II SA/Rz 141/22

II SA/Rz 141/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Maria Mikolik
Paweł Zaborniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2008/22 - Wyrok NSA z 2025-03-21
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77, art. 80, art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 29 ust. 1 pkt 14, art. 29 ust. 2 pkt 2, art. 71 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi J. S. i B. S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 27 grudnia 2021 r. nr OA.7721.14.3.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy budynku gospodarczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 28 czerwca 2021 r. nr PINB.VIII.051.15/1.2020; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżących J. S. i B. S. solidarnie kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B. S. i J. S. (zwani dalej: Skarżącymi) jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (zwany dalej: PWINB, Organem odwoławczym, Organem II instancji) z dnia 27 grudnia 2021 r. nr OA.7721.14.3.2021 w przedmiocie umorzenia w całości postępowania w przedmiocie legalności budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w K.
Na podstawie akt administracyjnych Sąd ustalił, że w dniu 20 października 2020 r. na działce o nr [...] w K. przeprowadzono czynności kontrolne, a następnie w dniu 27 maja 2021 r. oględziny, w trakcie których ustalono, że w części północnej ww. nieruchomości wybudowano parterowy budynek gospodarczy o wymiarach około 6 m x 5 m. Budynek jest konstrukcji drewnianej, obity blachą. Został zlokalizowany w odległości zmiennej wynoszącej około 8,50 m od ogrodzenia z działką nr [...] i około 17 m od posadowionego na tej działce budynku mieszkalnego oraz około 8 m od granicy działki nr [...] (stanowiącej drogę).
W trakcie postępowania administracyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej zwany: PINB, Organem I instancji) ustalił, że budynek ten służy do składowania sprzętu i maszyn rolniczych.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia 28 czerwca 2021 r. nr PINB.VIII.051.15/1.2020 umorzył w całości postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku B. S. i J. S. w przedmiocie legalności budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] (w części północnej, około 8 m od granicy działki nr [...]) w K.
W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie kontroli i oględzin oraz zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie ustalił, iż budowa przedmiotowego budynku była legalna i została zrealizowana zgodnie z zaakceptowanym zgłoszeniem. W ocenie Organu niepodważalny jest fakt legalności wybudowania przedmiotowego budynku, bowiem powstał on w oparciu o zgłoszenie zamiaru jego wykonania, wobec którego nie wniesiono sprzeciwu.
PINB wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe z przyczyn przedmiotowych oraz podmiotowych. Zdaniem Organu I instancji Skarżący posiadają w niniejszej sprawie jedynie interes faktyczny, natomiast nie posiadają interesu prawnego, opartego na konkretnych przepisach prawa materialnego. Zatem w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania mająca charakter podmiotowy, gdyż żądanie jego wszczęcia pochodziło od osób nie legitymujących się interesem prawnym.
Od powyższej decyzji B. S. i J. S. złożyli odwołanie, w którym zarzucili, że Organ I instancji błędnie uznał, że nie posiadają interesu prawnego i nie przysługuje im przymiot strony, w sytuacji, gdy budynki gospodarcze posadowione na działce nr [...] negatywnie oddziałują na ich nieruchomość; błędną ocenę stanu faktycznego polegającą na ustaleniu, iż budynki gospodarcze znajdujące się na działce nr [...] nie są użytkowane jako warsztat samochodowy, podczas gdy ze zdjęć dołączonych do wniosku wynika, że taka forma użytkowania była i nadal ma miejsce, co wpływa na negatywne funkcjonowanie ich nieruchomości w związku z uciążliwym oddziaływaniem ze strony nieruchomości sąsiada. Ponadto zarzucili, że Organ I instancji nie wykonał wytycznych wskazanych w decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 lutego 2021 r. nr OA.7721.14.3.2020 polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy; na przeprowadzeniu oględzin nieruchomości w sposób błędny, wyrywkowy i chaotyczny, ponownego nieuznania Skarżących za strony postępowania, podczas gdy było to już przedmiotem oceny Organu Il instancji, co w konsekwencji naruszyło zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Wobec powyższego Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy przez Organ odwoławczy ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 27 grudnia 2021 r. nr OA.7721.14.3.2021, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania B. S. i J. S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej zwana w skrócie: k.p.a.) uchylił w całości zaskarżoną decyzję i jednocześnie umorzył w całości postępowanie w przedmiocie legalności budowy budynku gospodarczego o wymiarach 6,12 m x 5,07 m zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w K.
