani w czynnościach służbowych przez właściwych Komendantów. Z tych też powodów Sąd oddalił wniosek dowodowy pełnomocnika skarżącej o dołączenie informacji dotyczącej funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w [...] – [...] I.C., na okoliczność że został on w tej samej sprawie zatrzymany i przedstawiono mu zarzuty, a nie został zawieszony w czynnościach służbowych.
Na legalność zaskarżonej decyzji nie ma też wpływu fakt zawieszenia prowadzonego wobec skarżącej postepowania dyscyplinarnego, wobec tego, że zawieszenie w czynnościach służbowych, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o Policji nie jest powiązane z prowadzonym na podstawie rozdziału 10 tej ustawy postępowaniem dyscyplinarnym, lecz z postępowaniem karnym prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi.
Z wszystkich tych względów – Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.