II SA/Rz 1368/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2019-03-07
NSAochrona środowiskaWysokawsa
prawo wodneopłaty za usługi wodneściekiodprowadzanie wód opadowychpozwolenie wodnoprawneWody Polskie WSA Rzeszówochrona środowiska

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w sprawie opłaty stałej za odprowadzanie ścieków, uznając, że organ błędnie zastosował maksymalny godzinowy zrzut ścieków zamiast rocznego.

Sprawa dotyczyła opłaty stałej za odprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych do potoku. Skarżąca Spółka kwestionowała sposób naliczenia opłaty, wskazując, że organ oparł się na maksymalnym godzinowym zrzucie ścieków, który jest wartością incydentalną i nie odzwierciedla rzeczywistego rocznego odprowadzania. WSA przychylił się do argumentacji skarżącej, uchylając decyzję organu z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności błędnej wykładni art. 271 Prawa wodnego.

Przedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która określiła dla A. Sp. z o.o. opłatę stałą za odprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych do potoku w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. Opłata została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu i maksymalnego zrzutu ścieków określonego w pozwoleniu wodnoprawnym. Skarżąca zakwestionowała sposób naliczenia opłaty, argumentując, że organ oparł się na maksymalnej godzinowej ilości zrzutu ścieków (Qmax.h), która jest wartością incydentalną i nie odzwierciedla rzeczywistej rocznej ilości odprowadzanych ścieków, zwłaszcza w kontekście przepływów burzowych. Organ administracji podtrzymał swoje stanowisko, wyjaśniając, że opłata stała ma odzwierciedlać najbardziej niekorzystny wpływ, jaki ścieki mogą wywołać w odbiorniku w danej chwili, co uzasadnia stosowanie maksymalnej dopuszczalnej ilości zrzutu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że organ błędnie zinterpretował przepisy Prawa wodnego, stosując maksymalny godzinowy zrzut ścieków (Qmax.h) jako podstawę do obliczenia opłaty stałej, zamiast uwzględnić roczny wskaźnik zrzutu (Qmax.r), który lepiej odzwierciedla rzeczywistą dopuszczalną w skali roku ilość odprowadzonych ścieków. Sąd podkreślił, że opłaty za usługi wodne mają charakter danin publicznych i ich stosowanie powinno być zgodne z zasadą rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony. Ponadto, pozwolenie wodnoprawne wydane na podstawie nieobowiązującej już ustawy nie zawierało danych wymaganych przez nową ustawę, a organ nie dokonał prawidłowego przeliczenia ani interpretacji przepisów. W konsekwencji, Sąd uchylił decyzję organu i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Opłata stała powinna być obliczana na podstawie rocznego wskaźnika zrzutu (Qmax.r), ponieważ lepiej odzwierciedla on rzeczywistą dopuszczalną w skali roku ilość odprowadzonych ścieków, a nie incydentalny, maksymalny godzinowy zrzut.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że opłata stała, naliczana za cały rok, powinna opierać się na wskaźniku rocznym (Qmax.r), który odzwierciedla rzeczywistą dopuszczalną ilość odprowadzonych ścieków w skali roku. Stosowanie maksymalnego godzinowego zrzutu (Qmax.h), szczególnie w okresie deszczowym, prowadzi do nieuzasadnionego zawyżenia opłaty i nie odzwierciedla faktycznego obciążenia odbiornika w dłuższym okresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

P.w. art. 271 § ust. 3

Prawo wodne

Błędna wykładnia przez organ administracji, który przyjął opłatę stałą za potencjalną możliwość wprowadzenia ścieków do wód, zamiast za rzeczywistą ilość odprowadzanych wód.

P.w. art. 271 § ust. 5

Prawo wodne

Błędna wykładnia przez organ administracji, który przyjął jako maksymalną ilość ścieków zrzut dla przelewów burzowych (przepływ chwilowy), zamiast uwzględnić roczny wskaźnik zrzutu.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego i procesowego.

