II SA/RZ 1360/21

II SA/Rz 1360/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-03-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Maciej Kobak
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Sygn. powiązane
I OSK 1100/22 - Wyrok NSA z 2023-05-12
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2052
art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b, c, ust. 2a, 2b i 2c
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2019 poz 393
§ 9 ust. 1, § 44 pkt 2 , § 47 , § 68 ust. 3 pkt 7 lit.a
Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2022 r. sprawy ze skargi E. L. i S. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków - skargę oddala -
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] (dalej: "WINGiK", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta" "organ I instancji") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.
W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej "k.p.a."), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 2052; dalej "P.g.i.k.") oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 393; dalej: "rozporządzenie z 29 marca 2001 r.").
Jak wynika z akt sprawy, wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Starosta [...] orzekł o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...] w następujący sposób:
I. W części kartograficznej:
1. zmienić wzajemny przebieg granic działek nr [...], [...], [...], [...] i [...],
2. zmienić wartości atrybutu BPP (błąd położenia punktu granicznego względem osnowy) punktów granicznych nr [...], [...], [...], [....], [...], [...], [...], [...] i [...],
3. zmienić rodzaje użytków gruntowych w działkach nr [...], [...], [...] i [...], zgodnie z dokumentacją geodezyjną wpisaną w dniu [...] listopada 2020 r. przez Starostę [...] do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...].
II. W części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków:
1. w jednostce rejestrowej nr [...] zmienić powierzchnię dziatki nr [...] z 0,06 ha na 0,0459 ha oraz w miejsce ujawnionego w działce nr [...] użytku gruntowego pastwiska trwałe, oznaczonego symbolem PsIV o pow. 0,06 ha wprowadzić użytek gruntowy drogi, oznaczony symbolem dr o pow. 0,0459 ha, zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych wchodzącym w skład dokumentacji geodezyjnej wymienionej w punkcie I decyzji,
2. w jednostce rejestrowej nr [...] zmienić powierzchnię działki nr [...] z 0,12 ha na 0,13 ha oraz w miejsce ujawnionego w działce nr [...] użytku gruntowego łąki trwałe, oznaczonego symbolem ŁIV o pow. 0,12 ha wprowadzić użytki gruntowe łąki trwałe, oznaczone symbolem ŁIV o pow. 0,12 ha i drogi, oznaczone symbolem dr o pow. 0,01 ha, zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych wchodzącym w skład dokumentacji geodezyjnej wymienionej w punkcie 1 decyzji,
3. w jednostce rejestrowej nr [...] w działce nr [...] w miejsce użytku gruntowego grunty orne, oznaczonego symbolem RV o pow. 0,10 ha wprowadzić użytki gruntowe grunty orne, oznaczone symbolem RV o pow. 0,09 ha i drogi, oznaczone symbolem dr o pow. 0,01 ha, zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych wchodzącym w skład dokumentacji geodezyjnej wymienionej w punkcie 1 decyzji,
4. w jednostce rejestrowej nr [...] w działce nr [...] w miejsce użytków gruntowych tereny mieszkaniowe, oznaczonych symbolem B o pow. 0,07 ha i łąki trwałe oznaczonych symbolem ŁIV o pow. 0,07 ha wprowadzić użytki gruntowe tereny mieszkaniowe, oznaczone symbolem B o pow. 0,07 ha, łąki trwałe oznaczone symbolem ŁIV o pow. 0,06 ha i drogi oznaczone symbolem dr o pow. 0,01 ha, zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych wchodzącym w skład dokumentacji geodezyjnej wymienionej w punkcie I decyzji,
5. w jednostce rejestrowej nr [...] obejmującej tylko działkę nr [...] wykreślić dotychczasowe wpisy dotyczące udziałów współwładających na zasadach samoistnego posiadania:
- K.L. córki H. i H. wynoszący 1/3 części,
- D.O. córki P. i A. wynoszący 2/12 części,
- A.T. córki S. i D. wynoszący 1/12 części,
- małżeństwa S. i E.L. wynoszący 1/4 części,
- małżeństwa H. i J.S. wynoszący 1/12 części,
- małżeństwa W. i J.S. wynoszący 1/12 części
6. w jednostce rejestrowej nr [...] obejmującej tylko działkę nr [...], w której jako współwłaściciele ujawnieni są: małżeństwo E. i S.L. w udziale 1/4 części i K.L. w udziale 1/4 części wpisać jako pozostałych współwłaścicieli przedmiotowej działki:
6.1 D.O. córkę P. i A. w udziale wynoszącym 1/12 części, na podstawie:
a) aktu [...] z dnia [...] października 1924 r.,
b) aktu notarialnego [...] z dnia [...] sierpnia 1926 r.,
c) aktu notarialnego [...] z dnia [...] stycznia 1932 r.,
d) postanowienia Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r.,
e) postanowienia Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r.,
f) postanowienia Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2018 r.
6.2 Z.F. córkę P. i A. w udziale wynoszącym 1/12 części, na podstawie dokumentów wymienionych w pkt II, ppkt 6.1, lit. a)-f).
6.3 J.S. syna P. i A. w udziale wynoszącym 1/12 części, na podstawie dokumentów wymienionych w pkt II, ppkt 6.1, lit. a)-f).
6.4 W.S. syna P. i A. w udziale wynoszącym 1/12 części, na podstawie dokumentów wymienionych w pkt II, ppkt 6.1, lit. a)-f).
6.5 J.S. córkę S. i F. w udziale wynoszącym 1/36 części, na podstawie dokumentów wymienionych w pkt II, ppkt 6.1, lit. a)-f) i aktu poświadczenia dziedziczenia Rep [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.
6.6 B. C. córkę T. i J. w udziale wynoszącym 1/36 części, na podstawie dokumentów wymienionych w pkt II, ppkt 6.1, lit. a)-f) i aktu poświadczenia dziedziczenia Rep [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.
6.7 A.O. córkę T. i J. w udziale wynoszącym 1/36 części, na podstawie dokumentów wymienionych w pkt II, ppkt 6.1, lit. a)-f) i aktu poświadczenia dziedziczenia Rep [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.
6.8 F.G. córkę L. i A. w udziale wynoszącym 1/12 części na podstawie:
a) aktu notarialnego [...] z dnia [...] grudnia 1924 r.,
b) aktu notarialnego [...] z dnia [...] stycznia 1946 r.,
c) postanowienia Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] października 1984 r.,
( doprowadzając wpisy ewidencyjne do zgodności ze stanem prawnym.
Odwołania od powyższej decyzji wnieśli K.L., W.S. oraz E.L. i S.L.
K.L. w swoim odwołaniu zarzuciła wydanej decyzji naruszenie art. 7, art., art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i należytej oceny zgromadzonych dowodów; naruszenie § 46 i 47 i § 36 i 37 rozporządzenia egib przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na dokonaniu zmiany w ewidencji gruntów dla działki oznaczonej nr 1887 w jednostce rejestrowej [...] oraz naruszenie art. 24 ust. 2b p.g.i.k. Podniosła, że stan faktyczny użytkowania gruntu odbiega całkowicie od zmian dokonanych zaskarżoną decyzją i nie odpowiada spokojnemu stanowi posiadania. Wniosła o uchylenie wydanej decyzji i umorzenie postępowania, lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W.S. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w ten sposób, że odnośnie działki numer [...]: zachowuje się dotychczas opisany stan wpisu posiadaczy samoistnych tak jak w punkcie 5 zaskarżonej decyzji, wykreśla wpis E.L. i S.L. oraz K.L. jako współwłaścicieli na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] września 2013 roku i zachowuje wpis - właściciele nieustaleni, pozostałe rozstrzygnięcia uchyla. Zarzucił naruszenie:
( art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. - w związku z niedopuszczeniem dowodu ze zdjęć lotniczych znajdujących się w zasobie od założenia ewidencji celem ujawnienia stanu posiadania działki numer [...]";
( art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 k.p.a. w zw. z § 9 ust. 1 i § 39 ust. 1 - 3 rozporządzenia z 29 marca 2001 r., poprzez nieokreślenie na podstawie jakich zasad i którego przepisu nastąpił podział działki nr [...] wg treści ujawnionej w decyzji z dnia [....] marca 2021 r. i brak uzasadnienia w tym przedmiocie i tym samym orzeczenie bez wskazania podstawy prawnej;
( § 9 ust. 1, § 36 pkt 6 i § 39 ust. 1 rozporządzenia z 29 marca 2001 r., wskutek dokonania podziału działki nr [...] i wydzielenia działki nowej o numerze [...] i działek [...], [...], [...], [...] wbrew stanowi prawnemu i stanowi posiadania na gruncie;
( art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. e P.g.i.k., poprzez uznanie aktu notarialnego [...] z dnia [...] września 2013 r. za uzasadniający wpis stanu prawnego działki [...] w dotychczasowym kształcie.
E. i S.L. wnieśli o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania bądź ewentualnie skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
( art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i należytej oceny zgromadzonych dowodów, naruszenie zasady uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu stron postępowania, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, gdyż ze względu na sprzeczności w opracowanych synchronizacjach;
( § 36, § 37, § 46 i § 47 rozporządzenia z 29 marca 2001 r. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez dokonanie zmiany w ewidencji gruntów dla działki oznaczonej nr [...] – skarżący wskazali, że "postępowanie ewidencyjne jest postępowaniem rejestrowym i w jego toku nie dokonuje się żadnych ustaleń dotyczących zasięgu prawa własności";
( art. 24 ust. 2b P.g.i.k. ze względu na fakt, że w zaskarżonej decyzji "dokonano zmian w oparciu o akty notarialne", nie zaś zgodnie z wymienionym przepisem.
Odwołujący podnieśli, że w świetle przepisów w sprawie ewidencji gruntów i budynków brak jest podstaw do wykazania w operacie ewidencyjnym osoby zmarłej jako podmiotu. Ich zdaniem decyzja faktycznie nie reguluje stanu gruntu a dostosowuje zapisy rejestru gruntów do przyjętego założenia o konieczności istnienia drogi nawet jak stan katastralny obowiązujący w chwili sporządzania aktów notarialnych z lat dwudziestych ubiegłego stulecia nie wskazuje na istnienie drogi. Wskazali, że wykonanie decyzji naruszy spokojny stan posiadania oraz pozbawia ich prawnego i faktycznego dojazdu do nieruchomości tj. działek nr ewid. [...], [...].
W wyniku rozpoznania powyższych odwołań, WINGiK opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że ewidencja gruntów we wsi [...] została założona w latach 60-tych XX wieku (operat nr [...]). Wówczas to na bazie mapy katastralnej została założona nowa mapa w skali 1:2880, która zawierała jednak oznaczenia w systemie parcelowym. Przejścia z parcel na działki dokonano podczas prac uwłaszczeniowych (operat nr [...]) - sporządzono nowe rejestry gruntów i mapę ewidencyjną w skali 1:2880. Wówczas utworzono działkę nr [...], w skład której w całości weszła parcela nr [...]. Organ wyjaśnił, że równocześnie w latach 70-tych XX wieku prowadzone były prace związane z założeniem mapy zasadniczej (operat nr [...]). Podczas tych prac wykonano pomiar stanu posiadania i opracowano mapę ewidencyjną w skali 1:2000. Jednak nowe rejestry gruntów, uwzględniające zmiany z operatu nr [...] zostały założone dopiero w latach 80-tych ubiegłego wieku, w wyniku odnowienia ewidencji gruntów (operat nr [...]). WINGiK wskazał, że w toku powyższych prac zmieniono na mapie ewidencyjnej przebieg granic działki nr [...] , w ten sposób, że włączono do niej części działek nr [...], [...] i [...] - powstałych podczas uwłaszczenia gruntów. Od tego momentu obszar oznaczony na mapie jako działka nr [...] nie spełniał definicji działki, gdyż zawierały się w nim grunty o różnych stanach prawnych.
Organ II instancji wyjaśnił, że w roku 2019 przeprowadzona została modernizacja ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], w ramach której ustalono na gruncie przebieg granic działki nr [...]. Ze zgromadzonych akt sprawy wynika, że na odcinkach z działkami nr [...], [...], [...] i [...] przebieg granic ustalono na podstawie § 39 ust. 3 rozporządzenia z 29 marca 2001 r., a głównym źródłem danych był wpasowany raster obowiązującej wówczas mapy ewidencyjnej - mapy sporządzonej podczas prac związanych z założeniem mapy zasadniczej (operat nr [...]) i wprowadzonej w wyniku odnowienia ewidencji gruntów (operat nr [...]). Tak więc źródłem danych była mapa, która zawierała zamierzony w latach 70-tych ubiegłego wieku stan posiadania (operat nr [...]), a nie mapa ewidencyjna powstała podczas uwłaszczeń i zawierająca stan prawny (operat nr [...]).
Starosta [...], w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami podczas ustaleń przebiegu granic działki nr [...], zlecił ponowne ustalenie granic tej działki. Operat będący wynikiem tych prac został wpisany do ewidencji materiałów zasobu dnia 27 listopada 2020 r. pod nr [...]. Organ wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że przebieg granic działki nr [...] ustalono zgodnie z § 39 ust. 3 rozporządzenia z 29 marca 2001 r., tj. na podstawie analizy wszelkich dostępnych dowodów (dokumentów, śladów i znaków granicznych, oświadczeń zainteresowanych). Zmianie uległy przebieg granic działki nr [...] na odcinku z działkami nr [...], [...] i [...] oraz przebieg granicy działki nr [...] z działkami nr [...] i [...]. Organ podał, że na odcinkach z działkami nr [...] i [...] i częściowo z działką nr [...] przebieg granic działki nr [...] nie był ustalany, gdyż dane określające położenie punktów granicznych zostały pozyskane odpowiednio z operatów nr [...] i nr [...] - stosownie do § 36 rozporządzenie z 29 marca 2001 r.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniach WINGiK wyjaśnił, że w ramach prowadzonego przez Starostę postępowania w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, nie dokonano ani rozgraniczenia nieruchomości ani podziału działki nr [...]. Zaznaczył, że określenie przebiegu granicy zgodnie z przepisami § 39 rozporządzenia z 29 marca 2001 r. jest czynnością materialno-techniczną, a sporządzony wówczas protokół ustalenia przebiegu granic działek nie ma charakteru protokołu granicznego sporządzonego w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości. Sam fakt, że ustalony przebieg granic działki nr [...] jest inny, niż by tego oczekiwali odwołujący, nie wskazuje automatycznie na wadliwość wykonania prac geodezyjnych objętych operatem nr [...], czy też prowadzenia ewidencji.
WINGiK wskazał, że w toku postępowania Starosta zebrał także materiał dowodowy dotyczący prawa własności działki nr [...]. Z dokumentów tych wynika jednoznacznie, że już podczas założenia ewidencji gruntów w latach 60-tych XX wieku popełniono błąd wykazując w rejestrze gruntów parcelę nr [...] jako przedmiot władania, pomimo faktu, że własność tej parceli została uregulowana w zbiorze dokumentów [...] oraz w księdze gruntowej [...].
Organ odwoławczy podał, że w zbiorze dokumentów [...] jako właścicieli parceli gruntowej nr [...] w 1/2 części wykazano H. i H.L. - na podstawie umowy sprzedaży z dnia 7 grudnia 1961 r. [...]. Wpisano tam również ostrzeżenie o niezgodności treści zbioru z rzeczywistym stanem prawnym, gdyż w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011r. sygn. akt [...] oraz aktem notarialnym z dnia [...] września 2013 r. Rep. [...], połowa prawa własności dawnej parceli gruntowej nr [...] stanowi własność E. i S.L. w udziale 1/4 oraz K.L. w udziale 1/4 części. Natomiast współwłaścicielami drugiej połowy prawa własności parceli gruntowej [...] (a więc działki nr [...] w granicach orzeczonych zaskarżoną decyzją Starosty [...]) są: D.O. w udziale wynoszącym 1/12 części, Z.F. w udziale 1/12, J.S. w udziale 1/12, W.S. w udziale 1/12, J.S. w udziale 1/36, B.C. w udziale 1/36, A.O. w udziale 1/36 oraz F.G. w udziale 1/12.
Organ wskazał, że w operacie katastru podatku gruntowego dla gminy katastralnej [...], w arkuszu posiadłości gruntowej lp. 390, jako współwłaściciele parceli gruntowej nr [...] po 1/2 części wpisani byli M.G. i J.S. Prawo to ujawniono w księdze gruntowej ([...]). Aktem notarialnym - kontrakt przedślubny z dnia 18 października 1924 r. Lrep. [...], J.S. darował 3/24 części pgr [...] A.S. oraz 3/24 części J.O. Następnie na podstawie kontraktu kupna i sprzedaży z dnia 10 grudnia 1924 r. J.S. sprzedał 1/24 części pgr [...] A.K. oraz 1/24 części tej parceli L.K. A.O. (nazwisko panieńskie - [...]) oraz J.O. sprzedali swoje udziały w pgr [...] J.S. i K.S. - akt notarialny [...] z dnia [...] sierpnia 1926 r. Po śmierci J.S. całość jego udziału (tj. 3/24 + 4/24 części) w przedmiotowej parceli została przyznana jego żonie – K.S. Dnia 27 stycznia 1932 r. na podstawie kontraktu darowizny przedślubnej K.S. całość swojego udziału (tj. 10/24 części) przekazała po połowie: P.S. i A.W. Aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1946 r. nr rep. [...] i L.K. darowali swoje udziały we współwłasności parceli nr [...] (tj. łącznie 2/24 części), po połowie: F.K. i J.G.
A.S. (poprzednio W.) zmarła dnia [...] sierpnia 1960 r., a spadek po niej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt [...] nabył mąż P.S. w 1/4 części oraz dzieci: S.S., W.S., J.S., T.S., Z.F. i D.O. - po 1/8 części. W wyniku dziedziczenia P.S. stał się współwłaścicielem w 25/96 częściach przedmiotowej parceli (tj. 5/24 części + 5/96 części), natomiast ww. dzieci A.S. stały się współwłaścicielami po 5/192 części parceli.
W dniu [...] lipca 1984 r. zmarł J.G., a na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 1984 r. sygn. akt [...] spadek po nim nabyła w całości jego żona – F.G. (wcześniej K.). Natomiast w dniu [...] lipca 1986 r. zmarł P.S., a spadek po nim na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt [...] nabyły dzieci, tj. S.S., W.S., J.S., T.S., Z.F. i D.O. - po 1/6 części. Każdy ze spadkobierców stał się współwłaścicielem 5/72 części działki nr [...] (odpowiadającej parceli nr [...]), tj. 5/192 części po A.S. i 25/576 po P.S.
Z kolei w dniu [...] maja 2007 r. zmarł S.S., a na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. sygn. akt [...] spadek po nim nabyło rodzeństwo, tj. W.S., J.S., T.S., Z.F. i D.O. - po 1/5 części, co dało każdemu z nich 1/72 udziału we współwłasności działki nr [...]. Po dodaniu udziału, które wcześniej posiadali spadkobiercy po zmarłym S.S., ich udziały we współwłasności ww. działki wyniosły po 1/12 części.
W dniu [...] maja 2017 r. zmarł T.S. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] sierpnia 2017 r. Rep. [...] spadek po nim nabyły żona i córki: J.S., B.C. i A.O. - po 1/3 części. Dało to udział we współwłasności działki nr [...] po 1/36 części dla każdej z nich.
Natomiast odnośnie posiadanego przez M.G. udziału (tj. 1/2) we współwłasności parceli nr [...] (działki nr [...]) obecnie w ewidencji gruntów i budynków w jego miejsce ujawnieni są: E.L. i S.L. na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej oraz K.L., które to osoby posiadają udziały wynoszące po 3/12 części przedmiotowej nieruchomości. Zapisy te są zgodne z treścią aktu notarialnego z dnia [...] września 2013 r. Rep. [...].
WINGiK zaznaczył, że opisane wyżej zmiany podmiotowe wynikają wprost z wymienionych dokumentów własnościowych i potwierdzają zasadność rozstrzygnięcia podjętego przez Starostę w pkt 5 - 6.8 sentencji zaskarżonej decyzji. W ocenie organu II instancji zarzuty podnoszone przez odwołujących są niezasadne i nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym i w obowiązujących przepisach prawa materialnego. Zdaniem organu nie znajduje także uzasadnienia zarzut, iż "brak jest podstaw do wykazywania w operacie ewidencyjnym osoby zmarłej jako podmiotu", ponieważ bez przeprowadzenia postępowania spadkowego, potwierdzonego stosownym dokumentem, organ ewidencyjny nie może samodzielnie rozstrzygać praw do nieruchomości. WINGiK wyjaśniał, że osoba zmarła nie może być stroną postępowania administracyjnego.
Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżyli E. i S.L. (dalej: "skarżący"). W skardze zarzucili naruszenie:
( art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. przez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i należytej oceny zgromadzonych dowodów;
( art. 138 § 1 poprzez utrzymanie w mocy decyzji Starosty i zastosowanie tego przepisu, pomimo iż zaskarżona decyzja była wadliwa;
( art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wszelkich zarzutów odwołania;
( § 46, § 47, § 36 i § 37 rozporządzenia z 29 marca 2001 r. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez dokonanie zmiany w ewidencji gruntów dla działki nr [...] w jednostce rejestrowej [...]
( art. 24 ust. 2b P.g.i.k.).
W oparciu o powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie tych decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi podali, że treść § 12 ust. 1 w zw. z treścią § 46 ust. 2 rozporządzenia z 29 marca 2001 r. pozwala stwierdzić, że zmiany wynikające z opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych mogą dotyczyć wyłącznie zmian przedmiotowych (numeracji działek, oznaczenia budynku czy powierzchni gruntu). Nie mogą zaś uzasadniać zmian danych w zakresie praw podmiotowych do gruntu. Podkreślili, że ewidencja ma za zadanie być ewidencją aktualnych danych natomiast zaskarżone decyzje ujawniają stan niespójny z faktycznym i prawnym obrotem nieruchomościami oraz spokojnym stanem posiadania. Aktualność wpisów dotyczy także podmiotów tam ujawnionych natomiast organ wpisał osobę nieżyjącą, tj. F.G. c. L. Zdaniem skarżących organ dokonał rozstrzygnięć zarówno dotyczących powierzchni jak i stanu własnościowego. Jak wskazali, Starosta wydzielił z istniejących działek gruntowy wbrew posiadaniu i stanowi faktycznemu na gruncie części nieodpowiadające parcelom gruntowym, zmienił ich przeznaczenie niezgodnie z przepisami tworząc drogę i wpisał prawo własności na rzecz osób, które faktycznie z tej drogi nie korzystają w oparciu o dokumenty, których ocena prawna nie została dokonana.
W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina [...].
Zgodnie z art. 24 ust. 2a, 2b i 2c P.g.ik. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania (ust. 2a).
Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach (ust. 2b).
Sposób zakładania i prowadzenia ewidencji oraz zakres informacji nią objętych, a także szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych, określa rozporządzenie z 29 marca 2001 r. , które na podstawie § 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków( Dz.U. z 2021 r., poz. 1390 ) ma zastosowanie do prac geodezyjnych zgłoszonych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie w/w rozporządzenia, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2021 r. ( w sprawie decyzja organu II instancji została wydana 2 lipca 2021 r.)
Zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia z 29 maca 2001 r., do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.
Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:
1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;
2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;
3) wyeliminowania danych błędnych (§ 45 ust. 1).
Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana. Ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego, a jej zadaniem jest odzwierciedlenie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego. Każdorazowo prawidłowo dokonany wpis w ewidencji dezaktualizuje wpis wcześniejszy. Zmiana takiego wpisu w ewidencji jest możliwa jedynie na podstawie późniejszego, co do daty powstania lub obowiązywania jednego z dokumentów wskazanych w art. 23 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b P.g.i.k. lub materiał zasobu geodezyjnego i kartograficznego (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c ustawy).
W rejestrze gruntów jednostki rejestrowej [...] dla działki [...] wpisani są na zasadzie władania na zasadach samoistnego posiadania: K.L. w udziale 1/3, D.O. – w udziale 2/12, A.T. – w udziale 1/12, małżeństwo S.L. i E.L. – w udziale 1/4, małżeństwo H.S., J.S. – w udziale 1/12, małżeństwo W.S., J.S. – w udziale 1/12, oraz na zasadzie własności/władania K.L.– w udziale 3/12, małżeństwo E. i S.L. – w udziale 3/12. Wykazana powierzchnia działki to 0,07ha, użytki PsIV – pastwiska trwałe.
Przeprowadzone przez organ postępowanie dowiodło, że działka ewidencyjna nr [...] wpisana do ewidencji gruntów w jednostce rejestrowej [...] obejmuje obszar niejednorodny pod względem prawnym, a ponadto, że dokonano w niej wpisów władania na zasadach samoistnego posiadania, podczas, gdy istniały dokumenty, z których wynikało prawo własności.
W wyniku dokonanej aktualizacji wpisano:
I. W części kartograficznej:
1. zmieniono wzajemny przebieg granic działek nr [...], [...], [...], [...] i [...],
2. zmieniono wartości atrybutu BPP (błąd położenia punktu granicznego względem osnowy) punktów granicznych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [....] i [...],
3. zmieniono rodzaje użytków gruntowych w działkach nr [...], [...], [...] i [...], zgodnie z dokumentacją geodezyjną wpisaną w dniu 25 listopada 2020 r. przez Starostę [...] do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...].
II. W części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków:
1. w jednostce rejestrowej nr [...] zmieniono powierzchnię dziatki nr [...] z 0,06 ha na 0,0459 ha oraz w miejsce ujawnionego w działce nr [...] użytku gruntowego pastwiska trwałe, oznaczonego symbolem PsIV o pow. 0,06 ha wprowadzić użytek gruntowy drogi, oznaczony symbolem dr o pow. 0,0459 ha, zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych wchodzącym w skład dokumentacji geodezyjnej wymienionej w punkcie I decyzji,
2. w jednostce rejestrowej nr [...] zmieniono powierzchnię działki nr [...] z 0,12 ha na 0,13 ha oraz w miejsce ujawnionego w działce nr [...] użytku gruntowego łąki trwałe, oznaczonego symbolem ŁIV o pow. 0,12 ha wprowadzić użytki gruntowe łąki trwałe, oznaczone symbolem ŁIV o pow. 0,12 ha i drogi, oznaczone symbolem dr o pow. 0,01 ha, zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych wchodzącym w skład dokumentacji geodezyjnej wymienionej w punkcie 1 decyzji,
3. w jednostce rejestrowej nr [...] w działce nr [...] w miejsce użytku gruntowego grunty orne, oznaczonego symbolem RV o pow. 0,10 ha wprowadzono użytki gruntowe grunty orne, oznaczone symbolem RV o pow. 0,09 ha i drogi, oznaczone symbolem dr o pow. 0,01 ha, zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych wchodzącym w skład dokumentacji geodezyjnej wymienionej w punkcie 1 decyzji,
4. w jednostce rejestrowej nr [...] w działce nr [...] w miejsce użytków gruntowych tereny mieszkaniowe, oznaczonych symbolem B o pow. 0,07 ha i łąki trwałe oznaczonych symbolem ŁIV o pow. 0,07 ha wprowadzono użytki gruntowe tereny mieszkaniowe, oznaczone symbolem B o pow. 0,07 ha, łąki trwałe oznaczone symbolem ŁIV o pow. 0,06 ha i drogi oznaczone symbolem dr o pow. 0,01 ha, zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych wchodzącym w skład dokumentacji geodezyjnej wymienionej w punkcie I decyzji,
5. w jednostce rejestrowej nr [...] obejmującej tylko działkę nr [...] wykreślono dotychczasowe wpisy dotyczące udziałów współwładających na zasadach samoistnego posiadania:
- K.L. córki H. i H. wynoszący 1/3 części,
- D.O. córki P. i A. wynoszący 2/12 części,
- A.T. córki S. i D. wynoszący 1/12 części,
- małżeństwa S. i E. L. wynoszący 1/4 części,
- małżeństwa H. i J.S. wynoszący 1/12 części,
- małżeństwa W. i J.S. wynoszący 1/12 części
6. w jednostce rejestrowej nr [...] obejmującej tylko działkę nr [...], w której jako współwłaściciele ujawnieni są: małżeństwo E. i S.L. w udziale 1/4 części i K.L. w udziale 1/4 części wpisano jako pozostałych współwłaścicieli przedmiotowej działki:
6.1 D.O. córkę P. i A. w udziale wynoszącym 1/12 części, na podstawie:
a) aktu notarialnego [...] z dnia [...] października 1924 r.,
b) aktu notarialnego [...] z dnia [...] sierpnia 1926 r.,
c) aktu notarialnego [...] z dnia [...] stycznia 1932 r.,
d) postanowienia Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r.,
e) postanowienia Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r.,
f) postanowienia Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2018 r.
6.2 Z.F. córkę P. i A. w udziale wynoszącym 1/12 części, na podstawie dokumentów wymienionych w pkt II, ppkt 6.1, lit. a)-f).
6.3 J.S. syna P. i A. w udziale wynoszącym 1/12 części, na podstawie dokumentów wymienionych w pkt II, ppkt 6.1, lit. a)-f).
6.4 W.S. syna P. i Anny w udziale wynoszącym 1/12 części, na podstawie dokumentów wymienionych w pkt II, ppkt 6.1, lit. a)-f).
6.5 J.S. córkę S. i F. w udziale wynoszącym 1/36 części, na podstawie dokumentów wymienionych w pkt II, ppkt 6.1, lit. a)-f) i aktu poświadczenia dziedziczenia Rep [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.
6.6 B.C. córkę T. i J. w udziale wynoszącym 1/36 części, na podstawie dokumentów wymienionych w pkt II, ppkt 6.1, lit. a)-f) i aktu poświadczenia dziedziczenia Rep [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.
6.7 A.O. córkę T. i J. w udziale wynoszącym 1/36 części, na podstawie dokumentów wymienionych w pkt II, ppkt 6.1, lit. a)-f) i aktu poświadczenia dziedziczenia Rep [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.
6.8 F.G. córkę L. i A. w udziale wynoszącym 1/12 części na podstawie:
a) aktu notarialnego [...] z dnia [...] grudnia 1924 r.,
b) aktu notarialnego [...] z dnia [...] stycznia 1946 r.,
c) postanowienia Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] października 1984 r.
Na nieprawidłowość w zakresie zapisów ewidencyjnych dotyczących działki nr [...] położonej w [...] zwracały uwagę Sądy w poprzednio rozpoznawanych sprawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie już w wyroku z 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 1005/12 oddalając skargę E.L., H.L. i K.L., w sprawie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] podkreślił, że nie do zaakceptowania jest połączenie do jednej działki ewidencyjnej obszarów gruntu niejednorodnych pod względem prawnym. Tymczasem, jak stwierdził Sąd, działka nr [...] w toku prac ewidencyjnych nie tylko zmieniała oznaczenie, ale też i konfigurację. Zmianie uległ jej kształt, a w związku z tym także przebieg granic.
Na problem ten zwrócił uwagę również tutejszy Sąd w wyroku z 20 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1282/15. Sprawa dotyczyła wniosku W.S. o wprowadzenie zmian aktualizacyjnych w operacie ewidencji gruntów i budynków co do działki nr [...], położonej w obrębie [...] poprzez wykreślenie jako właścicieli: K.L. ( udział w 3/12 części) oraz S.L. i E.L. ( udział w 3/12).
Sąd stwierdził, że spór powstał na tle wieloletnich zaniedbań ze strony organów administracji geodezyjnej i kartograficznej w zakresie aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących parcel gruntowych zredukowanych ostatecznie do działki ewidencyjnej nr [...]. Wyjaśnił, że podczas opracowywania w 1983 roku mapy ewidencyjnej w skali 1:2000 wadliwie zmieniono przebieg granic parcel, które zostały na skutek kolejnego błędu, popełnionego w 1993 roku, zniesione do działki nr [...], obejmując parcele o uregulowanym i nieuregulowanym stanie prawnym (w tym parcelę gruntową [...]). Kolejne zmiany ewidencyjne dokonane na podstawie zmian gruntowych opracowanych przez uprawnionych geodetów (w 2005 r. i w 2014 r.) nie doprowadziły – pomimo wiedzy organu co do istnienia tego rodzaju nieprawidłowości – do usunięcia wadliwości danych ewidencyjnych w zakresie działki nr [...]. W konsekwencji Sąd stwierdził, że stan ujawniony w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działki nr [...] nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu i jako taki wymaga aktualizacji.
Mając to na uwadze Starosta [...] zawiadomieniem z 27 maja 2015 r. poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], polegającej na dokonaniu wpisów zgodnych ze stanem prawnym działki [...].
Ewidencja gruntów wsi [...] została założona w latach 60-tych XX wieku. Z mapy założenia ewidencji - operat [...] ( poprzednio [...]) wynika, że działka [...] odpowiada parceli [...] ( akta administracyjne – k. 1753). Taki stan utrzymywał się po przeprowadzeniu postępowania uwłaszczeniowego, kiedy nastąpiło przejście z parceli na działki nadal w skali 1:2880. Wówczas utworzono działkę [...], w skład której weszła parcela [...]. Zmianę tą obrazuje operat [...] ( akta administracyjne – k. 1783, k. 1791- mapa z przejścia z parceli na działki). Zatem wbrew twierdzeniom skarżących z dokumentów wprost wynika, że działka [...] powstała w całości z parceli [...].
W latach 70-tych XX wieku prowadzone były prace związane z założeniem mapy zasadniczej ( operat [...] – k. 1796, k.1801, 1802). Podczas tych prac wykonano pomiar stanu posiadania i opracowano mapę ewidencyjną 1:2000, jednak nowe rejestry gruntów, uwzględniające zmiany z operatu [...] zostały założone dopiero w latach 80-tych ubiegłego wieku w wyniku odnowienia ewidencji ( [...] – k.1825). Przyjęto skalę 1:2000. W toku tych prac zmieniono na mapie ewidencyjnej przebieg granic działki nr [...], w ten sposób, że włączono do niej części działek nr: [...], [...] i [...], które także powstały podczas uwłaszczenia.
W wyniku przejścia z parcel na działki ewidencyjne po uwłaszczeniu skala 1:2880 (operat [...]) parcela gruntowa [...] utworzyła działkę uwłaszczeniową [...], parcele [...] i [...] ([...] zniesiona do [...]) działkę [...], parcele [...], [...], [...], [...], [...], [...] – działkę [...], parcela [...] – działkę [...].
Tak powstała działka [...] obejmowała swoimi granicami działkę [...] i część działki [...], działka [...] działkę [...] i część [...] , działka [...] działkę [...] i część [...], działka [...] obejmowała granice działki [...].
Działka [...] w aktualnych granicach została utworzona z części działek uwłaszczeniowych nr: [...], [...] i [...]. W kolejnych latach następowały podziały działek. Działka [...] podzieliła się na działki: [...], [...], [...], działka [...] na działki [...] i [...], działka [...] na działki [...] i [...], [...] ( akta administracyjne k. 1826, k. 1859)
Przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe wykazało, że działka [...] po odnowieniu granic objęła nie tylko poprzednią parcelę [...] ale również trzy inne działki [...], [...] i [...], na które zostały wydane odrębne akty własności. Zatem obejmowała nieruchomości o rożnym stanie prawnym.
Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że od tej pory obszar oznaczony na mapie jako działka [...] nie spełniał definicji działki § 9 ust. 1 rozporządzenia z 29 marca 2001 r., gdyż zawierały się w nim grunty o różnych stanach prawnych. Tymczasem zgodnie z powołanym przepisem działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych.
Kwestii tej nie naprawiła przeprowadzona w 2019 r. modernizacja ewidencji gruntów i budynków. Ustalona w jej ramach granica działki [...] została przyjęta na podstawie mapy sporządzonej podczas prac związanych z założeniem mapy zasadniczej i wprowadzonej w wyniku odnowienia ewidencji gruntów( [...]), a nie mapy uwłaszczeniowej (k.1143).
W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami Starosta [...] zlecił ponowne przeprowadzenie granic działki nr [...]. Operat będący wynikiem tych prac został wpisany do ewidencji materiałów zasobu [...] listopada 2020 r. pod nr [...]. Prawidłowo podstawą ustaleń stała się mapa uwłaszczeniowa. Zgodnie z tą mapą zmianie uległ przebieg granic działki nr [...] na odcinku z działkami nr: [...], [...] i [...] oraz przebieg granicy działki nr [...] z działkami nr [...] i [...], zgodnie z przebiegiem granicy na mapie uwłaszczeniowej. Jednocześnie zmieniono wartość atrybutów dla punktów BPP odpowiednio z 4 i 2 na 1 zgodnie z rozporządzeniem z 29 marca 2001 r. ( k.1517-1553).
W toku tych czynności uprawniony geodeta uwzględnił istniejący kształt działki, jak również przebieg granic wynikający z mapy uwłaszczeniowej. Pomiarów dokonano na gruncie w obecności: D.O.- współwłaściciela działki [...], S.L.- współwłaściciela działki [...], [...] i [...], E.L.- współwłaściciela działki [...], [...] i [...], H.S. - współwłaściciela działki [...], J.I. - współwłaściciela działki [...], W.S.- współwłaściciela działki [...], K.L. - współwłaściciela działki [...], właściciela działki [...], R.S. – właściciela działki [...], A.K. - współwłaściciela działki nr [...] ( sprawozdanie techniczne, akta administracyjne -k.1509). Przeprowadzone przez geodetę prace wskazują na to, że przebieg granicy działki [...] ustalono w następujący sposób: z działką [...] ustalono jako zgodny z mapą uwłaszczeniową oraz mapą obowiązującą przed modernizacją, podobnie przebieg granicy z działką [...] i działką [...]. Z kolei przebieg granicy z działką [...], od punktu [....] do punktu [...] przyjęto jako zgodny z mapą ewidencyjną obowiązującą przed modernizacją i z mapą uwłaszczeniową. Granice działki [...] z działkami sąsiednimi ustalono w następujący sposób: z działką [...] do punktu [....] przyjęto jako zgodny z mapą ewidencyjną obowiązującą przed modernizacją i mapą uwłaszczeniową, zaś na kolejnym odcinku przebiegającym przez punkt [...] do punktu [....], zgodnie z mapą uwłaszczeniową, z działką [...] od punktu [...] do punktu [...], także zgodnie z mapą uwłaszczeniową, z działką [...] według dotychczasowego położenia odpowiadającego mapie sprzed modernizacji i mapie uwłaszczeniowej. Z kolei granice działki [...] z działkami sąsiednimi tj. z działką [...] od punktu [....] do punktu [...] według mapy uwłaszczeniowej, z działką [...] na odcinku [...] do punktu [...], przyjęto jako zgodne z mapą ewidencyjną obowiązującą przed modernizacją i mapą uwłaszczeniową.
W wyniku zmiany przebiegu granic działek [...], [...], [...] i [...] w stosunku do granic wykazanych przy modernizacji uległy zmianie powierzchnie działek nr [...] i [...] w następujący sposób: działka [...] zmieniła powierzchnie z 0,06 ha na 0,0459 ha, dz. [...] z 0,12 na 0,13 ha. Nie uległy natomiast zmianie powierzchnie działek [...] i [...] wyrażone z dokładnością do 1 ara. ( akta administracyjne -k.1572)
Tak ustalone granice odtwarzają stan prawny działek wynikający z dokumentów, czego nie można utożsamiać z dokonaniem rozgraniczenia.
Niezgodność danych ewidencyjnych była oczywista, wynikała wprost z dokumentów już istniejących i włączonych do zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Jak wykazało prawidłowo przeprowadzone przez organy postępowanie w wyniku odnowienia ewidencji w latach 80 tych ( [...] – k.1825) doszło do zmiany przebiegu granic działki [...], do której w sposób nielegalny zostały przyłączone działki z nią graniczące. Zebrany przez organ materiał dowodowy pozwolił na odtworzenie stanu prawnego działki a także ustalenia kiedy nastąpiły nieuprawnione zmiany w przebiegu granicy. Przeprowadzone w toku aktualizacji ewidencji czynności geodezyjne dokładnie obrazują te nieprawidłowości, pozwalając przywrócić prawidłowy stan prawny działek. Wbrew podnoszonym zarzutom, w wyniku tych prac nie doszło do zmian przedmiotu własności. Ten nie uległ zmianie od czasu uwłaszczenia działek. Późniejsze nieprawidłowe czynności kartograficzne, przy okazji dokonywanych modernizacji nie mogły zmienić zasięgu prawa własności. W wyniku tych czynności nie może dojść do jakichkolwiek zmian właścicielskich. Zastrzeżone są one prawu cywilnemu i dokonywanym na jego gruncie czynnościom, niekiedy prawu administracyjnemu w ramach dopuszczalnych prawem wywłaszczeń. Dla wszystkich tych aktów prawnych zapisy ewidencji mają charakter wtórny, tzn. potwierdzają je, ale nie mogą ich tworzyć. Prace geodezyjne nie mogą skutkować zmianą zasięgu obowiązywania prawa własności. Zatem ani przed ani po aktualizacji, nie zmienił się zakres własności. Faktycznie uległ zmianie zakres korzystania z nieruchomości, który nie był wynikiem zmian własnościowych ale nieprawidłowych zapisów w ewidencji gruntów istniejących przez lata. Istniejący na gruncie stan faktyczny musiał ulec prawu wynikającemu z dokumentów stanowiących dowód własności i jej zasięgu.
Nie może chronić nieprawidłowych zapisów ewidencyjnych stan spokojnego posiadania, na który powołują się skarżący, w sytuacji gdy istnieją dokumenty potwierdzające stan prawny działek. Przez zapis (jego zmianę) nie można w ewidencji gruntów ustanawiać lub pozbawiać kogoś własności, ma on bowiem wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny. Dane w ewidencji mają być jedynie odzwierciedleniem stanu prawnego, wynikającego z określonych tytułów prawnych, w szczególności z orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych lub umów. ( Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2018 r. I OSK 2142/17 ).
Wskazać również należy, że nawet przy czynnościach związanych z ustalaniem przebiegu granicy w pierwszej kolejności bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej, dopiero jeżeli jest brak danych, o których mowa w ust. 2, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy ( art. 31 P.g.i.k.).
Przepis ten wprowadza ustawową gradację dowodów i nie zezwala geodecie na oparcie się na zgodnych oświadczeniach stron w sytuacji, gdy istnieją dowody źródłowe. Skoro istotą postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie, do jakich granic sięga prawo własności, upoważniony geodeta w pierwszej kolejności powinien ustalić przebieg granicy prawnej nieruchomości. Za granice prawne nieruchomości uważa się granice, których przebieg można odtworzyć na gruncie na podstawie istniejących dokumentów, przy czym dokumenty te powinny odpowiadać technicznym standardom geodezyjno-kartograficznym (zob. uzasadnienie wyroku WSA w Szczecinie z 27.05.2010 r., II SA/Sz 229/10, LEX nr 666949).
Dokumentami określającymi położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości są przede wszystkim dokumenty geodezyjne zawierające dane liczbowe do ustalenia przebiegu tych granic, tj. szkice graniczne, protokoły graniczne, akty ugody, zarysy pomiarowe z pomiaru granic, szkice wyznaczenia granic działek wydzielonych w wyniku scalenia, wymiany gruntów lub podziału nieruchomości, oraz inne dokumenty pomiarowe, obliczeniowe i opisowe pozwalające na ustalenie przebiegu granic (zob. § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości Dz.U. z 1999 r., Nr 45, poz. 453; dalej: "r.r.n." ). W razie braku powyższych dokumentów podstawą określenia położenia punktów granicznych i przebiegu granic nieruchomości mogą być mapy i plany obejmujące te granice albo inne elementy pozwalające na odtworzenie lub analizę ich przebiegu, a w szczególności: mapy jednostkowe nieruchomości, mapy katastralne, mapy scalenia i wymiany gruntów, plany parcelacyjne, mapa ewidencji gruntów, mapa zasadnicza (zob. § 5 ust. 1 pkt 2 r.r.n.).
Odnosząc się w tym miejscu do podnoszonego w toku postępowania administracyjnego przez S.L. zarzutu nieuwzględnienia przez organy istniejącego na gruncie granicznika w punkcie trójmiedzy miedzy działkami [...], [...] i [...], stwierdzić należy, że aby taki znak graniczny mógł stanowić konkurencyjny do istniejących map dowód musiałby zostać umieszczony w trybie i na zasadach P.g.i.k. Znaki graniczne co do zasady umieszcza się w terenie przy pracach związanych z rozgraniczeniem nieruchomości, które ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych i utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów art. 39 P.g.i.k., przy wznowieniu znaków granicznych, po ustaleniu przebiegu granic w trybie § 39 ust. 1 rozporządzenia ( § 39 ust. 4 rozporządzenia), a także przy pracach związanych ze scaleniem i wymianą gruntów w trybie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, jak również przy pracach geodezyjnych wynikających z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W niniejszej sprawie brak jest dowodów na usytuowanie takiego granicznika w wyniku dokonania wyżej wymienionych prac, a skarżący nie przedstawili żadnych dowodów na to, że wskazywany przez nich granicznik został zamieszczony w związku z którymś z wymienionych postępowań.
Dokonane przez organ zmiany przebiegu granicy w sposób oczywisty wpłynęły na zmianę powierzchni a także rodzaju użytku, co prawidłowo przedstawiono w decyzji. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu przyporządkowania poszczególnym działkom symbolu "dr" Sąd stwierdza, że zaliczenia gruntów do poszczególnych użytków gruntowych dokonuje się zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia ( § 68 ust. 3 pkt 7 lit.a rozporządzenia egib), z którego wynika, iż do użytku gruntowego o nazwie "drogi" zalicza się grunty w granicach pasów drogowych dróg publicznych i dróg wewnętrznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 204 z 2004 r., poz. 2086 z późn. zm.). W szczególności do dróg zalicza się grunty zajęte pod drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne, drogi w osiedlach mieszkaniowych, drogi dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych oraz do obiektów użyteczności publicznej, place postojowe i manewrowe przy dworcach kolejowych, autobusowych i lotniczych, portach morskich i rzecznych i innych oraz ogólnodostępne dojazdy do ramp wyładowczych i placów składowych, nie są natomiast drogami grunty zajęte pod wewnętrzną komunikację poszczególnych nieruchomości.
W świetle powyższego za prawidłowe Sąd ocenia przypisanie użytku o symbolu dr dla całej działki [...], dla 0,01 ha działki [...] w jednostce rejestrowej [...], 0,01 dla działki [...] w jednostce rejestrowej [...], 0,01 dla działki [...] w jednostce rejestrowej [...], które to powierzchnie odpowiadają dotychczasowemu szlakowi drożnemu przebiegającemu przez działkę [...] i częściom pozostałych działek, służąc jednocześnie komunikacji tych działek.
Przechodząc do zmian zapisów o charakterze podmiotowym przypomnieć należy, że z przedstawionego na wstępie wypisu z ewidencji gruntów jednostki rejestrowej [...] w rubryce dotyczącej własności/władania połowa udziałów działki [...] została wpisana jako własność, druga jako władanie na zasadach samoistnego posiadania przez wymienione osoby.
Na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b P.g.ik.: w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właścicieli nieruchomości, a w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
W sprawie podstawą wpisów władania na zasadach samoistnego posiadania było przyjęcie, że stan prawny co do ½ działki [...] był nieuregulowany podczas gdy własność parceli [...] odpowiadająca tej działce była uregulowana w [...] oraz w księdze gruntowej [...].
Z arkusza posiadłości gruntów [...], liczba porządkowa 390 wynikało, że parcela [...] należała po połowie do J.S. i M.G. ( akta administracyjne k.213).
Na podstawie umowy kupna sprzedaży [....] z 10 grudnia 1924 r. ( akta administracyjne -k.202) prawidłowo ustalano, że J.S. sprzedał 1/6 swojego udziału L.K. i A.K.( po 1/24).
Z kolei na podstawie kontraktu przedślubnego z 18 października 1924 [....] rep [...], że J.S. darował 6/24, tj. po 3/24: córce A. i J.O. (akta administracyjne - k.1068)
Na podstawie umowy kupna sprzedaży [....] z 6 sierpnia 1926 r. (k.208) J. i A.O. sprzedali udział 6/24 J. i K.S.
W ten sposób L.K. i A.K. nadal posiadali udział po 1/24, J.S. 7/24, K.S. 3/24.
J.S. zmarł [...] maja 1931 r. Dekretem przyznania spadku z [...] września 1931 r., [...] Sąd przyznał spadek w całości K.S. ( wynika to z aktu notarialnego – akta administracyjne k.225). W ten sposób K.S. posiadała udział 10/24, L. i A.K. po 1/24.
Aktem notarialnym z [...] stycznia 1932 [...] (akta administracyjne - k.225) K.S. darowała swój udział synowi P. i narzeczonej A.W. ( później S.) po 5/24.
Na podstawie aktu notarialnego z [...] stycznia 1946 ( k.975) A. i L.K. darowali córce F. i jej narzeczonemu J.G. 2/24 realności lp.[...] obejmującej między innymi parcelę [...]. Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 1984 [...] spadek po J.G. nabyła F.G. F.G. zmarła, ale brak jest informacji o przeprowadzonym postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku ( akta administracyjne k. 932), a tylko takie rozstrzygnięcie mogłyby stanowić podstawę zmiany wpisów.
Po śmierci A.S. [...] sierpnia 1960 r. spadek nabyli: mąż P.S. ¼ oraz dzieci: S.S., W.S., J.S., T.J., Z.F. i D.O. po 1/8. ( postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] - akta administracyjne k.556).
Stan po dokonaniu powyższych czynności przedstawiał się następująco: F.G. 1/12, P.S. 25/96, S.S. 5/192, J.S. 5/192, T.S. 5/192, Z.F. 5/192, D.O. 5/192.
Po śmierci P.S. postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2016 r. sygn. akt [...] ( akta administracyjne - k.558) spadek nabyły dzieci: D.O., Z.F., W.S., J.S., S.S., T.S., wszyscy po 1/6 części.
Stan po tej sukcesji przedstawiał się następująco: F.G. 1/12, S.S., W.S., J.S., T.S., Z.F. i D.O. po 5/72 udziału.
Po śmierci S.S. postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 2018 r., sygn. akt [...] stwierdzono nabycie spadku przez rodzeństwo po 1/5: D.O., Z.F., J.S., T.S. i W.S. (akta administracyjne - k.716)
Stan po: F.G. 1/12, W.S., J.S., T.S., Z.F. i D.O. po 1/12.
Po śmierci T.S. spadek na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z 20 sierpnia 2017 r. nabyły po 1/3: J.S., B.C. i A.O.(akta administracyjne - k.493)
Stan po: F.G. 1/12, W.S., J.S., Z.F., D.O. po 1/12, J.S., B.C. i A.O. po 1/36.
Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do wykreślenia w jednostce rejestrowej [...] wpisów dotyczących udziałów współwładających na zasadach samoistnego posiadania i wpisaniu ustalonego stanu prawnego. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skarżących dotyczącego wpisania w drodze aktualizacji ewidencji gruntów danych osoby nieżyjącej tj. F.G., Sąd wyjaśnia, że dokumentami stanowiącymi podstawę do wprowadzenia zmian, w przypadku danych podmiotowych, są: odpisy ksiąg wieczystych, prawomocne orzeczenia sądowe, umowy zawarte w formie aktów notarialnych, dotyczące ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostateczne decyzje administracyjne, dyspozycje zawarte w aktach normatywnych, umowy dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2, co wynika z § 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r.
Tymczasem jak wykazało przeprowadzone postępowanie po F.G. nie zostało przeprowadzone postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku. Według oświadczenia syna W.G., F.G. miała pięcioro rodzeństwa, wszyscy nie żyją. Poza W.G. żyje trzech jego braci wskazanych w sporządzonej w dniu 19 listopada 2019 r. notatce urzędowej ( akta administracyjne -k.932).
Jeszcze raz podkreślić należy na rejestrowy charakter ewidencji gruntów, a więc wtórny w stosunku do wszelkich zdarzeń prawnych, potwierdzonych właściwymi dokumentami. W przypadku śmierci osób wpisanych do ewidencji gruntów organ dokonuje zmiany podmiotowej tylko na podstawie potwierdzających to dokumentów, utworzonych przez właściwe organy w odpowiednim trybie, jak chociażby postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku wydane przez sąd, czy poświadczenie dziedziczenia wydane przez notariusza. Organ nie ma prawa samodzielnie dokonywać wpisów w tym zakresie. Nie jest zatem błędem utrzymanie w ewidencji, wpisów dotyczących zmarłych osób, w sytuacji gdy nie ma dokumentów pozwalających na dokonanie ich aktualizacji.
Natomiast co do wpisu dotyczącego własności drugiej połowy parceli gruntowej [...] w ewidencji gruntów wpisani są na podstawie aktu notarialnego umowy darowizny z dnia [...] września 2013 r. nr [...] E. i S.L. na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej we współwłasności działki [...] oraz K.L. po 3/12. Wskazać należy, że w zbiorze dokumentów 5402 ujawniono prawo własności nieruchomości położonych w [...], w tym pgr [...] na rzecz H. i H.L. w ½ części na zasadzie wspólności ustawowej na podstawie umowy sprzedaży z 7 grudnia 1961 r. Nr [...]. ( k.1849). Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2011 r., sygn. akt [...] spadek po H.S. objęła jego żona H.S. i dzieci E. i S.S. po 1/3. Na podstawie aktu notarialnego z 26 września 2013 r., Rep [...] H.S. darowała E., S.L. i K.L. po 3/12 udziału.
W tym zakresie organ nie dokonywał żadnych ustaleń, a oparł się na dokumentach potwierdzających prawo własności, które stanowią podstawę dokonywanych w ewidencji gruntów wpisów. Nie zmienia powyższego dokonane w zbiorze dokumentów ostrzeżenie o niezgodności treści zbioru z rzeczywistym stanem prawnym. Ostrzeżenie zostało wpisane w związku z tym, że wpis w zakresie działki [...] nie był tożsamy z działką odpowiadającą dawnej parceli [...] objętej zbiorem dokumentów [...]. Doprowadzenie do stanu prawidłowości wpisów wymagało odtworzenia stanu prawnego przez wyodrębnienie z działki [...] działek odpowiadającym dawnym parcelom, czego dokonano w niniejszym postępowaniu.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest wynikiem prawidłowo i szczegółowo przeprowadzonego postępowania. Zebrany w sposób wyczerpujący i obszerny materiał dowodowy potwierdza dokonane przez organ ustalenia a także uzasadnia wyciągnięte wnioski. Trwające prawie 7 lat postępowanie pozwoliło odtworzyć stan prawny działki na podstawie dokumentów, z których część sięga lat dwudziestych poprzedniego wieku, o których przedłożenie organ musiał zwracać się do wielu innych organów. Tak zebrany materiał dowodowy pozwolił odtworzyć zarówno prawidłowy przebieg granicy działki [...] z sąsiadującymi z nią działkami, jej powierzchni, a także kwestie własnościowe. Przebieg granic ustalono na podstawie mapy uwłaszczeniowej, pomiarów dokonanych na gruncie w obecności właścicieli działek, co zostało zobrazowane w sporządzonym przez uprawnionego geodetę operacie, wspinanym do zasobu. Wszystko to, w powiązaniu z prawidłowym, odpowiadającym procedurze przebiegiem postępowaniem dało gwarancję zgodności uaktualnionych zapisów z Orzech prawem.
Mając to na uwadze Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.