II SA/Rz 1382/21

II SA/Rz 1382/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-12-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 436/22 - Wyrok NSA z 2025-10-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2332
art. 10a, art. 22 ust. 2a, 3, art. 26 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów - skargę oddala -
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi [...] z siedzibą w [...] (dalej w skrócie: "skarżący" lub "przewoźnik") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej w skrócie: "Dyrektor IAS") z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno- Skarbowego w [...] (dalej w skrócie: "organ I instancji") z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm.), art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 2a, art. 26 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 z późn. zm. – dalej w skrócie: "ustawa SENT"):
1) nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu o numerach rej. [...] w trakcie przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...], zgłoszeniem [...], zgłoszeniem [...] i zgłoszeniem [...], co stanowi naruszenie art. 10a ust. 1 ustawy SENT,
2) zaliczył na poczet kary pieniężnej, o której mowa w pkt 1 decyzji, kwotę 10.000 zł z kaucji pieniężnej pobranej na podstawie pokwitowania Seria [...] nr [...] z dnia [...] września 2019 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu 2 września 2019 r. w miejscowości B., pomiędzy godz. 10:00 a godz. 14:00, funkcjonariusze III Mobilnego Referatu Realizacji w B. [...] Urzędu Celno- Skarbowego w [...] przeprowadzili kontrolę pojazdu ciężarowego o numerze rej. [...] z naczepą o numerze rej. [...], przewożącego towary zgodnie ze zgłoszeniami: [...], [...], [...], [...]. Funkcjonariusze sprawdzili m. in. stan przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu z użyciem wskazanego w ww. zgłoszeniach lokalizatora nr [...]. W wyniku kontroli ustalono, że kierowca rozpoczął przewóz na terytorium Polski z włączonym lokalizatorem, natomiast pomiędzy godziną 2:59:41 dnia 1 września 2019 r. (kiedy pojazd zlokalizowano w okolicach L.), a godziną 11:04:09 dnia 2 września 2019 r. nastąpiła przerwa w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych. Kontrolujący sporządzili protokół z przeprowadzonej kontroli o nr [...] z opisem ujawnionych nieprawidłowości.
Organ I instancji podał, że w piśmie z dnia 19 listopada 2019 r. Izba Administracji Skarbowej we [...] poinformowała, że w okresie pomiędzy godziną 2:59 dnia 1 września 2019 r. a godziną 11:04 dnia 2 września 2019 r. nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO. Natomiast w piśmie z dnia 27 listopada 2019 r. Izba Administracji Skarbowej w [...] poinformowała, że w okresie pomiędzy godziną 2:59 dnia 1 września 2019 r. a godziną 11:04 dnia 2 września 2019 r. nie stwierdzono braku możliwości dostępu do rejestru. Z przedłożonego przez skarżącego, na okoliczność transmisji danych, wydruku logowań operatora urządzenia GPS o nazwie FROTCOM, w czasie przewozu towaru (z uwzględnieniem postojów), zanotowano również pojedyncze sygnały i długotrwałe przerwy w połączeniach internetowych pomiędzy godziną 18:26 w dniu 31 sierpnia 2019 r., a godziną 06:30 dnia 2 września 2019 r. Pomimo wezwania organu, skarżący nie złożył wyjaśnień dotyczących sposobu użytkowania sygnalizatora, jego miejsca w pojeździe, stanu ikon w czasie przewozu, czasu przejazdu i postoju itp., natomiast organ ustalił, że przewoźnik nie zainstalował w lokalizatorze aktualnej Aplikacji Mobilnej Kierowcy.
Po zebraniu materiału dowodowego sprawy, organ I instancji stwierdził, że skarżący nie zapewnił prawidłowego przekazywania sygnału geolokalizacyjnego z powodu choćby udowodnionego niezainstalowania aktualnej aplikacji mobilnej kierowcy w urządzeniu lokalizacyjnym, co mogło spowodować błędne jej działanie i zawieszenie, tj. brak komunikacji z serwerem SENT GEO. Świadczyć o tym może opóźnione przekazywanie danych do serwera oraz powrót do prawidłowego przekazywania danych po zresetowaniu urządzenia w trakcie kontroli. Istniała ponadto możliwość sprawdzenia przez kierowcę ostatniego zapisu pozycji przesłanej przez aplikację mobilną na mapie i zorientowanie się, że urządzenie działa nieprawidłowo.
Organ I instancji podkreślił, że nie kwestionuje tego, że kierowca posiadał włączoną aplikację i jej nie wyłączał, o czym świadczą wygenerowane dane, jednak nie zmienia to faktu, że przewoźnik nie zaktualizował aplikacji przez wyruszeniem kierowcy w trasę, co mogło spowodować problemy w jej poprawnym działaniu i w końcu zawieszenie transmisji danych.
Mając powyższe na uwadze, organ I instancji uznał za zasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej określonej w art. 22 ust. 2a ustawy SENT za niewywiązanie się z obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych przedmiotowego środka transportu.
Organ I instancji wyjaśnił, że odpowiedzialność, o której mowa w art. 22 ust. 2a ustawy SENT ma charakter obiektywny i nie jest warunkowana winą podmiotu wykonującego przejazd, ani też winą kierującego. Na organie nakładającym karę pieniężną nie ciąży obowiązek wykazania, że do naruszenia przepisów doszło na skutek okoliczności zależnych, czy zawinionych przez przewoźnika. Mając na względzie obowiązujące przepisy prawa, każdy profesjonalny przewoźnik powinien z należytą starannością przygotowywać środek transportu do przewozu oraz odpowiednio przeszkolić i poinstruować kierowcę w taki sposób, aby nie naruszyć przepisów ustawy SENT. Organ stwierdził, że obsługa aplikacji SENT GEO nie jest szczególnie skomplikowana i nie wydaje się, aby właściwie przeszkolony kierowca miał jakiekolwiek problemy z jej obsługą. Nie budzi natomiast wątpliwości, że kierowca powinien wiedzieć, że nie może rozpocząć przewozu towaru bez działającego (czyli przekazującego dane geolokalizacyjne) lokalizatora. Podobnie kierowca powinien znać procedurę postępowania w przypadku stwierdzenia niesprawności lokalizatora lub faktu nieprzekazywania danych geolokalizacyjnych.
Organ I instancji wskazał, że w sprawie nie znalazł zastosowania art. 22 ust. 2b ustawy SENT, ponieważ niedopełnienie obowiązku przekazywania danych lokalizacyjnych nie wynikało z niedostępności rejestru. Organ nie dopatrzył się również możliwości zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT umożliwiającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej przy zaistnieniu jednej z dwóch przesłanek, tj. ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego. Przyczyną powstania nieprawidłowości nie były bowiem zdarzenia szczególne i wyjątkowe, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Wręcz przeciwnie, skarżący zaniedbał swoje obowiązki przez brak zaktualizowania aplikacji, co według instrukcji nie jest skomplikowane. Organ stwierdził, że nie został poinformowany, ani nie posiada wiedzy z urzędu o innych okolicznościach skutkujących uznaniem, że w sprawie mamy do czynienia z ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, a w konsekwencji nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił niewypełnienie zachowaniem strony hipotezy art. 10a ust. 1 ustawy SENT i w konsekwencji wadliwe zastosowanie art. 26 ust. 1 tej ustawy.
Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor IAS decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor IAS powtórzył ustalenia organu I instancji i wyjaśnił, że nie kwestionuje, że kierowca posiadał włączoną aplikację. Zauważył natomiast, że przewoźnik nie zaktualizował aplikacji przed wyruszeniem kierowcy w trasę, co mogło spowodować problemy w jej poprawnym działaniu i w końcu zawieszenie transmisji danych. Aplikacja daje kierowcy szereg możliwości zorientowania się w nieprawidłowościach w czasie łączenia się urządzenia z serwerem poprzez informację zwrotną oraz możliwość sprawdzenia ostatniego sygnału nadanego przez to urządzenie i to w interesie przewoźnika leży odpowiednie przeszkolenie kierowcy w zakresie właściwej obsługi aplikacji SENT GEO. Potwierdzeniem tej tezy jest fakt prawidłowego przekazywania danych po zresetowaniu przez kierowcę urządzenia w trakcie kontroli. Tak więc, wobec oczywistości wskazanych dowodów, organ I instancji obowiązany był do zastosowania sankcji płynącej z przepisu art. 22 ust. 2a ustawy SENT.
Dyrektor IAS wskazał, że ustawodawca w art. 22 ustawy SENT poza określeniem okoliczności, w przypadku zaistnienia których na zobowiązany podmiot obligatoryjnie nakładana jest karę pieniężną, przewidział równocześnie możliwość odstąpienia przez organ od nałożenia kary. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 22 ust. 3 ustawy SENT oparte jest na uznaniu administracyjnym, czyli nawet w przypadku wystąpienia przesłanek udzielenia ulgi organ orzekający w tej sprawie nie jest zobligowany do jej udzielenia. W postanowieniu wszczynającym postępowanie w przedmiotowej sprawie, organ I instancji poinformował skarżącego o możliwościach odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz warunkach, jakie muszą być spełnione aby odstąpienie było możliwe. Zobowiązał też skarżącego, w sytuacji gdy uzna, że występują okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, do wskazania podstawy prawnej odstąpienia i uzasadnienia oraz nadesłania stosownych dokumentów. Skarżący powyższe pismo pozostawił bez odpowiedzi.
W ocenie Dyrektora IAS okoliczności niniejszej sprawy nie wypełniają przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" czy przesłanki "interesu publicznego". Dyrektor IAS podkreślił, że to przewoźnik odpowiada w całości za proces przekazywania danych geolokalizacyjnych na całej trasie przewozu. Co więcej, niewywiązywanie się przez kierowcę z nałożonych na niego obowiązków nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności, co wprost wynika z treści art. 10a ust. 1 oraz art. 22 ust. 2a ustawy SENT. Nadto skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że nie miał wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia. Przewoźnik, jako profesjonalny przedsiębiorca, zobowiązany jest dołożyć wszelkich starań, aby jego działalność była zgodna z przepisami prawa i tak zorganizować wykonywaną działalność, aby wyeliminować ryzyko jego naruszenia. Jednocześnie skarżący nie ujawnił żadnych innych okoliczności, które mogłyby wskazać na ważny i obiektywny interes uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary. Dodatkowo zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz dokonane z urzędu ustalenia nie potwierdziły istnienia okoliczności uzasadniających szczegółowe rozważenie sytuacji ekonomicznej przewoźnika.
Analizując przesłankę "interesu publicznego" organ odwoławczy wyjaśnił, że jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy SENT, ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Skoro celem ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu przewozu towarów, a przewidziane w ustawie wymogi przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych należą do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie ich przestrzegania, w tym również przez stosowanie proporcjonalnych i odstraszających kar. Rozpatrując możliwość odstąpienia od nałożenia kary, w związku z brakiem uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług, ustawodawca w ustawie SENT wprost określił przypadki kiedy z uwagi na brak uszczuplenia nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej (art. 30 ust. 4 ustawy SENT). Zdaniem Dyrektora IAS, na gruncie przedmiotowej sprawy w/w przepis nie może mieć zastosowania z uwagi na fakt, że dotyczy on sytuacji, gdy nieprawidłowości zostały ujawnione po zakończeniu przewozu - w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno- skarbowej, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Co więcej, przepisu tego nie stosuje się do przewoźników. Jednocześnie Dyrektor IAS zauważył, że brak uszczuplenia należności podatkowych, o ile może mieć wpływ na ocenę wystąpienia interesu publicznego, to jednak nie może on stanowić samoistnej podstawy do jego stwierdzenia.
Na koniec Dyrektor IAS stwierdził, że nie dopatrzył się w niniejszej sprawie zaniedbań i błędów organu I instancji w postępowaniu ustalającym stan faktyczny sprawy, które powodowałyby nieważność postępowania administracyjnego i uniemożliwiałyby podjęcie właściwej decyzji w sprawie.
W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie:
1) art. 10a ust. 1 ustawy SENT, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zapewnienie przez przewoźnika przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych, w rozumieniu tego przepisu, rozciąga się na obowiązek przestrzegania zapisów Instrukcji Użytkownika Mobilnej Aplikacji Kierowcy, w sytuacji gdy żaden przepis prawa takiego obowiązku nie przewiduje, a także że źródłem prawa mogą być instrukcje zawarte w dokumentach technicznych, podczas gdy brak upoważnienia do stosowania tego typu prawa powielaczowego, a także wadliwe uznanie, że przedsiębiorca jest zobowiązany do samodzielnego dokonywania aktualizacji oprogramowania, w sytuacji gdy nie wynika to z przepisów ustawy SENT;
2) w wyniku nieuprawnionej rozszerzającej wykładni art. 10a ust. 1 ustawy SENT, doszło do wadliwego zastosowania 22 ust. 2a tej ustawy i nałożenia sankcji pieniężnej za działania/zaniechania, do których strona nie była zobowiązana, tj. nieprzestrzeganie ww. instrukcji użytkowania programu komputerowego i samodzielną aktualizację oprogramowania, co stanowi oczywiste naruszenie przepisów o źródłach prawa powszechnie obowiązującego;
3) art. 22 ust. 3 ustawy SENT, poprzez wadliwe uznanie, że nieświadomy brak aktualizacji aplikacji nie jest wystarczającym powodem odstąpienie od nałożenia kary finansowej;
4) art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie okoliczności, że przerwa w przekazywaniu danych nie była widoczna dla kierowcy, w sytuacji gdy, jak ustalono, zielony wskaźnik był przez niego widziany przez cały czas przewozu, bowiem na tym poziomie doszło do zawieszenia aplikacji.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania w niniejszej sprawie, a to wobec braku naruszenia przez skarżącego obowiązków wynikających z ustawy SENT, jak również braku narażenia interesu fiskalnego Skarbu Państwa, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w celu ustalenia istnienia odpowiedzialności przewoźnika, jak również o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył w ślad za odwołaniem, że nałożenie kary w oparciu o art. 10a ust. 1 ustawy SENT, narusza ten przepis. Skarżący spełnił bowiem obowiązki przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych określone w art. 2 ust. 2a, 4 i 7, art. 10a ust. 2, art. 10b ustawy SENT. Zgodnie z ww. przepisami wyposażył kierowcę w zarejestrowane urządzenie geolokalizacyjne, które zostało włączone przed przekroczeniem granicy państwowej i utrzymywane w stanie aktywności do czasu kontroli z widoczną informacją o działaniu urządzenia (zielony sygnalizator). Z ww. przepisów nie wynikał natomiast obowiązek aktualizowania ściągniętej uprzednio aplikacji, który to skonkretyzowano w zaskarżonej decyzji, i za to w istocie nałożono na stronę karę pieniężną. Natomiast w niniejszej sprawie działanie aplikacji uległo zawieszeniu (czasowemu zatrzymaniu działania), które miało miejsce na poziomie komunikatu potwierdzającego poprawne jej działanie. Kierowca zaabsorbowany swoimi zwykłymi obowiązkami, widząc taki komunikat pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, że aplikacja działa poprawnie. Skarżący stwierdził, że użytkownik aplikacji nie może ponosić odpowiedzialności za jej wadliwe zaprojektowanie i działanie. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczył wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 września 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 734/18.
Skarżący wskazał, że instrukcja obsługi aplikacji nie posiada mocy normatywnej o powszechnie obowiązującym charakterze. Natomiast z art. 10a ustawy SENT wynika wyłącznie obowiązek zapewnienia przez przewoźnika przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych. Wywiązanie się z tego obowiązku odbywa się to poprzez zainstalowanie aplikacji, dostarczanej przez szefa KAS, wyposażenie w to urządzenie kierowcy, włączenie urządzenia i aplikacji przez czas przejazdu na terytorium Polski. Wszystkie te obowiązki zostały przez skarżącego spełnione.
Ponadto warunkiem przypisania adresatowi odpowiedzialności prawnej jest ustalenie naruszenia przez niego konkretnego, przewidzianego prawem obowiązku, który zabezpieczany jest przez normę sankcjonowaną (karę). Obowiązuje przy tym ogólna reguła interpretacyjna, wedle której przepisy sankcyjne (normy sankcjonowane i sankcjonujące) nie powinny być wykładane rozszerzająco. W szczególności zaś zasada ta dotyczy przepisów regulujących odpowiedzialność administracyjną i będących podstawą wymierzania administracyjnych kar pieniężnych. Na poparcie powyższego skarżący przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych.
Następnie skarżący podniósł, że wykładnia art. 22 ust. 3 ustawy SENT zaprezentowana przez Dyrektora IAS, jest tyleż szeroka, co schematyczna. Nie wzięto w jej toku pod uwagę takich okoliczności jak nieistotny charakter potencjalnego naruszenia, zainstalowanie oprogramowania, używanie urządzenia, dobrowolne stawienie się do kontroli, dokonanie zgłoszenia SENT, braku świadomości u kierowcy nie nadawania sygnału z powodu zatrzymania się aplikacji na poziomie komunikatu o poprawnym działaniu aplikacji. Organ nie rozważył sumy tych okoliczności, a w szczególności znikomej wagi samego naruszenia (jeśli w ogóle o nim mówić) w kontekście klauzul generalnych zwartych w tym przepisie. Zdaniem skarżącego wskazane okoliczności usprawiedliwiają przeoczenie dokonania aktualizacji i pierwszeństwo organ powinien dać interesowi publicznemu rozumianemu, jako ochrona zaufania stron do organów państwa oraz rezygnację z nakładania wielotysięcznych kar za tak drobne, nieistotne, niezamierzone przypadkowe uchybienia. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczył wyroki WSA w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 94/20, z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 235/19, WSA w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie o sygn. akt II SA/Go 494/21 oraz NSA z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1696/18, z dnia 18 maja 2020, sygn. akt II GSK 220/20.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej
w wysokości 10000 zł stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 1857).
Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. W uzasadnieniu projektu wyjaśniono, że kary przewidziane w ustawie są sankcjami o charakterze pieniężnym nakładanymi przez organ administracji publicznej w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu ustawowego obowiązku przez osobę zobowiązaną. Administracyjną karę pieniężną należy rozumieć jako określone w ustawie ujemne skutki prawne, które następują, gdy adresat normy prawnej nie zastosuje się do ustanowionego nakazu. Nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty dokonujące przewozu towarów.
Celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania przewozu towarów poprzez wykorzystanie danych geolokalizacyjnych, na mocy art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018 r. poz. 1539) do ustawy SENT dodano z dniem 1 października 2018 r. między innymi przepis art. 10a. Stosownie do art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator (ust. 2). Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (ust. 3).
Jednocześnie w art. 22 ust. 2a ustawy SENT przewidziano, że w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10000 zł.
Z treści powołanych przepisów należy wyprowadzić, że obowiązkiem przewoźnika jest nie tylko zaopatrzyć środek transportu w lokalizator, ale przede wszystkim podjąć wszelkie działania niezbędne do aktualnego przekazywania danych geolokalizacyjnych do systemu SENT GEO. Ustawodawca nie penalizuje wszak samego braku lokalizatora, ale niezapewnienie aktualnego przekazywania danych geolokalizacyjnych – wynika to wprost z art. 22 ust. 2a ustawy SENT, który odwołuje się do naruszenia obowiązków określonych w art. 10a ust. 1 a nie art. 10a ust. 2.
Mając na względzie treść przywołanych przepisów uznać należy, że
w okolicznościach stanu faktycznego niniejszej sprawy zostały spełnione przesłanki nałożenia na skarżącą kary pieniężnej określonej w art. 22 ust. 2a ustawy SENT.
W toku postępowania prawidłowo ustalono, że skarżąca, będąca przewoźnikiem towaru podlegającego systemowi monitorowania przewozu i obrotu, nie dopełniła wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT obowiązku, polegającego na przekazywaniu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, z czym ustawa wiąże nałożenie kary we wskazanej w zaskarżonej decyzji wysokości 10000 zł.
Ustalony w toku postępowania stan faktyczny jest jednoznaczny. Skarżąca
w dniach 1 i 2 września 2019 roku przewoziła towar zgodnie ze zgłoszeniami: [...], [...], [...], [...], pojazdem ciężarowym o numerze rej. [...] z naczepą
o numerze rej. [...]. W toku kontroli przeprowadzonej w dniu 2 września 2019 r. w miejscowości B., sprawdzono m. in. stan przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu z użyciem wskazanego w ww. zgłoszeniach lokalizatora nr [...]. Ustalono, że kierowca rozpoczął przewóz na terytorium Polski z włączonym lokalizatorem, natomiast pomiędzy godziną 2:59:41 dnia 1 września 2019 r. (kiedy pojazd zlokalizowano w okolicach L.), a godziną 11:04:09 dnia 2 września 2019 r. nastąpiła przerwa w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych. Kontrolujący sporządzili protokół z przeprowadzonej kontroli
o nr [...] z opisem ujawnionych nieprawidłowości.
Nie ma wątpliwości, że kierowca posiadał włączoną aplikację, wszystkie kontrolki świeciły się na zielono. Lokalizator nie przekazywał jednak aktualnych danych geolokalizacyjnych, albowiem system uległ zawieszeniu; odblokował się po zrestartowaniu urządzenia podczas kontroli.
W piśmie z dnia 19 listopada 2019 r. Izba Administracji Skarbowej we [...] poinformowała, że w okresie pomiędzy godziną 2:59 dnia 1 września 2019 r. a godziną 11:04 dnia 2 września 2019 r. nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO. Natomiast w piśmie z dnia 27 listopada 2019 r. Izba Administracji Skarbowej w [...] poinformowała, że w okresie pomiędzy godziną 2:59 dnia 1 września 2019 r. a godziną 11:04 dnia 2 września 2019 r. nie stwierdzono braku możliwości dostępu do rejestru.
Z przedłożonego przez skarżącego, na okoliczność transmisji danych, wydruku logowań operatora urządzenia GPS o nazwie FROTCOM, w czasie przewozu towaru (z uwzględnieniem postojów), zanotowano również pojedyncze sygnały i długotrwałe przerwy w połączeniach internetowych pomiędzy godziną 18:26 w dniu 31 sierpnia 2019 r., a godziną 06:30 dnia 2 września 2019 r. Pomimo wezwania organu, skarżąca nie złożyła wyjaśnień dotyczących sposobu użytkowania sygnalizatora, jego miejsca w pojeździe, stanu ikon w czasie przewozu, czasu przejazdu i postoju itp., natomiast organ ustalił, że przewoźnik nie zainstalował w lokalizatorze aktualnej Aplikacji Mobilnej Kierowcy.
W piśmie z dnia 23 grudnia 2019 roku Izba Administracji Skarbowej we [...] poinformowała, że przyczyną braku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych może być brak zainstalowania aktualnej wersji oprogramowania oraz niezapewnienie przez kierowcę lokalizatorowi właściwego dostępu do sygnałów GPS i Internetu poprzez chowanie urządzenia do schowka, z tyłu kabiny, względnie świadome lub nieświadome korzystanie z wbudowanego systemu zarządzania energią.
Należy zaznaczyć, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 roku (doręczonym w dniu 9 grudnia 2019 roku) organ wezwał skarżącą do wyjaśnienia szeregu kwestii związanych z okolicznościami dotyczącymi przekazywania danych geolokalizacyjnych. Skarżąca na wezwanie nie odpowiedziała rezygnując między innymi z wyjaśnienia, gdzie w pojeździe znajdował się lokalizator.
W tym stanie rzeczy Sąd za istotne uznaje trzy okoliczności:
1) brak zainstalowania przez przewoźnika aktualnej wersji oprogramowania urządzenia przekazującego dane geolokalizacyjne; aktualizacja oprogramowania była dostępna od 24 maja 2019 roku, a zatem ponad trzy miesiące przed kontrolowanym przewozem;
2) brak weryfikacji przez kierowcę prawidłowości przekazywania danych przez lokalizator – z ustaleń organów wynika, że kierowca ma taką możliwość, lecz przez prawie półtorej doby tego nie uczynił - pomiędzy godziną 2:59 dnia
1 września 2019 r. a godziną 11:04 dnia 2 września 2019 r.; z pkt 14 Instrukcji urządzenia wynika, że kierowca w każdym czasie, poprzez wciśnięcie przycisku "LOKALIZACJA" może zweryfikować ostatni zapis pozycji środka transportu przekazany przez aplikacje mobilną;
3) skarżąca w toku postępowania sama zrezygnowała z aktywności procesowej pozwalającej na wyjaśnienie istotnych w sprawie okoliczności dotyczących przekazywania danych geolokalizacyjnych; pomimo wezwania organu, nie złożyła wyjaśnień dotyczących sposobu użytkowania sygnalizatora, jego miejsca w pojeździe, stanu ikon w czasie przewozu, czasu przejazdu i postoju itp.
Ustalenia organu odnośnie faktu nieprzekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu wskazanego w zgłoszeniach SENT znajdują podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym. W zgodzie z przeprowadzonymi w sprawie dowodami organ ustalił, że do stwierdzonego naruszenia doszło wskutek braku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych kontrolowanego pojazdu przez zewnętrzny system lokalizacji. Brak odbioru danych geolokalizacyjnych nie wynikał z wadliwości działania systemu odbiorczego SENT GEO, lecz z wadliwego działania lokalizatora w środku transportu skarżącej. Skarżąca zrezygnowała
z podania informacji, w którym miejscu w pojeździe znajdował się lokalizator, w jaki sposób był użytkowany, jaki był stan ikon w czasie przewozu, jak przedstawiał się czas przejazdu i postoju.
Nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko skarżącej, że we wskazanych okolicznościach organy powinny były czynić dalsze ustalenia odnośnie przyczyny nieprzekazywania przez lokalizator danych do systemu SENT GEO.
Podkreślić należy, że kara administracyjna przewidziana w ustawie SENT ma charakter obiektywny i jest niezależna od winy. Nadto trafnie zwrócono uwagę
w zaskarżonej decyzji, że zgodnie z ustawą SENT to przewoźnik jest zobowiązany do przekazywania danych geolokalizacyjnych. Odpowiedzialności tej nie wyłącza ani nie umniejsza okoliczność korzystania przez przewoźnika przy wykonywaniu tego obowiązku z usług podmiotu trzeciego. Korzystanie z zewnętrznego systemu lokalizacji, dostarczanego przez podmiot trzeci nie ma w sprawie znaczenia. Jak wynika zaś z art. 2 pkt 15a ustawy SENT, jest to system używany przez przewoźnika. Zatem to przewoźnik ponosi odpowiedzialność za ewentualne wadliwe działanie systemu, którym się posługuje.
Z art. 10a ustawy SENT wynika obowiązek przewoźnika zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, w trakcie całej trasy przewozu towaru. Przepis nie uzależnia tego obowiązku od czasu trwania przewozu. Także art. 22 ust. 2a ustawy SENT nie wiąże nałożenia kary pieniężnej za niewywiązywanie się z obowiązku przewidzianego w art. 10a ustawy od czasu trwania przewozu. Jednocześnie ustawa definiuje przewóz towarów jako przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku (art. 2 pkt 9 ustawy SENT).
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT poprzez niezastosowanie w stosunku do skarżącej instytucji odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Na mocy art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
W art. 26 ust. 3 pkt 1-3 ustawy SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo gdy stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo gdy stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach rozporządzenia określającego szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych.
Potrzeba badania dodatkowych przesłanek wymienionych w art. 26 ust. 3 ustawy aktualizuje się wyłącznie w sytuacji stwierdzenia zaistnienia ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego przemawiających za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem Sądu stanowisko organu o braku
w okolicznościach sprawy przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny jest prawidłowe.
Wymaga podkreślenia, że przepisy ustawy SENT uregulowały w sposób bardzo wąski możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na poszczególne podmioty odpowiedzialne, uczestniczące w procedurze monitorowania przewozu towarów (art. 21 ust. 3, 22 ust. 3 i 24 ust. 3 ustawy). W okolicznościach sprawy rozważeniu podlegał przepis art. 22 ust. 3 ustawy SENT, który odnosi się między innymi do kary przewidzianej w art. 22 ust. 2a ustawy.
Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać, na co trafnie zwróciły uwagę organy obu instancji. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Ważny interes przewoźnika wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, mogą go uzasadniać także trudności finansowe, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego.
Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ rozważył tak rozumiane przesłanki ważnego interesu przewoźnika. Odnotować również należy, że postanowieniem z dnia [...] października 2019 roku organ pouczył skarżącą
o możliwości odstąpienia od nałożenia kary, informując jednocześnie o warunkach umożliwiających taki kierunek rozstrzygnięcia. Organ wyznaczył stronie termin na przedstawienie okoliczności warunkujących odstąpienie od nałożenia kary. Skarżąca, pomimo wezwania organu I instancji w tym zakresie, nie wskazała na istnienie po jej stronie ważnego interesu uzasadniającego udzielenia jej ulgi w wymierzonej karze. W toku postepowania strona skarżąca nie powoływała się na swoją trudną sytuację finansową, brak możliwości regulowania zobowiązań, ewentualne zadłużenie. Nie wskazywała również, aby uiszczenie kary miało negatywny wpływ na jej działalność.
Nie można również zgodzić się z zarzutem, iż nałożenie na skarżącą kary pieniężnej jest niezgodne z zasadą proporcjonalności i interesem publicznym.
Pojęcie interesu publicznego to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego itp. Pojęcia te mają cechy charakterystyczne dla klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga odniesienia do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzje. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tych pojęć powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku ich znaczenie może uwzględniać różne aspekty.
W ocenie Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w oparciu
o zgromadzony materiał dowodowy wytłumaczył w dostateczny sposób, że
w okolicznościach sprawy nie zaistniały takie okoliczności, które mieściłyby się
w pojęciu interesu publicznego. Trafnie organ odwołał się do celów, które mają realizować kary przewidziane w ustawie SENT, mające między innymi charakter dyscyplinujący i prewencyjny. Słusznie też organ zauważył, że brak przekazywania danych geolokalizacyjnych uniemożliwiał monitorowanie trasy przejazdu, co jest sprzeczne z celami ustawy SENT.
Nie zasługuje na podzielenie stanowisko skarżącej, że ze względu na wywodzoną z art. 31 ust. 3 Konstytucji zasadę proporcjonalności, do której odwołuje się też art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162) odstąpienie od nałożenia kary mogłoby nastąpić już z powodu braku uszczuplenia należności Skarbu Państwa. Wymaga podkreślenia, że ustawa SENT ma
w założeniu stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu towarami uznanymi za "wrażliwe", bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonującymi wyłudzeń niezapłaconych podatków, jak również dokonującymi obrotu bez stosowania warunków przewidzianych w przepisach prawa. Ustawa ma za zadanie chronić legalny handel towarami i ułatwić walkę z szarą strefą. Celem ustawy, która jest ustawą
o charakterze subsydiarnym w stosunku do całego systemu podatkowego, jest także wprowadzenie zmian prawnych w dziedzinach, w których stwierdzano najwięcej nieprawidłowości podatkowych, dotyczących w szczególności wyłudzania
i niepłacenia podatku od towarów i usług czy uszczupleń w podatku akcyzowym
i zwiększenie skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Nowe rozwiązania prawne mają również za zadanie wspomóc działania związane z efektywnym gromadzeniem podatków
i innych opłat w celu ich późniejszej redystrybucji. W uzasadnieniu projektu ustawy podkreślono, że doświadczenia kontrolne potwierdzają, że w wielu przypadkach różnice w obrocie dokumentami i faktycznym przemieszczaniu towarów są wykorzystywane przez nieuczciwe podmioty. Stąd konieczność powiązania obrotu dokumentami fakturowymi z kontrolą faktycznego przemieszczania towarów.
Z kolei w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018 r. poz. 1539) podkreślono, że projektowana ustawa zmieniająca ma na celu zapewnienie bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania przewozu towarów wskazanych w ustawie poprzez wykorzystanie danych geolokalizacyjnych. W ocenie projektodawcy zebrane dotychczas doświadczenia wskazują także na potrzebę wprowadzenia nowych rozwiązań. Jednocześnie zaznaczono, że dla sprawnego funkcjonowania systemu monitorowania, jak i stosowania narzędzi analizy ryzyka, brak informacji o przemieszczaniu środka transportu, a tym samym o uruchomieniu przewozu towarów nie pozwala na pełne monitorowanie przewozu towarów, jak również na typowanie do kontroli poprzez wskazanie czasu i miejsca kontroli. Określone szeroko cele ustawy nie dają podstaw do twierdzenia, że w przypadku braku uszczupleń podatków interes publiczny nakazuje odstąpić od wymierzenia kary. Przede wszystkim zauważyć należy, że ustawa nie uzależnia możliwości wymierzenia kary od stwierdzenia, że określony podatek nie został zapłacony. Kary przewidziane są za określone naruszenia, w tym w zakresie niewykonania obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych objętego zgłoszeniem środka transportu, który to obowiązek został nałożony na przewoźnika w celu umożliwienia efektywnej kontroli przewozu towaru. Brak uszczuplenia należności Skarbu Państwa nie może mieć zatem znaczenia przesądzającego i nie może sam w sobie stanowić o spełnieniu przesłanki interesu publicznego. Stanowisko wyrażone w tym zakresie w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, dokonana w zaskarżonej decyzji analiza przesłanek ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego i wywiedziony stąd wniosek o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary nie naruszają przepisu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Treść przepisu wskazuje na jego uznaniowy charakter i w ocenie Sądu organ nie przekroczył granic tego uznania.
Zauważyć jednocześnie należy, że w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar ani ich zmiany (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20 oraz z 13 marca 2019 r., II FSK 3478/18).
Z tych wszystkich względów Sąd podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.