Dz.U. 2017 poz. 1566

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Dz. U. z 2018 r., poz. 1302

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.w. art. 14 § ust. 2

Prawo wodne

P.w. art. 273 § ust. 6

Prawo wodne

K.p.a. art. 7a § ust. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Niewłaściwe zastosowanie przez organ, który rozstrzygnął wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony.

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do ustalenia wysokości wynagrodzenia adwokata jako kosztów postępowania.

Dz. U. z 2017 r. poz. 1257

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz. u. z 2017 r., poz. 2502 art. 10 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r.

Określa jednostkową stawkę opłaty za usługi wodne za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opłata stała powinna być obliczana na podstawie rocznego zrzutu ścieków (Qmax.r), a nie maksymalnego godzinowego zrzutu (Qmax.h), który jest wartością incydentalną. Organ błędnie zastosował przepisy Prawa wodnego, opierając się na danych z pozwolenia wodnoprawnego wydanego na podstawie nieobowiązującej ustawy. Organ naruszył zasadę rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 K.p.a.).

Odrzucone argumenty

Organ podtrzymał swoje stanowisko, że opłata stała ma odzwierciedlać najbardziej niekorzystny wpływ ścieków w danej chwili, co uzasadnia stosowanie maksymalnego dopuszczalnego zrzutu.

Godne uwagi sformułowania

opłata stała może być ustalona za potencjalną możliwość wprowadzenia ścieków do wód lub ziemi przyjęcie za podstawę naliczenia opłaty - maksymalnej wartości zrzutu ścieków (wyrażonej w m3/h) prowadzi do nieuzasadnionego zawyżenia rocznej kwoty tej opłaty istotą opłaty stałej nie jest odzwierciedlenie rzeczywistej ilości ścieków zrzucanych do odbiornika opłata stała wyraża gotowość środowiska do przyjęcia maksymalnej presji, na jaką może być narażone środowisko wodne, w trakcie maksymalnego dopuszczalnego na podstawie pozwolenia zrzutu ścieków opłaty za usługi wodne powinny być interpretowane w sposób zawężający ingerencję w uprawnienia jednostki i z uwzględnieniem zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony

Skład orzekający

Magdalena Józefczyk

sprawozdawca

Elżbieta Mazur - Selwa

przewodniczący

Ewa Partyka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących opłat stałych za odprowadzanie ścieków, w szczególności sposobu ustalania maksymalnej ilości zrzutu oraz stosowania danych z pozwoleń wodnoprawnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której pozwolenie wodnoprawne zostało wydane na podstawie nieobowiązującej już ustawy, a organ administracji miał trudności z zastosowaniem nowych przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa ochrony środowiska - opłat za usługi wodne, a jej rozstrzygnięcie wyjaśnia kluczowe kwestie interpretacyjne dotyczące sposobu naliczania tych opłat, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.

Czy opłata za ścieki może być wyższa niż rzeczywiste odprowadzanie? WSA wyjaśnia, jak liczyć zrzuty.

