II SA/RZ 1360/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (WINGiK) utrzymująca w mocy decyzję Starosty o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Skarżący E.L. i S.L. zarzucali naruszenie przepisów k.p.a. oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, twierdząc, że zmiany w ewidencji nie mogą dotyczyć praw podmiotowych do gruntu i że ujawniony stan jest niespójny z faktycznym i prawnym obrotem nieruchomościami. Podnosili również, że organ dokonał zmian powierzchniowych i własnościowych w oparciu o akty notarialne, a nie zgodnie z przepisami P.g.i.k., oraz że wpisano osobę nieżyjącą. WINGiK wyjaśnił, że ewidencja gruntów we wsi [...] była zakładana w latach 60. XX wieku i przechodziła kolejne modernizacje. Wskazał na błędy popełnione w latach 70. i 80. XX wieku, które doprowadziły do włączenia do jednej działki ewidencyjnej gruntów o różnych stanach prawnych. W 2019 r. modernizacja ewidencji nie naprawiła tych błędów. Starosta zlecił ponowne ustalenie granic działki nr [...], opierając się na mapie uwłaszczeniowej i pomiarach terenowych w obecności współwłaścicieli. Zmiany te miały na celu odtworzenie stanu prawnego zgodnego z historycznymi dokumentami własnościowymi, sięgającymi lat dwudziestych XX wieku. Sąd analizował szczegółowo historię własności działki, wskazując na liczne akty notarialne, postanowienia spadkowe i umowy sprzedaży, które stanowiły podstawę do aktualizacji wpisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając decyzję organu odwoławczego za prawidłową. Sąd podkreślił rejestrowy charakter ewidencji gruntów, która ma odzwierciedlać stan prawny, a nie go tworzyć. Stwierdził, że błędy w ewidencji, nawet utrwalone przez lata, nie mogą być chronione stanem posiadania, jeśli istnieją dokumenty potwierdzające stan prawny. Sąd uznał, że aktualizacja ewidencji, polegająca na odtworzeniu stanu prawnego zgodnego z dokumentami historycznymi, była zgodna z prawem. Wskazał, że zmiany w ewidencji nie wpływają na sam stan własności, a jedynie go deklarują. Sąd odniósł się również do kwestii wpisania osoby zmarłej, wyjaśniając, że organ nie może samodzielnie dokonywać zmian podmiotowych bez odpowiednich dokumentów spadkowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie dopuszczalności aktualizacji ewidencji gruntów w celu odzwierciedlenia stanu prawnego zgodnego z historycznymi dokumentami, nawet wbrew stanowi posiadania. Potwierdzenie rejestrowego charakteru ewidencji i ograniczeń w samodzielnym dokonywaniu zmian podmiotowych przez organ.
Dotyczy specyficznej sytuacji historycznych błędów w ewidencji gruntów i potrzeby ich naprawy w oparciu o dokumenty sięgające początków XX wieku. Interpretacja przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków może polegać na zmianie granic działek i wpisów własnościowych w oparciu o historyczne dokumenty, nawet jeśli stoi to w sprzeczności ze stanem posiadania utrwalonym przez lata?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków ma na celu odzwierciedlenie stanu prawnego zgodnego z dokumentami, a nie stanu posiadania. Błędy w ewidencji, nawet utrwalone przez lata, nie mogą być chronione stanem posiadania, jeśli istnieją dokumenty potwierdzające stan prawny.
Uzasadnienie
Ewidencja gruntów ma charakter rejestrowy i wtórny. Jej celem jest odzwierciedlenie stanu prawnego wynikającego z dokumentów (aktów notarialnych, postanowień spadkowych, orzeczeń sądowych). W przypadku rozbieżności między stanem prawnym udokumentowanym a stanem posiadania, ewidencja powinna odzwierciedlać stan prawny. Sąd analizował wieloletnie błędy w ewidencji i historyczne dokumenty własnościowe, uznając, że aktualizacja mająca na celu przywrócenie zgodności z prawem jest prawidłowa.
Czy organ ewidencyjny może samodzielnie dokonywać zmian podmiotowych w ewidencji gruntów (np. wpisywać lub wykreślać osoby zmarłe) bez przedstawienia dokumentów potwierdzających nabycie spadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ ewidencyjny nie może samodzielnie dokonywać zmian podmiotowych w ewidencji gruntów bez przedstawienia dokumentów potwierdzających nabycie spadku (np. postanowienia sądu, aktu poświadczenia dziedziczenia). Wpisanie osoby zmarłej do ewidencji jest dopuszczalne, jeśli nie przedstawiono dokumentów pozwalających na aktualizację.
Uzasadnienie
Zmiany podmiotowe w ewidencji gruntów wymagają dokumentów takich jak odpisy ksiąg wieczystych, prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, akty poświadczenia dziedziczenia. Organ nie ma prawa samodzielnie rozstrzygać praw do nieruchomości w drodze postępowania spadkowego. Jeśli brak jest dokumentów pozwalających na aktualizację wpisów dotyczących zmarłych osób, wpisy te mogą pozostać w ewidencji.
Czy ustalenie przebiegu granic działki ewidencyjnej w oparciu o historyczne mapy uwłaszczeniowe i pomiary terenowe, nawet jeśli zmienia to powierzchnię i rodzaj użytku gruntowego, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustalenie przebiegu granic działki ewidencyjnej na podstawie historycznych dokumentów (np. mapy uwłaszczeniowej) i pomiarów terenowych, które odtwarzają stan prawny, jest zgodne z prawem, nawet jeśli prowadzi to do zmiany powierzchni i rodzaju użytku gruntowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prace geodezyjne mające na celu odtworzenie stanu prawnego działki, w tym jej granic i powierzchni, są zgodne z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów. Zmiany te nie wpływają na prawo własności, a jedynie odzwierciedlają jego rzeczywisty zasięg zgodny z dokumentami.
Przepisy (38)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.g.i.k. art. 24 ust. 2a
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
P.g.i.k. art. 24 ust. 2b
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
P.g.i.k. art. 24 ust. 2c
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
rozporządzenie z 29 marca 2001 r. art. § 9 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
rozporządzenie z 29 marca 2001 r. art. § 44 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
rozporządzenie z 29 marca 2001 r. art. § 46
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
rozporządzenie z 29 marca 2001 r. art. § 47
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
rozporządzenie z 29 marca 2001 r. art. § 36
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
rozporządzenie z 29 marca 2001 r. art. § 37
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
rozporządzenie z 29 marca 2001 r. art. § 39 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
rozporządzenie z 29 marca 2001 r. art. § 68 ust. 3 pkt 7 lit.a
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.g.i.k. art. 23 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
P.g.i.k. art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
P.g.i.k. art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
P.g.i.k. art. 31
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
P.g.i.k. art. 39
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
P.g.i.k. art. 39 ust. 3
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
P.g.i.k. art. 39 ust. 4
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 140
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie z 29 marca 2001 r. art. § 12 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
rozporządzenie z 29 marca 2001 r. art. § 39 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
rozporządzenie z 29 marca 2001 r. art. § 46 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
rozporządzenie z 27 lipca 2021 r. art. § 47
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
u.o.d.p.
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów
u.g.n.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
r.r.n. art. § 5 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości
r.r.n. art. § 5 ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości
Argumenty
Skuteczne argumenty
Aktualizacja ewidencji gruntów ma na celu odzwierciedlenie stanu prawnego zgodnego z dokumentami, a nie stanu posiadania. • Błędy w ewidencji, nawet utrwalone przez lata, nie mogą być chronione stanem posiadania, jeśli istnieją dokumenty potwierdzające stan prawny. • Ustalenie granic działki na podstawie historycznych map uwłaszczeniowych i pomiarów terenowych, odtwarzające stan prawny, jest zgodne z prawem. • Organ ewidencyjny nie może samodzielnie dokonywać zmian podmiotowych bez dokumentów spadkowych; wpisanie osoby zmarłej jest dopuszczalne przy braku takich dokumentów.
Odrzucone argumenty
Zmiany w ewidencji nie mogą dotyczyć praw podmiotowych do gruntu. • Ujawniony stan w ewidencji jest niespójny z faktycznym i prawnym obrotem nieruchomościami oraz spokojnym stanem posiadania. • Organ dokonał zmian powierzchniowych i własnościowych w oparciu o akty notarialne, a nie zgodnie z przepisami P.g.i.k. • Organ wpisał osobę nieżyjącą do ewidencji.
Godne uwagi sformułowania
Ewidencja gruntów ma charakter rejestrowy, a więc wtórny w stosunku do wszelkich zdarzeń prawnych, potwierdzonych właściwymi dokumentami. • Nie może chronić nieprawidłowych zapisów ewidencyjnych stan spokojnego posiadania, na który powołują się skarżący, w sytuacji gdy istnieją dokumenty potwierdzające stan prawny działek. • Przez zapis (jego zmianę) nie można w ewidencji gruntów ustanawiać lub pozbawiać kogoś własności, ma on bowiem wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny.
Skład orzekający
Ewa Partyka
przewodniczący
Karina Gniewek-Berezowska
sprawozdawca
Maciej Kobak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności aktualizacji ewidencji gruntów w celu odzwierciedlenia stanu prawnego zgodnego z historycznymi dokumentami, nawet wbrew stanowi posiadania. Potwierdzenie rejestrowego charakteru ewidencji i ograniczeń w samodzielnym dokonywaniu zmian podmiotowych przez organ."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji historycznych błędów w ewidencji gruntów i potrzeby ich naprawy w oparciu o dokumenty sięgające początków XX wieku. Interpretacja przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwałe błędy w ewidencji gruntów mogą prowadzić do sporów prawnych i jak sądy podchodzą do odtwarzania stanu prawnego na podstawie historycznych dokumentów. Jest to przykład złożonego postępowania administracyjnego dotyczącego nieruchomości.
“Jak odzyskać zgodność z prawem w ewidencji gruntów po dekadach błędów?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.