II SA/Rz 136/06

II SA/Rz 136/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Anna Lechowska /sprawozdawca/
Krystyna Józefczyk.
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 8 , art. 9, art. 77 par. 1 , art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk NSA Anna Lechowska /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu nieruchomości na własność Państwa uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...].
Uzasadnienie
IISA/Rz 136/06
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. - po rozpatrzeniu wniosku B.P. - odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w części orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...] r. znak: [....] o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości położonych we wsi C.
Jako jego podstawę prawną wskazało art. 157 w związku z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U.z 2000r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.)
Z uzasadnienia decyzji wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu sporu kompetencyjnego, wskazał w postanowieniu z dnia [..].05.2005r. Sygn. akt I OW 35/05 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku B.P. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [....]r znak: [....]. Orzeczenie to dotyczyło przejęcia na własność Państwa nieruchomości położonych we wsi C. o powierzchni 27 ha, na podstawie przepisów dekretu z dnia [...]r o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U Nr 59, poz. 318, z późn. zm.) oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. Nr 46, poz. 339).
Decyzji PPRN w J. z dnia [...]r. której wniosek dotyczy nie udało się odnaleźć a w aktach sprawy znajduje się jedynie kopia Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z 1967r. Nr l poz.4, gdzie na str.4 pod poz.3 znajduje się ogłoszenie o przejęciu na własność Państwa nieruchomości ziemskich wraz z przynależnościami położonych we wsi C., gromada C. o powierzchni 27 ha. Kolegium wystąpiło do Starosty J. o odszukanie akt archiwalnych dotyczących przejęcia nieruchomości we wsi C., jednak żądanych dokumentów nie dostarczono z uwagi na ich brak w zasobach archiwalnych Starostwa.
Z akt sprawy , a w szczególności aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...]r wynika , że przedmiotem nabycia przez J.P. była parcela gruntowa oznaczona nr 2420 o powierzchni 0.2406 ha. W obecnie obowiązującej ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w J. parcela ta oznaczona jest jako działka nr 2410. W piśmie z dnia 28.10.2003r znak:[....] Starosta J. poinformował B.P., że we wsi C. przeszły na własność Państwa nieruchomości opuszczone przez właścicieli orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...]r znak:[....]. Ponadto wyjaśnił, że obecnie działka ta stanowi własność osób trzecich.
B.P. występował także do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie zwrotu tej działki. Jego skarga w tej kwestii została przekazana Wojewodzie.
Ostatecznie B.P. sformułował wniosek o stwierdzenie nieważności w części przedmiotowego orzeczenia podając, że jego ojciec J.P. w roku 1938 zakupił na terenie wsi C. działkę o powierzchni 0.24 ha. J.P. skierowany został w roku 1945 przez ówczesne władze do miejscowości S..
Obecnie jako spadkobierca żąda " przekazania działki o powierzchni 0.24 ha z miejscowości C. do miejscowości zamieszkania W.".
Zgodnie z art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U.z 2000r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm), postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stroną postępowania, w myśl art.28 Kpa, jest zaś każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Oznacza to , że tylko osoba uprawniona (strona), posiadająca interes prawny, może skutecznie złożyć wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Interes prawny w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na Skarb Państwa nieruchomości, posiadać mogą jedynie strony postępowania zakończonego decyzją będącą przedmiotem weryfikacji, a w szczególności osoby, którym w chwili wydawania takiej decyzji przysługiwało prawo własności do nieruchomości przejętych na rzecz Państwa ta decyzją (lub spadkobiercy takich osób).
Dokonane ustalenia , a w szczególności fakt, iż nie zachowało się orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...] r. znak: [....]. , uniemożliwiają bezsprzeczne określenie nieruchomości położonych w miejscowości C., które zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa kwestionowanym orzeczeniem. Nie jest zatem możliwe również określenie poprzednich właścicieli przejętych nieruchomości.
Wnioskodawca podał , iż jest następcą prawnym po ojcu J.P. nie przedstawiając jednak , mimo wezwania postanowienia Sądu Rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku. Nie wykazuje również, by działka wskazana we wniosku , należące uprzednio do jego ojca J.P. została przejęta na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [....]r.
Brak decyzji o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości w miejscowości C., czy też jakichkolwiek innych dokumentów wskazujących, których konkretnie nieruchomości dotyczyło to orzeczenie powoduje , że nie jest obecnie możliwe jednoznaczne stwierdzenie , iż orzeczeniem z dnia [....]r. przejęto między innymi parcele gruntową nr 2420 ( obecnie oznaczona nr 2410), stanowiącą uprzednio własność J.P. B.P. nie wykazał , iż legitymował się jakimkolwiek tytułem prawnym w stosunku do nieruchomości objętych postępowaniem zakończonym orzeczeniem Prezydium PRN w J. z dnia [...]r. ( co też mogłoby ewentualnie stanowić podstawę do uznania go za uprawnionego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji).
Organ zaznacza, że nawet przeprowadzenie przez wnioskodawcę postępowania spadkowego i wykazanie, że jest spadkobiercą J.P., nie jest wystarczające dla wykazania, że jest on osobą uprawnioną do żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN w J. z dnia [...]r. Nadal bowiem nie jest wiadomo ( przede wszystkim z uwagi na brak przedmiotowej decyzji i akt poprzedzających jej wydanie), jakie konkretnie nieruchomości przejęto omawianą decyzją, a w szczególności, czy decyzją tą faktycznie przejęto nieruchomość poprzednika prawnego wnioskodawcy.
Przyjąć zatem należy , że wnioskodawca nie wykazał, iż legitymuje się interesem prawnym, upoważniającym go do żądania przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN w J. z dnia [...]r.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie tej sprawy złożył B.P. nazywając go zażaleniem i zarzucając krzywdzący charakter zapadłego rozstrzygnięcia.
Wniosek jest wyrazem niezadowolenia B. P. z zapadłej decyzji i zawiera informację, że w 1946 na skutek czynu niedozwolonego B. P. doznał cierpienia, Powołał się na swój wiek i wyjaśnił, że jeżeli "występują braki w zdolności procesowej lub składzie właściwych organów powinno nastąpić z urzędu do właściwego Sadu opiekuńczego"
Wnioskodawca powołał się na swoje poprzednie pisma do Kolegium z 5 sierpnia i 14 sierpnia 2005r. , które opisują jego wieloletnia krzywdę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...]r utrzymało w mocy zaskarżoną w nim decyzję argumentując jak w poprzedniej decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie nazwaną "zażaleniem" złożył B.P. zarzucając , że łamie ona postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego opisane wyżej. Z postanowienia tego wynikał dla Kolegium obowiązek naprawienia krzywd ludzkich ,o co skarżący bezskutecznie się ubiegał od wielu lat we władzach dawnego województwa k., które " opisywało w sprawie nieprawdę i grało na zwłokę" a teraz "tak samo czyni Samorządowe Kolegium Odwoławcze ". Do skargi dołączył plik kserokopii dokumentów stanowiących część akt sprawy a obejmujących jego pisma do Kolegium i zapadłe w sprawie decyzje.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Podług z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd jest zobowiązany do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane art. 156 kpa lub innych przepisach.
Dokonawszy w sprawie takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie , bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest decyzja o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności w części orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...] r. znak: [...]o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości położonych we wsi C.
Podstawę prawną do wydania decyzji tego rodzaju stwarza art. 157 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiący że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji.
Decyzja na tym przepisie oparta winna być poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym, w którym organ bada, czy istnieje decyzja ( postanowienie) , które może być w tym trybie wzruszone, czy wniosek został złożony przez legitymowany podmiot, jak również czy wnioskodawca wskazał na jedną z przesłanek mieszczących się w art. 156 § 1 k.p.a. Na tym etapie postępowania organ nie ustala natomiast , czy przyczyny nieważności rzeczywiście w sprawie zachodziły, bowiem ta kwestia należy do postępowania rozpoznawczego , jakie toczy się po wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności ( patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 grudnia 1994 r., l SA 1143/93, ONSA 1995/3/155, z dnia 8 listopada 1995 r., III SA 182/95, ONSA 1996/4/167).
Decyzja o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wydana na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. może być wynikiem ustalenia braku zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej żądanie, braku przymiotu strony, wykazania , że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie a także stwierdzenia innych przeszkód prawnych ustanowionych w ustawach odrębnych (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 743).
W sprawie postępowanie wyjaśniające uruchomione zostało adresowanym do Starosty Powiatowego w J. wnioskiem skarżącego o przeniesienie na teren jego miejsca zamieszkania (W. pow. Z.) działki zakupionej przez jego ojca J.P. w roku 1938 a położonej we wsi C. Skarżący zaznaczył w nim, że ze wsi tej wyjechał w 1948r. Z korespondencji prowadzonej w tej sprawie ze skarżącym przez różne organy, w tym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wynika , że według oświadczeń skarżącego jego ojciec został wysłany przez ówczesne władze w roku 1945r. na teren ZSRR do S., zaś on sam opuścił C. wyjeżdżając na Ziemie Zachodnie , jak również , że to on zamieszkiwał i najprawdopodobniej prowadził ("moja nieruchomość") gospodarstwo przed jego przejęciem i w sprawie zwrotu interweniował w Powiatowej Radzie Narodowej w J. już pismem z [...]r. Interwencja ta zakończyła się pismem odmownym, w którym wyjaśniono mu, że gospodarstwo przydzielono na rzecz osadnika. W jednym z pism skarżący zaprzecza, by gospodarstwo przeszło na własność Państwa i podaje , ze oddano go w jego obecności użytkownikowi dzięki dawnemu "U- Bekowi". W toku postępowania stanowisko w sprawie zajmowali Starosta J. i Wojewoda, którzy informowali skarżącego , iż grunty opuszczone we wsi C. zostały przejęte na własność Państwa na mocy dekretów z 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających we faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego( Dz.U. Nr 46, poz.339) oraz z dnia 5 września 1947r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR ( Dz.U. nr 59, poz. 318 ze zm. ) wskazując , że ewentualna realizacja roszczeń związanych z tym przejęciem wymaga stwierdzenia nieważności decyzji, mocą której gospodarstwo zostało przejęte. W kwestii właściwości organu do stwierdzenia nieważności tej decyzji wypowiedział się na wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z 20 maja 2005r sygn. akt OW 35/05 wskazał na właściwość Kolegium.
Tenże organ po wymianie korespondencji ze skarżącym dotyczącej sprecyzowania wniosku i nadesłania dokumentu wskazującego na następstwo prawne skarżącego wydał opisaną wyżej decyzje z dnia [...]r. i utrzymującą ją w mocy decyzje zaskarżoną.
Odmowę wszczęcia postępowania w sprawie nieważności tej decyzji Kolegium uzasadniło: po pierwsze fizycznym brakiem orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej J. [...]r. Nr [...]oraz dokumentów wskazujących, których nieruchomości ono dotyczy, co uniemożliwia ustalenie , iż nieruchomości objęta wnioskiem istotnie została tym orzeczeniem przejęta, po drugie , faktem, że skarżący nie nadesłał mimo wezwania dokumentu wskazującego na jego następstwo prawne po ojcu.
Okoliczności te zdaniem organu dowodzą nie wykazania , że skarżący jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia, bowiem nie dowiódł przymiotu strony takiego postępowania.
W ocenie Sądu, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jest przedwczesna, jako że postępowanie ją poprzedzające przeprowadzono z naruszeniem art. 7, 8 , ,77 § 1 i 80 k.p.a. Przepisy te obligują organ do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej rozstrzygnięcia, po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego , przy uwzględnieniu słusznego interesu strony oraz przy zastosowaniu w prowadzonym postępowaniu zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Przepis art. 9 kpa natomiast nakazuje informować strony i uczestników postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych , które mogą mieć wpływ na ustalenie ich obowiązków będących przedmiotem postępowania i zobowiązuje do udzielania im wyjaśnień i wskazówek, tak by nie poniosły one szkody z powodu nieznajomości prawa
Stosowanie tych przepisów nie zostało wyłączone we wstępnym postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji lub odmowę jego wszczęcia. Okoliczność natomiast, że postępowanie to toczyło się z wniosku skarżącego nie skutkuje wyłączeniem wnikającej z nich zasady nałożenia ciężaru dowodu na organ administracji.
Obowiązkom wynikającym z wymienionych przepisów organ, który wydał decyzję zaskarżoną uchybił w takim stopniu , że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Prawdą jest , że drodze wymiany korespondencji usiłował on uzyskać od skarżącego oświadczenie , co do zakresu jego żądania a w szczególności , czy wobec rozbieżności w jego pismach, istotnie domaga się stwierdzenia nieważności wspomnianego orzeczenia, jak również żądał przedłożenia dowodów wykazujących następstwo prawne , jednak wynikająca z pism skarżącego nieporadność w formułowaniu żądań i brak wskazania przez organ skutków nie wykonania wezwania nie pozwala na przyjęcie, że prowadząc ze skarżącym taką korespondencje organ zachował wymogi wynikające z powołanych przepisów kpa i w efekcie tych czynności prawidłowo ustalił , iż skarżący domaga się stwierdzenia nieważności , jak również że nie jest następcą prawnym ojca.
Organ działający zgodnie z art. 7 i 77 §1, 8 i 9 kpa winien był wobec nieporadności skarżącego przesłuchać go przy wykorzystaniu art. 52 kpa dla ustalenia zasadniczej w sprawie okoliczności , czy istotnie jego żądanie dotyczy stwierdzenia nieważności wspomnianego orzeczenia, i uzyskać odeń dowód posiadania uprawnień do gospodarstwa lub następstwa prawnego po ojcu , informując o skutkach jego niedostarczenia. Zauważyć bowiem wypadnie, że z pisma skarżącego z dnia 5 sierpnia 2005r. wynika, że w sprawie toczyło się jakieś postępowanie sądowe , jednak wskazana sygnatura akt "IC729/01" pozwala domniemywać , iż nie było to postępowanie o stwierdzenie praw do spadku.
Dopiero po wyjaśnieniu tych zasadniczych dla wszczęcia postępowania w sprawie nieważności kwestii organ mógł rozważać, czy zachodzą przesłanki jego wszczęcia bądź tez odmowy wszczęcia.
Za kolejną wadę zaskarżonej decyzji Sąd uważa wskazanie - jako podstawy nie wykazania uprawnień strony - okoliczności, że wspomniane orzeczenie nie zachowało się w sposób fizyczny a nadto, że nie zawierało ono danych pozwalającego na identyfikację przejętych nieruchomości. Co do pierwszego z ustaleń, to podstawą odmowy może być tylko okoliczność, iż decyzja nie została wydana a nie że decyzji nie można odnaleźć. Ewentualne trudności z jej odnalezieniem obligują organ do poszukiwania dokumentów i innych dowodów (przy uwzględnieniu wynikającej z art.75 kpa zasady otwartego systemu dowodów) wskazujących na jej istnienie i treść a w ostateczności , gdyby zaszła taka konieczność, rozważenia potrzeby i możliwości ewentualnego zastosowania instytucji odtworzenia akt sprawy, w której zapadło sporne orzeczenie o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości we miejscowości C. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają wprawdzie norm regulujących postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt, jednak zgodnie z przyjętą w doktrynie i orzecznictwie zasadą, dopuszczalne, a nawet konieczne jest stosowanie w drodze analogii przepisów normujących te kwestie procesowe zawartych w Księdze czwartej k.p.c. "Postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt" (art. 716 - 729 k.p.c.). Tak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 kwietnia 1998 r., IV SA 1438/96, LEX Nr 45944, stwierdzając, że niepodjęcie działań w celu odtworzenia zaginionych lub zniszczonych akt sprawy wywłaszczeniowej stanowi istotną wadę postępowania administracyjnego mogącą wpływać na rozstrzygnięcie spraw.
Nie może też Sąd podzielić poglądu , iż ewentualna wadliwość decyzji (nie wskazanie w sposób indywidualny przejętych nieruchomości i ich właścicieli) może przesądzać o braku przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności.
Art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających we faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego przewidywał możliwość przejęcia nieruchomości ziemskich położonych na wymienionych w nim terenach wówczas, gdy nie pozostawały we faktycznym władaniu właściciela. Ustawodawca ustanowił też szczególny sposób określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich, w razie gdy ich granice zostały zatarte oraz tryb postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości nie jest znany. Kwestie te uregulowane zostały w przepisach wykonawczych- rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 416). W przypadku, gdy właściciel przejmowanej nieruchomości nie był znany, decyzja winna zawierać wzmiankę o tym, a samo orzeczenie podlegało ogłoszeniu w dzienniku wojewódzkim, w pozostałych wypadkach decyzja winna być doręczona stronom. Ponadto § 1 rozporządzenia przewidywał, że w razie zatarcia granic przejmowanej nieruchomości w orzeczeniu określa się ją przez opis granic zespołów gruntów składających się na tę nieruchomość lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów. Przepisy dekretu i rozporządzenia nie dozwalały natomiast na globalne przejmowanie gruntów położonych na terenie określonej wsi przez wymienienie tylko łącznej powierzchni i bez przypisania określonych nieruchomości poszczególnym właścicielom wymienionym w decyzji, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/97, System orzecznictwa LEX Nr 48665. Sformułował on tezę, że przepisy dekretu z 1949 r. (...) nie przewidywały przejmowania z mocy prawa tych gruntów, które nie były we władaniu właścicieli, lecz jedynie dopuszczały możliwość takiego przejęcia i nie mogły być traktowane jako podstawa nacjonalizacji gruntów przez wydanie orzeczeń administracyjnych, które orzekały o przejmowaniu areału wskazanego tylko co do wielkości powierzchni bez wyszczególnienia gruntów składających się na nieruchomość ziemską, należącą do danego właściciela.
Drugą z podstaw prawnych, które mogły stanowić podstawę orzeczenia były przepisy dekretu z dnia 5 września 1947r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR. Ten to akt, w art. 1 ust. 1 przewidywał przejście z mocy prawa na własność Państwa mienia osób przesiedlonych do Z.S.R.R., pozostałego na obszarze Państwa Polskiego z chwilą przesiedlenia tych osób bez odszkodowania. Z mocy art. 3 dekretu przejście nieruchomości ziemskich podlegało stwierdzeniu w drodze orzeczenia wydawanego przez powiatowe władze administracji ogólnej.
Procedura wydawania orzeczeń została ustalona rozporządzeniem Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948r ( Dz.U. Nr 37, poz. 271). Z jego §1 wynikało , że przy orzekaniu w tej kwestii zastosowanie miało rozporządzenie Prezydenta R.P. z 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym ( Dz.U. R.P. Nr 36, poz. 341), z odmiennościami wynikającymi z rozporządzenia.
W §2 stanowiło ono, że orzeczenie o przejęciu ( które mogło obejmować mienie jednej lub więcej osób) winno określać imię i nazwisko osoby przesiedlonej, rodzaj mienia a jeśli idzie o nieruchomości, ich miejsce położenia a także wskazanie księgi wieczystej i wymienionych w nim wpisów w tej księdze, jak również datę przejścia mienia. Oznacza to, że także i te przepisy nie dozwalały na globalne przejmowanie gruntów położonych na terenie określonej wsi przez wymienienie tylko łącznej ich powierzchni i bez przypisania określonych nieruchomości poszczególnym właścicielom wymienionym w decyzji.
Z ewentualnej wadliwości orzeczenia, które jak twierdzi organ nie odpowiadało tym wymogom wskazując ogólnie powierzchnie przejętych nieruchomości organ prowadzący postępowanie administracyjne zgodnie ze standardami wynikającymi z art. 7, 8, i 77 §1 i 80 kpa nie powinien wyciągać tak daleko idących wniosków, jak ustalenie, że skarżącemu nie przysługują prawa strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia.
W postępowaniu ponownym organ przesłucha skarżącego na okoliczności dotyczące przedmiotu żądania, której sprawa dotyczy i w razie ustalenia, że istotnie dotyczy ono stwierdzenia nieważności wspomnianego orzeczenia, wyjaśni status tej nieruchomości w chwili przejęcia i towarzyszące temu okoliczności a także uprawnienia doń skarżącego w tej dacie i ewentualnego następstwa prawnego po jego właścicielu, celem wyjaśnienia, czy skarżącemu przysługuje status strony.
W zależności od poczynionych ustaleń należy podjąć dalsze czynności i wydać rozstrzygnięcie odpowiadające poczynionym ustaleniom i przepisom prawa - przy wykorzystaniu poglądów prawnych zaprezentowanych w wyroku.
Wskazane przez Sąd naruszenie art. 7, 8 i 9, 77§1 i 80 kpa skutkowało uwzględnieniem skargi i uchyleniem w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
obu zapadłych w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.
Z uwagi na negatywny charakter zaskarżonej decyzji, która nie przyznaje żadnych praw i obowiązków, Sąd odstąpił od określenia, czy i w jakim zakresie decyzja ta nie może być wykonana (art. 152 P.p.s.a.).
Wobec faktu, iż skarżący nie złożył wniosku o zwrot kosztów postępowania przed zamknięciem rozprawy i będącej jego następstwem utraty uprawnienia do ich żądania , Sąd przy zastosowaniu art. 210 tej ustawy nie zasądził ich od organu.