Dane finansowe

WPS: 21 089 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1368/18 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2019-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 1390/21 - Wyrok NSA z 2022-10-11
II OSK 1390/21 - Wyrok NSA z 2024-02-28
II SA/Gl 882/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2020-11-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1566
art 271 ust. 3, art 14 ust. 2, art 273 ust. 6
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzenie do wód potoku [...] ścieków komunalnych oczyszczonych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej A. kwotę 4.461 zł /słownie: cztery tysiące czterysta sześćdziesiąt jeden złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] października 2018 r., nr [...], określająca dla A. Sp. z o.o. (dalej: "skarżąca") za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018r. opłatę stałą w wysokości 21 089,00 PLN z tytułu odprowadzania do wód płynących potoku [...] poprzez istniejący wylot posadowiony w km 4+950 biegu potoku, ścieków komunalnych oczyszczonych na oczyszczalni ścieków dla aglomeracji .
W podstawie prawnej decyzji powołano art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 5 art. 14 ust. 2 i ust 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 poz. 1566 ze zm.; dalej: "P.w.") i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.").
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: w dniu 07 sierpnia 2018r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 i ust. 5 P.w. ustaliło w formie informacji rocznej opisaną wyżej opłatę, w określonych ratach i we wskazanych terminach. Informacja roczna została doręczona skarżącej w dniu 07sierpnia 2018 r.
W dniu 22 sierpnia 2018 r. (pismo z dnia 17.08.2018) z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust 2 P.w., A. Sp. z o.o. złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty za odprowadzanie do potoku [....] ścieków komunalnych oczyszczonych na oczyszczalni ścieków dla aglomeracji ustaloną w ww. informacji rocznej.
Opłata stała za wprowadzanie do wód płynących potoku [...] ścieków komunalnych oczyszczonych na oczyszczalni ścieków obliczono jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 250 zł na dobę za 1m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 832m3/h. W reklamacji zakwestionowano sposób naliczenia opłaty stałej, gdyż przyjęcie za podstawę naliczenia opłaty - maksymalnej wartości zrzutu ścieków (wyrażonej w m3/h) prowadzi do nieuzasadnionego zawyżenia rocznej kwoty tej opłaty. Ponadto stwierdzono, że ww. zrzut jest związany z "wyjątkową kumulacją ilości ścieków wynikającą z intensywnych opadów (tzw. przepływ burzowy)". Przedstawiono rozwiązanie zastosowane dla aglomeracji , określone w pozwoleniu wodnoprawnym, polegające na zrzucie ścieków czterema przelewami burzowymi usytuowanymi na trasie kanalizacji ogólnospławnej oraz jednym przelewem burzowym na oczyszczalni ścieków - nie częściej niż 10 razy w roku. Skarżąca podała, że ilość ścieków wykorzystana do naliczenia opłaty ma charakter incydentalny i nie odzwierciedla rocznej ilości zrzutu ścieków dokonywanego realnie w czasie, za który została naliczona opłata.
PGW WP Zarząd Zlewni nie uznało reklamacji wyjaśniając, że istotą opłaty stałej nie jest odzwierciedlenie rzeczywistej ilości ścieków zrzucanych do odbiornika. Jest to funkcja opłaty zmiennej, kwartalnej, która jest naliczana za realną ilość ładunków zanieczyszczeń odprowadzanych w kwartale do wód lub do ziemi. Na podstawie kwartalnych zestawień dot. ilości i jakości odprowadzanych ścieków dostarczanych przez dany podmiot do Zarządów Zlewni, można stwierdzić czy zostały przekroczone warunki ustalone w pozwoleniu wodnoprawnym, a konkretnie: czy nie został przekroczony zrzut roczny (Qmaxr). Ponadto opłaty za usługi wodne odzwierciedlać mają, nie tylko rzeczywistą ilość roczną czy kwartalną zrzucanych ścieków, ale także najbardziej niekorzystny wpływ, jaki mogą wywołać ścieki w odbiorniku w danej chwili. Uzasadnia to również intensywność naturalnych procesów, które, po dostaniu się ścieków do wód odbiornika, są uruchamiane w odpowiedzi na presję wywołaną zanieczyszczeniem.
"Maksymalna ilość ścieków wprowadzana do wód lub do ziemi występuje jako jedna ze składowych wzoru w przypadku ustalenia opłaty stałej, wyrażona w m3/s" (art. 271 ust.5 P.w.). Oznacza ona maksymalną ilość ścieków, którą korzystający z tej usługi wodnej może zrzucić w dowolnym momencie do odbiornika. Wielkość ta jest bezpośrednio skorelowana z możliwościami odbiornika, który w danym przekroju może przyjąć ograniczoną ilość ścieków w jednostce czasu. Zdolność odbiornika do przyjęcia określonej objętości i ładunku zanieczyszczeń nazywana jest chłonnością. Wydanie pozwolenia wodnoprawnego dla A. Sp. z o.o. na etapie rozbudowy oczyszczalni napotkało trudności, ze względu na lokalizację wylotu kolektora zrzutowego oczyszczalni w przekroju odbiornika, w którym przepływ był zbyt mały, by przyjąć deklarowaną ilość ścieków.
Wskazano również, że podniesienie kwestii wysokości opłaty odpowiadającej wielkości chwilowego maksymalnego zrzutu ścieków odpowiada najbardziej niekorzystnym warunkom, na jakie narażony jest odbiornik w zakresie zrzutu ścieków, który jest możliwy do zrealizowania na podstawie warunków orzeczonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Ponadto natężenie niekorzystnych procesów zachodzących w wodach odbiornika w czasie zrzutu ścieków jest funkcją ilości i jakości ścieków, która dostaje się do wód w danym momencie. Im większa ilość zanieczyszczeń, tym większy w danej chwili pobór tlenu, który jest również zużywany w procesach samooczyszczania wód w reakcji na dowóz zanieczyszczeń. Mierzalnym odzwierciedleniem intensywności tych chemicznych procesów są wskaźniki biologicznego zapotrzebowania na tlen (BZT) oraz chemicznego zapotrzebowania na tlen (ChZT).
Podano również, że w hipotetycznej sytuacji: gdyby ta sama ilość ścieków (832 m3/h), orzeczona w pozwoleniu wodnoprawnym, jako zrzut w okresie deszczowym, stanowiła zrzut dobowy (832 m3/d) opłata byłaby o wiele niższa (wynika to z prostego przeliczenia obu tych wielkości na m3/s, która to wartość daje podstawę do naliczenia opłaty stałej). Z ekologicznego punktu widzenia różnica jest zasadnicza. Odbiornik obciążony jest dużo bardziej w sytuacji, gdy ta sama ilość ścieków dostaje się do wód w krótszym czasie, procesy poboru tlenu przebiegają intensywniej. Stąd za nieprawidłowy uznano zarzut strony, że opłata stała winna odzwierciedlać wielkość rocznego zrzutu ścieków, ponieważ opłata stała wyraża gotowość środowiska do przyjęcia maksymalnej presji, na jaką może być narażone środowisko wodne, w trakcie maksymalnego dopuszczalnego na podstawie pozwolenia zrzutu ścieków. Wyznaczenie w pozwoleniu wodnoprawnym zrzutu charakterystycznego dla okresu deszczowego jest konsekwencją współdziałania oczyszczalni z systemem kanalizacji ogólnospławnej, dla której normą są duże wahania dopływu ścieków na oczyszczalnię. Rozdział kanalizacji ogólnospławnej eliminuje konieczność mieszania się ścieków bytowo-gospodarczych z opadowymi, a co za tym idzie korzystania z przelewów burzowych (a w konsekwencji zrzucania nieoczyszczonych ścieków wprost do odbiornika), powoduje także wyraźne zmniejszenie wahań ilości ścieków dopływających na oczyszczalnię. Uwzględnienie jedynie rocznego zrzutu, jak sugeruje to Spółka A. spowodowałoby zrównanie w opłacie podmiotów dysponujących kanalizacją ogólnospławną i tych którzy zdecydowali się na poniesienie kosztów rozdziału kanalizacji, bądź budowę zbiorników retencyjnych w celu "spłaszczenia" odpływu z oczyszczalni.
Działając na podstawie art. 273 ust. 8 P.w. oraz art. 3 § 2 pkt 1, art. 52 § 1, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "P.p.s.a.") skarżąca wniosła skargę do Sądu zarzucając decyzji:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 271 P.w., poprzez błędną jego wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że opłata stała może być ustalona za potencjalną możliwość wprowadzenia ścieków do wód lub ziemi,
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 271 ust. 5 P.w. poprzez błędną jego wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że jako maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód określoną w pozwoleniu wodnoprawnym należy rozumieć zrzut ścieków określony dla przelewów burzowych, w oparciu o maksymalny godzinowy wskaźnik zrzutu ścieków,
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7a § 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie wyrażające się w rozstrzygnięciu na niekorzyść strony wątpliwości, co do treści normy prawnej w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku o charakterze pieniężnym.
W uzasadnieniu skargi podniesiono argumenty tożsame z tymi, które znalazły się w reklamacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz.2107 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli legalności w granicach wyżej wskazanych Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja z dnia [...] października 2018 r. znak: [...] Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, którą określił za okres 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 21.089,00 zł za odprowadzanie oczyszczonych ścieków deszczowych do potoku [....] poprzez istniejący wylot posadowiony w km 43+950 biegu potoku, ścieków komunalnych dla aglomeracji .
Z literalnego brzmienia sentencji przedmiotowej decyzji wynika, że ustalenie opłaty rocznej dotyczy ścieków. W rzeczywistości postępowanie administracyjne dotyczyło opłat związanych z odprowadzaniem wód opadowych do potoku S..
Zgodnie z art. 268 ust. 1 P.w. opłaty za usługi wodne uiszcza się za:
1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych; 2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi; 3) odprowadzanie do wód: a) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, b) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast.
Z przepisu tego wynika, że ustawodawca rozróżnił wprowadzanie ścieków do wód i odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód. Ponadto przewidział odrębne regulacje do ustalenia opłat. Podstawę do określenia opłat za odprowadzanie do wód, wód opadowych lub roztopowych jest art. 271 ust. 4 ww. ustawy, natomiast podstawę prawną do określenia opłaty rocznej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi stanowi art. 271 ust. 5 ww. ustawy. Wprawdzie pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją Starosty Powiatu z dnia[...] października 2015 r. nr [...], na podstawie którego ustalono opłatę, dotyczy wprowadzania oczyszczonych ścieków komunalnych oczyszczonych na rozbudowywanej i przebudowywanej oczyszczalni ścieków w okresie deszczowym i bezdeszczowym, jednakże wydawane ono było na podstawie nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, której definicja ścieków obejmowała także wody opadowe. Zaskarżoną decyzję organ wydał decyzję na podstawie obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, w której definicja ścieków nie obejmuje wód opadowych lub roztopowych.
Zgodnie z art. 271 ust. 5 P.w. - wysokość opłaty stałej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s.
Z kolei z § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. (Dz. u. z 2017 r., poz. 2502) w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne wynika, że jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi.
Organ stwierdził, że opłata za odprowadzenie ścieków komunalnych do potoku [...] została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 832,00 m3/h i wynoszącej po przeliczeniu 0,231111 m3/s.
Jednym z czynników, od którego zależy wysokość opłaty, jest między innymi maksymalna ilość wód, wyrażona w m3/s, odprowadzanych do wód, która powinna wynikać z treści pozwolenia wodnoprawnego. Pozwolenie wodnoprawne wydane przez Starostę z dnia 8 października 2015 r. nie zawiera tych danych. W pozwoleniu tym zostały określone następujące dane: Qśr.d = 5 000 m3/d; Qmax.h = 354 m3/h (w okresie bezdeszczowym); Qmax.h = 823,0 m3/h (w okresie deszczowy przepływ chwilowy); Qmax.r.= 2190000 m3/rok.
Przepływ maksymalny godzinowy jest to przepływ obliczony dla określonego natężenia deszczu w odniesieniu do czasu jego trwania (krótkotrwałego, np. 15 minutowy opad) oraz prawdopodobieństwa wystąpienia (np. jeden raz w roku). Przepływ maksymalny godzinowy dotyczy przepływu, który wystąpi, gdy wystąpi lokalny opad deszczu krótkotrwały - chwilowy, ale intensywny. Przepływ, który może wystąpić w czasie trwania burzy lub zaraz po intensywnych opadach.
Średniodobową ilość wód opadowych odpływających z powierzchni zlewni oblicza się jako stosunek maksymalnej rocznej ilości opadów do średniej ilości dni opadowych występujących w ciągu roku na danym terenie (przyjmuje się 120 dni opadowych w ciągu roku). Natomiast za podstawę do obliczeń maksymalnej rocznej ilości wód opadowych przyjmuje się miarodajną wielkość opadów, która wynika z wielkości odwadnianej zlewni oraz średniej rocznej ilości opadów przypadającej na odwadniany teren. Roczna ilość wód opadowych zależy od powierzchni zlewni, typu powierzchni występujących w danej zlewni oraz wielkości średniego opadu rocznego. Z powyższego wynika, Qmax.h, Qmax.r. i Qśr.d są to różne wielkości i wyliczane w inny sposób.
Organ określając opłatę stałą przyjął do jej ustalenia maksymalną godzinową ilość ścieków Qmax.h = 832 m3/h w okresie deszczowym - przepływ chwilowy, którą przeliczył na jednostkę m3/s, co dało wynik 0,231111 m3/s. W tym miejscu należy podnieść, że organ nieprawidłowo przyjął parametr Qmax.h, dla okresu deszczowego, przyjęty dla przepływu chwilowego, czyli najwyższa wielkość przewidziana pozwoleniem wodnoprawnym dla wyjątkowego chwilowego przepływu. Już ta okoliczność dyskwalifikuje kontrolowaną decyzję - wydaną z oczywistą obrazą art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który przełożył się na jej treść.
Sąd podziela stanowisko skarżącej, że nie jest wiadomym, na jakiej podstawie organ przyjął Qmax.h do określenia opłaty stałej i dokonał przeliczenia maksymalnej godzinowej ilości wód opadowych liczonej w m3/h na m3/s, skoro przepływ maksymalny godzinowy określa maksymalną godzinową ilość wód opadowych (m3/h) dla opadu o prawdopodobieństwie pojawienia się kilka razy w roku, co zostało zapisane w udzielonym stronie pozwoleniu wodnoprawnym.
Organ dowolnie przyjął Qmax.h w okresie deszczowym do wyliczenia opłaty dlatego, że wyliczona opłata w oparciu o te dane jest najwyższą i najkorzystniejszą dla Wód Polskich, bowiem w myśl art. 255 P.w., Wody Polskie będą beneficjentem wpływów z tytułu opłat za usługi wodne.
Wolą ustawodawcy jest ponoszenie przez podmioty opłaty za rzeczywistą ilość odprowadzanych wód, co znajduje odzwierciedlenie w przepisach ustawy. W myśl art. 552 ust. 7 P.w. do dnia 31 grudnia 2020 r. Wody Polskie zobowiązane są do zainstalowania przyrządów pomiarowych, które umożliwią pomiar ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód. W ocenie skarżącego, najbardziej wiarygodną wielkością, co do rzeczywistej ilości wód odprowadzanych jest wielkość Qmax.r Sąd podziela to stanowisko.
Wykładnia przepisów Prawa wodnego powinna uwzględniać charakter opłat za usługi wodne, które są daninami publicznymi. Za daniny publiczne, zgodnie z nauką prawa i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego uważa się świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., K 24/08, opubl. OTK-A 2010/3/22; L. Garlicki, M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskie, Komentarz. Tom II, LEX/el. 2016). Jest to zatem świadczenie zależne nie od woli osoby, lecz od zakresu podmiotowego i przedmiotowego ustawy podatkowej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 czerwca 2004 r., SK 22/03, publ. OTK-A 2004/6/59). Opłaty za usługi wodne, chociaż nie są tak powszechną daniną publiczną jak podatki, to jednak należy zaliczyć je do tej samej grupy ciężarów i świadczeń publicznych stanowiących źródła dochodów państwa.
Przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie muszą być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Władczość państwa jako źródło obowiązku opłat za usługi wodne oraz minimalny lub żaden wpływ jednostki na treść tego stosunku prawnego wymagają ścisłego, zgodnego z zakładanym celem ustawy, stosowania przepisów określających ten obowiązek. Podkreślić należy, że system opłat za usługi wodne został, w duchu Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn. zm. - Dz. Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275), oparty na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, co oznacza, że ma tylko za zadanie zapewnienie państwu dochodów umożliwiających pokrycie kosztów usług wodnych, z których korzystają podmioty.
Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 K.p.a.). Decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. Powyższa zasada nabiera szczególnego wymiaru w sytuacji, która zaistniała w niniejszej sprawie, gdzie dla organu podstawą do ustalenia opłaty stałej było pozwolenie wodnoprawne wydane na podstawie przepisów nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121), która operowała innymi pojęciami miary niż określone w art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w.
Wydane przez Starostę pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] nie zawiera takich danych jak wymagane ww. ustawą a to maksymalnej ilość ścieków, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód. Ww. pozwolenie wodnoprawne zawiera w m3 wielkość zrzutu ścieków w tym wód opadowych: maksymalnych godzinowych, średni dobowy, maksymalny roczny - wymagane przez art. 132 ust. 5 nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
Ustawodawca nie uregulował w przepisach przejściowych ww. ustawy, którą wielkość przepływu podaną w pozwoleniu wodnoprawnym wydanym przed wejściem w życie tej ustawy, należy przyjąć do obliczenia opłaty rocznej określanej na podstawie nowej ustawy Prawo wodne. Brak jest także uregulowań dotyczących przeliczania określonych danych z pozwoleń wodnoprawnych wydanych przed wejściem w życie tej ustawy, na potrzeby określania wysokości opłaty stałej, wynikającej z tej ustawy (Por. wyrok WSA w Rzeszowie z 5.10.2018 r. sygn. akt II SA/Rz 754/18 na str. cbosa).
Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w sytuacji, w której zasadniczym elementem wpływającym na wysokość opłaty, jest maksymalna ilość zarzutu ścieków na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, a pozwolenie wodnoprawne określa różne wskaźniki, w tym maksymalny zarzut godzinowy i roczny, a przy tym opłata stała określana jest w wymiarze rocznym - za cały rok 2018 r., to logiczną i znajdującą językowe uzasadnienie jest taka wykładnia art. 271 ust. 5 P.w., zgodnie z którą do ustalenia opłaty należy zastosować wskaźnik zrzutu rocznego. To właśnie ten wskaźnik odzwierciedla rzeczywistą dopuszczalną w skali roku ilość odprowadzonych do wód ścieków, którego może dokonać skarżąca (por. wyrok WSA w Krakowie z 3.10.2018 r. sygn., akt II SA/Kr 786/18 dostępny na str. cbosa).
Zastosowanie wyjątkowego wskaźnika godzinowego, jeszcze w szczególnym okresie pogodowym, prowadzi do uzyskania wysokości opłaty, która nie odzwierciedla rzeczywistego, dopuszczalnego legalnego zrzutu ścieków w skali roku. Zastosowanie parametru godzinowego i rocznego prowadzi do uzyskania dwóch różnych wysokości opłaty stałej. W zaskarżonej decyzji organ nie podał przyczyn, dla których jako podstawę wyliczenia wybrał Qmax.h w okresie godzinowym.
Wszystko to doprowadziło Sąd do wniosku, że organ wbrew dyspozycji art. 7a § 1 K.p.a., nie rozstrzygnął wątpliwości interpretacyjnych przepisu art. 271 ust. 5 Prawa wodnego na korzyść strony zobowiązanej do wniesienia opłaty. Dodatkowo organ poprzez brak dokonania jakiejkolwiek interpretacji spornego wszak i niejasnego przepisu naruszył art. 107 § 3 K.p.a. albowiem uzasadnienie prawne decyzji nie zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej.
Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja został uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzone koszty w wysokości 4.461 zł składa się kwota uiszczonego przez skarżącą wpisu w wysokości 844,00 zł oraz kwota 3.600 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżących, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie miał na względzie treść niniejszego uzasadnienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI