II SA/RZ 1373/23

II SA/Rz 1373/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Piotr Godlewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 1701/24 - Wyrok NSA z 2025-04-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 28 czerwca 2023 r. nr 1801-IOA.4246.103.2023 w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania - skargę oddala -
Uzasadnienie
II SA/Rz 1373/23
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi M.M. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) z 28 czerwca 2023 r. nr 1801-IOA.4246.103.2023 dotyczące pozostawienia odwołania bez rozpoznania
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją z 22 listopada 2022 r. nr 408000-408000-COP.4246.244.2022 Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno - Skarbowego w [...] nałożył na M.M. karę pieniężną w wysokości 100 000 zł z tytułu posiadania zależnego lokalu o nazwie "[...]", ul. [...] w S., w którym 20 lutego 2018 r. znajdował niezarejestrowany automat do gier o nazwie [...].
23 grudnia 2022 r. do Naczelnika wpłynęło odwołanie z 22 grudnia 2022 r. od wskazanej wyżej decyzji, podpisane przez działającego w imieniu M.M. adwokata.
Z uwagi na brak pełnomocnictwa postanowieniem z 4 stycznia 2023 r. DIAS wezwał stronę do przekazania oryginału lub poświadczonego odpisu pełnomocnictwa dla adwokata, zawierającego umocowanie do reprezentowania M.M. w postępowaniu odwoławczym - o ile ma być reprezentowany przez tego pełnomocnika wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej od ww. pełnomocnictwa albo podpisanie odwołania przez M.M. - o ile będzie działał samodzielnie (powyższe postanowienie zostało również skierowane do adwokata). Jednocześnie organ pouczył adresata, że nieusunięcie braku w terminie 7 dni spowoduje wydanie postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia.
Powyższe postanowienie zostało doręczone M.M. 19 stycznia 2023 r., natomiast pełnomocnikowi 18 stycznia 2023 r.
26 stycznia 2023 r. do organu wpłynęło pismo pełnomocnika – adwokata, w którym wskazał na wewnętrzną sprzeczność pisma DIAS z 4 stycznia 2023 r. i wniósł o sprecyzowanie, czy należy traktować je jako wezwanie w myśl art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: O.p.), czy jako postanowienie w myśl art. 216 i art. 217 O.p. Do przedmiotowego pisma pełnomocnik dołączył pełnomocnictwo szczególne na druku PPS-1.
DIAS postanowieniem z 28 lutego 2023 r. nr 1801-IOA.4246.2.2023 pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie od decyzji Naczelnika z 22 grudnia 2022 r. Postanowienie zostało doręczone M.M. 17 marca 2023 r.
Na powyższe postanowienie adwokat wniósł zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i nadanie toku postępowania, zarzucając naruszenie:
- art 145 § 1 i 2 O.p., gdyż pomimo wpływu pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego przez pełnomocnika, organ nie doręczył pełnomocnikowi postanowienia z 28 lutego 2023 r. pozostawiającego odwołanie bez rozpatrzenia, zatem postanowienie nie weszło do obrotu prawnego;
- art. 169 § 1 w zw. z art. 138e § 3 O.p. i art. 49 § 1 P.p.s.a., poprzez brak wezwania skarżącego lub jego pełnomocnika do wskazania w treści pełnomocnictwa szczegółowego zakresu umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony;
- art. 169 § 1 oraz art. 216 i art. 217 O.p., albowiem w toku postępowania organ błędnie oznaczył pismo i sformułował żądanie kierowane w dniu 4 stycznia 2023 r. oraz nie odpowiedział na pismo pełnomocnika skarżącego w celu doprecyzowania intencji organu, co doprowadziło do wydania błędnego postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z 28 czerwca 2023 r. DIAS - działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p. - po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez adwokata reprezentującego M.M. , utrzymał w mocy postanowienie DIAS z 28 lutego 2023 r.
Organ wyjaśnił, że art. 169 § 1 O.p. stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Na podstawie art. 169 § 4 O.p. organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie.
Zgodnie z art. 235 O.p., w sprawach nieuregulowanych w art. 220-234 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Z uwagi na fakt, że kwestia wymagań formalnych jakim powinno odpowiadać odwołanie nie została w sposób wyczerpujący uregulowana w art. 220-234 O.p., w tym zakresie zastosowanie mają przepisy dotyczące wymagań formalnych, jakim powinno odpowiadać podanie.
Wymagania te określone zostały w art. 168 § 2 O.p., który stanowi, że podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów - numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Wymogi formalne określone w cyt. wyżej przepisach są jednocześnie wymogami minimalnymi, które powinno spełniać podanie. Tym samym są to elementy obligatoryjne każdego podania.
Obowiązkiem organu jest więc zbadanie m.in., czy odwołanie pochodzi od strony oraz czy podpisane zostało przez stronę osobiście bądź ewentualnie przez prawidłowo ustanowionego pełnomocnika.
Przepis art. 194 a § 2 O.p. stanowi, że zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym. Jeżeli wolą strony jest działanie przez pełnomocnika, w postępowaniu odwoławczym należy do akt sprawy dołączyć oryginał lub uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa szczególnego (wg wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 138j § 1 pkt 2 O.p.), ewentualnie dopełnić procedury ustanowienia pełnomocnika ogólnego (opisanej w art. 138d O.p.).
Wzór pełnomocnictwa szczególnego został określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (Dz.U. z 2018 r., poz. 974). Następnie, z dniem 1 marca 2017 r., wzór ten otrzymał nowe brzmienie na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów i Rozwoju z dnia 17 lutego 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołania lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1923 ze zm.).
W ocenie DIAS, w przedmiotowej sprawie organ prawidłowo postanowieniem z 28 lutego 2023 r. pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie od decyzji Naczelnika z 22 listopada 2022 r.
Przedłożone, w odpowiedzi na wezwanie pełnomocnictwo zawierało szereg braków, w tym m.in. brak zakresu pełnomocnictwa. Prawidłowo sporządzonego pełnomocnictwa adwokat nie uzupełnił także na późniejszym etapie. Z przedłożonego pełnomocnictwa nie wynika, aby adwokat K.K. został umocowany do reprezentowania M.M. przed DIAS w sprawie z odwołania od decyzji Naczelnika z 22 listopada 2022 r. Ponieważ M.M. również nie podpisał odwołania, organ I instancji postanowieniem z 28 lutego 2023 r. zasadnie pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia i prawidłowo doręczył je tylko M.M., pomijając adwokata. W związku z powyższym, niezasadny jest zarzut pełnomocnika, mówiący, że organ nie doręczył mu postanowienia z 28 lutego 2023 r. pozostawiającego odwołanie bez rozpatrzenia (pkt 2 a).
Odpowiadając na zarzut pełnomocnika o braku wezwania do wskazania w treści pełnomocnictwa zakresu umocowania (pkt 2 b), DIAS wyjaśnił, że obowiązkiem pełnomocnika jest złożenie pełnomocnictwa szczególnego (chyba, że jest pełnomocnikiem ogólnym) wraz z odwołaniem. Pełnomocnik jest pełnomocnikiem profesjonalnym, od którego oczekuje się działania ze starannością większą aniżeli strony, która nie jest reprezentowana przez pełnomocnika. Tymczasem takiego działania w niniejszej sprawie bezsprzecznie zabrakło. Podkreślić przy tym należy, że z pełnomocnictwa musi jasno wynikać jego zakres i organ nie może się domyślać, jakiej sprawy dane pełnomocnictwo dotyczy. Pełnomocnik strony, reprezentując interesy mocodawcy, miał obowiązek szczególnego dbania o jego interesy, w tym zapewnienia, że poszczególne czynności procesowe będą wolne od wad i braków. Składając zażalenie na postanowienie z 28 lutego 2023 r. adwokat załączył pełnomocnictwo, na którym nie wskazał prawidłowej daty jego sporządzenia (brak czytelnego oznaczenia miesiąca.
Odnosząc się do zarzutu błędnego oznaczenia formy wezwania z 4 stycznia 2023 r. (pkt 2 c) DIAS wyjaśnił, że wynika to z brzmienia art. 216 § 1 O.p., który stanowi, że w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia. DIAS sformułował alternatywnie postanowienie wzywające do uzupełnienia braków odwołania, wzywając adwokata o przedłożenie pełnomocnictwa, ewentualnie o przedłożenie podpisanego odwołania przez M.M. . Postanowienie zostało sporządzone zgodnie z regulacjami podatkowego prawa procesowego, w sposób logiczny, spójny i napisane zostało zrozumiałym językiem.
M.M. , reprezentowany przez pełnomocnika (adwokata), zaskarżył w całości postanowienie DIAS z 28 czerwca 2023 r., zarzucając naruszenie przepisów procesowych które miało wpływać na treść decyzji, tj.:
1) art. 169 § 1 oraz art. 216 i art. 217 O.p., albowiem w toku postępowania odwoławczego organ błędnie oznaczył pismo z 4 stycznia 2023 r. - zatytułowane postanowienie, ale było ono zdaniem pełnomocnika skarżącego błędnie napisane i wewnętrznie sprzeczne, oraz nie odpowiedział na pismo pełnomocnika skarżącego z 24 stycznia 2023 r. w celu doprecyzowania intencji organu z powodu realnego istnienia faktu przedawnienia kary, o czym organ bardzo dobrze widział, stąd jego ignoranckie stanowisko w tym zakresie,
2) art. 169 § 1 w zw. z art. 138e § 3 O.p. i art. 49 § 1 P.p.s.a poprzez brak wezwania pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia treści pełnomocnictwa szczegółowego PPS-1 o zakres umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony, oraz wskazania brakujących rubryk formularza, w tym wskazania adresu poczty email do doręczeń elektronicznych,
3) art. 122, art. 180, art. 187 O.p. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym zgodnie z interesem skarżącego,
4) art. 145 § 1 i 2 O.p., gdyż pomimo wpływu pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego przez pełnomocnika, organ nie doręczył pełnomocnikowi skarżącego postanowienia z 28 lutego 2023 r. pozostawiające odwołania bez rozpatrzenia, a następnie rozpoznał złożone przez tego samego (nienależycie umocowanego) pełnomocnika zażalenie z 24 marca 2023 - które następnie rozpoznał na mocy niniejszego postanowienia, a które to doręczył temu nienależycie umocowanemu pełnomocnikowi.
Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości rozstrzygnięć organów obu instancji (ewentualnie stwierdzenie nieważności) oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę wg wskazanych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Do odwołania z 22 grudnia 2022 r. od decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno - Skarbowego z 22 listopada 2022 r. nie zostało dołączone pełnomocnictwo, mimo wniesienia tego odwołania przez reprezentującego skarżącego pełnomocnika. Okoliczność ta jest bezsporna. W związku z tym organ prawidłowo wezwał do dołączenia pełnomocnictwa dla adwokata albo alternatywnie podpisania odwołania przez skarżącego. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, że skoro adwokat nie był pełnomocnikiem w sprawie, to postanowienie z 28 lutego 2023 r. którym DIAS pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie od nakładającej karę pieniężną decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno - Skarbowego w [...] z 22 listopada 2022r. zasadnie nie zostało do niego skierowane. Adwokat nie będąc umocowany w powyższej sprawie, nie mógł być adresatem tego postanowienia.
Trafnie organ wskazuje, że w odpowiedzi na postanowienie z 4 stycznia 2023 r., doręczone adwokatowi 18 stycznia 2023 r., do organu odwoławczego wpłynęło pełnomocnictwo szczególne na druku PPS-1 wraz z pismem przewodnim sporządzonym i podpisanym przez adwokata. Przedłożone pełnomocnictwo zawierało szereg braków, w tym m.in. jako kserokopia nie zostało poświadczone za zgodność z oryginałem oraz nie zawierało podpisu mocodawcy. Co także istotne, oprócz danych mocodawcy i pełnomocnika nie został w nim w ogóle oznaczony zakres pełnomocnictwa (nie wskazano sprawy której dotyczy).
Wskazanego pełnomocnictwa adwokat prawidłowo nie uzupełnił także na późniejszym etapie postępowania.
W ocenie Sądu brak było również podstaw do doprecyzowania postanowienia zawierającego wezwanie do udzielenia pełnomocnictwa, bowiem wezwanie to zostało sformułowane jasno i jednoznacznie. Nie zawierało ono w swej treści żadnych sprzeczności wymagających ustosunkowania się do nich przez organ. Z treści wezwania wynikało w sposób nie budzący wątpliwości, kto i w jaki sposób ma usunąć braki formalne odwołania. Same zaś wątpliwości pełnomocnika strony co do jego formy nie uniemożliwiały wykonania go w sposób w nim wskazany.
Ponieważ strona postępowania – M.M. również nie podpisał odwołania, DIAS zobligowany był pozostawić odwołanie bez rozpatrzenia, co uczynił postanowieniem z 28 lutego 2023 r. i prawidłowo doręczył je tylko jemu (wobec braku prawidłowo ustanowionego pełnomocnika).
Reasumując, należy stwierdzić, że skoro braki odwołania nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie, za zasadne należało uznać jego pozostawienie bez rozpatrzenia. Zarzuty skargi są bezzasadne, a odpowiedź na nie wynika wprost z uzasadnienia niniejszego wyroku.
Z podanych względów skarga została oddalona, o czym orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a.