II SA/Rz 1370/23

II SA/Rz 1370/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne
Scalanie gruntów
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1223
art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 7 ust. 1, art. 7 ust. 3, art. 9 ust. 1, art. 10, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1-3, art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 1 i ust. 2, art. 26, art. 27, art. 28 ust. 1, art. 30, art. 31, art. 33a pkt 6
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skarg B. L. i T. C. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 16 czerwca 2023 r. nr GK-II.7213.13.2023 w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących B. L. i T. C. kwoty po 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 1370/23
UZASADNIENIE
I. Zaskarżoną decyzją z 16 czerwca 2023r. nr GK-II.7213.13.2023 Wojewoda Podkarpacki, po rozpoznaniu odwołań T. C. reprezentowanego przez adwokat I. P., B. L., S. L., [pic]M. W., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 21 grudnia 2022 r. nr GKN-GK.6822.5.2021 w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W., gmina [...].
W uzasadnieniach decyzji Organu I oraz II instancji wskazano na następujący przebieg postępowania scaleniowego. Postępowanie scaleniowe gruntów wsi W., gmina [...], zostało wszczęte postanowieniem Starosty [...] z [...] listopada 2019 r. nr [...], na wniosek właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia (w posiadaniu wnioskujących 64% gruntów). Postępowaniem tym objęto obszar 1100,23 ha (cały obręb ewidencyjny). Postanowienie to zostało odczytane na zebraniu uczestników scalenia w dniu 19 listopada 2019 r. oraz wywieszone na okres 14 dni na tablicach ogłoszeń: we wsi [pic]W. i w Urzędzie Gminy [...], w dniach od 20 listopada do 5 grudnia 2019 r. Ponadto postanowienie było wywieszone na tablicy ogłoszeń oraz na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w [...], w okresie od 20 listopada 2019 r. do 4 grudnia 2019 r. Na ww. zebraniu uczestników scalenia w dniu 19 listopada 2019 r. omówiono uwarunkowania prawne i przebieg postępowania scaleniowego gruntów.[pic]
[pic]Pismem z 21 stycznia 2020 r. nr KS.077.5.2020 Starosta [...] upoważnił geodetę uprawnionego pracownika Podkarpackiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w [...] do wykonania szacunku porównawczego gruntów objętych scaleniem oraz opracowania projektu scalenia gruntów, w ramach prowadzonego postępowania, [pic][pic]dotyczącego scalenia gruntów wsi W., wszczętego postanowieniem Starosty [...] z [...] listopada 2019 r. nr [...].[pic]
[pic]Na zebraniu uczestników scalenia zwołanym przez Starostę [...] 4 lutego 2020 r. została wybrana rada uczestników scalenia w składzie 12 osób. Na zebraniu tym poinformowano o prawach i obowiązkach uczestników scalenia wynikających z u.s.w.g..
Postanowieniem z [...] maja 2020 r. nr [...], Starosta [...] powołał komisję pełniącą funkcje doradcze przy dokonaniu szacunku gruntów oraz opracowaniu projektu scalenia w ramach prowadzonego postępowania scaleniowego [pic][pic]gruntów wsi W., w liczbie 16 osób. W skład komisji weszli członkowie wybranej w dniu 4 maja 2020 r. rady uczestników scalenia.
W toku prowadzonego postępowania scaleniowego dokonano ustalenia [pic]gleboznawczej klasyfikacji gruntów położonych w obrębie ewidencyjnym W., [pic]oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] i działka nr [...], na podstawie operatu sporządzonego przez klasyfikatora, przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w [...] w dniu [...] września 2020 r. pod numerem [pic]ewidencyjnym [...].
Zebranie uczestników scalenia w dniu 6 października 2020 r. podjęło uchwałę [pic][pic]w sprawie określenia zasad szacunku porównawczego gruntów objętych scaleniem. Postanowieniem z [...] maja 2021 r. nr [...], Starosta [...] uznał, że uchwalone w drodze uchwały uczestników scalenia gruntów wsi W. w dniu 6 października 2020 r., zasady szacunku gruntów, nie są sprzeczne ze słusznym interesem uczestników scalenia.
Następnie geodeta - projektant scalenia wraz z Komisją doradczą dokonali oszacowania gruntów objętych scaleniem. Wyniki oszacowania gruntów przedstawione na [pic]mapie szacunku porównawczego, zostały ogłoszone na zebraniu uczestników scalenia w dniu 7 czerwca 2020 r. Następnie wyniki oszacowania gruntów objętych scaleniem udostępniono do publicznego wglądu na okres 7 dni zainteresowanym uczestnikom scalenia (do dokonanego szacunku nie wniesiono zastrzeżeń).
Zebranie uczestników scalenia 6 lipca 2021 r. podjęło uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na dokonany szacunek porównawczy gruntów objętych scaleniem.
Na podstawie danych ewidencji gruntów i budynków wsi W. oraz opracowanej mapy szacunku porównawczego gruntów - sporządzono rejestr szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem.
W dniach od 1 lipca do 31 sierpnia 2021 r. uczestników scalenia wzywano indywidualnie w celu zapoznania się z dotychczasowym stanem posiadania (wykazanym w ewidencji gruntów i budynków), oświadczenia zgodności stanu ewidencyjnego ze stanem posiadania na gruncie, złożenia życzeń dotyczących lokalizacji nowych gruntów oraz wniosków na pomniejszenie lub powiększenie gospodarstwa i zniesienia współwłasności.
Geodeta projektant scalenia przy udziale Komisji doradczej opracował wstępny projekt rozmieszczenia działek tzw. "ustawkę", który po uprzednim indywidualnym zawiadomieniu został okazany uczestnikom scalenia. Na okoliczność okazania im wstępnego projektu scalenia, uczestnicy złożyli stosowne oświadczenia, które zapisano w kartach uczestników scalenia. Uwagi i zastrzeżenia złożone przez uczestników scalenia do wstępnego projektu scalenia były przedmiotem oceny przez Komisję doradczą.
W oparciu o wstępny projekt rozmieszczenia działek oraz zgłoszone uwagi uczestników scalenia wykonano projekt szczegółowy, sporządzono mapę obszaru scalenia wsi W., opracowano rejestr szacunku porównawczego gruntów po scaleniu i sporządzono szkice wyznaczenia projektu scalenia na gruncie.
Starosta [...] ogłoszeniem z 17 lutego 2022 r. nr GKN[pic]GK.6822.6.2021, poinformował, że opracowany projekt scalenia gruntów wsi W. [pic]zostanie okazany uczestnikom scalenia w terminie: marzec — lipiec 2022 r.[pic]
W okresie od 1 marca 2022 r. do 31 lipca 2022 r. uczestnikom scalenia - po uprzednim, indywidualnym zawiadomieniu przez wykonawcę prac, został okazany opracowany przez geodetę - projektanta scalenia przy udziale Komisji doradczej, projekt scalenia gruntów położonych na obszarze wsi W. Projektowany przebieg nowo wyznaczonych granic został okazany na gruncie, natomiast okazanie części opisowo kartograficznej w skład której wchodzą: rejestr szacunku porównawczego gruntów po scaleniu oraz mapa obszaru scalenia odbyło się w siedzibie zespołu scaleniowego. W terminie 14 dni od zakończenia okazania projektu scalenia istniała możliwość zgłaszania Staroście [...] zastrzeżeń do tego projektu.
Z ogólnej liczby 752 uczestników scalenia zastrzeżenia do projektu złożyło [pic]10 uczestników (1,33% uczestników).
Złożone zastrzeżenia do projektu scalenia w dniach 6 - 7 września 2022 r. były przedmiotem opiniowania przez Komisję doradczą. Opiniowanie zastrzeżeń złożonych do projektu scalenia odbywało się w obecności zainteresowanych uczestników scalenia, którzy o terminie i miejscu posiedzenia Komisji zostali zawiadomieni na piśmie z zachowaniem ustawowego terminu, tj. co najmniej na trzy dni przed wyznaczonym terminem. W trakcie opiniowania zastrzeżeń, o ile zachodziła taka potrzeba Komisja [pic]doradcza dokonywała oględzin na gruncie. Z posiedzenia Komisji opiniującej zastrzeżenia do [pic]projektu scalenia sporządzono protokoły a propozycje zmian w projekcie scalenia zostały przedstawione przez geodetę — projektanta scalenia w sposób graficzny i opisowy.
W zakresie złożonych do projektu scalenia gruntów zastrzeżeń dokonano [pic]rozstrzygnięć szczegółowo opisanych w załączniku nr 3 do zaskarżonej decyzji Starosty [...] z 21 grudnia 2022 r. nr GKN-GK.6822.5.2021. Wszystkie zmiany wprowadzone do projektu scalenia zostały wyznaczone na gruncie i okazane zainteresowanym uczestnikom scalenia po uprzednim indywidualnym [pic]zawiadomieniu.
Opracowany projekt scalenia gruntów wsi W. o ogólnym obszarze [pic]1100,4379 ha zatwierdził Starosta [...] decyzją z 21 grudnia 2022 r. nr GKN-GK.6822.5.2021 na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 9, art. 2 ust. 1 i 4, art. 3 ust. 1 , art. 8 ust. 1 - 6, art. 14, art. 17, art. 19, art. 23, art. 27 ust. 1, 3, 4, art. 28 ust. 1 i 2, ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 1223, dalej: u.s.w.g.) . Decyzji tej na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) nadano rygor [pic]natychmiastowej wykonalności.
W kolejnych punktach decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów Starosta zawarł rozstrzygnięcia dotyczące:
- terminów i zasad objęcia gruntów w posiadanie,
- sposobu rozliczeń za pozostałe części składowe gruntów, które przypadły innym uczestnikom scalenia,
- ustalenia zakresu prac w ramach zagospodarowania poscaleniowego,
- wydzielenia za grunty niezabudowane stanowiące współwłasność uczestników scalenia, za zgodą współwłaścicieli, odrębne dla każdego z nich grunty odpowiadające wartości udziałów we współwłasności,
- pomniejszenia obszaru gruntów i ustalenia z tego tytułu dopłat dla uczestników scalenia w związku z wydzieleniem gruntu o mniejszej wartości szacunkowej, w terminie dwóch miesięcy po zakończeniu scalenia wraz z wykazem dopłat,
- powiększenia obszaru gruntów i zobowiązania uczestników scalenia z tytułu wydzielenia gruntów o większej wartości szacunkowej do dopłat w terminie dwóch miesięcy po zakończeniu scalenia na rachunek Powiatu [...] wraz z wykazem dopłat,
- rozpatrzenia zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów złożonych przez uczestników scalenia,
- zniesienia bez odszkodowania służebności gruntowych przejścia, przejazdu i przegonu bydła, obciążające grunty objęte scaleniem, które utraciły dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, ujawnione w księgach wieczystych, zgodnie z wykazem,
- przeniesienia z dotychczasowych gruntów, na grunty wydzielone w wyniku scalenia, służebności przejścia, przejazdu i przegonu ujawnione w księgach wieczystych, zgodnie z wykazem,
- zniesienia służebności osobistych, które wygasły z chwilą śmierci uprawnionego ujawnione w księgach wieczystych, zgodnie z wykazem,
- przeniesienia prawa dożywotniego użytkowania z dotychczasowych gruntów na grunty wydzielone w wyniku scalenia gruntów, ujawnione w księgach wieczystych, zgodnie z wykazem,
- przeniesienia z dotychczasowych gruntów na grunty wydzielone w wyniku scalenia gruntów, służebności przesyłu ujawnione w księgach wieczystych, zgodnie z wykazem.
Starosta zastrzegł, że decyzja zgodnie z art. 29 u.s.w.g. stanowi tytuł do ujawnienia nowego stanu prawnego w księgach wieczystych i podstawę do wprowadzenia uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych im gruntów. Decyzja ta, nie narusza praw osób trzecich do gruntów wydzielonych w zamian za grunty posiadane przed scaleniem.
Starosta zastrzegł w uzasadnieniu decyzji, że organy administracyjne opracowujące projekt scalenia korzystają ze swobody w jego ukształtowaniu i wyborze najlepszego — ich zdaniem rozwiązania w danych warunkach, tak aby w miarę możliwości uwzględnić interesy i życzenia wszystkich uczestników scalanie gruntów. Nie wszystkie zgłoszone zastrzeżenia w projekcie scalenia mogły być uwzględnione, gdyż próba powrotu do pierwotnego stanu użytkowania spowodowałaby uruchomienie domina i zniweczyłaby efekt procesu scalenia gruntów.
