II SA/Rz 1354/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych, uznając, że organ nie zbadał wystarczająco, czy pobór ten nie stanowił zwykłego korzystania z wód.
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich o nałożeniu opłaty podwyższonej na Nadleśnictwo za pobór wód podziemnych. Nadleśnictwo argumentowało, że pobór ten służył potrzebom leśniczówki i mieścił się w ramach zwykłego korzystania z wód, niepodlegającego opłatom. Organ administracji nie zgodził się z tą interpretacją, twierdząc, że zwykłe korzystanie dotyczy wyłącznie osób fizycznych i gospodarstw domowych. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że organ nie poczynił wystarczających ustaleń faktycznych, aby wykluczyć zwykłe korzystanie z wód przez podmiot instytucjonalny, co jest kluczowe dla prawidłowego ustalenia opłaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która nakładała na Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe - Nadleśnictwo opłatę podwyższoną za pobór wód podziemnych. Sprawa wywodziła się z informacji organu o ustaleniu opłaty zmiennej, a następnie opłaty podwyższonej, obliczonych na podstawie Prawa wodnego. Nadleśnictwo podniosło zarzut, że pobór wody z ujęcia służył zaopatrzeniu budynku leśniczówki i stanowił tzw. zwykłe korzystanie z wód, o którym mowa w art. 33 P.w., które nie podlega opłatom. Organ administracji odrzucił tę argumentację, twierdząc, że zwykłe korzystanie z wód przysługuje wyłącznie osobom fizycznym dla potrzeb gospodarstwa domowego. Sąd administracyjny uznał jednak stanowisko organu za nieprawidłowe. Sąd podkreślił, że prawo do zwykłego korzystania z wód przysługuje każdemu właścicielowi gruntu, w tym osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym, o ile pobór nie przekracza 5 m³ średniorocznie na dobę i służy zaspokojeniu potrzeb własnych. Sąd zarzucił organowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez zaniechanie poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych co do ilości pobieranej wody i celu jej wykorzystania. Sąd wskazał, że organ nie zbadał, czy pobór wody na potrzeby leśniczówki nie mieści się w ramach zwykłego korzystania, co było kluczowe dla prawidłowego ustalenia opłaty zmiennej i podwyższonej. W związku z tym, decyzja organu została uchylona jako wydana przedwcześnie i obarczona wadami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zasądził również od organu na rzecz Nadleśnictwa zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, o ile pobór wód nie przekracza 5 m³ średniorocznie na dobę i służy zaspokojeniu potrzeb własnych.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na literalnym brzmieniu art. 33 ust. 1 P.w., który przyznaje prawo zwykłego korzystania każdemu właścicielowi gruntu, a także na konstytucyjnej zasadzie równości. Wykładnia wykluczająca podmioty instytucjonalne prowadziłaby do nierównego traktowania i ograniczenia prawa własności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (28)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.w. art. 33 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
P.w. art. 33 § 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
P.w. art. 33 § 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Pomocnicze
P.w. art. 272 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
P.w. art. 279a
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
P.w. art. 281 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
P.w. art. 281 § 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.w. art. 35 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
P.w. art. 268
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
u.o.l. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
u.o.l. art. 32 § 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
u.o.l. art. 35 § 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
Konstytucja RP art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
poprz. P.w. art. 36
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne
k.p.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pobór wód podziemnych przez Nadleśnictwo stanowi zwykłe korzystanie z wód, a nie usługę wodną podlegającą opłacie. Organ nie poczynił wystarczających ustaleń faktycznych co do ilości pobieranej wody i celu jej wykorzystania. Zwykłe korzystanie z wód przysługuje również podmiotom instytucjonalnym.
Odrzucone argumenty
Zwykłe korzystanie z wód jest ograniczone do osób fizycznych i gospodarstw domowych. Nadleśnictwo prowadzi działalność gospodarczą, co wyklucza zwykłe korzystanie z wód.
Godne uwagi sformułowania
Sąd podziela powszechnie wyrażany w orzecznictwie, także przez WSA w Rzeszowie, pogląd, że zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym. Wykładnia wykluczająca zwykłe korzystanie z wód przez jednostki organizacyjne posiadające jak i nie posiadające osobowości prawnej oznaczałaby, że wszelkie postacie korzystania z własności do wód tych podmiotów, stanowiłyby postać szczególnego korzystania z wód. Na pogorszenie sytuacji administracyjnoprawnej osób prawnych w tym Skarbu Państwa nie pozwala organom władzy publicznej konstytucyjna zasada równości ustanowiona w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Skład orzekający
Joanna Zdrzałka
sprawozdawca
Paweł Zaborniak
przewodniczący
Piotr Godlewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'zwykłego korzystania z wód' przez podmioty instytucjonalne w kontekście Prawa wodnego oraz zasada równości wobec prawa w dostępie do zasobów naturalnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji poboru wód podziemnych przez Lasy Państwowe, ale zasady interpretacyjne mogą mieć szersze zastosowanie do innych podmiotów instytucjonalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów Prawa wodnego w kontekście praw podmiotów instytucjonalnych do korzystania z zasobów naturalnych, co ma znaczenie praktyczne dla wielu jednostek.
“Czy Lasy Państwowe mogą pobierać wodę za darmo? Sąd rozstrzyga spór o 'zwykłe korzystanie z wód'.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 1354/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2020-01-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-11-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/ Paweł Zaborniak /przewodniczący/ Piotr Godlewski Symbol z opisem 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom Hasła tematyczne Wodne prawo Sygn. powiązane III OSK 2768/21 - Wyrok NSA z 2023-05-16 Skarżony organ Inne Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2020 poz 256 art. 7, art. 77 i art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie II SA/Rz 1354/19 UZASADNIENIE Informacją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.) – dalej: "P.w.", Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie ustalił Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe, Nadleśnictwo [...] (dalej: "skarżącemu" lub "Nadleśnictwu") opłatę zmienną w wysokości 2 zł za pobór wód podziemnych w miejscowości [...] za okres II kwartału 2019 r. Organ wskazał, że opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 P.w. oraz § 5 ust. 1 pkt 36 lit. a) i § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2502) – dalej: "rozporządzenie", jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów innych (0,115 zł za 1 m3), współczynnika różnicującego (2) oraz ilości pobranych wód podziemnych (9 m3). Z nadesłanych akt sprawy wynika, że ww. informacja nie została przesłana Nadleśnictwu [...], z uwagi na treść art. 279a P.w., który stanowi, że w przypadku, jeżeli wysokość opłaty za usługi wodne nie przekracza 20 zł, nie wnosi się tej opłaty ani nie przekazuje się informacji o jej ustaleniu. Informacją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 281 ust. 5 P.w., Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną w wysokości 10 zł za pobór wód podziemnych w miejscowości [...] za II kwartał 2019 r. Organ wskazał, że opłata została obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 P.w., tj. w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych, ustalonej w informacji z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w wysokości 6 zł. Ponadto organ zaznaczył, że skoro ustalona opłata nie przekracza 20 zł, a zatem w myśl art. 279a P.w. nie podlega obowiązkowi uiszczenia. Nadleśnictwo [...] złożyło reklamację od otrzymanej informacji o ustaleniu opłaty podwyższonej podnosząc, że ujęcie wody w miejscowości [...] powstało w 2014 r. i obecnie służy do zaopatrywania w wodę budynku leśniczówki. Korzystanie z wody z ww. ujęcia odbywa się zatem w ramach tzw. zwykłego korzystania z wód, o którym mowa w art. 33 P.w. Dla dokonania oceny czy Nadleśnictwo pobiera wody podziemne w ramach zwykłego korzystania z wód w ramach usługi wodnej konieczne było poczynienie ustaleń w zakresie ilości pobieranej wody. W opisywanej sprawie organ ustaleń takich nie dokonał, a zatem naruszył art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn zm.) – dalej: "k.p.a." w zw. z art. 14 ust. 2 P.w. Ponadto Nadleśnictwo zwróciło uwagę, że dotychczas wydane decyzje dotyczące ustalania opłat zostały uchylone wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wielokrotnie zwracał uwagę na fakt ustalania opłat bez dokonania niezbędnych ustaleń w sprawie. Nieuwzględniając złożonej reklamacji, decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określił Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe, Nadleśnictwo [...] opłatę podwyższoną w wysokości 10 zł za okres od 1 kwietnia 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. za pobór wód podziemnych w miejscowości [...] bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Zdaniem organu, wysokość spornej opłaty za pobór wody podziemnej została obliczona prawidłowo, bowiem stosownie do art. 281 ust. 1 pkt 1 P.w., ustala się ją w wysokości 500% opłaty zmiennej. W opisywanej sprawie opłata zmienna została ustalona w wysokości 2 zł, a jej obliczenia dokonano zgodnie z art. 272 ust. 2 tej ustawy, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej do innych celów niż wymienione w pkt 1 – 35, określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności (0,115 zł za 1 m3), współczynnika różnicującego (2) oraz ilości pobranych wód podziemnych (9 m3). Informacja ta nie została natomiast przesłana stronie, jako że zgodnie z art. 279a ustawy Prawo wodne, nie wnosi się opłaty za usługi wodne, jeżeli wysokość tej opłaty ustalona przez Wody Polskie albo wójta, burmistrza lub prezydenta miasta nie przekracza 20 zł. Odnosząc się do zarzutów reklamacji organ podniósł, że prawo do zwykłego korzystania z wód w zakresie zaspokajania potrzeb własnego gospodarstwa domowego przysługuje wyłącznie osobom fizycznym, ponieważ tylko osoby fizyczne mogą prowadzić własne gospodarstwo domowe. Żaden podmiot instytucjonalny – Skarb Państwa, statio fisci Skarbu Państwa lub inne osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej nie mogą prowadzić własnego gospodarstwa domowego, a tym samym zaspokajać potrzeb własnego gospodarstwa domowego poprzez pobór wód podziemnych w rozumieniu art. 33 P.w. Brak jest zatem podstaw do odstąpienia od ustalenia skarżącemu opłaty podwyższonej. Skoro zaś przepis art. art. 280 P.w. określa w jakim przypadku ponosi się opłatę podwyższoną, to brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 P.w. Tym bardziej, że Nadleśnictwo samo złożyło oświadczenie i dane dotyczące korzystania z usług wodnych, a zatem miało świadomość konieczności poniesienia opłaty za usługi wodne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, Nadleśnictwo [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. art. 6, art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) – dalej; "k.p.a.", polegające na zaniechaniu poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie wielkości dobowego poboru wody oraz sposobu korzystania z wody podziemnej pobieranej z ujęcia wody w miejscowości [...], pod kątem zbadania czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody, o którym mowa w art. 33 ust. 4 pkt 1 P.w., 2. art. 33 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy P.w., polegające na błędnym uznaniu, iż zwykłe korzystanie z wody nie może dotyczyć podmiotu instytucjonalnego jakim jest Nadleśnictwo reprezentujące Skarb Państwa, bez szczegółowego odniesienia się do faktycznego sposobu korzystania z wody podziemnej. Zdaniem skarżącego, dokonanie oceny stanu faktycznego pod kątem występowania przesłanki określonej w art. 33 ust. 3 P.w. powinno przede wszystkim uwzględniać cele, dla których pobierana jest woda podziemna. Skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie ujęcie wody w miejscowości [...] powstało w 2014 r. i obecnie służy do zaopatrzenia w wodne budynku leśniczówki. Niezależnie od powyższego skarżący podał, że sprawa ustalenia wysokości opłaty podwyższonej za pobór wodny w spornym ujęciu była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie, a zatem organ naliczając opłatę winien uwzględnić wytyczne zawarte w wyroku Sądu z dnia 27 marca 2019 r. II SA/Rz 1392/18. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Dotyczy ona decyzji wydanej w oparciu o regulacje wprowadzone ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (P.w.). Regulacje te przewidują m. in. wnoszenie opłaty podwyższonej na rzecz Państwowego Gospodarstwa Wodnego "Wody Polskie", która jest jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami (art. 267 pkt 2). Opłatę podwyższoną ponosi się zgodnie z art. 280 P.w. w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych oraz na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi - bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego (pkt 1) lub z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym (pkt 2). Jej wysokość w przypadku określonym w art. 280 pkt 1 P.w. wynosi 500 % opłaty zmiennej odpowiednio za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych lub za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (art. 281 ust. 1). Z powołanych przepisów wynika zatem, że opłata podwyższona jest ściśle powiązana z ustaloną w danym przypadku opłatą zmienną i jej wysokością, choć zgodnie z art. 281 ust. 2 P.w. opłatę podwyższoną ponosi się ją niezależnie od opłaty zmiennej za usługi wodne. Z tego też powodu zasadniczą kwestią w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie czy prawidłowo nałożona została opłata zmienna. Opłata taka została ustalona dla Państwowego Gospodarstwa Leśnego "Lasy Państwowe" Nadleśnictwo [...] w wysokości 8 zł za pobór wód podziemnych w miejscowości [...] za II kwartał 2019 r. Jej wyliczenia dokonano w oparciu o art. 272 ust. 1 P.w., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej pomnożonej przez współczynnik różnicujący oraz ilość pobranych przez Nadleśnictwo wód podziemnych - 9 m³ w drugim kwartale 2019 r. W konsekwencji do strony skarżącej została również skierowana decyzja o opłacie podwyższonej z tytułu korzystania z wód podziemnych bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego. Nadleśnictwo sprzeciwia się nałożeniu zarówno opłaty zmiennej, jak i podwyższonej, argumentując, że pobór wód podziemnych odbywa się w ramach zwykłego korzystania z wód, o którym mowa w art. 33 P.w., niepodlegającego opłatom. Organ kwestionuje taką kwalifikację korzystania z wód, wywodząc, że zwykłe korzystanie służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego, tymczasem osoby mieszkające w budynku leśniczówki [...] nie są właścicielami gruntu, na którym znajduje się pobierana woda, a jedynie właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód zgodnie z art. 33 ust 1 i 3 u.P.w.. Ponadto nadleśnictwa prowadzą działalność gospodarczą, dlatego powinny posiadać pozwolenie wodnoprawne, które jest wymagane na szczególne korzystanie z wód. W ocenie Sądu stanowisko organu nie jest słuszne. Zgodnie z art. 33 ust. 1 P.w. właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się na jego gruncie. Z ust. 2 tego przepisu wynika, że prawo do zwykłego korzystania z wód nie uprawnia do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3). Definicję zwykłego korzystania z wód wprowadza art. 33 ust. 4 P.w., stanowiąc, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje: 1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, 2) wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Szczególnym korzystaniem z wód jest natomiast korzystanie wykraczające poza powszechne korzystanie z wód (dotyczące wód powierzchniowych) oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące czynności wymienione w art. 34 P.w. Usługami wodnymi podlegającymi zgodnie art. 268 P.w. opłatom są usługi wodne polegające na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwość korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczegółowego korzystania z wód. Z powyższego wynika, że tak rozumiane usługi wodne obejmują m.in. pobór wód podziemnych (art. 35 ust. 1, 2 i 3 pkt 1 P.w.) przez gospodarstwa domowe ale wyłącznie w zakresie wykraczającym poza zwykłe korzystanie z wód. Przesłanką odróżniającą zwykłe korzystanie z wód od korzystania stanowiącego usługę wodną jest w świetle art. 33 ust. 4 P.w. ilość pobieranych wód podziemnych (średniorocznie nieprzekraczająca łącznie 5 m3 na dobę) przez gospodarstwo domowe. Sąd podziela powszechnie wyrażany w orzecznictwie, także przez WSA w Rzeszowie, pogląd, że zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym. Świadczy o tym treść art. 33 ust. 1 P.w., która w sposób wyraźny przyznaje prawo zwykłego korzystania z wód każdemu właścicielowi gruntu, a nie tylko takim właścicielom gruntów którzy są osobami fizycznymi. Inne brzmienie tego przepisu prowadziłoby do oczywistej sprzeczności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, który nakazuje tak samo traktować prawo własności należne różnym podmiotom prawa. W wyrokach WSA w Rzeszowie – m. in. z dnia 20 lutego 2019 r., II SA/Rz 1391/18 i II SA/Rz 1389/18 Sąd przyjął, że sformułowanie "potrzeby własnego gospodarstwa domowego", jakim posługuje się ustawodawca, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33 ust. 4 P.w. - pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Dokonując takiej wykładni art. 33 ust. 1 i 4 P.w. Sąd we wspomnianych wyrokach odwołał się również do regulacji ustawy Prawo ochrony środowiska, które w art. 4 ust. 3 określa zwykłe korzystanie ze środowiska jako takie, które wykracza poza ramy korzystania powszechnego, co do którego ustawa nie wprowadza obowiązku uzyskania pozwolenia, oraz zwykłe korzystanie z wody rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne. Przy czym przytoczony przepis nie ogranicza podmiotów korzystających ze środowiska tylko do korzystania dla potrzeb gospodarstwa domowego lub rolnego. Stwierdzając, że skarżący - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, Nadleśnictwo [...] jest jednostką organizacyjną nieposiadająca osobowości prawnej, ale działającą w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa, Sąd trafnie również wskazał, że "wykładnia wykluczająca zwykłe korzystanie z wód przez jednostki organizacyjne posiadające jak i nie posiadające osobowości prawnej oznaczałaby, że wszelkie postacie korzystania z własności do wód tych podmiotów, stanowiłyby postać szczególnego korzystania z wód. Szczególne korzystanie z wód nie tylko wiąże się z obowiązkiem ponoszenia opłat, ale także obowiązkiem posiadania pozwolenia wodnoprawnego, czyli zgody właściwego organu na niestandardową postać dostępu do wód. Sąd nie dostrzega racjonalnych powodów, które pozwalałyby na tak istotne różnicowanie podmiotów prawa w korzystaniu z podlegającego równej ochronie prawa własności. Na pogorszenie sytuacji administracyjnoprawnej osób prawnych w tym Skarbu Państwa nie pozwala organom władzy publicznej konstytucyjna zasada równości ustanowiona w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP". Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje zaprezentowaną w powołanych wyrokach WSA w Rzeszowie wykładnię "zwykłego korzystania z wód", wskazując, że termin ten był również tak rozumiany w poprzednim stanie prawnym - pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1121, ze zm.), gdzie odpowiednikiem obecnego art. 33 był art. 36 (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2017 r., II OSK 2919/16). W rozpoznawanej sprawie podmiotem obciążonym opłatą jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, które zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 6) zarządza lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa. W myśl ustępu 3 powołanego przepisu, w ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami, innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość. Według art. 32 ust. 1 ustawy o lasach Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia, a nadleśnictwo jest jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Lasów Państwowych (art. 32 ust. 2 pkt 3). Nadleśniczy samodzielnie prowadzi gospodarkę leśną oraz odpowiada za stan lasu, a w szczególności m. in. reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, kieruje Nadleśnictwem, bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa pozostającymi w zarządzie lasów państwowych, inicjuje, koordynuje oraz nadzoruje działalność pracowników nadleśnictwa (art. 35 ust. 1). Z uregulowań tych wynikają zatem z jednej strony uprawnienia Lasów Państwowych do prowadzenia działalności gospodarczej i występowania w roli przedsiębiorców, z drugiej jednak strony, szereg kompetencji o charakterze władczym każe uznawać jednostki Lasów Państwowych jako elementy ustroju administracji publicznej. Jak wskazuje się w doktrynie, organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych (J. Boć (red.:), Prawo administracyjne, Wrocław, 1993 r.). Taki status prawny Lasów Państwowych nie pozwala ujmować ich działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność gospodarczą (zarobkową). Z treści reklamacji oraz skargi wynika, że pobierana z ujęcia [...] woda podziemna służy zaopatrywaniu w wodę budynku leśniczówki [...]. Okoliczności te mogą wskazywać na zwykłe korzystanie z wody, co zdają się potwierdzać ustalenia co do ilości pobranych wód w drugim kwartale 2019 r. – 9m³. Ilość ta mieści się dozwolonych właścicielowi granicach korzystania, tj. pobór w ilości 5 m³ średniorocznie na dobę. W tym zakresie nie przeprowadzono żadnego postępowania dowodowego, przyjmując a priori, że Nadleśnictwo prowadzi działalność gospodarczą, której nie da się pogodzić z ustawowymi celami zwykłego korzystania z wód. Tymczasem, jak już Sąd wskazał, działalność Lasów Państwowych nie polega wyłącznie na podejmowaniu działalności gospodarczej i uzyskiwaniu dochodów, jak przedsiębiorca, ale również na pełnieniu funkcji organów administracji, a mienie tychże jednostek może służyć różnym celom, jak pokazuje przykład niniejszej prawy – także mieszkalnym. W ocenie Sądu o prawidłowości nałożonej opłaty nie może przesądzać sam fakt złożenia oświadczenia o ilości pobranej wody przez skarżący podmiot i wskazania tej ilości w rubryce "do celów innych niż wymienione w pkt 1-35, określonych w PKD" Dopisek Nadleśnictwa "do celów socjalno-bytowych" wskazuje na pobranie wody na potrzeby własne. Brak wyjaśnienia kluczowych dla sprawy kwestii - funkcjonowania budynku leśniczówki, której mieszkańcy czy użytkownicy dokonują poboru wody podziemnej, celów, jakim służy pobierana woda a także średniorocznej ilości pobieranej wody - czyli naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. wskazuje na dotknięte wadą ustalenia w zakresie ustalenia opłaty zmiennej. Te same wady mają również wpływ na ocenę legalności decyzji określającej wysokość opłaty podwyższonej, jako oczywiście zależnej od wysokości opłaty zmiennej. Brak wyjaśnienia przez Dyrektora Zarządu Zlewni czy Nadleśnictwo pobiera wodę podziemną w miejscowości [...] w ramach przysługującego Skarbowi Państwa zwykłego korzystania z wód oznacza, że jego decyzja o opłacie podwyższonej, będąca przedmiotem skargi w niniejszej sprawie została wydana przedwcześnie. Dopiero dokładne wyjaśnienie tej kwestii pozwoli rozstrzygnąć o dopuszczalności nałożenia opłaty podwyższonej. Sąd wskazuje jednocześnie, co eksponuje też skarga, że z tych samych przyczyn została uchylona decyzja o nałożeniu opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych z tego samego ujęcia - za I kwartał 2018 r. – w wyroku II SA/Rz 1392/18 z dnia 21 marca 2019 r. Opisane wyżej naruszenia, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy przesądziły wobec tego o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym Sąd orzekł w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI