II SA/RZ 1398/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Rzeszowie uchylił decyzję SKO w części dotyczącej daty końcowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że prawomocny wyrok sądu powszechnego o stałym stopniu niepełnosprawności powinien być uwzględniony.
Skarżący B.W. kwestionował decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na czas określony, powołując się na prawomocny wyrok sądu powszechnego stwierdzający stały stopień niepełnosprawności brata. Organy administracji utrzymały decyzję w mocy, uznając, że nowsze orzeczenie ZUS o terminowej niepełnosprawności jest decydujące. WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję w części, podkreślając moc wiążącą prawomocnego wyroku sądu powszechnego i naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa.
Sprawa dotyczyła świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego B.W. z tytułu opieki nad bratem P.W. Wójt Gminy M. przyznał świadczenie do 31 maja 2027 r., opierając się na orzeczeniu Lekarza Orzecznika ZUS z maja 2024 r. Skarżący odwołał się, wskazując na wyrok Sądu Rejonowego w T. z listopada 2022 r., który stwierdził stały stopień niepełnosprawności brata. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, argumentując, że orzeczenie ZUS jest nowsze i odzwierciedla aktualny stan zdrowia, a wyrok sądu powszechnego nie jest "nowym orzeczeniem" w rozumieniu ustawy o świadczeniu wspierającym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wiąże inne sądy i organy administracji (art. 365 § 1 k.p.c.). Choć orzeczenia o niepełnosprawności mogą być zmieniane (klauzula rebus sic stantibus), wyrok Sądu Rejonowego w T. stwierdzający stały stopień niepełnosprawności, wydany na podstawie ustawy o rehabilitacji, jest wiążący. Sąd zauważył, że orzeczenie ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji może być wydane tylko terminowo, co nie wyklucza jednak istnienia ustalonego przez sąd powszechny stałego stopnia niepełnosprawności. WSA uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy, abstrahując od wyroku sądu powszechnego i naruszając zasadę zaufania obywatela do państwa oraz zasadę sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty końcowej świadczenia, nakazując przyznanie go na stałe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocny wyrok sądu powszechnego wiąże inne sądy i organy administracji i powinien być uwzględniony, nawet jeśli istnieje późniejsze, terminowe orzeczenie ZUS.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił moc wiążącą prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych (art. 365 § 1 k.p.c.). Wyrok stwierdzający stały stopień niepełnosprawności, choć wydany na podstawie innej ustawy, potwierdza stan prawny, który powinien być respektowany. Organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym, abstrahując od skutków wyroku sądu powszechnego i naruszając zasadę zaufania obywatela do państwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.w. art. 63 § ust. 1, ust. 2, ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Przepisy te regulują kontynuację świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych po wejściu w życie nowej ustawy, w tym w przypadku wydania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
k.p.c. art. 365 § § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 3 § pkt 21 lit. e
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.r.z.s. art. 3 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
u.r.z.s. art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
u.r.z.s. art. 6b § ust. 1 – 3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
u.r.z.s. art. 5
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
u.e.r.f.u.s. art. 13 § ust. 5
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepisy te określają zasady orzekania o niezdolności do samodzielnej egzystencji, wskazując, że może być ona orzekana tylko na okres nie dłuższy niż 5 lat, z pewnymi wyjątkami.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 67
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] listopada 2022 r. o stałym stopniu niepełnosprawności brata skarżącego powinien być uwzględniony przy ustalaniu terminu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym, abstrahując od skutków wyroku sądu powszechnego. Naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i zasady sprawiedliwości społecznej przez błędne zastosowanie przepisów prawa.
Odrzucone argumenty
Orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2024 r. jest nowsze i odzwierciedla aktualny stan zdrowia, a zatem powinno stanowić podstawę do ustalenia terminu świadczenia. Wyrok Sądu Rejonowego w T. nie jest "nowym orzeczeniem" w rozumieniu art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, a zatem nie wpływa na termin ważności orzeczenia ZUS.
Godne uwagi sformułowania
orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej zasada zaufania obywatela do państwa zasada sprawiedliwości społecznej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa
Skład orzekający
Elżbieta Mazur-Selwa
przewodniczący sprawozdawca
Karina Gniewek-Berezowska
członek
Maria Mikolik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście świadczeń związanych z niepełnosprawnością i kolizji różnych typów orzeczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji orzeczenia sądu powszechnego o stałym stopniu niepełnosprawności z terminowym orzeczeniem ZUS w kontekście przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów przejściowych i kolizję różnych orzeczeń, co jest częstym problemem praktycznym. Podkreśla znaczenie prawomocnych wyroków sądów powszechnych i zasad konstytucyjnych w postępowaniu administracyjnym.