Na wstępie PWINB w Rzeszowie po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego przez Organ I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu w całości z umorzeniem postępowania Organu I instancji w całości.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowy budynek został wykonany na podstawie zgłoszenia dokonanego w dniu [...] grudnia 2013 r. nr [...] do Starosty [...] przez E. G. (ojca P. G.), budowy budynku gospodarczego - blaszaka o konstrukcji drewnianej, wym. 6 m x 5 m - całość pow. 30 m². Szkielet - belki drewniane 14 cm x 14 cm skręcone śrubami. Dach dwuspadowy - krokwie 7 cm x 14 cm. Boki budynku oraz dach pokryte blachą falistą. Budynek przeznaczony do składowania narzędzi i maszyn rolniczych.
PWINB wskazał, że rozpatrując odwołanie przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, tj. rozprawę administracyjną mającą na celu ustalenie m.in. ustalenie funkcji przedmiotowego obiektu. Podczas rozprawy ustalono, że przedmiotowy obiekt posiada wymiary 6,12 m x 5,07 m, jest konstrukcji drewnianej z ociepleniem z wełny mineralnej, obity z wewnątrz i zewnątrz blachą, dach dwuspadowy konstrukcji drewnianej, obity z zewnątrz blachą, wewnątrz płytą OSB. Od strony działki nr ewid. [...] posiada wrota o wymiarach 3,05 x 2,52 m, po przeciwnej stronie obiekt posiada drzwi o wymiarach 0,96 m x 2,02 m. W obiekcie znajduje się otwór o wymiarach 2,31 x 2,16 m wypełniony roletą oraz okno o wymiarach 1,30 x 0,68 m od strony południowej. Obiekt posadowiony jest na posadzce betonowej wyłożonej płytkami. Wysokość budynku w szczycie wynosi 5,15 m. W obiekcie znajdują się narzędzia, maszyny oraz urządzenia, tj. ciągnik, prostownik, urządzenie do wyważania kół, piaskarka kabinowa, podnośnik. Organ II instancji wskazał, że dokonano również pomiaru usytuowania obiektu na działce do ogrodzenia usytuowanego pomiędzy działką nr ewid. [...] (własności B. i J. S.) i działką P. G. oraz pomiaru do ogrodzenia usytuowanego od strony drogi. Odległość obiektu od naroża północno-zachodniego do ogrodzenia od strony działki nr [...] wynosi 9,13 m, od naroża południowo-zachodniego do w/w ogrodzenia wynosi 8,98 m, odległość od naroża północno-zachodniego do ogrodzenia od strony drogi wynosi 7,74 m. Według oświadczenia P. G. przedmiotowy budynek powstał w 2014 r. na podstawie zgłoszenia dokonanego do Starosty [...]. Budynek został wybudowany przez ojca E. G. Aktualnie P. G. jest właścicielem nieruchomości nr ewid. [...] od połowy 2019 r. Przedmiotowy obiekt użytkuje jako budynek gospodarczy, natomiast w budynku składuje maszyny potrzebne do gospodarstwa. Przedmiotowy obiekt jest budynkiem gospodarczym i jest użytkowany jako budynek gospodarczy (do przechowywania sprzętu i maszyn służących gospodarstwu).
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. 2020 r. poz. 1333 z późn. zm.; dalej zwana w skrócie: u.P.b.) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 ww. ustawy. Odstępstwa od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę określono w art. 29-31 u.P.b. i są to jedyne wyjątki od tej zasady. W art. 29 ust. 1 u.P.b. został zawarty katalog obiektów i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę za to wymagających zgłoszenia zgodnie z art. 30 u.P.b. Organ II instancji podkreślił, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a u.P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolnostojących parterowych budynków gospodarczych, o powierzchni zabudowy do 35 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki.
PWINB wyjaśnił, że w dniu dokonania zgłoszenia zamiaru wykonania przedmiotowego budynku gospodarczego, tj. w dniu 5 grudnia 2013 r. obowiązywały przepisy zawarte w ustawie z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409). Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt I lit. a ww. ustawy pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m², przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m.
Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie budowa budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w K. wykonana została legalnie, na podstawie zgłoszenia dokonanego w oparciu o art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym na dzień 5 grudnia 2013 r. Wymiary budynku nieznacznie różnią się od tych wskazanych w zgłoszeniu, jednakże powierzchnia zabudowy dalej mieści się w wymaganych 35 m².
Końcowo Organ odwoławczy wskazał, że stanowisko Organu I instancji, zgodnie z którym przedmiotowa sprawa podlega umorzeniu również z przyczyn podmiotowych, tj. z uwagi na to, że Skarżący nie posiadają przymiotu stron postępowania w niniejszej sprawie jest nieprawidłowe. B. i J. S., jako właściciele sąsiedniej nieruchomości (działka nr [...]) posiadają w przedmiotowym postępowaniu przymiot strony zgodnie z art. 28 k.p.a.
Przedmiotowy budynek gospodarczy powstał legalnie w oparciu o przyjęte bez sprzeciwu zgłoszenie Staroście [...]. Dokonanie zmiany sposobu użytkowania legalnie wybudowanego obiektu jest możliwe przy zachowaniu przez właściciela wymagań określonych w art. 71 u.P.b. W razie samowolnej zmiany sposobu użytkowania właściciel naraża się na konsekwencje wynikające z art. 71a u.P.b., jednak zgromadzone w prowadzonym postępowaniu oraz przedkładane przez Skarżących dowody nie pozwalają na uznanie, że w przedmiotowym budynku prowadzona jest działalność inna niż niezawodowe prace warsztatowe, czy też przechowywanie materiałów, narzędzi, sprzętu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, B. S. i J. S. zarzucili naruszenie:
1. przepisów postępowania które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwagi na niedostateczne zbadanie materiału dowodowego sprawy, a w szczególności bezpodstawne pominięcie przez Organ zdjęć z których wynika, że budynki gospodarcze znajdujące się na działce nr [...], są użytkowane jako warsztat samochodowy oraz budynki te są samowolą budowalną, gdyż przekraczają powierzchnię zabudowy pow. 35 m², a w przedmiotowej sprawie uczestnik dokonał jedynie zgłoszenia na jeden budynek gospodarczy do 35 m², a także błędne ustalenia, że uczestnik prowadzi działalność gospodarczą na działce nr [...], gdy w rzeczywistości na tej działce posadowiony jest jego dom mieszkalny, którego adres wskazał on jako korespondencyjny dla swojej firmy, przy czym prawdziwa działalność gospodarcza odbywa się na sąsiedniej działce będącej przedmiotem postępowania, tj. nr [...];
b) art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niepełny, z zaniechaniem odniesienia się do fotografii ukazujących, że budynki posadowione na działce nr [...] służą jako warsztat samochodowy, a nie jako jeden budynek gospodarczy i prowadzona jest w nim działalność niezawodowa, a także nie odniesienie się w uzasadnieniu do faktu, iż z dołączonych zdjęć wynika większa powierzchnia zabudowy niż ustalono w zaskarżonej decyzji;
c) art. 79 k.p.a. polegający na jego zastosowaniu w przedmiotowej sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych Organu, a dokonane przez PWINB zawiadomienie o przeprowadzaniu rozprawy administracyjnej, dało Uczestnikowi czas na ukrycie swojej działalności gospodarczej, a także częściowe rozebranie elementów konstrukcyjnych budynków posadowionych na działce nr [...];
d) art. 105 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie w całości postępowania, gdy w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do wydania merytorycznej decyzji stwierdzającej, że Uczestnik wybudował na działce na [...] budynki, które są samowolą budowlaną oraz dokonał samowolnej zmiany sposobu ich użytkowania.
2. Przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 48 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1a u.P.b., w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 2013 r., tj. w dniu złożenia zgłoszenia przez ojca Uczestnika, polegające na ich niezastosowaniu w sytuacji, gdy wzniesione na działce budynki gospodarcze przekraczają powierzchnię powierzchnię 35 m², a więc są samowolną budowlaną;
b) art. 71 i art. 7 § 1a u.P.b. ,poprzez ich niezastosowanie, gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Uczestnik zmienił samowolnie sposób użytkowania budynków z przeznaczenia do składowania narzędzi i maszyn potrzebnych do prowadzenia prac rolnych, o czym mowa we wniosku zgłoszenia robot budowlanych, na w pełni wyposażony i funkcjonujący warsztat samochodowy, w którym świadczone są zarobkowe usługi w ramach działalności gospodarczej pod firmą "A.";
c) § 51, 113, 122, 147, 180 i 236 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065; dalej zwane w skrócie: Rozporządzeniem MI) polegające na ich pominięciu przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy, w sytuacji funkcjonowania warsztatu samochodowego, podczas gdy Organ był zobowiązany sprawdzić, czy spełnia on wymogi techniczne określone w ww. przepisach Rozporządzenia MI.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 28 czerwca 2021 r. nr PINB.VIII.051.15/1.2020; o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów tj. zdjęć i filmów znajdujących się na nośniku DVD, wykonanych w okresie od 2019 r. do chwili obecnej, wydruku map z portalu Geoportal.gov.pl.
W uzasadnieniu skargi, Skarżący wskazali, że Organ nieprawidłowo ustalił stan faktyczny przedmiotowej sprawy. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest oparte jedynie o analizę zgłoszenia dokonanego przez E. G. - ojca P. G. - oraz przeprowadzoną rozprawę administracyjną. Organ wziął pod uwagę pisemne wyjaśnienia Uczestnika jednak całkowicie pominął pisemne wyjaśnienia złożone przez Skarżących w toku postępowania przed Organami obu instancji, a także argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji PINB z dnia 28 czerwca 2021 r. Zdaniem Skarżących, Organ pominął zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci zdjęć dołączonych do akt sprawy na nośniku CD, które wykonywane były przez Skarżących w okresie od 2019 r. do chwili obecnej. Ze zdjęć wynika jednoznacznie, że posadowione na działce nr [...] położonej w K., budynki gospodarcze są użytkowane jako warsztat samochodowy oraz budynki te są samowolą budowalną, gdyż łączna ich powierzchnia przekracza powierzchnię zabudowy pow. 35 m². Skarżący podnieśli, że to na Organie ciążył obowiązek zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego.
Skarżący wyjaśnili, że w październiku 1998 r. kupili działkę nr [...], z myślą o budowie domu mieszkalnego. Działka ta graniczyła z działką nr [...] będącą wówczas własnością rodziców, a w okresie późniejszym brata Skarżącej P. G. Budowę domu rozpoczęli w 1999 r., a wprowadzili się do niego w 2002 r., jednak na działce nr [...] zaczęła się degradacja ogrodu i pojawiały się kolejne budynki i szopy, które budował P. G. Pomimo wnoszonych sprzeciwów, działalność P. G. stawała się bardziej uciążliwa, a nielegalne działania i prace w ww. budynkach zaczęły się nasilać. Skarżący podnieśli, że z budynków tych wypływają na teren ich działki różne płyny, oleje, ponieważ jest ona położona poniżej terenu, co skutkuje tym, że rośliny umierają, ponadto w wyniku braku miejsca do zawracania samochodów naprawianych w warsztacie ich brama wyjazdowa, kilkukrotnie była uszkodzona przez te pojazdy. Naprawa pojazdów odbywa się nie tylko w budynkach warsztatowych, ale także na zewnątrz przed warsztatem oraz na drodze osiedlowej, która jest bardzo wąska. Hałas wewnątrz i na zewnątrz budynków jest na tyle uciążliwy że słychać go przy zamkniętych oknach w domu. Kierowane w późnych godzinach nocnych światła samochodów w okna są oślepiające. Spaliny, konserwacje i lakierowanie samochodów również jest w znacznym stopniu odczuwalne są nie tylko na zewnątrz, ale i wewnątrz domu.
Skarżący wyjaśnili, że z dokumentu CEiDG wynika, że w 2013 r. P. G. założył działalność gospodarczą pod firmą "A.". Działalność ta nie jest jednak mobilna i nie jest wykonywana pod adresem wskazanym w rejestrze.
Skarżący wyjaśnili, że P. G. otrzymał w dniu 10 kwietnia 2020 r. od Wójta Gminy [...] decyzję pozytywną ustalająca warunki zabudowy. Od powyższej decyzji Skarżący wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu, które decyzją z dnia 12 maja 2020 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Następnie od ww. decyzji SKO Skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (WSA) skargę. Wyrokiem z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt Il SA/Rz 711/20, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO w Przemyślu i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...].
Skarżący podnieśli, że PINB w [...] nie podjął ponownie postępowania, wobec powyższego wnieśli oni ponaglenie do PWINB w Rzeszowie, który zobowiązał Organ I instancji do odniesienia się do złożonego wniosku. PINB w [...] w dniu 26 listopada 2020 r. wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Następnie PWINB w Rzeszowie decyzją z dnia 17 lutego 2021 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji. P. G. po przeprowadzonej kontroli złożył do PINB w [...] oświadczenie o rozbiórce budynku i postawieniu wolnostojącej wiaty, co nie jest zgodne ze stanem faktycznym, gdyż budynek nie został rozebrany, rozebrana została jedynie tylna ściana i została zasłonięta plandeką. Budynek ten posiada dwa okna i okno podnoszone na zawiasach nad bramą wjazdową, która pozwalała na wjazd samochodów większych gabarytów niż osobowe.
Skarżący podnieśli, że w niniejszym postępowaniu podczas rozprawy P. G. oświadczył, że budynki służą mu do gospodarstwa rolnego. Większość z urządzeń znajdujących się w budynku została z niego usunięta na czas kontroli. Po przeprowadzonej kontroli w listopadzie 2021 r., z dobudowanego budynku Uczestnik zdemontował okno nad bramą wjazdową i zamontował blachę, a w miejscu rozebrania ściany tylnej zamontował bramę roletową. Skarżący zarzucili, że Organ nie zwrócił uwagi na postawione ogrodzenie pełne blaszane, które zasłania bezpieczny wyjazd z ich posesji na drogę gminną oraz zgłaszaną przez nich zwiększoną akustykę odczuwalną w domu i na zewnątrz posesji, którą spowodowały blaszane budynki i blaszane ogrodzenie. Zdaniem Skarżących błąd w ustaleniach stanu faktycznego oraz nie odniesienie się do dostarczonych dowodów, spowodowało, że Organ zaskarżoną decyzją dokonał naruszeń przepisów prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. u.P.b., w brzmieniu obowiązującym dnia 5 grudnia 2013 r., a także art. 71 i art. 7 § 1a u.P.b. Ponadto Organ w sytuacji stwierdzenia, iż w tych budynkach prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci warsztatu samochodowego powinien sprawdzić, czy spełnia on normy ujęte w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, tj.: efektywny system wentylacji odprowadzający spaliny na zewnątrz budynku - zgodnie z § 51 i § 147 Rozporządzenia, systemy wodno-kanalizacyjne - zgodnie z § 113 i następne oraz § 122 i następne, instalację elektryczną i pneumatyczną umożliwiającą podłączenie narzędzi o określonych napięciach/parametrach - zgodnie z § 180 Rozporządzenia, wyjścia ewakuacyjne - zgodnie z § 236 Rozporządzenia MI.
W odpowiedzi na skargę, PIWNB w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jako zasadna, została przez Sąd uwzględniona w całości.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Sprawa ze skargi B. S. i J. S. została rozpoznana przez WSA w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. z uwagi na wniosek Organu zawarty w odpowiedzi na skargę, a poparty przez Strony skarżące w ich piśmie procesowym z dnia 17 lutego 2022 r.
Skarga w niniejszej sprawie została uwzględniona bowiem rozstrzygnięcia Organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów o postępowaniu wyjaśniającym w administracji w postaci art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w związku z przepisami prawa materialnego regulującymi obowiązki organów nadzoru architektoniczno-budowlanego w zakresie kontroli przestrzegania przez inwestorów przepisów u.P.b., w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy określony za pomocą art. 105 § 1 K.p.a.
Uchylone przez Sąd decyzje PINB i PWINB zawierają rozstrzygnięcia o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku B. S. i J. S. w przedmiocie legalności budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce o numerze ewid. [...] w K. PWINB ustalił jego wymiary na 6,12 m x 5,07 m. Zakończone przed PWINB postępowanie zostało wszczęte na wniosek stron skarżących z dnia 28 kwietnia 2020 r., a więc jeszcze przed dodaniem do u.P.b. art. 53a ust. 1 i art. 72a - przepisów przewidujących wszczęcie postępowań w sprawach legalności robót budowalnych i zmiany sposoby użytkowania obiektu wyłącznie z urzędu.
W swym wniosku strony skarżące wyraźnie podkreśliły konieczność wszczęcia postępowania kontrolnego wyjaśniającego legalność obiektów gospodarczych posadowionych na działce o nr. [...] w K. należącej do uczestnika postępowania P. G. W uzasadnieniu w/w wniosku zwrócono uwagę na to, że na działce o nr. [...] został wybudowany budynek gospodarczy, który prawdopodobnie został zgłoszony. Strony wyraźnie też zaznaczyły, że do tego budynku został dobudowany drugi budynek gospodarczy przyłączony do pierwszego o przybliżonej kubaturze, co spowodowało przekroczenie parametrów powierzchni budynku na zgłoszenie to jest 35 m². Skarżący w podaniu inicjującym postępowanie, podnosili więc kwestie rozważenia przez organy nadzoru zgodności z prawem dwóch obiektów gospodarczych na w/w działce, co w konsekwencji spowodowało wyznaczenie granic sprawy administracyjnej.
Rozpatrując niniejszą skargę należało w pierwszej kolejności zwrócić uwagę w kontekście określonych wnioskiem granic sprawy administracyjnej, że zarówno decyzja PINB jak również decyzja PWINB w swych sentencjach zawierają rozstrzygnięcia dotyczące wyłącznie jednego z obiektów gospodarczych, które obejmował wyżej opisany wniosek. Decyzje zarówno w osnowie również w uzasadnieniu nie poruszają choćby zdaniem tematu związanego z podniesionym przez strony wnioskujące drugim z obiektów o przeznaczeniu gospodarczym, w myśl wniosku dobudowanym do wcześniej powstałego budynku gospodarczego. Kwestia ta nie została w żadnym ze swych aspektów oceniona przez Organ odwoławczy, pomimo że strony postępowania wyraźnie podnosiły nielegalność dwóch obiektów na działce P. G., zarówno na etapie wszczęcia postępowania w administracyjnego, jak również w odwołaniu wniesionym od decyzji PINB w [...]. W uzasadnieniu odwołania pisze się m.in., iż do budynku wzniesionego na zgłoszenie został dobudowany drugi budynek o przybliżonej kubaturze, co łącznie spowodowało przekroczenie powierzchni budynków dopuszczonych na zgłoszenie w prawie budowlanych. Ponadto, według Stron w obu budynkach prowadzona jest uciążliwa dla nich działalność gospodarcza w postaci warsztatu samochodowego. Jednocześnie, w żadnym z rozstrzygnięć Organy nie zawarły ewentualnej informacji o tym, że w powyższym zakresie prowadzone jest przed organami nadzoru architektoniczno-budowlanego odrębne postępowanie skoncentrowane tylko wyłącznie na kwestii prawnej poprawności drugiego ze objętych żądaniem obiektów gospodarczych.
