II SA/Rz 1393/21

II SA/Rz 1393/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Paweł Zaborniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
II GSK 523/22 - Wyrok NSA z 2025-09-24
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1320
art. 235 ze znaczkiem 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej - skargę oddala -
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. Sp. z o.o. (zwana dalej Spółką) jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej zwany PWIS) z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], wydana w przedmiocie stwierdzenia u pracownicy H. K. choroby zawodowej: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych.
Organ w zaskarżonej do Sądu decyzji administracyjnej przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne : Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (dalej PPIS) w dniu 12 kwietnia 2019 r. otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych u H. K.
W związku z powyższym przeprowadzono dochodzenie epidemiologiczne, w którym ustalono, że H. K. zatrudniona była :
1) od 02.11.1998 r. do 31.10.2000 r. - w [...] S.A. w [....] na stanowisku samodzielny technolog, krawiec, brygadzista, szwacz, gdzie wykonywała prace manualne obciążające dłonie i nadgarstki, akordowe wszywanie i zszywanie elementów odzieży. Szycie wymagało wykonywania powtarzających się szybkich ruchów chwytania materiału, manewrowania materiałem pod igłą maszyny.
2) od 01.08.2001 r. do 31.10.2001 r. - w zakładzie [...] Sp. z o .o. w [....] na stanowisku kreślacz i nakładacz, czynności zawodowe Strony miały charakter powtarzalny, polegały na szybkich wielokrotnie powtarzalnych ruchach nadgarstka rąk podczas przygotowania szablonów roboczych na papierze, ręcznym robieniu nakładów oraz odcinania odpowiedniej długości zgodnie z dokumentacją technologiczną za pomocą odkrawaczy lub odkrawaczy tarczowych.
3) od 16.01.2006 r. do chwili obecnej w A. Sp. z o.o. Oddział [....] na stanowisku szwaczka, krojczy. Podczas pracy wykonywała różne operacje szwalnicze, które wymagały powtarzalnych ruchów zginania i prostowania nadgarstków, ruchów skrętnych, chwytania i przytrzymywania przedmiotów palcami. Do obowiązków Pani H. K. na stanowisku szwaczki należało ostatnio szycie Amresta tj. poszycia podłokietnika, wcześniej szycie różnych dodatków i poszyć na siedzenia. Wszystkie czynności wykonywane były pod presją czasu, gdyż w grupie pracowniczej obowiązuje kolejność wykonywania czynności. Grupa pracowników w liczbie 20-25 osób, w zależności od modelu poszycia i jego stopnia skomplikowania wykonania (rozmiaru poszycia/amresta, ilość elementów poszycia/amresta, elementów dodatkowych itp.) wykonuje od 220 szt. do 260 szt. poszycia, 80 sztuk amresta na zmianę roboczą. Zszywane elementy były z różnych materiałów i różnego gabarytu. Materiałem, z którego wykonywane są poszycia jest głównie skóra naturalna, tkanina winylowa. Szycie skóry naturalnej/tkaniny winylowej wymaga użycia siły w trakcie prowadzenia materiału, naciąganie skóry/tkaniny w taki sposób aby końcowy efekt wykonania detalu spełniał kryteria zleceniodawcy. Ruchy te są przerywane innymi partiami ruchów gdzie również występują ruchy zginania i zakręcania np. pobieranie elementów, przekazywania uszytych elementów innym pracownikom, wymiana nici, igieł itp.
Zwrócono uwagę, że w sprawie zostało wydane orzeczenie lekarskie nr 61/2021 z dnia 9 kwietnia 2021 r., przez lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (dalej WOMP) potwierdzające u w/w rozpoznanie choroby zawodowej, zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Przeprowadzone postępowanie diagnostyczno - orzecznicze obejmowało badanie laboratoryjne, konsultacje specjalistów w dziedzinie neurologii i ortopedii oraz wnikliwą analizę zgromadzonej dokumentacji medycznej z podmiotów leczniczych.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ I instancji wydał dnia [...] maja 2021 r., decyzję nr [....], znak: [...], stwierdzającą u H. K. chorobę zawodową: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r., poz. 1367; zwane dalej rozporządzeniem).
Od decyzji powyższej złożyła odwołanie strona postępowania Spółka reprezentowana przez radcę prawnego. Zdaniem odwołującej się Strony organ wydał decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, gdy u H. K. nastąpiła znacząca poprawa funkcji nadgarstków, zarzucono też zaniechanie wykluczenia pozazawodowych przyczyn choroby oraz nie dokonanie kontroli dowodu jakim jest orzeczenie lekarskie. Nie został też wykazany ani uprawdopodobniony związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy chorobą Pani H. K., a wykonywaną pracą.
PWIS po rozpoznaniu odwołania Spółki decyzją opisaną na wstępie, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Organ I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podkreślono, że powołany w sprawie biegły właściwy lekarz medycyny pracy po analizie zespołu dolegliwości strony, zapoznaniu się z przedstawionymi przez organ danymi dotyczącymi warunków i środowiska pracy, rodzaju narażenia na czynniki chorobotwórcze i czasu ekspozycji, orzeka czy rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie chorób zawodowych. Ma on również odpowiedzieć organowi administracyjnemu na pytanie, czy ustalony w postępowaniu rodzaj czynników narażenia i długość narażenia mogą z medycznego punktu widzenia stanowić przyczynę stwierdzonej choroby oraz określić stopień prawdopodobieństwa tego faktu. W orzeczeniu lekarskim wydanym w niniejszej sprawie biegli z zakresu medycyny pracy wskazali na zaangażowanie kończyn górnych i wykonywanie przez okres zatrudnienia ruchów powtarzalnych, podczas których angażowane są różne grupy mięśniowe powodujące wzrost napięcia statycznego tychże mięśni. Analiza czynności manualnych wykonywanych oburącz (ruchy w stawach nadgarstkowych, obciążenie kończyn górnych, częstotliwość tych ruchów, czasochłonność czynności) zdaniem biegłych mogły spowodować z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznaną chorobę zawodową. Strona z powodu dolegliwości bólowych w porze nocnej uniemożliwiających wypoczynek nocny, osłabienia siły chwytu obu dłoni oraz upośledzeniu chwytu precyzyjnego była hospitalizowana w Oddziale Neurologicznym, gdzie przeprowadzono diagnostykę różnicową wykonując badania obrazowe kręgosłupa szyjnego oraz badanie elektromiograficzne. Badaniem EMG rozpoznano obustronny zespół cieśni nadgarstka o umiarkowanym nasileniu. W 2018 roku i 2019 roku przeprowadzono zabiegi uwalniania nerwu pośrodkowego prawego i lewego. Po przeprowadzonych zabiegach operacyjnych nastąpiła znacząca poprawa funkcji, choć nadal występuje upośledzenie chwytu precyzyjnego obu dłoni, z obniżeniem czucia w obrębie opuszków palców I-III obu dłoni. Biegli analizując okres narażenia zawodowego, rodzaj wykonywanych czynności zawodowych oraz obecność objawów klinicznych potwierdzonych obiektywnymi badaniami (EMG) uznali, iż środowisko pracy przyczyniło się do rozwoju zespołu cieśni nadgarstka. Ustąpienie w większości objawów klinicznych po interwencji chirurgicznej wskazuje, że objawy kliniczne były związane z zespołem cieśni nadgarstka. Opinie biegłych korzystają w zakresie wiedzy specjalistycznej z domniemania prawdziwości co oznacza, że organ administracyjny nie ma prawa podważać w powyższym zakresie ich twierdzeń i musi je uznać za wiążące. Biegli nie znaleźli ewentualnych przyczyn pozazawodowych schorzenia, a w związku z powyższym zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej. Warunkiem potwierdzenia w środowisku pracy narażenia zawodowego koniecznego do powstania zespołu cieśni nadgarstka jest stwierdzenie wykonywania podczas czynności zawodowych przez zainteresowaną ruchów monotypowych w obrębie nadgarstków w zakresie zginania i prostowania w tym stawie oraz ruchów skręcania lub odkręcania z jednoczesnym używaniem siły. Takie narażenie zostało potwierdzone w dochodzeniu przez PPIS na stanowiskach pracy H. K. Ponadto biegli skłonili się do twierdzenie, że takie obciążenie mogło spowodować chorobę nadgarstków. Rozpoznali oni chorobę w sensie medycznym i powiązali ją z w/w narażeniem zawodowym. Biegli nie dopatrzyli się innych chorób współistniejących, które mogłyby wywołać lub przyczynić się do powstania tej choroby. Dlatego PWIS stwierdził w sprawie niniejszej istnienie związku typu przyczyna - skutek między narażeniem zawodowym w środowisku pracy, a chorobą zainteresowanej. Analiza przeprowadzonych w sprawie dowodów pozwala na ustalenie z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowego źródła powstania choroby. Orzeczenie lekarskie jednoznacznie wywodzi, że zdiagnozowana choroba u zainteresowanej powstało na skutek przeciążenia narządu ruchu w pracy zawodowej. Biegli z zakresu medycyny pracy stwierdzili, że środowisko pracy opiniowanej miało decydujący wpływ na rozwój wnioskowanej patologii zawodowej. Wykonywanie czynności o charakterze monotypii tj. rutynowych powtarzających się szybkich i niezmiennych ruchów pod postacią ruchów rąk, zwłaszcza połączonych z dużym naciskiem i w długich przedziałach czasowych, w przymusowym tempie pracy, stwarzających warunki, w których mogło dojść do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego nacisku na pień nerwu pośrodkowego i w konsekwencji do wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka.
Skargę na opisaną wyżej decyzję PWIS z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], wniósł do WSA pełnomocnik Spółki, a decyzji tej zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało wpływ na jego wynik, a w szczególności:
art. 138 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji I instancji
2) art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej w sytuacji, gdy z orzeczenia lekarskiego WOMP wynika, iż w dacie jego sporządzenia, u badanej pacjentki nastąpiła znacząca poprawa funkcji nadgarstków, co nie pozwala na stwierdzenie istnienia choroby zawodowej,
3) art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia H. K. oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego wyżej schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się w zaniechaniu wykluczenia pozazawodowych przyczyn powstania u Pani H. K. stwierdzonej choroby przewlekłego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a także jednoznacznego ustalenia, czy była ona związana wyłącznie z wykonywaną pracą,
4) § 2 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo nieustalenia, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy, lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na jej powstanie.
5) art. 80 kpa, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 9 kwietnia 2021 r. pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to:
- zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u Pani H. K. zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem.
II. prawa materialnego, a w szczególności:
art. 2351 k.p. poprzez:
- wydanie decyzji stwierdzającej u Pani H. K. chorobę zawodową - zespół cieśni nadgarstka, pomimo braku ustalenia, czy w dacie wydawania orzeczenia lekarskiego i decyzji, z uwagi na możliwy dobry skutek terapeutyczny przeprowadzonej operacji, w dalszym ciągu występuje schorzenie, czy też zostało ono wyleczone.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, wniesiono o :
1) uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź:
2) uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej,
zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zdaniem pełnomocnika wydane w sprawie orzeczenie zawiera liczne nieprawidłowości, przez co nie odpowiada wskazanym wyżej wymogom stawianym dowodowi z opinii lekarskiej w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Jak wynika z treści orzeczenia lekarskiego nr [....] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o rozpoznaniu choroby zawodowej, do rozpoznania u Pani H. K. obustronnego zespołu cieśni nadgarstka o umiarkowanym nasileniu, doszło po przeprowadzeniu badania EMG. Orzeczenie to przywołuje fakt przeprowadzenia u pacjentki w 2018 i 2019 roku zabiegów uwolnienia nerwu pośrodkowego prawego i lewego. W przedmiotowym orzeczeniu zaznaczono, iż w dacie jego sporządzenia, nastąpiła znaczna poprawa funkcji obu nadgarstków. W konsekwencji należy uznać, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, gdyby okazało się, iż pacjentka była istotnie chora na chorobę wskazaną w orzeczeniu, jednak w następstwie przeprowadzonej operacji schorzenie to już nie występuje, a stan nadgarstka i przewodzenie w nerwach nie odbiega od norm i jest takie, jak po wyleczeniu choroby, to brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/GI 196/15, LEX). Oznacza to, że pozytywny rezultat leczenia operacyjnego, przeprowadzonego u Pani H. K., wyklucza rozpoznanie choroby zawodowej. Z orzeczenia lekarskiego nie wynika, czy zabieg przyczynił się do wyeliminowania u badanej schorzenia będącego przedmiotem niniejszego postępowania, czy schorzenie nadal występuje w takim stopniu jak przed operacjami. Świadczy to o lakoniczności orzeczenia lekarskiego oraz jego licznych brakach. Wydana w sprawie opinia lekarska nie zawiera żadnego odniesienia do ewentualnych pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka. W orzeczeniu organ medycyny pracy powołuje się na fakt przeprowadzenia konsultacji specjalistycznych, bez opisu rodzaju badań, wyników tychże oraz wniosków, jakie wypływają z ich przeprowadzenia. Z akt postępowania w żaden sposób nie wynika, czy organ przed wydaniem decyzji w przedmiotowej sprawie wziął pod uwagę czynniki pozazawodowej etiopatogenezy zespołu cieśni nadgarstka. W literaturze przedmiotu zaznacza się, iż poza narażeniem zawodowym na rozwój zespołu cieśni nadgarstka duży wpływ mają choroby ogólnoustrojowe: endokrynne (np. cukrzyca, niedoczynność tarczycy), zmiany zapalne i zwyrodnieniowe stawów, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa. Ponadto badania naukowe potwierdzają, iż u około 10% pacjentów wykształcenie się opisanego wyżej schorzenia jest wynikiem cukrzycy. Natomiast w aktach postępowania nie ma informacji, aby kwestia wpływu innych schorzeń na powstanie zespołu cieśni nadgarstka była przedmiotem badania przez organ postępowania. W wywiadzie trzeba zwrócić uwagę na choroby, które najczęściej stanowią podłoże zespołu kanału nadgarstka, a więc cukrzycę, niedoczynność tarczycy i choroby tkanki łącznej, przede wszystkim reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycę, dnę moczanową. Należy pytać o wszystkie objawy przewlekłych chorób zapalnych i metabolicznych, jak stany podgorączkowe, nocne pocenie, uczucie zmęczenia, zmiany skórne o charakterze rumienia, zapalenie spojówek, zmiany masy ciała, sztywność poranną stawów, obrzęk stawów i tkanek miękkich, bóle mięśniowo-stawowe w innych obszarach. W badaniu przedmiotowym nie można ograniczyć się do badania wyłącznie kończyn górnych albo rąk. Należy dokładnie ocenić stan skóry, układ kostno-stawowy w poszukiwaniu ograniczeń ruchomości, bolesności i obrzęków. W każdym przypadku potrzebne jest badanie radiologiczne nadgarstka w celu wykrycia cech zapalenia kości, nadżerek, wyrośli kostnych, torbieli podchrząstkowych, nieprawidłowych zwapnień. Badania laboratoryjne stanowią nieodłączny składnik każdego badania. Konieczna jest ocena poziomu cukru we krwi, TSH, kwasy moczowego, morfologii krwi, funkcji nerek i wątroby, CRP, OB., odczynu Waalera-Rosego, niekiedy przeciwciał jądrowych". Przedstawiony wyżej ogólnikowy i lakoniczny sposób sporządzenia opinii lekarskiej, która nie zawiera podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem. Z zawartych w orzecznictwie sądów administracyjnych wytycznych wynika, że orzeczenie lekarskie "musi być przekonywające i czytelne, a przede wszystkim uzasadnione w taki sposób, by wyjaśnić wszelkie wątpliwości z odniesieniem się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych przez daną jednostkę, ale również do dokumentacji medycznej". Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę kwestii stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Biorąc pod uwagę podniesione wyżej okoliczności, nie sposób zatem przyjąć, iż postępowanie administracyjne, przeprowadzone w nin. sprawie, a w szczególności na podstawie orzeczeń lekarskich, nie spełniających kryterium dowodu w rozumieniu przepisów K.p.a., zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, pozwalający na ocenę "z wysokim prawdopodobieństwem", że stwierdzona choroba ma charakter zawodowy. konieczne w niniejszej sprawie jest uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, celem prawidłowego przeprowadzenia wskazanych dowodów, w tym uzupełniającego orzeczenia lekarskiego spełniającego wszystkie wymogi przepisane prawem, na okoliczności wnioskowane przez skarżących w toku postępowania.
PWIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie w trybie uproszczonym. Ocenę narażenia zawodowego w sprawie przeprowadzili przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Zarzuty zawarte w skardze są powieleniem zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Na każdym etapie tegoż postępowania stronom umożliwiono dostęp do akt sprawy i wniesienie ewentualnych uwag. Tych uwag nie wniesiono. Organ II instancji nie doszukał się w treści wydanego orzeczenia lekarskiego nieprawidłowości, a opinia lekarska jest logiczna, nie budząca wątpliwości co do rozpoznania choroby w sensie medycznym, jak i powiązania jej wystąpienia w związku z narażeniem zawodowym (choroba powstała w czasie zatrudnienia).
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Skarga Spółki jako niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości.
Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Przedmiotem skargi uczyniono w niniejszej sprawie decyzję administracyjną o stwierdzeniu u uczestniczki postępowania sądowoadministracyjnego choroby zawodowej wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367; zwane dalej rozporządzeniem).
Zdaniem Sądu, Organy obu instancji działając w niniejszej sprawie wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły konieczny do wydania decyzji materiał dowodowy, który pozwalał na zastosowanie odpowiednich norm prawa materialnego. Innymi słowy, nie można było dopatrzyć się w działaniach Organów Inspekcji jakichkolwiek uchybień realizacji zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.. Zatem przedłożone wraz ze skargą akta administracyjne mogły stanowić oparcie dla działań kontrolnych WSA.
Ze względu na wyżej ustalony przedmiot skargi Spółki, dla przedstawienia materialnoprawnego tła rozstrzygnięcia PWIS należy wstępnie wyjaśnić, że władcze stwierdzenie choroby zawodowej bądź też braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje mocą decyzji wydawanej przez organy inspekcji sanitarnej. Ustawodawca poprzez treść art. 235¹ Kodeksu pracy za chorobę zawodową uznaje chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem (podkr. Sądu), że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia, postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej wszczyna z urzędu właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, po uzyskaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić nie tylko w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym ale także po zakończeniu pracy w takim narażeniu. Z art. 235² K.p. wynika, iż stwierdzenie choroby zawodowej może nastąpić wyłącznie w przypadku wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Obowiązujące regulacje obligują organy inspekcji sanitarnej, aby wydając orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej wykazały jednocześnie trzy pozytywne przesłanki. Po pierwsze, rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych. Choroba nie wymieniona w tym wykazie nie jest chorobą zawodową. Po drugie, choroba ta powinna zostać stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową. I po trzecie, wyniki oceny warunków pracy mają pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba spowodowana została narażeniem zawodowym. W konsekwencji, brak jednego z tych elementów będzie oznaczał konieczność wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Z uwagi na powyżej wskazane przesłanki definicyjne, przyjmuje się w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, że w każdej sprawie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej zachodzi konieczność zbadania warunków wykonywania pracy przez osobę, u której podejrzewa się chorobę zawodową, przez cały okres jej zatrudnienia pod kątem ustalenia, czy i w których zakładach pracy występował tzw. czynnik narażenia zawodowego - czy to związany ze sposobem wykonywania pracy, czy też określony czynnik szkodliwy dla zdrowia występujący w środowisku pracy. Istotą sprawy w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest bowiem potwierdzenie, że określone schorzenie kwalifikowane jako choroba zawodowa ma swoje źródło w środowisku pracy. Jednocześnie, nie należy od organu każdorazowo wymagać bezspornego wykazania związku między warunkami pracy w warunkach narażenia a stwierdzoną dolegliwością (zob. wyrok NSA z 21 listopad 2017 r., o sygn. II OSK 120/17, LEX). W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. Domniemanie to upada, tylko wtedy, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo - skutkowy, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby (tak WSA w Gliwicach w wyroku z 15 listopada 2017 r., sygn. IV SA/GI 444/17, LEX).
W niniejszej sprawie zebrany przez Organy obu instancji materiał dowodowy pozwalał stwierdzić zaistnienie omówionych powyżej przesłanek pozwalających orzec w drodze decyzji administracyjnej powstanie u pracownicy Spółki choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Jednocześnie zgodnie z ustawową definicją wykazano wysokie prawdopodobieństwo powstania tej choroby na skutek występujących w środowisku pracy zainteresowanej charakterystycznych dla zespołu cieśni czynników narażenia zawodowego.
W myśl art. 235² Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Jak wynika z rozporządzenia tym okresem czasu w przypadku zespołu cieśni w obrębie nadgarstka po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym jest okres 1 rok. W świetle zapisów karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej ruchy powtarzalne nadgarstków rąk występowały na wszystkich stanowiskach pracy H. K., w tym w ramach pracy wykonywanej na stanowisku szwaczki w A. Sp. z o.o. w okresie od 16 stycznia 2006 r. do chwili obecnej.
Nie ma racji skarżąca Spółka podnosząc nieprawidłowości procesowe – art. 7, 77 i 80 K.p.a. - dotyczące oceny podstawowego w niniejszej sprawie dowodu, jakim jest orzeczenie lekarskie z dnia 9 kwietnia 2021 r. lekarza medycyny WOMP. Orzeczenie to jest logiczne, spójne i pozwala z przekonaniem przyjąć zawodową, a nie pozazawodowe podłoże schorzenia pracownicy Spółki.
Biegły stwierdza w tym dokumencie jednoznacznie, że w wyniku analizy narażenia zawodowego, rodzaju wykonywanych czynności zawodowych oraz obecności objawów klinicznych potwierdzonych obiektywnymi badaniami EMG, uznać należy, iż środowisko pracy zainteresowanej przyczyniło się do rozwoju cieśni nadgarstka a ustąpienie w większości objawów klinicznych po interwencji chirurgicznej wskazuje, że te objawy były związane z zespołem ciśni nadgarstka. Lekarz wyjaśnia, że przeprowadzone postępowanie w ramach WOMP obejmowało badania laboratoryjne (brak tego badania zarzuca Spółka), a także konsultacje specjalistów w dziedzinie neurologii, ortopedii, analizę dokumentacji medycznej z podmiotów leczących i diagnozujących badaną. Nie pominięto w tym badaniu kolejnego kluczowego dowodu w postaci karty narażenia zawodowego. Podkreślono w tym obszarze, iż na szczególną uwagę z punktu widzenia celów diagnostycznych zasługuje okres, w którym badana pracowała jako szwacz, krojczy, bowiem wykonywane przez nią na tym stanowisku czynności wymagały wielu operacji manualnych, podczas których angażowane są różne grupy mięśniowe powodujące wzrost napięcia statycznego mięśni nadgarstka. Znajduje to potwierdzenie w karcie oceny narażenia zawodowego, z której m.in. wynika, że zainteresowana tak jak na poprzednio zajmowanych stanowiskach pracy wykonywała ruchy powtarzalne, w tym angażujące nadgarstki we wszystkich płaszczyznach ruchu, a więc : zginanie, wyprostowywanie nadgarstków, ruchy zakręcania i odkręcania, chwytania i przytrzymywania. Karta oceny narażenia zawiera opis poszczególnych czynności pracownicy, potwierdzający charakterystykę istotną dla rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej. Zdaniem Sądu, biegły wykazał w sposób przekonujący kluczowy dla rozpoznania choroby zawodowej cieśni nadgarstka związek przyczynowo-skutkowy, czyli wyraźną więź pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy.
Orzeczenie lekarskie wbrew opinii pełnomocnika Spółki jest jednoznaczne co do stwierdzonej diagnozy, a także powiązania tej diagnozy z warunkami pracy, tj. czynnościami manualnymi wymagającymi przy wybitnie powtarzalnej pracy nadgarstków użycia siły. Nie dostrzeżono więc powodów, aby temu dowodowi odmówić wiarygodności czy aby istniała na jego tle potrzeba wyjaśniania określonych w skardze okoliczności. Zatem, Organy obu instancji nie miały wystarczających podstaw aby podważać powyższą opinie jako zupełną, logiczną a także spójną z treścią karty oceny narażenia zawodowego opisującą warunki pracy m.in. na stanowisku szwaczki, krojczy. Przedstawiona w treści opinii metodyka nie nasuwała jakichkolwiek wątpliwości, więc nie było potrzeby aby dążyć do uzupełnienia czy wyjaśnienia kwestii niejasnych.
Warto w tym miejscu podnieść, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia (zob. wyrok NSA z 28 września 2021 r., sygn. II GSK 451/21, LEX nr 3252495.).
WSA nie podzielił również zapatrywania Spółki na temat wykluczenia możliwości rozpoznania choroby zawodowej, jeżeli nastąpiło jej częściowe czy całkowite wyleczenie w czasie wydawania decyzji przez organy Inspekcji Sanitarnej. Słuszność trzeba przypisach stanowisku Organu o tym, że dla Inspekcji Sanitarnej znaczenie odgrywa wyłącznie to czy u pracownika rozpoznawano chorobę zawodową jako skutek występowania w środowisku pracy określonych czynników zwiększających to ryzyko. Podjęcie zaś leczenia i jego wpływ na ustanie dolegliwości nie ma z punktu widzenia przepisów kodeksu pracy i w/w rozporządzenia znaczenia dla możliwości wydania rozstrzygnięcia o rozpoznaniu choroby zawodowej. Istotne jest tu jedynie to czy chorobę taką w określonym przepisami czasookresie rozpoznano u pracownika i czy występuje opisany już wyżej związek przyczynowo – skutkowy. Fakt, iż określone symptomy choroby zawodowej ustąpiły nie przekreśla zaś tego, że takie zdarzenie (powstanie choroby zawodowej u określonego pracownika) miało miejsce. Pracownik jak i podmioty lecznicze nie mogą w myśl argumentów Spółki powstrzymywać się od leczenia, tylko po to, aby przynajmniej do chwili zakończenia postępowania trwały wynikające z choroby zawodowej dolegliwości. Innymi słowy, nie można oczekiwać od pracownika, aby nie podejmował się zaleconych mu zabiegów medycznych w celu podtrzymania stanu chorobowego do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego przez Organy Inspekcji Sanitarnej. Pogląd oparty na wyroku WSA w Gliwicach z dnia 4 listopada 2015 r., o sygn. akt IV SA/GI 196/15, LEX, do którego odwołuje się pełnomocnik Spółki jest jednostkowy, a zatem wyrażone w tym orzeczeniu stanowisko trudno uznać za utrwalone. Dodać też warto, iż ustąpienie charakterystycznych dla zespołu cieśni nadgarstka objawów klinicznych w wyniku zaleconych przez specjalistów operacji, tylko potwierdza trafność podjętej w sprawie uczestniczki postępowania diagnozy, a tym samym prawidłowość zaskarżonej do WSA decyzji PPWIS.
Żaden z zarzutów skargi Spółki nie okazał się uzasadniony, zaś Sąd działając poza zarzutami skargi nie dostrzegł w działaniach Organów takich uchybień które musiałyby skutkować jej uwzględnieniem na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. Zatem decyzja PWIS jako legalna procesowo i materialnie winna pozostać w obrocie prawnym.
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.