II SA/Rz 1375/24

II SA/Rz 1375/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jarosław Szaro
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Piotr Popek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a ust.1, art. 4 pkt 22, art. 92c, art. 92b
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2025 r. sprawy ze skargi W. Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 sierpnia 2024 r. nr BP.501.1235.2024.2462.RZ9.607565 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W. Ł. (dalej: skarżący) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z 29 sierpnia 2024 r. nr BP.501.1235.2024.2462.RZ9.607565, utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: WITD) z 14 maja 2024 r. nr WITD.DI.0152.IX0333/32/24/KP o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 18 marca 2024 r. funkcjonariusze Policji KMP w [...] przeprowadzili kontrolę drogową pojazdu ciężarowego marki Volvo o nr rej. [...], prowadzonego przez skarżącego, który wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy na trasie z K. do R. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr 101/2024 z 18 marca 2024 r. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono naruszenie polegające na posługiwaniu się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą. Stwierdzono, że w slocie zainstalowanego w pojeździe tachografu znajduje się karta kierowcy, którego nie było w pojeździe (J. M.). Skarżący nie okazał własnej, ważnej karty kierowcy.
WITD pismem z 4 kwietnia 2024 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2201), dalej: u.t.d. W odpowiedzi skarżący przedłożył kopię karty pojazdu i wyjaśnił, że stwierdzone używanie karty, która nie była jego własnością, wynikło z pomyłki i że za czyn ten został już ukarany mandatem karnym.
Decyzją z 14 maja 2024 r. nr WITD.DI.0152.IX0333/32/24/KP, WIDT nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł. Karę nałożono na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., stosownie do którego podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie.
Uznano, że stwierdzone uchybienie stanowi naruszenie art. 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1), dalej: rozporządzenie nr 165/2014.
Organ I instancji stwierdził, że brak jest podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d. ponieważ z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby w sprawie wystąpiły wyjątkowe okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć. Zaznaczono, że do podstawowych obowiązków kierowcy należy upewnienie się przed wykonaniem zadania przewozowego czy spełnione są wszystkie wymogi przepisów prawa. Zastosowania nie może mieć również art. 92b u.t.d, gdyż naruszenie ujawnione podczas kontroli nie dotyczyło czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków o których mowa w ww. przepisie.
Odnosząc się do wyjaśnień odnośnie uprzedniego ukarania strony mandatem karnym w trakcie kontroli drogowej z 18 marca 2024 r. organ I instancji wskazał, że Komendant Miejski Policji w [...] przekazał do akt sprawy potwierdzoną kopię wniosku złożonego do Sądu Rejonowego w [...] z 22 marca 2024 r. w sprawie uchylenia prawomocnego mandatu karnego nałożonego na skarżącego, za naruszenie l.p. 7.17 zał. 1 do u.t.d., w związku z art. 92a ust. 9 u.t.d.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżący złożył odwołanie do GITD wnosząc o umorzenie postępowania.
Opisaną na wstępie decyzją z 29 sierpnia 2024 r. GITD utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji GITD przytoczył treść przepisów powołanych jako podstawa prawna decyzji, tj. art. 4 pkt 22, art. 92a, art. 92 c ust. 1 u.t.d., lp. 6.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.
W zakresie naruszenia lp. 6.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. GITD wskazał, że kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu; karta kierowcy jest imienna; kierowca może posiadać nie więcej niż jedną ważną kartę kierowcy i jest uprawniony do posługiwania się jedynie jego własną kartą kierowcy (art. 27 i art. 34 rozporządzenia nr 165/2014). Konsekwencją posługiwania się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą jest sankcja w postaci kary pieniężnej w wysokości [...] (lp. 6.3.3 złącznika nr 3 do u.t.d.).
Zdaniem organu odwoławczego, kara pieniężna została nałożona zasadnie, ponieważ kierujący pojazdem używał karty należącej do innego kierowcy.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji wskazał, że art. 92c u.t.d. nie znajduje zastosowania w przypadku błędnych zachowań kierowcy. Bez znaczenia są okoliczności powstania naruszenia, ponieważ do podstawowych obowiązków kierowcy należy upewnienie się przed wykonaniem przewozu czy spełnione są wszystkie wymogi przepisów prawa. Natomiast przedsiębiorca zawsze odpowiada za działalność przedsiębiorstwa przewozowego i to na nim spoczywa ciężar wykazania przesłanek zwalniających od odpowiedzialności, a tych skarżący nie wykazał. Zasosowania w sprawie nie ma także art. 92b u.t.d., ponieważ ujawnione naruszenie nie dotyczyło czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków, o których mowa w tym przepisie. Słusznie zatem organ I instancji uznał, że w sprawie nie występują okoliczności pozwalające na zastosowanie art. 92b i art. 92c u.t.d.
Ustosunkowując się do zarzutu podwójnego ukarania, organ odwoławczy stwierdził, że odpowiedzialność administracyjna ma pierwszeństwo przed odpowiedzialnością karną i okoliczność czy mandat karny został ostatecznie nałożony, czy też nie, jest bez znaczenia z punktu widzenia przepisów u.t.d.
Zdaniem GITD, organ I instancji prowadził postępowanie w poszanowaniem przepisów k.p.a., w związku z czym nie doszło do naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a.
W skardze do tut. Sądu na decyzję organu odwoławczego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie koszów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) prawa materialnego, w tym art. 92c, art. 93 u.t.d. poprzez ich niezastosowanie,
2) prawa procesowego: art 6, art. 7 w zw. z art. 75 art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności sprawy, dokonywanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym oraz zignorowaniem wyjaśnień złożonych w toku prowadzonego postępowania;
3) art. 189d k.p.a. gdyż decyzja jest niezgodna z dyrektywami jej nałożenia,
4) art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy skarżący uiścił dopłatę na rzecz Krajowego Funduszu Drogowego,
5) art. 8, art. 11 i art. 15 k.p.a. polegające na dowolnym ustaleniu staniu faktycznego, nie odniesieniu się do zaoferowanego przez skarżącego dowodu w postaci uiszczenia opłaty na rzecz ww. funduszu, co potwierdzają noty obciążeniowe jakie firma otrzymuje od Etoll.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nie zgadza się z ustaleniami kontrolujących, którzy stwierdzając naruszenie wykazali się ignorancją i lekceważeniem przepisów prawa. Podkreślił, że nie może zostać ukarany za naruszenie, za które został już ukarany mandatem karnym w wysokości [...] zł. Zdaniem skarżącego, występuje sytuacja określona w art. 92c pkt 1 u.t.d., ponieważ za stwierdzone naruszenie została na niego nałażona kara przez inny uprawniony organ. W związku z tym, w jego ocenie wszczęcie postępowania jest bezpodstawne. Organ nie wziął jednak tej okoliczności pod uwagę.
Ponadto według skarżącego, w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 189f § 1 i 2 k.p.a. Skarżący zaoferował dowód w postaci uciszenia opłaty na rzecz Krajowego Funduszu Drogowego. Organ powinien także z urzędu podjąć działania mające na celu zebranie materiału dowodowego w sprawie i wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne, czego w ocenie skarżącego zaniechano.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a sformułowane w niej zarzuty okazały się nietrafne.
Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania względem kontrolowanej decyzji środków określonych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji mogłoby bowiem nastąpić w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja GITD utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. za stwierdzone wyniku kontroli naruszenie polegające na posługiwaniu się przez skarżącego kartą innego kierowcy (lp. 6.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że doszło do stwierdzonego podczas kontroli uchybienia, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Skarżący nie kwestionuje, że osobiście wykonując przewóz posłużył się kartą innego kierowcy, argumentując, że nastąpiło to na skutek pomyłki.
W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowość opisana w zaskarżonej decyzji, uzasadniała nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej, której wysokość obliczona została zgodnie z przepisami załącznika nr 3 do u.t.d.
W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie.
Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń, numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń, wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- załącznika nr 3 do ustawy.
Sąd aprobuje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do charakteru kar pieniężnych wymierzanych na podstawie ww. przepisów. Słusznie wywiedziono, że art. 92a ust.1 u.t.d., stanowiący podstawę nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny. Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Zatem określona w art. 92a u.t.d. kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, a decyzja nakładająca ww. karę pieniężną ma charakter związany (por. np. wyroki NSA z: 23 listopada 2018 r., sygn. akt II GSK 2554/16; 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11, 15 września 2022 r. sygn. akt II GSK 689/21).
Co do zasady zatem, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń przedsiębiorcy. Powyższy przepis stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy, przy czym ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 u.t.d. - jako stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz.
W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do zastosowania art. 92b i art. 92c u.t.d.
Zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Analizowany przepis dotyczy sytuacji wyjątkowych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, np. będących rezultatem działania siły wyższej, bądź osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać (por. np. wyrok NSA z 8 września 2020 r. sygn. akt II GSK 355/18).
Zgodzić się należy z organami, że skarżący nie przedstawił dowodów, ani nie powołał żadnych okoliczności, które wskazywałoby na to, że posłużenie się kartą innego kierowcy nastąpiło z przyczyn nadzwyczajnych i wyjątkowych. Przeciwnie, z jego wyjaśnień wynika, że do uchybienia doszło na skutek pomyłki - niedopatrzenia po stronie skarżącego. Nie można zatem uznać, by skarżący wykazał, że nie miał wpływu na powstanie naruszenie. Z przedstawionych względów Sąd podziela stanowisko organów o braku podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d.
Zasadnie organy uznały także, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma zastosowania art. 92b u.t.d., gdyż stwierdzone naruszenie nie dotyczy przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, tj. naruszeń wskazanych w tym przepisie.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący bezzasadności wszczęcia postępowania administracyjnego z tego powodu, że skarżący został już uprzednio ukarany mandatem karnym za naruszenie ujawnione podczas kontroli.
Zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że "uprawniony organ", o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. to inny organ administracji publicznej, który nałożył karę w ramach przysługujących mu uprawnień. Tak więc, tylko nałożenie kary przez organ administracji publicznej, o ile nastąpiło to w ramach przysługujących mu uprawnień, zwalnia z ponownego nałożenia kary w trybie art. 92a ust. 1 u.t.d. Unormowanie art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 92a ust. 1 tej ustawy, wobec tego nie może być interpretowane w sposób rozszerzający. Celem tej regulacji jest zapobieżenie sytuacji, w której dany podmiot mógłby ponosić podwójną administracyjną odpowiedzialność, poprzez ponowne ukaranie za ten sam czyn przez organ administracji publicznej (por. wyrok WSA w Szczecinie z 26 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 365/13).
Podkreślenia wymaga także, że zgodnie z art. 92a ust. 9 u.t.d., jeżeli czyn będący naruszeniem przepisów, o którym mowa w załącznikach nr 3 i 4 do u.t.d. wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia albo przestępstwa, w stosunku do podmiotu będącego osobą fizyczną, stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej.
W kontekście powyższych rozważań, podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że podnoszony przez skarżącego fakt ukarania mandatem karnym nie stanowi okoliczności z art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d., warunkującej zaniechanie przez właściwy organ wymierzenia przedsiębiorcy kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie. Ukaranie środkiem karnym nie wyklucza możliwości wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Odnosząc się zaś do podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia art. 189f k.p.a., wobec nie zastosowania w sprawie przepisów rozdziału IVa k.p.a. Sąd wyjaśnia, że prawidłowym jest stanowisko organów w niniejszej sprawie, że ww. przepisy nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Ogólna reguła kolizyjna wyrażona w ort. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale lVa k.p.a. Istnienie przepisów odrębnych zawartych w u.t.d., regulujących zasady i przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, w tym odstąpienia od ich nałożenia, wyłącza stosowanie przepisów całego działu IVa k.p.a. bez konieczności stosowania kolejnych działań interpretacyjnych czy porównywania zakresów stosowania poszczególnych przepisów.
Wobec powyższego przepisy działu IVa k.p.a. mają zastosowanie jedynie wówczas, gdy dana kwestia w przepisach odrębnych w ogóle nie została uregulowana (por. np. wyroki NSA: z 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 847/20; 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 866/20; z 28 września 2023 r., z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 375/21). Taka sytuacja w niniejszej sprawie natomiast nie występuje. Tym samym argumentacja strony, wskazująca na niezbadanie przez organ przesłanek z art. 189f k.p.a. oraz niezastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło także do naruszenia pozostałych wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego. W szczególności orzekające w sprawie organy nie uchybiły obowiązkowi działania na podstawie i w granicach prawa, stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był kompletny i pozwalał na wyprowadzenie wniosków zaprezentowanych w kwestionowanej decyzji, w zgodzie z zasadą swobodnej oceny, wynikającą z art. 80 k.p.a., co też znalazło wyraz w odpowiadającym wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a. uzasadnieniu.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.