Sąd dostrzegł, że wobec tego obiektu były prowadzone wyłącznie czynności wyjaśniające przez PINB, czego dowodzi przede wszystkim protokół oględzin terenu działki z dnia 27 maja 2021 r. W jego treści ustalono, iż na działce o nr. [...] w K. znajduje się wiata o konstrukcji drewnianej, ściany i dach obity blachą. Od strony wschodniej plandeką. Obiekt od strony północnej nie posiada ściany. Wymiary zewnętrzne to
6,12 x
5,50 m, wysokość
4,10 m. Zgodnie z zapisami protokołu, wiata służy do przechowywania narzędzi i maszyn rolniczych. Jednocześnie, jej właściciel oświadczył do protokołu, że przedmiotową wiatę zrealizował 2020 r., a z uwagi, że wiata ma powierzchnię mniejszą niż 35 m², to zamiaru jej realizacji nie zgłaszał do organów administracji architektoniczno-budowlanej. Dodano także, że wiata została zrealizowana celem przechowywania w niej narzędzi i maszyn rolniczych; służy celom gospodarczym. Dokładną datę powstania "wiaty", podał P. G. w piśmie z dnia 27 października 2020 r. określając ją na dni : 22 – 27 października 2020 r. Oświadczono w tym piśmie, że wiata jest potrzebna do prowadzenia działalności rolniczej.
Do w/w protokołu PINB z dnia 27 maja 2021 r. załączono zdjęcia tego obiektu, które wraz z pozostałymi dowodami, nie pozwalają na potwierdzenie wyrażonej w protokole oceny pracownika PINB w [...] o tym, że właściciel działki o nr [...] w K. wzniósł obiekt mogący być zakwalifikowany jako wiata. Otóż znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia w/w obiektu świadczą o tym, że jest on konstrukcyjnie związany z obiektem gospodarczym wybudowanym w 2014 r. na podstawie zgłoszenia. O tym powiązaniu świadczy obraz mocowania ściany zewnętrznej "wiaty" z drzwiami oraz powiązanie konstrukcji dachu z istniejącym obiektem. Dokonując takiej klasyfikacji nie wyjaśniono w szczególności czy obiekt ten wspiera się na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny wiaty, zaś przedłożone zdjęcia dowodzą oparcia się na konstrukcji istniejącego obiektu gospodarczego, co z kolei może prowadzić do wniosku o możliwości wykonania wiaty nie będącej wiatą wolnostojącą. Obrazy utrwalone w trakcie oględzin nasuwają też istotne wątpliwości co do tego, czy jeżeli obiekt ten stanowi wiatę, to czy jest wiatą wolnostojącą jak określił ją inwestor w piśmie z dnia 27 października 2020 r.
Zebrany materiał dowodowy nie został w sposób wymagany przepisami K.p.a. oceniony w skontrolowanych decyzjach pod kątem zgodności z obowiązującym prawem budowy obiektu uznanego w przez pracownika PINB za "wiatę" o przeznaczeniu gospodarczym, co świadczy o naruszeniu wyżej wymienionych przepisów o postępowaniu wyjaśniającym mogącym prowadzić do naruszenia zastosowanego w sprawie art. 105 § 1 K.p.a. Innymi słowy, nie przekonano do bezprzedmiotowości postępowania w pełnych granicach sprawy administracyjnej, wyznaczonych treścią zgłoszonego przez Skarżących żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, skoro nie wypowiedziano się na temat drugiego z obiektów kwestionowanych przez wnioskodawców postępowania.
Niezależnie od powyższych uchybień Sąd zauważył, że w deklarowanym przez inwestora czasokresie wzniesienia opisanego obiektu (22 – 27 października 2020 r.), roboty uznane za budowę wiaty nie były w pełni wolne od administracyjnoprawnej reglamentacji.
Otóż zarówno przed nowelizacją u.P.b. dokonaną dnia 19 wrześniu 2020 r. (zob. art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.), jak również po tej nowelizacji, pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wolnostojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m². Jednakże, ustawodawca wyraźnie wymaga od inwestora przed rozpoczęciem budowy wiaty wolnostojącej dokonania zgłoszenia. Do tego wniosku prowadzi niebudząca wątpliwości treść art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 u.P.b. przed podaną zmianą u.P.b., jak również po zmianie – zob. art. 29 ust. 1 pkt 14 u.P.b. Powyższe przepisy dotyczyły/ą wiat wolnostojących, a więc takich które nie opierają się na istniejących obiektach budowlanych. Wiat wolnostojących jak i pozostałych obejmuje zwolnienie z obowiązku posiadania pozwolenia na budowę i dokonania zgłoszenia z art. 29 ust. 2 pkt 2 u.P.b. (przed nowelizacją zwolnienie to wynikało z art. 29 ust. 1 pkt 2c u.P.b.), jednakże pod warunkiem, że są one sytuowane na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub działce przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe. W niniejszej sprawie nie zgromadzono informacji o tym, czy działka uczestnika postępowania spełniałaby warunki określone w treści art. 29 ust. 2 pkt 2 u.P.b. Wobec tego tym bardziej należało oczekiwać od Organów obu instancji wiążącej wypowiedzi na temat pominiętego obiektu, który miał zostać wybudowany przez P. G. w 2020 r.
Kolejne dostrzeżone w ramach kontroli zaskarżonej decyzji PWINB uchybienie dotyczy nieprawidłowości w ocenie materiału dowodowego dokonanej przez Organy obu instancji w zakresie związanym z rzeczywistym sposobem użytkowania obiektu gospodarczego w ustalonych przez PWINB wymiarach : 6,12 m x 5,07 m, zlokalizowanego na działce o nr. [...] w K., a wniesionego w 2014 r. na podstawie zgłoszenia, dokonanego przez poprzednika prawnego P. G.
Zostało wykazane w toku postępowania, iż tak charakteryzowany obiekt powstał na podstawie zgłoszenia dokonanego w Starostwie Powiatowym w [...] dnia [...] grudnia 2013 r. przez E. G. W zgłoszeniu tym, złożonym na podstawie art. 29 i 30 u.P.b., opisano zamierzenie budowlane jako budynek gospodarczy, blaszak o konstrukcji drewnianej. Budynek ten przeznaczony miał być do składowania narzędzi i maszyn potrzebnych do prowadzenia prac rolnych. W myśl § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 poz. 1225 ze zm.), budynek gospodarczy to obiekt nie przeznaczony do zawodowego wykonywania prac warsztatowych, co tym samym wyklucza możliwość wykorzystania budynku gospodarczego objętego zgłoszeniem do prowadzenia działań zarobkowych polegających na serwisowaniu pojazdów samochodowych. Nie jest tu kwestionowane, że aktualny właściciel działki i obiektu P. G. prowadzi działalność gospodarczą o nazwie "A.", o czym świadczy dokument wygenerowany z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej, znajdujący się w aktach Organu odwoławczego.
PINB w [...] w swej decyzji w ogóle nie odniósł się do podnoszonych przez stronę skarżąca okoliczności dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie naprawy i serwisowania pojazdów samochody przez wyżej wymienionego we wzniesionych obiektach, natomiast PWINB stwierdza w swej decyzji, że zgromadzone w prowadzonym postępowaniu oraz przedkładane przez skarżące strony dowody nie pozwalają na uznanie, że w przedmiotowym budynku prowadzona jest działalność inna niż niezawodowe prace warsztatowe czy też przechowywanie materiałów, narzędzi i sprzętu rolniczego. Wg Organu odwoławczego załączony przez Skarżących wydruk z CEiDK wskazuje jedynie, że P. G. prowadzi pod adresem [...] na innej działce - o nr ewid. [...] - działalność gospodarczą o nazwie : A.
Zdaniem Sądu, Organy obu instancji nadzoru architektoniczno-budowlanego błędnie oceniły przedkładane w toku postępowania przez strony skarżące dowody w postaci wydrukowanych zdjęć terenu działki o nr [...] w obszarze zabudowanym spornymi obiektami budowlanymi, od strony nieruchomości skarżących stron. Chodzi tu o zdjęcia załączone do wniosku o wszczęcie postępowania oraz o zdjęcia wydrukowane z płyty przedłożonej przy piśmie z dnia 29 października 2021 r. Zdjęcia te wbrew ocenie PWINB potwierdzają konsekwentnie podnoszone zarzuty stron skarżących, bowiem wyraźnie dokumentują prowadzenie w opisywanych tu obiektach gospodarczych działalności polegającej na obsłudze (serwisowaniu) pojazdów samochodowych. Znacząca ilość zdjęć przedstawiających w różnych porach roku zaparkowane przed wjazdem do obiektów P. G. liczne pojazdy samochodowe, osoby obsługujące te pojazdy, pojazdy znajdujące się przed wjazdem jak i wewnątrz obiektów gospodarczych, w tym pojazdy na podnośniku, prowadzi do odmiennych wniosków niż te, do których doszedł PWINB. Są one jednoznacznie zbieżne z twierdzeniami Skarżących o prowadzeniu przez ich sąsiada warsztatu samochodowego, oraz co ważne, także z przedmiotem działalności gospodarczej P. G. Organ odwoławczy dał wiarę wyłącznie dowodom przeprowadzonym w trakcie kontroli administracyjnej i oględzin terenu działki uczestnika postępowania. Mają rację strony skarżące, że uczestnik postępowania mając wiedzę o dokładnym terminie kontroli i oględzin organów mógł zawczasu przygotować swe obiekty, dostosowując je do deklarowanego w zgłoszeniu sposobu użytkowania, aby uniknąć grożącej mu odpowiedzialności administracyjnej. Organ odwoławczy nie wyjaśnił konkretnych przyczyn, dla których nie dał wiary dowodom z licznych zdjęć oferowanych przez strony skarżące i jednocześnie nie zweryfikował ich twierdzeń o prowadzeniu działalności gospodarczej w kwestionowanych obiektach w taki sposób, który wykluczałby ewentualność ich dostosowania do deklarowanego sposoby użytkowania. O tym, że P. G. mógł podejmować próby ukrycia prowadzonej na jego działce działalności zawodowej przed widokiem osób trzecich, świadczą te zdjęcia z akt sprawy, na których widać rozwieszoną przed oboma obiektami gospodarczymi plandekę zakrywającą drzwi wjazdowe. Według Sądu, ilość i jakość zdjęć złożonych przez strony była na tyle wysoka i znacząca, a tym samym jednoznaczna co do oceny aktywności prowadzonej w/w obiektach, że wniosków płynących z ich analizy nie można było zbagatelizować jak uczynił to Organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Jeżeli PWINB pomimo tych obrazów miał wątpliwości co do sposobu użytkowania obiektów na potrzeby działalności gospodarczej, to mógł skorzystać z takich środków dowodowych, które pozwalałby te wątpliwości wyjaśnić (np. dowód z zeznań świadków – użytkowników nieruchomości sąsiadujących z terenem działki P. G.). Natomiast podanie w CEiDK przez przedsiębiorcę informacji o adresie miejsca prowadzenia działalności gospodarczej nie przekreśla możliwości prowadzenia jej w innymi miejscu niż deklarowany, tj. na działce o nr [...]. Tym bardziej, że działalność gospodarcza zgłoszona przez P. G. zakłada mobilność, czyli możliwość przemieszczania się w celu świadczenia usług serwisowych. Wnioski płynące z analizy dowodów w postaci kopii zdjęć działki o nr [...], nie mogły być obojętne dla wyniku sprawy z uwagi na obowiązywanie przepisów o samowolnej zmianie sposobu użytkowania obiektów budowalnych.
Sąd nie przeprowadzał wnioskowanego przez strony dowodu z obrazów (zdjęć i filmów) znajdujących się na płycie DVD załączonej do skargi i do pisma procesowego, ponieważ zdjęcia przedstawiające działkę uczestnika postępowania i prowadzonej tam działalności, zostały nadesłane do WSA w ramach akt sprawy administracyjnej. Postępowanie dowodowe sądu administracyjnego ma w myśl art. 106 § 3 P.p.s.a. wyłącznie charakter uzupełniający wobec dowód zebranych przez organ administracji.
Reasumując, stwierdzone uchybienia w zakresie przepisów K.p.a. o postępowaniu wyjaśniającym – art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. - stosowanymi wraz z przepisami prawa materialnego dotyczącymi obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wiat nie będących wiatami wolnostojącymi na działce niezabudowanej budynkiem mieszkalnym i nie przeznaczonych pod budownictwo mieszkalne (art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 i art. 30 u.P.b.), obowiązku dokonania zgłoszenia staroście zamiaru budowy wiaty wolnostojącej o pow. do 35 m² (art. 29 ust. 1 pkt 14 u.P.b.), obowiązku dokonania zgłoszenia zamiaru zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (art. 71 ust. 1 i 2 u.P.b.), mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy ukształtowany przez Organy na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w postaci umorzenia postępowania administracyjnego.
Ponownie rozpatrując wniosek o zbadanie legalności zabudowy działki, Organy zobowiązane będą rozpatrzyć go w pełnych jego granicach określonych treścią wniosku o wszczęcie postępowania, wypowiadając się o legalności nie tylko zgłoszonego obiektu gospodarczego, ale też wszystkich kwestionowanych przez strony robót budowalnych, tj. o : 1) budowie obiektu zakwalifikowanego przez PINB i inwestora jako wiata, 2) zmianie sposobu użytkowania obiektu gospodarczego z rolnego na działalność zawodową, polegającą na prowadzeniu na działce o nr [...], mobilnego serwisu samochodowego, przy uwzględnieniu dokonanej przez Sąd oceny zebranego materiału dowodowego – art. 153 P.p.s.a.
Z tych powodów orzeczono jak w sentencji wydanego wyroku na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Natomiast o kosztach postępowania przed WSA orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. obejmując nimi wpis sądowy w wysokości 500 zł, należny z tytułu wniesionej skargi do WSA na decyzję PWINB.