Ponadto w procesie scaleniowym zastosowano rozwiązania chroniące środowisko wymienione w uzasadnieniu decyzji środowiskowej, a mianowicie:
- zachowano (w zdecydowanej większości) dotychczasowego kierunku działek, aby nie spowodować zakłóceń w grawitacyjnym spływie wód, wykorzystano istniejące drogi aby ograniczyć konieczność przeznaczenia gruntów rolnych o wysokiej klasie bonitacyjnej, na nowe drogi dojazdowe do pół,
- zaprojektowano nową sieć dróg, która umożliwi skrócenie czasu dojazdu do poszczególnych działek, co z kolei wpłynie na zmniejszenie emisji niezorganizowanej spalin do środowiska ze środków transportu, zachowano dotychczasowy układu działek i dróg dojazdowych w terenach budowlanych co wyeliminowało potrzebę wycinki drzew rosnących na nieruchomościach prywatnych.
W uzasadnieniu decyzji organu I instancji, powołując się na art. 108 K.p.a. wskazał, że ze względu na specyfikę scalenia gruntów oraz jego skutki, które sprowadzają się [pic]do transformacji istniejącego tytułu prawnego do nowego stanu — wykazanego w projekcie scalenia, wykonanie decyzji zatwierdzającej projekt scalenia jest możliwe tylko w całym [pic]obszarze scalenia i w odniesieniu do wszystkich uczestników scalenia. Przedłużanie się etapu wykonania decyzji: wprowadzenie w posiadanie, wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów [pic]i budynków, ujawnienie nowego stanu w księgach wieczystych (ze względu na ewentualne [pic]złożone odwołania), skutkować będzie ograniczeniami w dysponowaniu prawem własności (obrót, realizacja inwestycji) oraz zacieraniem się rezultatów scalenia na gruncie.[pic]
Rygor natychmiastowej wykonalności daje również gwarancję realizacji następnego etapu prac związanych ze scaleniem gruntów tj. zagospodarowania poscaleniowego. Po wydaniu decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów przystępuje się do przygotowania prac związanych z zagospodarowaniem poscaleniowym. Faktyczne wejście [pic]na grunt wykonawcy prac poscaleniowych jest poprzedzone przeprowadzeniem postępowań o zamówienia publiczne, opracowaniem niezbędnych projektów, a następnie wyłonieniem [pic]wykonawcy tych oprac. Całość prac zagospodarowania poscaleniowego musi zostać wykonana w terminie wynikającym z harmonogramu rzeczowo — finansowego, który jest określony w umowie o przyznaniu pomocy z [...] sierpnia 2019 r. nr [...], zawartej pomiędzy Samorządem Województwa [...] a Powiatem [...]. Naruszenie terminów wykonania prac zagospodarowania poscaleniowego wynikających z ww. harmonogramu rzeczowo — finansowego skutkowałoby sankcjami wynikającymi z uwarunkowań Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz nie wykorzystaniem znaczących środków finansowych pochodzących w przeważającej części z Unii Europejskiej — Europejskiego Funduszu Rozwoju Obszarów Wiejskich. [pic]Zdaniem Starosty [...] - powyższe uwarunkowania można zaliczyć do wyjątkowo ważnego interesu społecznego oraz interesu stron postępowania scaleniowego.
Na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.w.g, decyzja Starosty [...] z [pic]21 grudnia 2022 r. nr GKN-GK.6822.5.2021, podana została do publicznej wiadomości przez wywieszenie na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń wsi W. w od 21 grudnia 2022 r. do 5 stycznia 2023 r. i na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy [...] w od 22 grudnia 2022 r. do 5 stycznia 2023 r. oraz na tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego w [...] w od 21 grudnia do 5 stycznia 2023 r. Ponadto decyzję zamieszczono w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w [...] w od 21 grudnia 2022 r. do 5 stycznia 2023 r.
Na podstawie art. 33a pkt. 6 u.s.w.g. Starosta [...] w obwieszczeniu z 6 lutego 2023 r. nr GKNGK.6822.5.2021, zawiadomił, że termin objęcia w posiadanie przez uczestników scalenia nowo wydzielonych gruntów nastąpi w dniu 28 lutego 2023 r. Obwieszczenie to było wywieszone na tablicy ogłoszeń we wsi W., na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...] w dniach 7 do 28 lutego 2023 r. oraz wywieszone na tablicy ogłoszeń i na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w [...] w dniach 6 - 28 lutego 2023 r.
Od decyzji organu I instancji odwołało się 4 uczestników scalenia, co stanowi 0,53 % jednostek rejestrowych.
1. T. C., reprezentowany przez adwokata I. P. zaskarżył w całości decyzję scaleniową zarzucając nierozpatrzenie całości zgromadzonego w sprawie materiału w tym jego zastrzeżeń złożonych do projektu scalenia, co skutkowało wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt stojący w sprzeczności z planem zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...] (stanowiącą własność Z. i T. C.), położonej w W. oraz przepisami ustawy o drogach publicznych. W oparciu o przedstawione zarzuty Odwołujący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji [pic]i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
T. C. w uzasadnieniu odwołania podał, że [...] grudnia 2021 r. uzyskał decyzję o warunkach zabudowy na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku garażowo magazynowego w zabudowie zagrodowej na działce nr [...]. W dniu [...] września 2022 r. uzyskał decyzję o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno — budowlanego oraz pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku garażowo - magazynowego, w zabudowie zagrodowej zlokalizowanego na działce nr [...].
W toku postępowania scaleniowego Odwołujący sygnalizował i przedstawiał stosowne dokumenty, że przebieg jednej z dróg mającej stanowić dojazd do [pic]nieruchomości mieszkańców został tak zaprojektowany, że koliduje z zlokalizowaną na gruncie skarżącego inwestycją. Dla nowych [pic]granic działki nr [...] dom jednorodzinny przebiega w odległości 1,5 - 3 m od drogi, co jest niezgodne z planem zagospodarowania wydanym dla tej działki sprzed scalenia oraz z treścią art. 43 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, który określa odległości, które powinny dzielić obiekty budowlane przy drogach względem zewnętrznej krawędzi jezdni. Starosta wydając decyzję, mimo wnoszonych przez Odwołującego zastrzeżeń odnośnie projektu scalenia gruntów, nie wziął pod uwagę prawnego przebiegu działek, co skutkowało wydaniem decyzji kolidującej ze stanem faktycznym. Pozostawienie przebiegu drogi dojazdowej zgodnie z danymi zamieszczonymi dotychczas w ewidencji gruntów jest najbardziej zasadne w świetle interesu członków biorących udział w postępowaniu scaleniowym.
T. C. podkreślił, że w toku postępowania składał zastrzeżenia do projektu scalenia, które nie zostały w żaden sposób rozpatrzone przez organ przeprowadzający postępowanie scaleniowe, wobec przyjmowania w odpowiedzi na zastrzeżenia, iż projekt zgodnie z opinią komisji pozostaje bez zmian. Zdaniem Odwołującego, organ w żaden sposób nie argumentował dlaczego podejmuje taką, a nie inną decyzję wobec zgłoszonych zastrzeżeń, co poczytuje za zupełny brak [pic]rozpatrzenia zgłaszanych przez niego zastrzeżeń.[pic]
2. B. L. zaskarżył decyzję scaleniową w całości, zarzucając wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa wyrażającym się w braku uwzględnienia w jej treści zgłoszonych przez niego, na etapie projektowania scalenia gruntów wsi W., zastrzeżeń w zakresie dotyczącym stanowiących jego własność nieruchomości, czym godzi w zasady współżycia społecznego i w konsekwencji w jego istotne interesy o charakterze gospodarczym. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu odwołania B. L. podał, że w miejsce przedscaleniowej działki o powierzchni 3,88 ha, otrzymał działkę o powierzchni 3,8302 ha. Pomniejszony ekwiwalent powstały w wyniku poszerzenia drogi został wydzielony w działce nr [...]. W konsekwencji takiego nowego "rozdania" uznano, że otrzymał działki o równoważnym ekwiwalencie, mierzonym w punktach szacunkowych, co zdaniem organu załatwia sprawę i uzasadnia usankcjonowanie ewidentnie krzywdzących go rozstrzygnięć. Stwierdził, że działki dotychczas posiadane przez niego znajdują się w obszarze już obecnie intratnym gospodarczo, którego atrakcyjność będzie rosła, o tyle działki obecnie przydzielone takiego waloru nie posiadają i posiadać nie będą. Nie można zgodzić się z prezentowanym w zaskarżonej decyzji postrzeganiem rzekomej ekwiwalentności ww. działek, gdyż godzi to w jego słuszne interesy, które w sytuacji braku przyznania mu stosownego ekwiwalentu o którym mowa w ustawie, doznają istotnego uszczerbku, nie znajdującego uzasadnienia zarówno z punktu widzenia prawa, zasad współżycia społecznego, ani też zdroworozsądkowego myślenia.
Podniósł, że dokonanie naniesienia na jego nieruchomości pasa poszerzającego drogę dojazdową nr [...] do istniejących tam zabudowań gospodarczych, również pozostaje w rażącej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, godząc w jego słuszne interesy i chroniąc jednocześnie osoby mające bezpośredni interes w poszerzeniu drogi. W zastrzeżeniach do projektu scalenia naprowadzał, że poszerzenie pasa drogi do ww. zabudowań gospodarczych można dokonać, z pominięciem jego działek, kosztem nieruchomości, stanowiących własność właścicieli posiadających w tym interes faktyczny i prawny. Powyższe rozwiązanie, będąc logicznym i uzasadnionym z każdego punktu widzenia, nie znalazło jednak uznania w treści zaskarżonej decyzji.
Odwołujący uznał, że samo przeprojektowanie granicy jego działki nr [...] z potokiem [...] o jeden metr w kierunku wschodnim, rekultywacja pasa gruntu w ramach zagospodarowania poscaleniowego w działce [...], wzdłuż potoku [....] z jednoczesnym pozostawieniem, pomimo jego zastrzeżeń, granicy projektowanej drogi nr [...] z jego działką, pozostając w rażącej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, przepisami prawa i godząc tym w jego słuszne interesy nie pozwala przyznać waloru prawomocności zaskarżonej decyzji.
3. S. L. zaskarżył w całości decyzję scaleniową. Zaskarżonej decyzji zarzucił wydanie z rażącym naruszeniem prawa wyrażającym się w braku uwzględnienia w jej treści zgłoszonych przez niego na etapie projektowania scalenia gruntów wsi W. zastrzeżeń, w zakresie dotyczącym jego własność nieruchomości, czym godzi w zasady współżycia społecznego i w konsekwencji w jego istotne interesy o charakterze gospodarczym. Nie wyraził zgody na proponowany kształt działek nr [...] i [...].
4. M. W. odwołał się od decyzji scaleniowej zaskarżając ją w części dotyczącej pomniejszenia w projekcie scalenia 0,16 arów działki nr [...], posiadającej II klasę gleby, położonej w miejscowości W., której jest właścicielem i przeznaczenia odjętej tej powierzchni pod nową drogę celem zastąpienia istniejącej od lat starej utwardzonej drogi prowadzącej do pól oraz nie przyznania mu ekwiwalentu za zabraną część działki. Zaskarżonej decyzji zarzucił: naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:
- art. 7 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie rozstrzygnięcia przez organ administracyjny w sposób dowolny, bez uwzględnienia wszystkich zebranych dowodów,
- art. 10 § 1 K.p.a. przez błędne uznanie, że w postępowaniu przed organem I instancji zapewniono skarżącemu prawo do czynnego udziału w postępowaniu,
- art. 107 § 3 K.p.a. przez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji,
Odwołujący zarzucił również rażącą obrazę przepisu materialnego, przez błędną wykładnię przepisów art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 3. w związku z art. 8 ust. 1 ustawy z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co spowodowało skutek w postaci naruszenia zasady ekwiwalentności scalenia.
Na etapie postępowania odwoławczego organ II instancji nie zbierał od Odwołujących dodatkowych wyjaśnień, dowodów. Odwołania rozpatrywane były w oparciu o ten sam materiał dowodowy, na podstawie którego Starosta [...] wydał decyzję z 21 grudnia 2022 r. nr GKN-GK.6822.5.2021, w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W. Z tych przyczyn zrezygnowano z zawiadomienia stron o możliwości zapoznania się z aktami sprawy dotyczącymi przedmiotowego postępowania scaleniowego. Nie wpłynęło to na wynik wydanego orzeczenia.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 6 czerwca 2023r. Wojewoda Podkarpacki, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 u.s.w.g., po rozpoznaniu ww. odwołań, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją Starosty, zatwierdzającą projekt scalenia gruntów.
W uzasadnieniu Wojewoda ocenił, że projekt scalenia gruntów wsi W. opracowano w ten sposób, że istniejące dotychczas drogi ogólnodostępne uzupełniono o sieć gminnych dróg dojazdowych, tak aby zapewnić dostęp do wszystkich gruntów siedliskowych i rolnych. Siedliskowe grunty zabudowane pozostawiono w dotychczasowym stanie posiadania, dostosowując ich granice do zaprojektowanych dróg ogólnodostępnych oraz działek sąsiednich. Zmiany granic tych gruntów były dokonywane jedynie na zgodny wniosek uczestników scalenia. Na pozostałym obszarze, projekt scalenia opracowano uwzględniając w miarę możliwości życzenia złożone przez uczestników scalenia, biorąc pod uwagę położenie i wartości gruntów przed scaleniem, oraz ustalenia projektu ogólnego scalenia gruntów. Kształt i układ zaprojektowanych działek na obszarze scalenia, uzależniony był od układu dróg, sieci urządzeń melioracji wodnych, ukształtowania terenu oraz przewidywanego przeznaczenia gruntów. Projekt scalenia gruntów tworzony był według zasady do ogółu do szczegółów, tj dążąc do optymalnych rozwiązań projektowych kolejnymi przybliżeniami. Podczas scalenia gruntów wsi W. nie zastosowano potrąceń z gruntów uczestników scalenia pod gminne drogi dojazdowe. Uczestnicy scalenia gruntów otrzymali grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za grunty dotychczas posiadane, to znaczy o podobnej powierzchni, strukturze użytków rolnych i jakości bonitacyjnej z uwzględnieniem powiększenia lub pomniejszenia gospodarstwa na wniosek zainteresowanych w zamian za dopłaty pieniężne.
Odnośnie odwołania T. C. Wojewoda wskazał, że złożył on zastrzeżenie do projektu scalenia gruntów. Nie wyraził zgody na projekt scalenia dotyczący gruntu oznaczonego przed scaleniem numerem działki [...], po scaleniu wyodrębnionego w działce nr [...] ze względu na przebieg zaprojektowanej granicy z drogą gminną (dotychczasowa działka nr [...]). W dniu 6 września 2022 r. po przeprowadzonej wizji w terenie Komisja doradcza zaopiniowała złożone zastrzeżenie i w swojej opinii zaproponowała aby zmienić przebieg granicy działki nr [...] (stan przed scaleniem) oraz z drogą powiatową - działką nr [...] (stan przed scaleniem) oraz z drogą gminną - działką nr [...] (stan przed scaleniem), projektując punkty nr [...] i nr [...], jako rozjazd z drogi powiatowej na drogę gminną. W wyniku tej zmiany projektu na odcinku [pic]27 m zwęziła się droga gminna (według faktycznego stanu na gruncie), oraz zwęziła się droga powiatowa o około 0,20 m, natomiast powierzchnia działki nr [...] (w starym stanie nr [...]) powiększyła się do 0,2560 ha.[pic] Rozpatrując przedmiotowe zastrzeżenie Starosta [...] podjął[pic] rozstrzygnięcie, wprowadzając do projektu scalenia zmiany dotyczące: działki nr [...] [pic]Państwa Z. i T. C., działki nr [...] drogi Gminy [...] [pic]i działki nr [...] drogi Powiatowego Zarządu Dróg w [...]. Stwierdzono, że ekwiwalent dla Z. i T. C. wydzielono zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Zmian w projekcie dokonano w taki sposób, aby nie wyrządzić [pic]szkody dla żadnego uczestnika scalenia.
Wojewoda wyjaśnił, że Państwo Z. i T. C. aktem notarialnym w dniu [...] lipca 2021 r. (w trakcie prowadzonego postępowania scaleniowego), nabyli nieruchomość składającą się z działki nr [...], położonej w W. Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych założył księgę wieczystą, dla nieruchomości składającej się z działki nr [...] o powierzchni 0,26 ha, w której zamieścił wzmiankę o wszczęciu postępowania scaleniowego.
W trakcie prowadzonego postępowania scaleniowego granice pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] (droga gminna) zostały przyjęte zgodnie ze stanem faktycznego użytkowania na gruncie tj. droga o asfaltowej nawierzchni wraz z poboczem. Według stanu wykazanego na mapie ewidencji gruntów obrębu W. część jezdni asfaltowej została urządzona na działce nr [...] (poprzedniego właściciela). Podkreślono, że dokładność wykazania punktów granicznych w dotychczasowej ewidencji gruntów nie spełniają wymogów dokładności aktualnie obowiązującej ewidencji. Ze wstępnym projektem scalenia T. C. zapoznał się 24 listopada 2021 r. nie składając oświadczenia. Wójt Gminy [...] decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2021 r. o znaku [...], ustalił warunki zabudowy dla T. C. na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku garażowo - magazynowego w zabudowie zagrodowej - na działce nr [...] w miejscowości W.
Wojewoda wziął pod uwagę, że w trakcie opracowywania projektu scalenia Państwo Z. i T. C. nie dopełnili obowiązku wynikającego z pouczenia zawartego w postanowieniu [pic][pic] Starosty [...] z [...] listopada 2021 r. nr [...] tj. nie zgłosili Staroście jak i geodecie - projektantowi trwałych inwestycji na działce nr [...] (przed scaleniem). [pic] T. C. o uzyskaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz kolizji projektu scalenia z planem zagospodarowania [pic]działki nr [...] poinformował dopiero w piśmie z 20 lipca 2022 r., uznanym za zastrzeżenie do projektu scalenia gruntów.[pic]
Jak poinformował Wydział Architektury Budownictwa i Inwestycji Starostwa Powiatowego w [...] w opinii z [...] października 2022 r., dla [pic]działki nr [...] zostało wydane pozwolenie na budowę pn.: Budowa budynku [pic][pic]mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego oraz budynku garażowo - magazynowego, w ramach zabudowy zagrodowej. Projektowany budynek mieszkalny zlokalizowany został w odległości 5,08 m do granicy z działką nr [...] stanowiącą [pic]drogę wewnętrzną. Przesuniecie granicy drogi w wyniku postępowania scaleniowego [pic]nie wpłynie na naruszenie przepisów wynikających z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Wojewoda wskazał, że przed scaleniem T. C. posiadał grunt w działce nr [...] (działka siedliskowa) o powierzchni 1,4200 ha oszacowany na wartość 279,30 punktów szacunkowych. W dniu 4 sierpnia 2021 r. złożył życzenie: "Należny ekwiwalent wydzielić na dotychczasowej działce nr [...], wyraził chęć powiększenia ekwiwalentu o grunt działki nr [...]. W wyniku scalenia grunt ekwiwalentowy wydzielono w działce nr [...] (działka siedliskowa) o powierzchni 1, 7268 ha oraz wartości 311 , 68 punktów. Odchyłka wynosi +32,38 punktów szacunkowych (odchyłka dopuszczalna +8,38 punktów). Z tytułu wydzielenia ekwiwalentu o większej wartości szacunkowej w porównaniu ze stanem przed scaleniem, zobowiązano do dokonania dopłaty pieniężnej w kwocie 11333,00 zł.
Ponadto przed scaleniem Państwo Z. i T. C. posiadali grunt rolny w działce nr [...] o powierzchni 1,50 ha oszacowany na wartość 150, 00 punktów szacunkowych. W dniu 4 sierpnia 2021 r. złożył życzenie: "Należny ekwiwalent o wartości około 118,00 punktów, wydzielić w rejonie dotychczasowej działki nr [...], za różnicę wyrażą zgodę na dopłatę pieniężną. " W wyniku scalenia grunt ekwiwalentowy wydzielono w działce nr [...] o powierzchni 1,1921 ha oraz wartości 119, 18 punktów. Odchyłka wynosi -30,82 punków szacunkowych (odchyłka dopuszczalna +4,50 punkty). Z tytułu wydzielenia ekwiwalentu o mniejszej wartości szacunkowej w porównaniu ze stanem przed scaleniem, przydzielono dopłatę pieniężną w kwocie 10787,00 zł.
Przed scaleniem Państwo Z. i T. C. posiadali grunt w działce [pic]nr [...] o powierzchni 0,26 ha oszacowany na wartość 78,00 punktów szacunkowych. [pic]Pomimo prawidłowego zawiadomienia strony nie zgłosiły się. Postanowiono wydzielić ekwiwalent w dotychczasowym położeniu na działce własnej nr [...] zgodnie [pic]z projektem granic na gruncie. W wyniku scalenia grunt ekwiwalentowy wydzielono w działce nr [...] o powierzchni 0,2560 ha oraz wartości 76,80 punktów. Odchyłka wynosi -1 pkt szacunkowy (odchyłka dopuszczalna +2,34 punkty). Z tytułu wydzielenia ekwiwalentu gruntowego o mniejszej wartości szacunkowej w porównaniu ze stanem przed scaleniem, przydzielono dopłatę pieniężną w kwocie 420,00 zł.
Grunt siedliskowy T. C. przed scaleniem oznaczony numerem działki [...] o powierzchni 1,4200 ha, w wyniku scalenia został [pic]wyodrębniony w działce nr [...] o powierzchni 1,7268 ha.
Grunt przedscaleniowej działki nr [...] o powierzchni 0,26 ha Państwa Z. i T. C., na której prowadzona jest inwestycja budowlana, w wyniku scalenia wyodrębniono w poscaleniowej działce nr [...] o powierzchni 0,2560 ha.
Działkę rolną nr [...] o powierzchni 1,1921 ha dla Państwa Z. i T. C., wydzielono w rejonie położenia ich gruntu przedscaleniowego w działce nr [...] o powierzchni 1,50 ha.
Wojewoda ocenił, że nowo wydzielone działki poscaleniowe Z. i T. C. [pic]w większości zawierają ich grunty przedscaleniowe. Kształt działek dostosowano do układu dróg ogólnodostępnych i działek sąsiednich. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w wyżej opisanym zakresie, ponieważ organ I instancji przygotowując projekt scalenia gruntów wsi W. przyjął w nim rozwiązania techniczne zapewniające realizację celów scalenia. Ponadto przeprowadził [pic]postępowanie scaleniowe z zachowaniem przewidzianej w u.s.w.g procedury. Niezadowolenie uczestnika scalenia nie oznacza, że decyzja dotknięta jest wadą prawną. Organ prowadzący scalenie musi w miarę możliwości uwzględnić interesy wszystkich uczestników scalenia. W trakcie postępowania scaleniowego nie można z natury rzeczy uwzględnić wszystkich żądań każdego z uczestników scalenia z osobna, a więc i skarżącego, ponieważ byłoby to technicznie niemożliwe i naruszałoby interesy innych rolników oraz niweczyłoby cel oraz skuteczność scalenia.
Odnośnie odwołania B. L. Wojewoda naprowadził, że złożył on zastrzeżenie do projektu scalenia gruntów. Nie wyraził zgody na zaprojektowaną działkę nr [...] oraz na poszerzenia drogi - działki nr [...] przebiegającej wzdłuż jego działki nr [...]. W dniu 7 września 2022 r. podczas przeprowadzonej wizji w terenie Komisja doradcza złożone zastrzeżenie zaopiniowała o pozostawieniu granicy zaprojektowanej działki nr [...] (droga) z działką nr [...], zgodnie ze sporządzonym projektem scalenia. Zgodnie z wolą strony postanowiono przyznać rekultywację pasa gruntu o szerokości 3 m w ramach zagospodarowania poscaleniowego w działce nr [...] wzdłuż Potoku [....]. Komisja zaopiniowała aby przeprojektować granicę działki nr [...] z Potokiem [....] o jeden metr w kierunku wschodnim w punktach projektowych nr [...] i nr [...]. Rozpatrując zastrzeżenie B. L. Starosta [...] wprowadził wyżej opisaną zmianę projektu scalenia w zakresie granicy działki nr [...] z działką nr [...] (potok [....]). Natomiast Komisja doradcza zaopiniowała o pozostawienie drogi bez zmian, zgodnie ze sporządzonym wstępnym projektem scalenia. Zaprojektowana w projekcie scalenia droga gminna (działka nr [...]) poprawia [pic]dojazd do pięciu działek siedliskowych oraz kilku działek rolnych.
Wojewoda wskazał, że ekwiwalenty dla B. L. wydzielono zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Droga - działka nr [...] została zaprojektowana w znacznej części na istniejącej dotychczas drodze, proponowane zwężenie na odcinku przyległym do działki nr [...] spowodowałoby pogorszenie całego układu komunikacyjnego w obszarze scalenia. W przypadku przedmiotowej drogi brak jest możliwości poszerzenia w innym kierunku aniżeli od strony działki nr [...] (B. L.) z powodu skarpy. Ogólna koncepcja usytuowania drogi została przyjęta z założeń do projektu scalenia. Powyższe potwierdza, że lokalizacja wszystkich nowo zaprojektowanych dróg nie była przypadkowa, a ich realizacja poprzedzona konsultacjami i uzgodnieniami.
Przed scaleniem B. L. w 3/4 części oraz S. L. w 1/4 [pic]części posiadali grunt w działce nr [...] (działka siedliskowa) o powierzchni l, 0400 [pic]ha oszacowany na wartość 282,60 punktów szacunkowych. W dniu 20 lipca 2021 r. B. L. złożył życzenie: należny ekwiwalent należy wydzielić [pic]w dotychczasowym położeniu W wyniku scalenia grunt ekwiwalentowy wydzielono w działce nr [...] (działka siedliskowa) o powierzchni 1,0377 ha oraz wartości 284, 78 punkty.[pic]
Odchyłka wynosi +2,18 punkty szacunkowe (odchyłka dopuszczalna +8,48 [pic]punktów). Wydzielono pełny należny ekwiwalent gruntowy.
Przed scaleniem B. L. posiadał grunty rolne w działkach nr [...] o łącznej powierzchni 8,0400 ha oszacowane na wartość 801, 75 punktów szacunkowych. W dniu 20 lipca 2021 r. B. L. złożył życzenie, aby grunty ekwiwalentowe wydzielić w rejonie posiadania gruntów przedscaleniowych W wyniku scalenia grunt ekwiwalentowy wydzielono w działkach nr [...] o łącznej powierzchni 8, 0247 ha oraz wartości 804, 59 punktów szacunkowych.
Odchyłka wynosi +2,84 punkty (odchyłka dopuszczalna +24,06 punkty). Wydzielono pełny należny ekwiwalent gruntowy.
Grunt siedliskowy stanowiący współwłasność B. L. i S. L. przed scaleniem oznaczony numerem działki [...] [pic]o powierzchni 1,0400 ha, w wyniku scalenia został wyodrębniony w działce nr [...] o powierzchni 1,0377 ha.
Grunty rolne B. L. wydzielono:
- w działce nr [...] o powierzchni 3,8302 ha w rejonie położenia działek przedscaleniowych nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 3,88 ha,
- w działce nr [...] o powierzchni 0,1983 ha w rejonie położenia przedscaleniowej działki nr [...] o powierzchni 0,23 ha,
- w działce nr [...] o powierzchni 1,1656 ha, w rejonie położenia przedscaleniowych działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,19 ha,
- w działce nr [...] o powierzchni 0,4640 ha w rejonie położenia przedscaleniowej [pic]działki nr [...] o powierzchni 0,42 ha,
- w działce nr [...] o powierzchni 1,8256 ha w rejonie położenia przedscaleniowej [pic][pic]działki nr [...] o powierzchni 1,76 ha
[pic]- w działce nr [...] o powierzchni 0,5410 ha w rejonie położenia przedscaleniowej działki nr [...] o powierzchni 0,56 ha.
Wojewoda wskazał, że nowo wydzielone działki dla B. L. w większości zawierają jego grunty przedscaleniowe. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego drogi gminnej oznaczonej jako działka [pic]nr [...] zaprojektowanej przy działce odwołującego się nr [...] Organ odwoławczy stwierdził, że podstawowym celem scalenia gruntów jest zaprojektowanie i urządzenie [pic]funkcjonalne sieci dróg ogólnodostępnych (o odpowiedniej szerokości) do wszystkich [pic][pic]gruntów siedliskowych i rolnych, położonych na obszarze scalenia. Kształt działek [pic]dostosowano do układu dróg ogólnodostępnych i działek sąsiednich. Dlatego brak jest [pic]podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w wyżej opisanym zakresie ponieważ organ [pic]I instancji przygotowując projekt scalenia gruntów wsi W. przyjął w nim [pic]rozwiązania techniczne zapewniające realizację celów scalenia.
Odpowiadając na zarzuty dotyczące przydzielenia ekwiwalentów gruntowych w miejscu nieatrakcyjnym gospodarczo Wojewoda stwierdził, że w wyniku scalenia nie nastąpiło pogorszenie sytuacji [pic]własnościowej B. L. w sposób uzasadniający uwzględnienie odwołania.[pic]
Odnośnie odwołania S. L. Wojewoda wskazał, złożył on zastrzeżenie do projektu scalenia gruntów. Nie wyraził zgody na zaprojektowany kształt działek nr [...] i [...], jak również kwestionuje powierzchnię okazanej działki nr [...] twierdząc, że działka ta powinna mieć powierzchnię 0,30 ha a okazana działka posiada powierzchnię 0,23 ha. W dniu 7 września 2022 r. po zapoznaniu się z argumentami strony oraz mapą z projektem scalenia gruntów, Komisja doradcza pozytywnie zaopiniowała propozycję geodety - projektanta scalenia, dotyczącą zmiany konfiguracji działek, przyjmując rozwiązanie, w którym równoległości przy zmianie przebiegu granic działek w zachodniej części kompleksu będą mierzone od wysokiej miedzy pomiędzy działkami nr [...] a nr [...], a nie jak dotychczas od drogi działki nr [...]. Zaproponowano również aby w miarę możliwości został utrzymany dotychczasowy kierunek działek: nr [...], nr [...] i nr [...]. W zakresie zastrzeżenia S. L. dotyczącego działki nr [...] Komisja doradcza po wizji na gruncie zaopiniowała zlikwidowanie zaprojektowanego dla Państwa J., A., M. i G. M., pasa gruntu o szerokości 2 m w działce nr [...] przy drodze - działka nr [...] i przyłączenie go do działki nr [...] wydzielonej dla S. L. W ramach zagospodarowania poscaleniowego założono wyrównanie terenu poprzez nawiezienie ziemi, powstałego w wyniku zmiany w stosunku do starego stanu pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Rozpatrując zastrzeżenie S. L. - Starosta [...] podjął rozstrzygnięcie, wprowadzając do projektu scalenia zmiany dotyczące działek nr [...] i [...]. Z treści karty uczestnika scalenia wynika, że S. L. w dniu 29 listopada 2021 r. zapoznał się ze wstępnym projektem scalenia: "strona nie zgłosiła zastrzeżeń do projektu scalenia jednak odmówiła podpisu bez podania przyczyny.
Wojewoda wskazał, że ekwiwalenty dla S. L. wydzielono zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zmian w projekcie scalenia dokonano aby spełnić w części oczekiwania uczestnika tj. zmiana kierunku zaprojektowanych działek między innymi nr [...] i [...] oraz połączenie pasa gruntu 0,2 m szerokości do działki nr [...] przy południowej jej granicy.
Przed scaleniem B. L. w 3/4 części oraz S. L. w 1/4 części posiadali grunt w działce nr [...] (działka siedliskowa) o powierzchni 1,0400 ha oszacowany na wartość 282,60 punktów szacunkowych. W dniu 20 lipca 2021 r. B. L. złożył życzenie: należny ekwiwalent należy wydzielić w dotychczasowym położeniu W wyniku scalenia grunt ekwiwalentowy wydzielono w działce nr [...] (działka siedliskowa) o powierzchni l, 0377 ha oraz wartości 284, 78 punkty.
Odchyłka wynosi +2,18 punkty szacunkowe (odchyłka dopuszczalna +8,48 punktów). Wydzielono pełny należny ekwiwalent gruntowy.
Przed scaleniem S. L. posiadał grunty rolne w działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 7,2700 ha oszacowane na wartość 746,00 punktów szacunkowych. Pomimo prawidłowego zawiadomienia strona nie zgłosiła się do złożenia życzenia. Postanowiono grunty ekwiwalentowe wydzielić w rejonie gruntów dotychczas posiadanych. W wyniku scalenia grunt ekwiwalentowy wydzielono w działkach nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 7,2633 ha oraz wartości 746, 02 punktów.
Odchyłka wynosi +0,02 punkty (odchyłka dopuszczalna +22,38 punkty). Wydzielono pełny należny ekwiwalent gruntowy.
Grunt siedliskowy stanowiący współwłasność B. L. i S. L. przed scaleniem oznaczony numerem działki [...] o powierzchni 1,0400 ha, w wyniku scalenia został wyodrębniony w działce nr [...] o powierzchni 1,0377 ha.
Grunty rolne S. L. wydzielono:
- w działce nr [...] o powierzchni 4,7006 ha, w rejonie położenia działek przedscaleniowch nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 4,58 ha,
- w działce nr [...] o powierzchni 0,7382 ha w rejonie położenia przedscaleniowej [pic]działki nr [...] o powierzchni 0,71 ha,
- w działce nr [...] o powierzchni 0,7126 ha w rejonie położenia przedscaleniowej działki nr [...] o powierzchni 0,71 ha,
- w działce nr [...] o powierzchni 0,8799 ha w rejonie położenia przedscaleniowych [pic]działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,82 ha
- w działce nr [...] o powierzchni 0,2320 ha w pobliżu położenia przedscaleniowych działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,30 ha.
Wojewoda stwierdził, że nowo wydzielono działki dla S. L. [pic]w większości zawierają jego grunty przedscaleniowe. Kształt działek dostosowano do układu dróg ogólnodostępnych i działek sąsiednich.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda uznał, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji w wyżej [pic][pic]opisanym zakresie ponieważ organ I instancji przygotowując projekt scalenia gruntów [pic]wsi W. przyjął w nim rozwiązania techniczne zapewniające realizację celów scalenia.
Odnośnie odwołania M. W. Wojewoda wskazał, że nie złożył on zastrzeżenia do projektu scalenia. W związku z rozpatrywaniem zastrzeżenia W. P., dokonano zmiany konfiguracji i położenia przydzielanej dla M. W. działki nr [...]. Zastrzeżenie do projektu scalenia złożył W. P., w którym nie wyraził zgody na opracowany projekt scalenia w zakresie dotychczasowych działek: nr [...], nr [...], nr [...], ze względu na podmokłe i zalewowe ich położenie. Podniósł, że dotychczasowe kształty działek jest mu dobrze uprawiać. Wniósł o dołączenie do jego gruntów dotychczasowej działki nr [...]. Nie wyraził zgody na przebieg zaprojektowanej drogi — działki nr [...] (dotychczasowa nr [...]), która skraca jego działki nr [...]. Rozpatrując zastrzeżenie do projektu scalenia złożone przez W. P. - Starosta [...] wprowadził do projektu scalenia zmiany między innymi dotyczące działek nr [...] (działka stanowiąca własność M. W.), [...] i [...]. Zmiana rozstrzygnięcia Starosty [...] dotyczącego zastrzeżenia W. P. do projektu scalenia gruntów spowodowała niezadowolenie [pic] M. W., któremu pomniejszyła się powierzchnia gruntów oraz naliczona dopłata (dopłata przed zmianą rozstrzygnięcia naliczona została w związku z wydzieleniem gruntu o większej wartości szacunkowej w stosunku do wartości gruntu przez scaleniem). Przed scaleniem M. W. posiadał grunty rolne w działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 2, 7500 ha [pic]oszacowane na wartość 264,25 punktów szacunkowych. Pomimo prawidłowego zawiadomienia strona nie zgłosiła się do złożenia życzeń. Postanowiono wydzielić grunt ekwiwalentowy w rejonie położenia gruntów przedscaleniowych. W wyniku scalenia grunt ekwiwalentowy wydzielono w działkach nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,8692 ha oraz wartość 272, 49 punktów szacunkowych.
Odchyłka wynosi +8,24 punkty (odchyłka dopuszczalna +7,93 punktów). [pic]Z tytułu wydzielenia ekwiwalentu o większej wartości w porównaniu ze stanem przed scaleniem, zobowiązano do dokonania dopłaty pieniężnej w kwocie 2884,00 zł.
W wyniku rozpatrzenia zastrzeżenia W. P. do projektu scalenia dokonano zmiany konfiguracji działki nr [...] wydzielonej dla M. W. Wydzielona w wyniku scalenia działka nr [...] nie zawiera gruntów posiadających II klasę gleby, lecz klasę IIIa. Grunty rolne M. W. wydzielono:[pic]
- w działce nr [...] o powierzchni 0,8166 ha w rejonie położenia przedscaleniowej [pic]działki nr [...] o powierzchni 0,98 ha,
- w działce nr [...] o powierzchni 0,8603 ha w rejonie położenia przedscaleniowej działki nr [...] o powierzchni 0,59 ha,
- w działce nr [...] o powierzchni 0,8820 ha w rejonie położenia przedscaleniowej działki nr [...] o powierzchni 0,88 ha,
- w działce nr [...] o powierzchni 0,3103 ha w rejonie położenia przedscaleniowej działki nr [...] o powierzchni 0,30 ha.
Nowo wydzielone działki poscaleniowe M. W. w większości zawierają jego grunty przedscaleniowe. Kształt działek dostosowano do układu dróg ogólnodostępnych i działek sąsiednich. Wojewoda wskazał, że zaprojektowanie ekwiwalentu w innej lokalizacji nie było możliwe ze względu na zaprojektowanie ekwiwalentów innych uczestników scalenia. Biorąc to pod uwagę Wojowoda stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji w wyżej opisanym zakresie ponieważ organ I instancji przygotowując projekt scalenia gruntów wsi W. przyjął w nim rozwiązania techniczne zapewniające realizację celów scalenia. Ponadto przeprowadził postępowanie scaleniowe z zachowaniem przewidzianej w u.s.w.g procedury. Organ odwoławczy nie stwierdził naruszeń prawa, opisanych w odwołaniu M. W. Wynikające z art. 7, art. 80, art. 10, art. 107 § 3 K.p.a. obowiązki organu I instancji dotyczące sposobu prowadzenia postępowania scaleniowego zostały zachowane czego dowodem jest chociażby uzasadnienie faktyczne decyzji, jak i jej uzasadnienie prawne.[pic] Stronie [pic]zapewniono możliwość aktywnego uczestnictwa w procedurze scaleniowej. Świadczą o tym choćby zawiadomienia o czynnościach związanych z pracami scaleniowymi na obiekcie W. (akta sprawy organu I instancji Tom IV karty 820 – 913).
Skargi na decyzję Wojewody Podkarpackiego z 16 czerwca 2023 r., znak: GK-II.7213.13.2023 w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W., wnieśli: B. L., reprezentowany przez adwokata H. S. oraz T. C., reprezentowany przez adwokat I. P.
B. L. zaskarżył ww. decyzję w całości, zarzucając ww. rozstrzygnięciu
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez nie zrealizowanie głównego celu scalenia, którym jest poprawa struktury obszarowej gospodarstw rolnych, w tym również gospodarstwa B. L., a ponadto przyznanie Skarżącemu gruntów o niższej wartości szacunkowej w zamian za grunty dotychczas posiadane;
- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 12 § 1, art. 75 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. wyrażające się w braku należytego rozważenia zarzutów odwołania, co w konsekwencji pozwala stwierdzić, iż zaskarżona decyzja sprowadzając się do powielenia de facto treści zawartych w decyzji Starosty [...], z jedynie werbalnym rozbudowaniem poszczególnych wątków, bez merytorycznego ich zgłębienia i uzasadnienia, wyrażającego się w skonfrontowaniu zapisanych treści z dokumentacją i rzeczywistością w terenie, narusza podstawowe i zarazem słuszne interesy gospodarcze B. L.
W oparciu o ww. zarzuty B. L. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody Podkarpackiego oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżący zwrócił uwagę, że już na etapie okazania projektu scalenia postępowania nie wyrażał zgody na dokonany i uwidoczniony w ww. projekcie podział, akcentując w szczególności brak zgody na poszerzenie, kosztem jego nieruchomości - działki Nr [...], graniczącej z nią drogi dojazdowej oznaczonej jako działka Nr [...], prowadzącej do istniejących tam zabudowań gospodarczych osób trzecich. Podkreślił wówczas, że naniesienie na Jego nieruchomości pasa poszerzającego ww. drogę dojazdową można dokonać z pominięciem Jego działek, kosztem nieruchomości stanowiących własność właścicieli posiadających w tym interes faktyczny i prawny. Skarżący również ustnie akcentował swoje zastrzeżenia co do przedstawionego projektu scalenia w zakresie jego działek, podnosząc, że przyjęte w nim rozwiązania pozostają w rażącej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, przepisami prawa i godzą w jego słuszne interesy. Ostatecznie, zastrzeżenia Skarżącego w ww. przedmiocie, poza nieistotnymi, z punktu widzenia Skarżącego modyfikacjami, nie znalazły akceptacji i zmaterializowania w decyzji Starosty [...] z 21 grudnia 2022 r. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W. Przywołując argumentację zawartą w odwołaniu Skarżący podkreślił, że poszerzenie pasa drogi do ww. zabudowań gospodarczych można dokonać, z pominięciem jego działek, kosztem nieruchomości stanowiących własność właścicieli posiadających w tym interes faktyczny i prawny. Powyższe rozwiązanie, będąc logicznym i uzasadnionym z każdego punktu widzenia, nie znalazło jednak uznania w treści zaskarżonej decyzji.
Skarżący podkreślił, że samo przeprojektowanie granicy jego działki nr [...] z potokiem [....] o jeden metr w kierunku wschodnim, rekultywacja pasa gruntu w ramach zagospodarowania poscaleniowego w działce [...] wzdłuż potoku [....] z jednoczesnym pozostawieniem, pomimo zastrzeżeń, granicy projektowanej drogi nr [...] z jego działką, pozostaje w rażącej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i przepisami prawa. Skarżący zaprzeczył temu, aby w przypadku przedmiotowej drogi istniał brak możliwości jej poszerzenia w innym kierunku aniżeli od strony działki nr [...] ( B. L.) z powodu wysokiej skarpy, ponieważ owa skarpa, na całej długości ww. drogi liczącej ok. 400 m, znajduje się jedynie na odcinku ok. 15 m na zajęcie którego to pod ww. drogę Skarżący, już w latach 2009-2010, wyraził zgodę. Niezależnie od tego Skarżący wskazał, że granica ww. drogi z jego działką posiada liczne załamania, jest "zygzakowata" i tym samym nie pozwala uznać, że osiągnięto cel [pic]scalenia, którym w świetle art. 1 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę, między innymi, dostosowania granic nieruchomości do systemu dróg oraz rzeźby terenu.
Zdaniem Skarżącego w jego przypadku cel scalenia nie został osiągnięty, ponieważ za 9 przedscaleniowych działek wydzielono mu 7 działek, o łącznej powierzchni, mniejszej od powierzchni gruntów przed scaleniem, położone na obszarze zalewowym.
Skarżący zarzucił, że przy wycenie gruntów objętych scaleniem nie brano pod uwagę lokalizacji, przeznaczenia i uwarunkowań technicznych poszczególnych działek, co jest warunkiem sine qua non prawidłowej wyceny działek objętych scaleniem, w tym również działek Skarżącego.
T. C., reprezentowany przez pełnomocnika adwokata I. P. zaskarżył decyzję wojewody Podkarpackiego z 16 czerwca 2023r. w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj.
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zastrzeżeń złożonych przez T. C. do projektu scalenia oraz zarzutów przytoczonych w środku odwoławczym co skutkowało wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję zatwierdzającą projekt scalenia stojący w sprzeczności z planem zagospodarowania przestrzennego dla działki numer [...] położonej w W. oraz przepisami ustawy o drogach publicznych.
- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie w tym wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań, a w przedmiotowej sprawie nie zachodził wypadek określony w art. 10 § 2 k.p.a., uzasadniający odstąpienie od ww. zasady.
W oparciu o ww. sformułowane zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżący zarzucił, że Organ drugiej instancji w zasadzie nie odniósł się do postawionych przez T. C. zarzutów. Kontrola instancyjna została ograniczona do przywołania zasad jakimi rządzi się postępowanie scaleniowe i przeanalizowania toku postępowania scaleniowego objętego niniejszym postępowaniem. Tymczasem T. C. jasno podkreślił, iż w czasie trwania postępowania scaleniowego, tj. [...] grudnia 2021 roku uzyskał decyzję o warunkach zabudowy na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku garażowo-magazynowego w zabudowie zagrodowej na działce nr [...] w miejscowości W. W dniu [...] września 2022 roku T. C. uzyskał decyzję o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego oraz pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku garażowo-magazynowego w zabudowie zagrodowej zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości W. Organ wydający decyzję o warunkach zabudowy oraz zatwierdzającą projekt zagospodarowania działki, pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku garażowo-magazynowego wiedział o trwającym postępowaniu scaleniowym. Nadto w postępowania dotyczącym wydania decyzji ww. brał udział ten sam geodeta, który nadzorował postępowanie scaleniowe. Skarżący otrzymując wymienione decyzje miał prawo twierdzić, że zostały one wydane z uwzględnieniem wszelkich ograniczeń związanych z trwającym postępowaniem scaleniowym i w zaufaniu do organu administracji publicznej, iż wydane decyzje pozwolą mu na realizowanie planu związanego z realizacją inwestycji. Niezależnie od tego skarżący zgłaszał zastrzeżenia, że przebieg jednej z dróg mającej stanowić dojazd do nieruchomości mieszkańców został tak zaprojektowany, iż koliduje ze zlokalizowaną na gruncie skarżącego inwestycją. Skarżący podkreślił, że granice projektowanej drogi nr [...] zostały wyznaczone zgodnie z jej użytkowaniem (a więc część drogi przebiega w granicach działki T. C.), nie zaś zgodnie ze stanem prawnym. Rozplanowanie przebiegu granic ww. drogi zgodnie ze stanem prawnym, pozwoliłoby na zachowanie warunków przewidzianych w decyzji o warunków zabudowy oraz w projekcie zagospodarowania działki, gdyż taki przebieg drogi był podstawą wydawania decyzji o warunkach zabudowy oraz zatwierdzającą projekt zagospodarowania działki.
Skarżący argumentował, że dla nowych granic działki numer [...] dom jednorodzinny przebiega w odległości 1,5-3 metrów od drogi, co jest niezgodne z planem zagospodarowania wydanym dla tej działki sprzed scalenia oraz z art. 43 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Organ drugiej instancji zupełnie nie odniósł się do kwestii związanej z przebiegiem zaprojektowanej drogi, a dotyczącym jej przebiegu zgodnie ze stanem prawnym wykazanym w ewidencji gruntów, a stanem jej użytkowania, a także nie odpowiedział na zarzut związany z niezachowaniem należytej odległości budynku mieszkalnego od drogi zarówno w odniesieniu do planu zagospodarowania terenu jak i treści ustawy o drogach publicznych.
Skarżący zaznaczył, że uwzględnienie zastrzeżenia przez niego zgłoszonego w żaden sposób nie wpłynęłoby na rolę, jaką scalenie gruntów ma spełniać w kwestii kształtowania ustroju rolnego na obszarach wiejskich. Działka numer [...] stanowiła dotychczas drogę dojazdową. Zgodnie z zatwierdzonym projektem scalenia również w chwili obecnej będzie w takiej roli. Zważywszy na okoliczności wyżej powołane zasadnym winno być, by organ wyjaśnił skarżącemu co przemawia za ustaleniem przebiegu tej drogi w odmienny sposób aniżeli zgodnie ze stanem prawnym.
W odpowiedzi na skargi Wojewoda Podkarpacki wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 4 września 2023r. II SA/Rz 1371/23 Sąd na podstawie art. 111 § 1 P.p.s.a. postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. II SA/Rz 1370/23 i II SA/Rz 1371/23 i prowadzić je dalej pod sygn. II SA/Rz 1370/23.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej P.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.)..
Należy również zaznaczyć, że ustawodawca ograniczył możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji wyznaczając w tym zakresie co do zasady termin 2 miesięcy od dnia otrzymania skargi przez właściwy sąd. Na mocy bowiem art. 1 pkt 10 lit. c ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, ustawy o utracie mocy prawnej niektórych ksiąg wieczystych oraz ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 32, dalej: ustawa zmieniająca) do art. 33 u.s.w.g. dodano ust. 5 i ust. 6, które stanowią, że:
- wojewódzki sąd administracyjny rozpatruje skargę w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia lub wymiany gruntów w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania skargi przez właściwy sąd. Jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jej nieopłacenia, bieg terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, rozpoczyna się z dniem jej opłacenia i usunięcia braków formalnych (art. 33 ust. 5);
- sąd administracyjny, w przypadku uwzględnienia skargi w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia lub wymiany gruntów po upływie terminu, o którym mowa w ust. 5, stwierdza wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów z naruszeniem prawa (art. 33 ust. 6).
Wyrok w niniejszej sprawie został wydany w terminie 2 miesięcy od daty otrzymania skarg co umożliwiło Sądowi uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, regulujących zasady wydzielenia ekwiwalentów poscaleniowych w odniesieniu do uczestnika scalenia w osobie skarżącego T. C. Przyczyny, które legły u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji zostaną omówione w części IV uzasadnienia niniejszego wyroku.
III. W pierwszej kolejności Sąd odniesienie się do kwestii prawidłowości przeprowadzenia kolejnych etapów postępowania scaleniowego. Sąd w tym zakresie nie dopatrzył się uchybień, które stanowiły by podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji.
Sąd dokonał kontroli postępowania scaleniowego z uwzględnieniem skutków, wynikających z nowelizacji ww. ustawy zmieniającej, które weszła w życie 10 lutego 2022r. a zatem przed okazywaniem uczestnikom scalenia projektu scalenia i przed terminem na zgłaszanie zastrzeżeń.
Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań scaleniowych lub wymiennych wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że:
1) przepisy art. 7 ust. 3 i 4 oraz art. 31 ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym;
2) nie stosuje się przepisów art. 7a, art. 7b oraz art. 10 ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy zmienianej w art. 1.
Z uwagi na ww. przepis intertemporalny, zawarty w art. 4 ustawy zmieniającej i zakres samej nowelizacji, w kontrolowanym postępowaniu scaleniowym zastosowanie znalazły przepisy w wersji nadanej ww. ustawą zmieniającą w zakresie brzmienia art. 27, art. 28, art. 29, art. 31a, art. 33 i art. 33a u.s.w.g..
Dla oceny poprawności formalnego procesu scalenia w pierwszej kolejności miały znaczenie następujące przepisy zawarte w ustawie scaleniowej.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.s.w.g., postępowanie scaleniowe oraz zagospodarowanie poscaleniowe przeprowadza i wykonuje starosta jako zadanie z zakresu administracji rządowej finansowane ze środków budżetu państwa, z zastrzeżeniem ust. 5-8 oraz art. 4 ust. 2 i 3. Organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty w sprawach z tego zakresu jest wojewoda.
Stosownie do art. 3 ust. 2 u.s.w.g., postępowanie scaleniowe może być wszczęte na wniosek większości właścicieli gospodarstw rolnych, położonych na projektowanym obszarze scalenia, lub na wniosek właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia.
Jak stanowi art. 7 ust. 1 u.s.w.g., wszczęcie postępowania scaleniowego lub wymiennego następuje w drodze postanowienia starosty.
Postanowienie o wszczęciu postępowania scaleniowego lub wymiennego w szczególności powinno zawierać – zgodnie z ust. 2 ww. przepisu:
1)określenie granic i powierzchni obszaru scalenia lub wymiany gruntów; ok
2)wykaz uczestników scalenia lub wymiany gruntów;
3)przewidywany termin zakończenia prac scaleniowych lub wymiennych.
Zgodnie z art. 7 ust. 3 u.s.w.g., postanowienie o wszczęciu postępowania scaleniowego odczytuje się na zebraniu uczestników scalenia, zwołanym przez starostę (stwierdzono w protokole uczestników scalenia), a ponadto wywiesza się je na okres 14 dni w lokalach urzędów gmin, na których terenie są położone grunty objęte scaleniem, oraz na tablicach ogłoszeń we wsiach, których grunty tworzą obszar scalenia.
Z chwilą upływu terminu, o którym mowa w ust. 3, postanowienie o wszczęciu postępowania scaleniowego uważa się za doręczone wszystkim uczestnikom scalenia (art. 7 ust. 4 u.s.w.g.).
Jak stanowi art. 9 ust. 1 u.s.w.g., jeżeli liczba uczestników scalenia przekracza 10 osób, postępowanie scaleniowe prowadzi się z udziałem rady uczestników scalenia w składzie 3-12 osób, jako społecznego organu doradczego, wybieranego i odwoływanego przez uczestników scalenia z każdej wsi objętej scaleniem.
Rada uczestników scalenia jest wybierana na zebraniu uczestników scalenia, zwołanym przez starostę (zgodnie z art. 9 ust. 2 u.s.w.g.).
Art. 10 u.s.w.g., w ust. od 1 do 4 stanowi co następuje.
Grunty objęte scaleniem szacuje oraz opracowuje projekt scalenia upoważniony przez starostę geodeta-projektant scalenia, przy udziale powołanej przez ten organ komisji pełniącej funkcje doradcze. W skład komisji wchodzą:
1)wszyscy uczestnicy scalenia, a jeśli liczba uczestników jest większa niż 10 osób - rada uczestników scalenia;
2)przedstawiciel społeczno-zawodowych organizacji rolników;
3)przedstawiciel Krajowego Ośrodka będącego uczestnikiem scalenia;
4)przedstawiciel starosty, na którego terenie działania są położone grunty objęte scaleniem;
5)przedstawiciel izby rolniczej, na której terenie działania są położone grunty objęte scaleniem.
Komisja wybiera przewodniczącego spośród swoich członków.
Starosta, na wniosek komisji, może powołać do jej składu rzeczoznawców.
Grunty objęte wymianą szacują wszyscy uczestnicy wymiany według zasad określonych w art. 11 ust. 2-4, chyba że określą inne zasady szacowania, natomiast projekt wymiany opracowuje upoważniony przez starostę geodeta, przy udziale wszystkich uczestników wymiany.
Stosownie do art. 11 ust. 1 u.s.w.g., uczestnicy scalenia, w drodze uchwały, określają zasady szacunku gruntów. Jeżeli jednak starosta w drodze postanowienia uzna, że szacunek ten byłby sprzeczny ze słusznym interesem uczestnika, stosuje się przepis ust. 2.
Kolejno art. 12 u.s.w.g. w ust. 1-3 reguluje następujące kwestie.
Wyniki oszacowania gruntów, lasów oraz sadów, ogrodów, chmielników i innych upraw specjalnych ogłasza się na zebraniu uczestników scalenia, zwołanym przez starostę, a następnie udostępnia się je do publicznego wglądu na okres 7 dni we wsiach objętych scalaniem.
Na zebraniu, o którym mowa w ust. 1, oraz w okresie wyłożenia wyników oszacowania gruntów do publicznego wglądu, uczestnicy scalenia mogą wnosić zastrzeżenia do dokonanego szacunku.
Zastrzeżenia do szacunku gruntów bada komisja, o której mowa w art. 10 ust. 1, która z wynikami swoich ustaleń zapoznaje uczestników scalenia na zebraniu zwołanym przez starostę. W razie utrzymywania się zastrzeżeń do szacunku gruntów, uczestnicy scalenia mogą na tym zebraniu powołać dodatkowy zespół, składający się z osób niezainteresowanych, który przedstawi swoją opinię.
Przepis art. 13 ust. 1 u.s.w.g. stanowi, że zgodę na dokonany szacunek gruntów, lasów oraz sadów, ogrodów, chmielników i innych upraw specjalnych uczestnicy scalenia wyrażają w formie uchwały.
Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 13 ust. 2 u.s.w.g., uchwały, o których mowa w ust. 1 oraz w art. 11 ust. 1, są podejmowane na zebraniu zwołanym przez starostę. Zebraniu przewodniczy przedstawiciel tego organu. Uchwały zapadają większością trzech czwartych głosów w obecności co najmniej połowy liczby uczestników scalenia. W razie niepodjęcia uchwały na zebraniu zwołanym w pierwszym terminie, za ważną uważa się uchwałę podjętą większością trzech czwartych głosów uczestników scalenia obecnych na zebraniu zwołanym w drugim terminie.
Projekt scalenia lub wymiany gruntów powinien, stosownie do art. 23 ust. 1 u.s.w.g. określać proponowane granice wydzielonych gruntów oraz następujące zasady obejmowania tych gruntów w posiadanie:
1)plony upraw jednorocznych zbiera dotychczasowy właściciel gruntów;
2)plony upraw wieloletnich zbiera dotychczasowy właściciel gruntów w okresie do dnia 1 września następnego roku po zakończeniu scalenia, z tym że dotychczasowy właściciel gruntów powinien na ten okres zezwolić uczestnikowi scalenia, któremu przypadły te grunty, na korzystanie z odpowiedniego obszaru swoich gruntów lub dokonać rozliczeń z tego tytułu w inny sposób;
3)dotychczasowy właściciel gruntów zabudowanych, do czasu rozbiórki lub przeniesienia zabudowań, powinien zezwolić uczestnikowi scalenia, któremu przypadły te grunty, na korzystanie z odpowiedniego obszaru swoich gruntów lub dokonać rozliczeń z tego tytułu w inny sposób;
4)sposób rozliczeń za pozostałe części składowe gruntów, które przypadły innym uczestnikom scalenia, może być ustalony na zgodny wniosek zainteresowanych.
Projekt scalenia lub wymiany wyznacza się na gruncie i okazuje uczestnikom scalenia lub wymiany, zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 23 ust. 2 ww. u.s.w.g..
Na podstawie art. 24 ust. 1 i ust. 2 u.s.w.g., uczestnicy scalenia, w terminie 14 dni od dnia okazania projektu scalenia gruntów, mogą zgłaszać na piśmie staroście zastrzeżenia do tego projektu. Zastrzeżenia do projektu scalenia gruntów rozpatruje starosta, po zasięgnięciu opinii komisji, o której mowa w art. 10 ust. 1.
Opiniowanie zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów przez komisję, o której mowa w art. 10 ust. 1, odbywa się w obecności zainteresowanych uczestników scalenia oraz przynajmniej połowy liczby członków komisji (art. 25 ust. 1 u.s.w.g.). W razie potrzeby komisja lub upoważnieni przez nią członkowie dokonują oględzin(art. 25 ust. 2 u.s.w.g.). O terminie i miejscu posiedzenia komisji oraz dokonywania oględzin powiadamia się zainteresowanych uczestników scalenia na piśmie lub w inny sposób przyjęty w danej miejscowości co najmniej na 3 dni przed wyznaczonym terminem(art. 25 ust. 3 u.s.w.g.). Nieobecność zainteresowanych uczestników scalenia na posiedzeniu komisji lub przy dokonywaniu przez nią oględzin nie ma wpływu na przebieg jej czynności, jeżeli zainteresowani uczestnicy zostali prawidłowo zawiadomieni i wezwani do udziału w tych czynnościach (art. 25 ust. 1 u.s.w.g.).
Zgodnie z art. 26 u.s.w.g. każdorazowe zmiany, wprowadzane do projektu scalenia po jego wyznaczeniu na gruncie i okazaniu uczestnikom scalenia, wymagają ponownego wyznaczenia na gruncie i okazania zainteresowanym uczestnikom.
Stosownie do art. 30 u.s.w.g., wprowadzenie uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych gruntów następuje na zebraniu uczestników, zwołanym przez starostę. Za datę objęcia w posiadanie przez uczestników scalenia nowo wydzielonych gruntów uważa się termin zebrania; termin ten jest skuteczny także w stosunku do uczestników scalenia niebiorących udziału w zebraniu.
Art. 31 u.s.w.g., w wersji obowiązującej przed wejściem w życie ustawy zmieniającej przewidywał, że o terminach zebrań uczestników scalenia, o wyłożeniu do publicznego wglądu wyników oszacowania gruntów, lasów oraz sadów, ogrodów, chmielników i innych upraw specjalnych, o terminie okazania projektu scalenia gruntów - starosta zawiadamia uczestników postępowania przez obwieszczenie lub w inny, zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, sposób publicznego ogłaszania.
Przepis art. 27 u.s.w.g., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stanowi, że projekt scalenia gruntów może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu, o którym mowa w art. 23 ust. 2 i w art. 26, większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń.
Projekt scalenia lub wymiany gruntów zatwierdza, w drodze decyzji starosta (art. 27 ust. 3).
Decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów, poza wymogami określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, powinna określać (zgodnie z art. 27 ust. 4):
1) granice i powierzchnię obszaru scalenia lub wymiany gruntów;
2) terminy i zasady objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia lub wymiany oraz sposoby rozliczeń, o których mowa w art. 2 ust. 3, art. 8, art. 14 ust. 1 oraz w art. 23 ust. 1;
3) przebieg granic nieruchomości w wypadkach, o których mowa w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Stosownie do art. 28 ust. 1 u.s.w.g., decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów oraz decyzję organu wyższego stopnia w tych sprawach podaje się do publicznej wiadomości przez wywieszenie na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń urzędu gminy, na której terenie są położone grunty objęte scaleniem, oraz na tablicy ogłoszeń we wsi, której grunty tworzą obszar scalenia, i zamieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa powiatowego, a w przypadku decyzji organu wyższego stopnia w tych sprawach - także w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ten organ.
Z dniem upływu terminu, o którym mowa w ust. 1, decyzje wymienione w ust. 1, uważa się za doręczone wszystkim uczestnikom scalenia (tak art. 28 ust. 2).
W niniejszej sprawie postępowanie scaleniowe zostało wszczęte postanowieniem Starosty [...] z [...] listopada 2019r. na mocy art. 3 ust. 1 i ust. 2 u.s.w.g. – tj. na wniosek właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia. Znajdujące się w aktach sprawy wnioski właścicieli gruntów wskazują, że spełniony został wymóg przekroczenia połowy powierzchni projektowanego obszaru scalenia przez grunty należące do wnioskodawców. Łączny obszar gruntów, co do których właściciele złożyli wniosek wynosił 707,43 ha. Ogółem obszar scalenia wynosił 1100,23 ha.
Postanowienie Starosty o wszczęciu postępowania scaleniowego zawierało obligatoryjne elementy wskazane w art. 7 ust. 2 u.s.w.g.: tj.
1) określenie granic (na załączniku graficznym nr 1 do postanowienia) i powierzchni obszaru scalenia gruntów – 1100,23 ha,
2) wykaz uczestników scalenia gruntów w załączniku,
3) przewidywany termin zakończenia prac scaleniowych na marzec 2023r.
Postanowienie o wszczęciu postępowania scaleniowego, stosownie do wówczas obowiązującego art. 7 ust. 3 ustawy - odczytano się na zebraniu uczestników scalenia, zwołanym przez starostę, a ponadto wywieszono na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy [...] oraz na tablicy ogłoszeń we wsi W., w której są położone grunty objęte scaleniem. Postępowanie scaleniowe zostało więc wszczęte skutecznie w myśl art. 7 ust. 4 u.s.w.g.
Z uwagi na liczbę uczestników scalenia – prawidłowo postępowanie scaleniowe prowadzono przy udziale rady uczestników scalenia, wybranej w liczbie 12 osób, stosownie do art. 9 ust. 2 u.s.w.g. na zebraniu uczestników scalenia, o którym ogłoszono na tablicy ogłoszeń we wsi W., w Urzędzie Gminy [...] i na tablicy ogłoszeń oraz w BIP Starostwa [...]. Wybór Rady Uczestników Scalenia udokumentowano protokołem z zebrania uczestników scalenia wraz z listą obecnych uczestników. Szacowanie gruntów oraz opracowanie projektu scalenia wykonał geodeta – projektant na podstawie znajdującego się w aktach upoważnienia Starosty z 21 stycznia 2020r. stosownie do art. 10 ust. 1 u.s.w.g. przy udziale Komisji, pełniącej funkcje doradcze, powołanej postanowieniem Starosty [...] z [...] maja 2020r. o składzie zgodnym z treścią art. 10 ust. 1 pkt 1-5 u.s.w.g.
Stosownie do art. 11 ust. 1 u.s.w.g., zasady szacunku gruntów określono w uchwale uczestników scalenia. Ogłoszenie o zebraniu uczestników scalenia w przedmiocie zasad szacunku gruntów – wywieszono na tablicy ogłoszeń we wsi W., w Urzędzie Gminy [...] i na tablicy ogłoszeń i w BIP Starostwa [...]. Uchwała z uwagi na brak kworum nie została podjęta w pierwszym terminie lecz w drugim wymaganą większością trzech czwartych głosów stosownie do art. 11 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 2 u.s.w.g., co zostało udokumentowane stosownym protokołem zebrania uczestników scalenia. Postanowieniem z [...] maja 2021r. Starosta [...] uznał, że uchwalone zasady szacunku gruntu nie są sprzeczne ze słusznym interesem uczestników scalenia.
Stosownie do art. 12 ust. 1 u.s.w.g., wyniki oszacowania gruntów, ogłoszono na zebraniu uczestników scalenia, zwołanym przez Starostę, o którym powiadomiono na tablicach ogłoszeń we wsi W., w Urzędzie Gminy [...] i na tablicy ogłoszeń oraz BIP Starostwa [...] wraz z pouczeniem o możliwości zgłaszania zastrzeżeń do dokonanego szacunku. Do ogłoszenia wyników szacowania gruntów doszło na zebraniu uczestników scalenia 7 czerwca 2021r. co udokumentowano stosownym protokołem wraz za listą obecności. Następnie wyniki szacowania gruntów udostępniono do publicznego wglądu na okres 7 dni w Wiejskim Domu Kultury w [...].
Stosownie do art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.s.w.g., zgoda na dokonany szacunek została wyrażona w formie uchwały z 6 lipca 2021r. w drugim terminie (z uwagi na brak kworum w terminie pierwszym) na zebraniu uczestników scalenia, o którym powiadomiono na tablicy ogłoszeń we wsi W., w Urzędzie Gminy [...] i na tablicy ogłoszeń Starostwa [...].
W okresie od marca do lipca 2022r. na podstawie art. 23 ust. 2 doszło do okazania uczestnikom scalenia projektu scalenia, przy czym zawiadomienie o okazaniu projektu scalenia – zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń we wsi W., w Urzędzie Gminy [...] i na tablicy ogłoszeń oraz BIP Starostwa [...].
Stosownie do art. 24 ust. 1 i ust 2 u.s.w.g., zastrzeżenia do projektu scalenia zostały rozpatrzone przez Starostę po zasięgnięciu opinii Komisji doradczej dnia 6 września 2022r., co zostało przedstawione w załączniku nr 3 do decyzji Organu I instancji.
Na podstawie art. 27 ust. 1 u.s.w.g., projekt scalenia gruntów może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu, o którym mowa w art. 23 ust. 2 i w art. 26, większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń.
Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony, bowiem na 760 uczestników scalenia zastrzeżenia zgłosiło 11 osób.
Decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia zawiera obligatoryjne elementy, wskazane w art. 27 ust. 4 pkt 1-3 u.s.w.g., określając w szczególności terminy i zasady objęcia gruntów w posiadanie wraz z określeniem sposobu rozliczeń. Zawiera również rozpatrzenie zastrzeżeń, postanowienia dotyczące zniesienia i przeniesienia służebności gruntowych. Decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia, jak również decyzja Wojewody – jako organu wyższego stopnia zostały podane do wiadomości w sposób przewidziany w art. 28 ust. 1 u.s.w.g., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Zostały bowiem wywieszone na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...], we wsi W., w BIP Starostwa [...] a w przypadku zaskarżonej decyzji Wojewody – także w BIP Urzędu Wojewódzkiego.
Należy również wskazać, że kolejne etapy postępowania scaleniowego były podawane do publicznej wiadomości w sposób odpowiadający wymogom z art. 31 u.s.w.g. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, mając na uwadze przepis intertemporalny zawarty w art. 4 tej ustawy.
O objęciu gruntów w posiadanie zawiadomiono uczestników scalenia poprzez obwieszczenie, wywieszone na tablicy we wsi W., na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy [...] oraz na tablicy ogłoszeń i w BIP Starostwa [...]. Organ skorzystał przy tym z trybu, przewidzianego w art. 33a pkt 6 u.s.w.g. w związku z obowiązującym wówczas stanem zagrożenia epidemicznego. Zgodnie bowiem z art. 33a pkt 6 u.s.w.g., który wszedł w życie 10 lutego 2022r. na mocy u.s.w.g. zmieniającej, w okresie obowiązywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonych na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, 2280, 2674, 2705 i 2770 oraz z 2023 r. poz. 605) lub w okresie obowiązywania stanu nadzwyczajnego oraz w okresie 30 dni od dnia odwołania tych stanów starosta zawiadamia o terminie objęcia w posiadanie przez uczestników scalenia nowo wydzielonych gruntów w formie obwieszczenia, które wywiesza się na tablicy ogłoszeń urzędu gminy, na której terenie są położone grunty objęte scaleniem, oraz na tablicy ogłoszeń we wsi, której grunty tworzą obszar scalenia, i zamieszcza się w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa powiatowego, co najmniej na 7 dni przed terminem objęcia w posiadanie; za datę objęcia w posiadanie uważa się termin wskazany w zawiadomieniu.
Uznając, że zostały dochowane warunki formalne prawidłowości postępowania scaleniowego Sąd dokonał kontroli co do zgodności z prawem wydzielania ekwiwalentów gruntowych w odniesieniu do tych uczestników scalenia, którzy złożyli skargę do sądu administracyjnego, orzekając w granicach interesu prawnego Skarżących.
IV. Skarżący T. C. w wyniku scalenia za działkę siedliskową nr [...] o powierzchni 1,4200 ha otrzymał ekwiwalent w działce nr [...] (działka siedliskowa) o powierzchni 1, 7268 ha za dopłatą pieniężną. Wydzielony ekwiwalent przekraczał dopuszczalną tzw. odchyłkę +/- 3%, wynikającą z art. 8 ust. 2 u.s.w.g. Jednak wydzielenie ekwiwalentu o wartości wyższej niż wartość szacunkowa było dopuszczalne w świetle art. 8 ust. 3 u.s.w.g. z uwagi na złożone życzenie Skarżącego, dotyczące chęci powiększenia przedscaleniowej działki nr [...] o grunt działki nr [...]. Sąd nie dopatrzył się również uchybień w zakresie wydzielenia ekwiwalentu za przedscaleniowy grunt rolny na działce nr [...] o powierzchni 1,50 ha. W wyniku scalenia wydzielono ekwiwalent gruntowy w działce nr [...]. Również ten ekwiwalent przekraczał dopuszczalną odchyłkę +/- 3%, wynikającą z art. 8 ust. 2 u.s.w. Jednak w tym zakresie Skarżący złożył życzenie aby należny ekwiwalent o wartości około 118 punktów wydzielić w rejonie dotychczasowej działki nr [...] za dopłatą pieniężną. W wyniku scalenia grunt wydzielono w dotychczasowym położeniu dz. nr [...] o wartości 117,63 pkt. Zatem w przypadku wydzielania tego ekwiwalentu uwzględniono w pełni złożony wniosek i tym samym prawidłowo zrealizowano dyspozycję z art. 8 ust. 3 u.s.w.g.
Skarżący kwestionował natomiast sposób, w jaki wydzielono ekwiwalent za dz. nr [...]. W wyniku scalenia Skarżący otrzymał dz. nr [...] w dotychczasowym położeniu i o wartości szacunkowej zgodnej z zachowaniem wymogu z art. 8 ust. 2 u.s.w.g. Spór dotyczył natomiast pomniejszenia przedscaleniowej dz. nr [...] o pas gruntu, na którym znajduje się część nawierzchni asfaltowej w ramach drogi gminnej urządzonej w większości na dz. przedscaleniowej o nr [...]. Skarżący na etapie zastrzeżeń do projektu scalenia a następnie w odwołaniu i skardze podnosił, że decyzja zatwierdzająca projekt scalenia koliduje z planem zagospodarowania działki uzyskanym w 2021 roku, wyznaczonym zgodnie z prawnym przebiegiem dziełek przed scaleniem. Jak podnosił Skarżący, wyznaczony przebieg drogi koliduje ze zlokalizowaną inwestycją. Granice drogi zostały wyznaczone zgodnie ze stanem jej użytkowania, gdyż część drogi przebiega w granicach działki Skarżącego, w wyniku czego dom jednorodzinny przebiega w odległości 1,5 - 3 m od drogi, co jest niezgodne z planem zagospodarowania wydanym dla tej działki sprzed scalenia oraz z treścią ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Jak wynika z akt sprawy, przed scaleniem działka nr [...] graniczyła z działką nr [...] – stanowiącą drogę gminną a część jezdni asfaltowej tej drogi została urządzona na działce nr [...] (poprzedniego właściciela). W wyniku scalenia granice pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] (droga gminna) zostały przyjęte zgodnie ze stanem faktycznego użytkowania na gruncie tj. według rzeczywistego przebiegu nawierzchni asfaltowej wraz z poboczem. Istotne jest również to, że w trakcie postępowania scaleniowego Skarżący działając jako inwestor uzyskał najpierw decyzję z [...] grudnia 2021r. nr [...], wydaną przez Wójta Gminy [...], ustalającą warunki zabudowy dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku garażowo – magazynowego na dz. nr [...]. Następnie uzyskał pozwolenie na budowę wydane przez Starostę Powiatowego w [...] z [...] września 2022 r. Jak wynikało z pisma Wydziału Architektury Budownictwa i Inwestycji Starostwa Powiatowego w [...] z 10 października 2022 r. projektowany budynek mieszkalny zlokalizowany został w odległości 5,08 m do granicy z działką nr [...] stanowiącą drogę wewnętrzną, co pozostaje spójne ze znajdującym się w aktach sprawy projektem zagospodarowania terenu działki. Następnie po niecałych czterech miesiącach ten sam organ – tj. Starosta [...] decyzją z 21 grudnia 2022r. zatwierdził projekt scalenia w wyniku którego budynek mieszkalny objęty ww. pozwoleniem na budowę znajduje się w odległości 1,5-3m od granicy dz. nr [...] (przed scaleniem nr [...]).
Oceniając zarzuty Skarżącego w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego sprawy należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zarzutów zawartych w odwołaniu T. C. nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. Wojewoda odnosząc się do kwestii dotyczącej sposobu ustalenia granic poscaleniowych dz. nr [...] z działką nr [...] nie przedstawił własnej oceny zarzutów, powielając w istocie treść argumentacji Organu I instancji, zawartej w załączniku nr 3 do decyzji z 21 grudnia 2023r., stanowiącym rozpatrzenie zastrzeżeń T. C.
Przede wszystkim jednak należy zwrócić uwagę, że ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę podlega ochronie zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. W konsekwencji, dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja w danej sprawie Organ jest nią związany przy wydawaniu swego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 110 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Z uwagi na treść art. 16 § 1 i art. 110 § 1 k.p.a. Starosta zatwierdzając projekt scalenia gruntów obowiązany był uwzględnić wydaną przez siebie decyzję zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu i udzielającą pozwolenia na budowę. Jak wskazano powyżej, Starosta [...] udzielając pozwolenia na budowę zatwierdził projekt zagospodarowania działki, który przewidywał, że budynek mieszkalny został zlokalizowany w odległości 5,08m od granicy z drogą gminną wewnętrzną. Zatwierdzony projekt zagospodarowania działki gwarantował więc Skarżącemu zgodność z podstawowym wymogiem dotyczącym zachowania odległości pomiędzy budynkiem a granicą, wynikającym z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225). W wyniku zatwierdzenia projektu scalenia gruntów na mocy decyzji wydanej przez ten sam Organ doszło w istocie do zmiany rozstrzygnięcia, zawartego w decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, poprzez zmianę odległości pomiędzy budynkiem a granicą działki drogowej o nr [...] (po scaleniu). W wyniku tej modyfikacji położenie budynku mieszkalnego Skarżącego nie spełnia już wymogu z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...). Organy zatwierdzające projekt scalenia gruntów powoływały się co prawda na brzmienie § 12 ust 10 ww. rozporządzenia, który dopuszcza możliwość braku zachowania wymaganych odległości w przypadku gdy sąsiednia działka jest działką drogową. Należy jednak pamiętać, że § 12 ust 10 ww. rozporządzenia ma charakter wyjątkowy a ponadto przepis ten może podlegać zastosowaniu na etapie wydawania pozwolenia na budowę, gdy organ architektoniczno-budowlany ocenia, czy dopuszczalne jest usytuowanie budynku przy granicy z działką drogową. Należy pamiętać, że w wyniku wydania decyzji o pozwoleniu, która staje się ostateczna inwestor nabywa prawo do prowadzenia robót budowlanych zgodnie z zatwierdzonym projektem zagospodarowania działki. W niniejszej sprawie Skarżący w wyniku wydania ww. pozwolenia na budowę przez Starostę [...] nabył prawo do posadowienia budynku mieszkalnego w odległości 5,08 m od granicy z działką drogową. Natomiast po wydaniu decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów prawo to, przyznane Skarżącemu przez ten sam Organ zostało naruszone. Decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów usankcjonowała wcześniejsze naruszenie prawa własności do działki nr [...], które polegało na urządzeniu nawierzchni asfaltowej w części na działce nr [...], zamiast na działce drogowej o nr [...]. Należy więc stwierdzić, że w wyniku wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów wobec Skarżącego doszło do naruszenia art. 8, art. 16 § 1 i art. 110 § 1 k.p.a. oraz do art. 1 ustawy o scaleniu i wymiany gruntów, gdyż w wyniku wydzielenia ekwiwalentu gruntowego w działce nr [...] doszło do pogorszenia warunków gospodarowania, gdyż granica działki drogowej obecnie przebiega bezpośrednio przy budynku mieszkalnym. Zmiana przebiegu granicy działki drogowej spowodowała, że odległość pomiędzy budynkiem mieszkalnym a granicą działki drogowej jest sprzeczna z projektem zagospodarowania terenu, zatwierdzonym w ww. pozwoleniu na budowę. Choć interes indywidualny poszczególnych uczestników scalenia jest równoważony koniecznością uwzględnienia interesu publicznego w osiąganiu celów scalenia, to Organ wydzielając ekwiwalent gruntowy zobowiązany jest do uwzględniania normy wynikającej z art. 1 ust. 1 u.s.w.g., zgodnie z którą celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Kształtując nowe granice i powierzchnię działek poscaleniowych Organy muszą w odniesieniu do każdej wydzielonej działki badać i rozważać, czy rzeczywiście jej nowe granice i obszar przyczyniają się do tworzenia korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie przez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych (lasów i gruntów leśnych), racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów oraz dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu.
Kierując się treścią normy, zawartej w art. 1 ust. 1 u.s.w.g. Sąd stwierdził, że w przypadku wydzielenia ekwiwalentu za działkę nr [...] doszło do pogorszenia warunków zagospodarowania, bowiem zmieniono odległość budynku mieszkalnego od granicy działki drogowej w sposób sprzeczny z udzielonym Skarżącemu pozwoleniem na budowę, doprowadzając do tego, że odległość budynku Skarżącego od granicy nie spełnia podstawowego wymogu z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia, którego zachowanie było przewidziane w zatwierdzonym przez Starostę projekcie zagospodarowania terenu.
V. Sąd nie podzielił natomiast zarzutów zawartych w skardze B. L.
Przed scaleniem B. L. w 3/4 części oraz S. L. w 1/4 części posiadali grunt w działce nr [...] (działka siedliskowa) o powierzchni 1,0400 ha. W wyniku scalenia grunt ekwiwalentowy wydzielono w działce nr [...] (działka siedliskowa) o powierzchni 1,0377 ha. Ekwiwalent wydzielono w miejscu dotychczasowej działki nr [...] a wartość szacunkowa mieści się w ramach 3 – procentowej dopuszczalnej odchyłki, wynikającej z art. 8 ust. 2 u.s.w.g. Zasady, dotyczące wydzielania ekwiwalentów gruntowych zachowano również w przypadku pozostałych działek stanowiących własność Skarżącego. Przed scaleniem B. L. posiadał grunty rolne w działkach nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 8,0400 ha. W wyniku scalenia grunt ekwiwalentowy wydzielono w działkach nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 8, 0247 ha. Wydzielono pełny należny ekwiwalent gruntowy a wartość szacunkowa mieści się w ramach 3 – procentowej dopuszczalnej odchyłki, wynikającej z art. 8 ust. 2 u.s.w.g.
Skarżący zarzucał, że w wyniku scalenia wydzielono mu grunty o mniejszej wartości dodatkowo w obszarze zalewowym, podczas gdy przed scaleniem posiadał działki w miejscu intratnym gospodarczo. Analiza map, obrazujących wydzielanie ekwiwalentów gruntowych na rzecz Skarżącego wskazuje, że w przeważającym zakresie Skarżącemu wydzielono ekwiwalenty w miejscu dotychczasowego położenia działek. Zmiana, jeżeli chodzi o położenie nieruchomości dotyczy ekwiwalentu, wydzielonego w działce nr [...]. Przed scaleniem Skarżący posiadał działki o nr [...] i [...]. W wyniku scalenia Skarżący otrzymał działkę nr [...]. Działki o nr [...] i [...] były o nieregularnym kształcie, przy czym działka nr [...] miała bezpośredni dostęp d drogi. W wyniku scalenia Skarżacemu przydzielono ekwiwalent w działce o nr [...], która ma kształt regularnego prostokąta, który z jednej stroy graniczy z drogą a z drugiej strony z potokiem. W reakcji na zastrzeżenia Skarżącego, przyznano rekultywację pasa gruntu o szerokości 3, w ramach zagospodarowania poscaleniowego w działce nr [...] wzdłuż potoku [...]. Organ prowadzący scalenie uwzględnił więc interes indywidualny Skarżącego związany z graniczeniem z potokiem. Należy również uwzględnić, że ekwiwalent w działce nr [...] został skarżącemu wyznaczony w ten sam sposób, jak dla innych uczestników scalenia, mających działki gruntowe w obszarze otaczającym przedscaleniowe działki nr [...] i [...]. Przed scaleniem działki na tym terenie posiadały nieregularne kształty, znaczna część z nich nie miała bezpośredniego dostępu do drogi. W wyniku scalenia obszar składający się z działek o nieregularnym kształcie został uporządkowany i podzielony na działki o regularnym kształcie z dostępem do drogi. Niewątpliwie taki sposób wydzielenia ekwiwalentów gruntowych mieści się w ramach celów scalenia, wymienionych w art. 1 ust. 1 u.s.w.g.
Sąd nie podzielił również zarzutów, dotyczących sposobu wydzielenia ekwiwalentu w dz. nr [...]. Skarżący w tym zakresie kwestionował odebranie części terenu tej działki pod drogę stanowiącą dz. nr [...]. Należy uwzględnić, że Skarżącemu pomniejszono działkę nr [...] z przeznaczeniem na poszerzeniem drogi w niewielkiej części, mając na uwadze całkowitą powierzchnię wydzielonego ekwiwalentu. Przed scaleniem granica działki Skarżącego o nr [...] biegła w sposób, który prowadził do tego, że droga ta była zbyt wąska a konsekwencji na pewnym odcinku nieprzejezdna. W wyniku scalenia działkę przedscaleniową o nr [...] pomniejszono na poszerzenie drogi wydzielonej w działce nr [...] aby zapewnić dojazd do pięciu działek siedliskowych i kilku działek rolnych. Dzięki temu działki przyległe do drogi nr [...] uzyskały również pełne połączenie z drogą wydzieloną w działce nr [...]. Pomniejszony ekwiwalent powstały w wyniku poszerzenia drogi został wydzielony w działce nr [...].
Taki sposób wydzielenia ekwiwalentów, w szczególności polegający na nieznacznym pomniejszeniu działki Skarżącego o niezbędny fragment w celu poszerzenia drogi dojazdowej zdaniem Sądu mieści się w ramach realizacji celów scalenia, wymienionych w art. 1 u.s.w.g., jakim jest m.in. poprawa warunków gospodarowania na całym obszarze scalenia. Należy pamiętać, że przy opracowywaniu samego projektu scalenia organy administracyjne korzystają z uznania administracyjnego. Jest ono niezbędne w celu wybrania optymalnego w danych warunkach rozwiązania, przy jednoczesnym uwzględnieniu - w miarę możliwości - interesów i wniosków wszystkich uczestników scalenia. Jest nieuniknione, że w toku postępowania scaleniowego zwykle rodzą się liczne konflikty pomiędzy interesami uczestników, oczekującymi wyłącznie na poprawę ich warunków gospodarowania. Rozstrzygnięcie organów w tym zakresie ma charakter uznaniowy. Powoduje to, że kontrola Sądu ograniczać się może jedynie do oceny, czy nie posiadają one cech dowolności, czy nie narusza przepisów prawa i czy zostało wydane w wyniku zebrania i oceny niezbędnego materiału dowodowego (patrz: wyrok NSA z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1706/16, wyrok WSA w Rzeszowie z 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1329/13). W przekonaniu Sądu rozwiązanie mające służyć poszerzeniu drogi dojazdowej dla zapewnienia odpowiedniego dojazdu do innych działek siedliskowych i rolnych nie nosi znamion dowolności, gdyż wyniki scalenia odnieść należy do wszystkich uczestników scalenia. Zmniejszenie powierzchni poscaleniowej działki nr [...] o kwestionowany fragment nie przyczyniło się do pogorszenia warunków gospodarowania gruntami. Jednocześnie doprowadzono do rozwiązań komunikacyjnych dla szerszego kręgu adresatów decyzji. Regularny system dróg dojazdowych zaprojektowany tak, aby uzyskał on połączenie z drogami głównymi, służy realizacji ogólnego celu scalenia gruntów.
Sąd nie dopatrzył się również uchybień w wydzieleniu poscaleniowego ekwiwalentu gruntowego w działce nr [...]. Zachowana została zasada, wynikająca z art. 8 ust. 1 i ust. 2 u.s.w.g. Ekwiwalent ten został wydzielony w dotychczasowym położeniu przedscaleniowej działki nr [...]. Ponadto w wyniku zastrzeżeń Skarżącego przeprojektowano granicę działki nr [...] z Potokiem [....] o jeden metr w kierunku wschodnim w punktach projektowych nr [...] i nr [...].
Mając na względzie sposób wydzielenia ekwiwalentów z zachowaniem wymogów wynikających z art. 8 u.s.w.g., jak również sposób rozpatrzenia zastrzeżeń Sąd nie stwierdził w przypadku skarżącego B. L. uchybień przepisom postępowania i prawa materialnego, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
VI. Stwierdzone przez WSA naruszenie art. 8, art. 16 § 1 i art. 110 § 1 K.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1 u.s.w.g., względem skarżącego uczestnika scalenia T. C. jako że miało istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy przez Wojewodę w postępowaniu odwoławczym polegającego na zastosowaniu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną działań, dotyczących sposobu wydzielenia ekwiwalentu gruntowego za działkę nr [...], które powinno polegać na uwzględnieniu konsekwencji wynikających z wydania T. C. wyżej opisanego pozwolenia na budowę.
Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c. P.p.s.a. O kosztach postępowania przed WSA orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). obejmując nimi uiszczone przez strony wpisy sądowe w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości po 480 zł oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw.
[pic]