“Wyrok sądu ważniejszy niż ZUS? WSA rozstrzyga o świadczeniu pielęgnacyjnym.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 1398/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2025-02-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-10-31 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/ Karina Gniewek-Berezowska Maria Mikolik Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję w części Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1429 art. 63 ust. 1, ust. 2, ust. 3 Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym Dz.U. 2024 poz 323 art. 3 pkt 21 lit. e Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik WSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 3 września 2024 r. nr SKO.405.ŚR.1060.450.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie daty końcowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Uzasadnienie Przedmiotem skargi B.W. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 3 września 2024 r. nr SKO.405.ŚR. 1060.450.2024, wydana w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr OPS 8252/237/2/2024.ŚP, Wójta Gminy M. (dalej: "Wójt" lub "organ i" instancji"), działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 1, art. 2 pkt 2, art 17 ust. 1-4, art. 20, art. 23, art. 24, art. 32 ust. 1d ustawy z dnia 28 listopada 2Q03r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.; dalej: "u.ś.r.") w zw. z art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429; dalej: "u.ś.w."), przyznał skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem P.W., w kwocie 2988,00 zł miesięcznie, na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2027 r. W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, że zgodnie z orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Nr [...] z dnia [...] maja 2024 r., P.W. jest osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to zostało wydane do 31 maja 2027 r., a niepełnosprawność istnieje od urodzenia. \ Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji, kwestionując ją w zakresie terminu końcowego, na jaki zostało przyznane świadczenie. Wskazał, że orzeczenie z dnia 13 maja 2024 r., które stanowiło podstawę przyznania świadczenia ma charakter terminowy, jednak organ nie wziął pod uwagę wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] listopada 2022 r. sygn. akt [...] o zaliczeniu brata do grona osób niepełnosprawnych z orzeczonym stopniem niepełnosprawności na stałe, który w jego ocenie powinien zostać uwzględniony przy wydawaniu decyzji na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. W związku z powyższym skarżący wniósł o zmianę wydanej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia na stałe. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 3 września 2024 r., SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium wskazało, że skarżący, stosownie do treści art. 63 ust. 3 u.ś.w., spełnił warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych, tj. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Skarżący miał bowiem przyznane uprzednio prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zatem w jego przypadku pozostaje spełniony warunek tzw. kontynuacji prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a przy tym uzyskał nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, tj. orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS Nr [...] z dnia [...] maja 2024 r., które stanowiło podstawę wydania decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że wskazywane przez skarżącego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności brata, które ma postać ww. wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] listopada 2022 r. nie stanowi nowego orzeczenia o jakim mowa w art. 63 ust. 3 u.ś.r., gdyż takim będą wyłącznie orzeczenia wydane po dacie wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym (konkretnie jej art. 63 ust.3), czyli po dacie 1 stycznia 2024 r. Ponadto orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS Nr [...] z dnia [...] maja 2024 r. jest orzeczeniem późniejszym od wyroku Sąd Rejonowego w T. z dnia [...] listopada 2022 r. w przedmiocie orzeczenia znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe i to ono oddaje aktualny stan zdrowia osoby niepełnosprawnej i zakres koniecznej jej pomocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zarzucił wydanym w sprawie decyzjom błędną interpretację prawa odnośnie końcowej daty przyznania prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, naruszenie art. 24 ust. 4 u.ś.r. oraz art. 63 ust. 1-3 u.ś.w., a także naruszenie zasady praw nabytych, która zakłada, że istniejące prawa jednostki są chronione i nie mogą zostać cofnięte lub zmienione retroaktywnie przez późniejsze przepisy prawne, wnosząc o ich zmianę i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na stałe. W uzasadnieniu skargi podniósł, że wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] listopada 2022 r. sygn. akt [...] dotyczył odwołania P.W. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania od Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim w Rzeszowie, natomiast orzeczenie nr [...] z dnia [...] maja 2024 r. jest orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS. Są to więc dwa różniące się orzeczenia jeśli chodzi o datę końcową przyznania znacznego stopnia niepełnosprawności, wydane przez dwie niezależne od siebie instytucje upoważnione do wydawania orzeczeń o niepełnosprawności, które w ocenie skarżącego są tak samo ważne. Zdaniem skarżącego zastosowanie w tym przypadku powinien znaleźć art. 24 ust. 4 u.ś.r., ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na stałe. Jak również wyjaśnił, po raz pierwszy nabył świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad bratem w 2019 r., a następnie w 2022 r. do dnia 31 maja 2024 r., zatem w tym przypadku występuje kontynuacja świadczenia. W ocenie skarżącego organy błędnie interpretują przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym, gdyż art. 63 ust. 3 u.ś.w. odnosi się do orzeczeń o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności, których termin ważności upłynął. Natomiast ww. orzeczenie Sądu Rejonowego w T. jest wydane na stałe, a zatem termin jego ważności nie upłynął. Zdaniem Skarżącego, skoro przepisy nie przewidują sytuacji kiedy orzeczenie jest wydane przez dwie niezależne instytucje, należy rozstrzygnąć na korzyść strony. Skarżący zwrócił również uwagę, że brat nad którym sprawuje opiekę, jest osobą niepełnosprawną od urodzenia, a obowiązek zapewnienia opieki nad taką osobą spoczywa na państwie i to dożywotnio, a nie jedynie do 31 maja 2027 r. Wydane decyzje naruszają zatem również przepis art. 67 Konstytucji RP, stanowiący o prawie do zabezpieczenia społecznego. Ponadto skoro ww. wyrok Sądu przyznał bratu znaczny stopień niepełnosprawności na stałe, to nabył również prawo do opieki na stałe, które nie może zostać cofnięte lub zmienione przez późniejsze przepisy prawne czy niższe rangą orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że P.W. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawność na czas określony, ale nie powoduje to automatycznie pozbawienia go prawa do świadczenie, a jedynie wymaga poddania się badaniu po upływie okresu ważności orzeczenia. Stwierdził, że najprawdopodobniej stan zdrowa wyżej wymienionego na tyle nie uległ zmianie, że Lekarz Orzecznik, którego orzeczenie nie zostało zakwestionowane, uznał że koniecznym jest po 31 maja 2027 r. weryfikacja stanu zdrowa osoby niepełnosprawnej. SKO wskazało, że nie było podstaw do kwestionowania treści tego orzeczenia, a przy tym jest orzeczeniem aktualnym i późniejszym niż ustalenia zawarte w wyżej przywołanym wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 3 września 2024 r., nr SKO.405.ŚR.1060.450.2024 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy M. wydaną dnia 7 sierpnia 2024 roku, znak: OPS 8252/237/2/2024.ŚP w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym bratem P.W. Rozstrzygnięcie organu I instancji zakwestionował B.W. w zakresie daty końcowej przyznania prawa do tego świadczenia rodzinnego. Uważa on bowiem, iż z uwagi na zalegający w aktach sprawy wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] listopada 2022r. sygn. akt [...] o zaliczeniu jego niepełnosprawnego brata P.W. do grona osób niepełnosprawnych z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe, prawo do przedmiotowego świadczenia powinno być przyznane na stałe a nie na czas określony tj. do 31 maja 2027r. SKO nie podzieliło jego stanowiska i utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że w sprawie zaistniały warunki do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Prawidłowo Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023r. poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W świetle art. 63 ust. 3 w/w ustawy osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności", a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzekania o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Pan B.W. miał przyznane uprzednio prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zatem w jego przypadku warunek tzw. kontynuacji prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest spełniony. Bezspornie także skarżący uzyskał nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności tj. orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS Nr [...] z dnia [...].05.2024r. To orzeczenie na zasadzie art. 3 pkt 21 lit. e ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza znaczny stopień niepełnosprawności dla osoby go dotyczącej. Słusznie zatem – według Kolegium – organ I instancji zauważył, iż stosownie do treści art. 63 ust.3 ustawy o świadczeniu wspierającym, osoba nad którą skarżący sprawuje opiekę uzyskała nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i na jego podstawie przyznał B.W. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Słusznie też organ I instancji ocenił termin ważności tego orzeczenie, przyznając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 maja 2027 roku. Te bezsporne fakty wynikające z tych dokumentów determinują postępowanie tut. Kolegium, które wskazuje, iż w tej sytuacji prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało ustalone w sposób prawidłowo. Umknęło bowiem skarżącemu B.W. ze wskazywane przez niego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności brata P.W., które ma postać w/w wyroku SR w T. z dnia [...] listopada 2022r. nie jest nowym orzeczeniem w myśl art. 63 ust 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Nowym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności będą wyłącznie orzeczenia wydane po dacie wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym ( konkretnie jej art. 63 ust.3), czyli po dacie 1 stycznia 2024 roku. Po drugie – argumentowało Kolegium, orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS Nr [...] z dnia [...].05.2024r. jest orzeczeniem późniejszym od wyroku SR w T. z dnia [...] listopada 2022r. w przedmiocie orzeczenia znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, i to ono oddaje aktualny stan zdrowia osoby niepełnosprawnej i zakres koniecznej jej pomocy, a co jest istotą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jeżeli więc uprawniony do badania stanu zdrowia organ orzekający uznał, iż P.W. winien mieć orzeczony znaczny stopień niepełnosprawność na czas określony, to takie rozstrzygniecie należy zaakceptować i uznać wynikające z niego konsekwencje, w tym termin jego ważności. Sąd nie podziela stanowiska Kolegium o pominięciu – de facto – skutków prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] listopada 2022 r., [...]. Po pierwsze, jak wyjaśnił to WSA w Rzeszowie w prawomocnym wyroku z dnia 28 lutego 2023 r., II SA/R 223/23 zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm., dalej jako "k.p.c.") orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Na tle tego przepisu procedury cywilnej wskazuje się, że wynikająca z niego prawomocność materialna orzeczeń obejmuje nakaz przyjmowania, że w danej sytuacji stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z zawartego w orzeczeniu rozstrzygnięcia. Przepis art. 365 § 1 k.p.c. adresuje ten nakaz nie tylko do stron, ale i do sądu, który wydał orzeczenie oraz innych sądów, organów państwowych i organów administracji publicznej (por. np. wyrok SN 15 lutego 2007 r., sygn. akt II CSK 452/06, LEX nr 274151). Co istotne, wynikające z art. 365 § 1 k.p.c. związanie prawomocnym orzeczeniem sądu jest niezależne od tego, czy w ocenie innego sądu lub organu administracji publicznej, orzeczenie to jest wynikiem prawidłowej wykładni lub zastosowania prawa (por. np. wyrok SN z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt I PSKP 50/21, LEX nr 3421874). W art. 365 § 1 k.c. przewidziano moc wiążącą prawomocnych orzeczeń sądu. Jej swoistość wyraża się w tym, że wiąże także inne sądy i inne organy państwowe, w tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść orzeczenia sądu powszechnego, jeżeli jest ono prawomocne. Podmioty te są zatem związane faktem i treścią – ale tylko prawomocnego orzeczenia sądu. Sąd oczywiście zdaje sobie sprawę, że w kwestii orzekania o stopniu niepełnosprawności ma zastosowanie klauzula rebus sic stantibus i zmiana okoliczności może prowadzić do ustalenia odmiennego niż w wynikający z treści orzeczenia. W kontrolowanej sprawie wyrok Sądu rejonowego w T. z dnia [...] listopada 2022 r., [...] został wydany w rozpoznaniu odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, na podstawie przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.). Ustawa o rehabilitacji w przepisach art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1, art. 6b ust. 1 – 3 zawiera normę pozwalającą na ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Z art. 5 ustawy o rehabilitacji wynika także, że orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o: 1) całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2, i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 1a) niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności; 3) częściowej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 3, oraz celowości przekwalifikowania, o którym mowa w art. 119 ust. 2 i 3 ustawy wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Skarżący przedłożył organom oprócz opisanego wyroku Sądu Pracy z dnia [...] listopada 2022 r. także orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2024 r. stwierdzające, że brat skarżącego jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do dnia 31 maja 2027 r. Na podstawie przywołanego wyżej art. 5 pkt 1a ustawy o rehabilitacji jest ono równoznaczne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2024 r. jest ograniczone czasowo. Podstawą prawną jego wydania były przepisy art. 13 ust. 5 w zw. z art. 13 ust. 2 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1631) mające następujące brzmienie: 1. Przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się: 1) stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji; 2) możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne. 2. Niezdolność do pracy orzeka się na okres nie dłuższy niż 5 lat, z zastrzeżeniem ust. 3. 3. Niezdolność do pracy orzeka się na okres dłuższy niż 5 lat, jeżeli według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy przed upływem tego okresu. 3a. Jeżeli osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy przez okres co najmniej ostatnich 5 lat poprzedzających dzień badania lekarskiego brakuje mniej niż 5 lat do osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1, w przypadku dalszego stwierdzenia niezdolności do pracy orzeka się niezdolność do pracy na okres do dnia osiągnięcia tego wieku. 4. Zachowanie zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy. 5. W przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji. Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji mogło być tylko terminowe. Przepisy te w swojej literalnej treści nie przewidują możliwości wydania takiego orzeczenia na stałe. Dopuszczanie przez orzecznictwo w drodze wykładni możliwości ustalenia niezdolności d pracy czy niezdolności do samodzielnej egzystencji na stałe, nie zmienia w tym zakresie oceny Sądu (por. np. wyrok SN z dnia 12 maja 2021 r., IUSK P 20/21 i glosę doń Michała Sypniewskiego – dostępne w LEX). Rodzi to pytania o wzajemną relację pomiędzy orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności brata skarżącego na stałe, co wynika z wyroku Sądu Pracy w T. z dnia [...] listopada 2022 r., [...], a orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2024 r. stwierdzającym jego niezdolność do samodzielnej egzystencji do 31 maja 2027 r. Zdaniem Sądu oba te rozstrzygnięcia się nie wykluczają. Potwierdzają istnienie po stronie brata skarżącego znacznego stopnia niepełnosprawności. Oba zawierają informację o czasie, na który zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem Sądu skarżący może powoływać się na treść wyroku Sądu Pracy w T. z dnia [...] listopada 2022 r., [...] co do przyznania jego bratu znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Skarżący stosownie do treści art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym wystąpił o nowe orzeczenie w terminie i je uzyskał. Stan faktyczny w tej sprawie był specyficzny. Poprzednia decyzja SKO o przyznaniu skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z terminem do dnia 31 maja 2024 r. została wydana w dniu [...] października 2022 r., a więc przed wydaniem wyroku z dnia [...] listopada 2022 r., [...] przez Sąd Pracy w T. Tak więc po wydaniu poprzedniej decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego brat skarżącego uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Wykładnia przepisów art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym dokonana przez SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji abstrahuje od przywołanych tu okoliczności faktycznych i prawnych, naruszając także zasady konstytucyjne chroniące skarżącego. Sąd zwraca też uwagę na jedną ze składowych zasady demokratycznego państwa prawnego, którą jest zasada zaufania obywatela do państwa, wyrażająca się również w możności oczekiwania przez obywatela, aby organy państwa prawidłowo stosowały obowiązujące przepisy prawa, skoro zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającymi zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej przez błędne zastosowanie przepisów prawa względem skarżącego poprzez przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego na czas określony, czyli inny niż wynikało to z prawomocnego wyroku Sądu z dnia 24 listopada 2022 r. Wynikająca z zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, zasada zaufania obywatela do państwa wyraża się m.in. w możności oczekiwania przez obywatela, aby organy państwa prawidłowo stosowały obowiązujące przepisy prawa. Co więcej, zauważyć należy, że wskazana zasada stanowi dla obywateli gwarancję pewności ich sytuacji. Jak zaś podkreśla się w doktrynie gwarancja ta powinna być rozpatrywana z perspektywy zapewnienia obywatelowi bezpieczeństwa prawnego, zabezpieczenia socjalnego oraz bezpieczeństwa ekonomicznego. Jednocześnie to obowiązkiem państwa i jego organów jest stworzenie odpowiednich warunków do tego, aby obywatel ufał państwu. Zgodnie zaś z przyjmowanym w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego rozumieniem zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, ochronie konstytucyjnej podlegać musi zaufanie obywateli nie tylko do litery prawa, ale przede wszystkim do sposobu jego interpretacji przyjmowanej w praktyce stosowania prawa przez organy państwa. Nie ulega wątpliwości, że naruszenia prawa przez organy w procesie wykładni prawa prowadzi na naruszenia zasady zaufania obywatela do państwa. Taka sytuacja zaistniała w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne dla skarżącego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rzeczą Kolegium będzie więc uwzględnienie przedstawionego tu stanowiska Sądu i przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na stałe.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI