II SA/RZ 1335/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-01-10
NSAinneŚredniawsa
fundusz alimentacyjnyświadczenia rodzinnedochód rodzinykryterium dochodowefałszowanie dokumentówwznowienie postępowaniaprawo administracyjnealimenty

WSA w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uznając, że skarżąca nie wykazała dochodów męża matki, co jest niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń.

Skarżąca kwestionowała decyzję odmawiającą przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, która została wydana po wznowieniu postępowania z powodu skazania jej matki za fałszowanie dokumentów. Kluczowym problemem było niewykazanie dochodów męża matki skarżącej, który był członkiem rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy. Sąd uznał, że brak tych danych uniemożliwia ustalenie spełnienia kryterium dochodowego, co skutkuje odmową przyznania świadczeń.

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta uchylającą wcześniejszą decyzję o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego i odmawiającą ich przyznania. Postępowanie wznowiono po prawomocnym wyroku skazującym matkę skarżącej za fałszowanie dokumentów, które stanowiły podstawę pierwotnej decyzji. Matka skarżącej zatajała fakt przebywania i zarobkowania męża za granicą, a także podrobiła jego podpisy na oświadczeniach dotyczących dochodów. W nowym postępowaniu ani skarżąca, ani jej matka nie potrafiły wykazać dochodów męża matki z pracy za granicą w roku 2016, który był członkiem rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy. Sąd administracyjny uznał, że brak tych danych uniemożliwia ustalenie, czy rodzina spełniała kryterium dochodowe (725 zł na osobę), co jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wymagają udokumentowania dochodów wszystkich członków rodziny, w tym męża matki, niezależnie od faktycznych relacji rodzinnych. Odmowa przyznania świadczenia była zatem zasadna, a sąd nie mógł orzekać w oparciu o zasady współżycia społecznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak możliwości wykazania dochodów męża matki skarżącej z pracy za granicą w roku 2016 uniemożliwia ustalenie spełnienia kryterium dochodowego, co skutkuje odmową przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Uzasadnienie

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wymaga udokumentowania dochodów wszystkich członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Mąż matki skarżącej, jako małżonek rodzica, jest członkiem rodziny w rozumieniu ustawy. Niewykazanie jego dochodów uniemożliwia ustalenie, czy rodzina spełnia kryterium dochodowe, co jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa_przyznania_swiadczenia

Przepisy (22)

Główne

u.p.o.a. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia lub do 25 roku życia, jeśli uczy się w szkole lub szkole wyższej.

u.p.o.a. art. 9 § 2

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Świadczenia przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kryterium dochodowego (w okresie zasiłkowym 725 zł).

u.p.o.a. art. 2 § 5

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny.

u.p.o.a. art. 2 § 5a

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy.

u.p.o.a. art. 2 § 12

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Małżonek rodzica osoby uprawnionej jest członkiem rodziny, którego dochód uwzględnia się przy ustalaniu prawa do świadczenia.

u.ś.r. art. 15 § 4

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Obowiązek dołączenia do wniosku oświadczeń dokumentujących wysokość dochodów członka rodziny, w tym dochodów uzyskanych za granicą.

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania, gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

k.p.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Wznowienie postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi, gdy zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Definicja dochodu, w tym dochodu uzyskiwanego za granicą, pomniejszonego o należny podatek i składki.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

k.k. art. 270 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 286 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 233 § 6

Kodeks karny

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 12 § 1

Kodeks karny

u.p.d.o.f. art. 27

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30b

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30c

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30e

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30f

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak możliwości ustalenia dochodu rodziny z powodu niewykazania dochodów męża matki z pracy za granicą. Status prawny męża matki jako członka rodziny w rozumieniu ustawy. Prawomocny wyrok karny potwierdzający fałszowanie dokumentów jako podstawa wznowienia postępowania.

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja materialna skarżącej i jej matki. Przeznaczenie pobranych alimentów na potrzeby dzieci.

Godne uwagi sformułowania

Organy administracji ani sąd administracyjny nie orzekają w oparciu o zasady współżycia społecznego. W myśl art. 2 pkt 12 ustawy, małżonek rodzica osoby uprawnionej jest zatem członkiem rodziny osoby uprawnionej, którego dochód uwzględnia się przy ustalaniu prawa do świadczenia alimentacyjnego, niezależnie od tego, jak faktycznie układają się stosunki między poszczególnymi członkami rodziny.

Skład orzekający

Jolanta Kłoda-Szeliga

sprawozdawca

Karina Gniewek-Berezowska

przewodniczący

Piotr Godlewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu członków rodziny i sposobu obliczania dochodu w sprawach o świadczenia z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza w przypadku dochodów zagranicznych i wznowienia postępowania z powodu fałszerstw."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z fałszowaniem dokumentów i dochodami zagranicznymi. Interpretacja definicji rodziny i dochodu może być stosowana w innych sprawach o świadczenia rodzinne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne udokumentowanie dochodów, nawet tych zagranicznych, w kontekście świadczeń socjalnych. Ilustruje również konsekwencje fałszowania dokumentów w postępowaniu administracyjnym.

Fałszywe oświadczenia o dochodach kosztowały rodzinę świadczeń z funduszu alimentacyjnego – sąd wyjaśnia dlaczego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1335/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga /sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska /przewodniczący/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 956/24 - Wyrok NSA z 2025-04-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1993
art. 9 ust. 1 ust 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 1 czerwca 2023 r. nr SKO.405.ZA.1214.24.2023 w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego - skargę oddala -
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M.B. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: Kolegium, organ odwoławczy, SKO lub organ II instancji) z 1 czerwca 2023r. nr SKO.405.ZA. 1214.24.2023 utrzymująca w mocy, wydaną w wyniku wznowienia postępowania, decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: organ I instancji) z 25 kwietnia 2023r. nr ŚS.Ill.540.162.2017/2018, na mocy której organ ten :
uchylił w całości decyzję własną z 7 października 2017r. nr ŚS.Ill.540.162.2017/2018 w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2017r. do 30 września 2018r. na rzecz Skarżącej w wysokości po 500 zł miesięcznie.
odmówił przyznania Skarżącej prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na ten okres.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że matka Skarżącej A.P. (dalej: Wnioskodawczyni) działając w imieniu pełnoletniej już Skarżącej - złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz Skarżącej.
Organ I instancji, opisaną wyżej decyzją z 4 października 2017r. przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz Skarżącej na pełen okres zasiłkowy tj. od 1 października 2017r. do 30 września 2018r. w wysokości po 500 zł miesięcznie.
W dniu 31 sierpnia 2022r. organ I instancji otrzymał odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [....] z 3 sierpnia 2022r. [...] skazującego Wnioskodawczynię za sfałszowanie podpisów na dokumentach, które wzięte zostały pod uwagę przez organ i instancji jako podstawa do wydania decyzji z 4 października 2017r. o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Na mocy opisanego wyroku Wnioskodawczyni została uznana za winną popełnienia zarzucanego jej czynu z art. 270 § 1 i art. 286 § 1 k.k. i art. 233 § 6 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., polegającego na zatajeniu faktu przebywania członka rodziny – M.P. poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskiwania przez niego dochodów ze stosunku pracy w [...] oraz na podrobieniu, w celu użycia za autentyczny - w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w krótkich odstępach czasu, ze z góry powziętym zamiarem - podpisów M.P. złożonych m.in. w dniu 19 maja 2015r., w dniu 30 sierpnia 2016r. oświadczeniach:
członka rodziny o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy;
o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne odprowadzonych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy;
członka rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem
dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku kalendarzowym
poprzedzającym okres świadczeniowy;
członka rodziny rozliczającego się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, a także kolejnych w których zataiła fakt przebywania i zarobkowania przez męża poza granicami RP.
W związku z treścią wyroku, postanowieniem z 28 września 2022r. organ
I instancji wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz Skarżącej, a następnie uchylił decyzję z 7 października 2025r. i odmówił przyznania Skarżącej prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzja ta została uchylona decyzją SKO w Tarnobrzegu z 28 lutego 2023 r.
Rozpatrując sprawę ponownie, organ I instancji ustalił, że Wnioskodawczyni poinformowała organ o zmianie sytuacji rodzinnej tj. o narodzinach kolejnego dziecka w dniu 5 maja 2015r. składając wniosek o ponowne przeanalizowanie sytuacji dochodowej rodziny, w celu przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a także o wstąpieniu w związek małżeński z M.P. w dniu 27 czerwca 2015r. Przedłożyła przy tym szereg wymienionych wyżej dokumentów, dotyczących osiąganych przez męża dochodów, które to oświadczenia okazały się sfałszowane.
W kolejnych latach matka Skarżącej składała kolejne oświadczenia dotyczące dochodu rodziny, w których również nie ujawniała faktu przebywania i zarobkowania męża poza granicami RP, które stały się podstawą przyznania świadczeń w niniejszej sprawie.
W celu prawidłowego ustalenia dochodu rodziny uprawniającego do uzyskania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w ponownie prowadzonym postępowaniu organ wezwał do uzupełnienia wniosku o oświadczenie członka rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy tj. w roku 2016r. przez M.P. z pracy za granicą RP, pomniejszone odpowiednio o zapłacone za granicą: podatek dochodowy oraz składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne i obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. W złożonych oświadczeniach zarówno Wnioskodawczyni jak i Skarżąca oraz jej brat zadeklarowali, że nie posiadają jakiejkolwiek wiedzy na temat wysokości osiągniętego dochodu przez M.P. z pracy na terenie [...] w latach 2013 - 2016. Wnioskodawczyni stwierdziła ponadto, że była wprowadzana w błąd przez M.P., co do jego pracy za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż twierdził on, że pracuje dorywczo [...] i takie też informacje przekazywał w sprawie sądowej o alimenty na rzecz dzieci z poprzedniego związku małżeńskiego.
W związku z powyższym, organ ! instancji uznał, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego przyznane na rzecz Skarżącej za okresie od 1 października 2017r. do 30 września 2018r. ustalone zostało na podstawie dokumentów, które okazały się fałszywe (wyrok SR w [...] z 3 sierpnia 2022 r. II K [.....]) - wobec czego postępowanie w tej sprawie wymaga wznowienia i ponownego ustalenia czy rodzina spełniała warunki do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W ocenie organu I instancji, z uwagi na brak wiedzy pozostałych członków rodziny o dochodach uzyskiwanych w 2016r. przez jednego z jej członków — nie jest możliwe ustalenie na rzecz Skarżącej prawa do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego po 30 maja 2015r. Skoro bowiem całkowite dochody rodziny nie są znane, nie można stwierdzić czy Skarżąca od 1 czerwca 2015r. spełnia warunki do przyznania wnioskowanych świadczeń.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, SKO w Tarnobrzegu podkreśliło, że wsparcie z funduszu alimentacyjnego przysługuje jednie tym rodzinom, w których
dochód w przeliczeniu na osobę nie przekracza ustawowo określonego progu. Z tego względu osoba, która ubiega się o przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego zobowiązana jest do wykazania dochodów wszystkich członków rodziny - w przypadku Skarżącej również męża matki. Skoro ani Skarżąca, ani Wnioskodawczyni nie uzupełniły wniosku o zaświadczenie/oświadczenie o wysokości osiągniętego dochodu przez ówczesnego członka rodziny: M.P. w 2016r. brak jest podstaw do ustalenia wysokości osiągniętego przez rodzinę dochodu, co skutkuje koniecznością odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości.
W uzasadnieniu wskazała, że jej matka pobierała alimenty na nią i jej brata, przeznaczając je w całości na zaspokojenie potrzeb dzieci, które wychowywała samodzielnie bez pomocy ojca. Robiła wszystko co mogła, żeby zapewnić im jedzenie i ubrania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że po wydaniu ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z 4 października 2017r. w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2017r. do 30 września 2018r. organ I instancji powziął informację o skazaniu matki Skarżącej prawomocnym wyrokiem z 3 sierpnia 2022r. [...] za podrabianie podpisów M.P. pod oświadczeniami złożonymi m.in. w dniu 19 maja 2015r. i 30 sierpnia 2016 o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r, o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy; o wysokości odprowadzonych składek na ubezpieczenie zdrowotne, o dochodzie członka rodziny niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy i oświadczeniu członka rodziny rozliczającego się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne; o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. W kolejno składanych oświadczeniach za kolejne lata matka Skarżącej, działając na mocy udzielonej jej przez córkę pełnomocnictwa, składała oświadczenia o stanie majątkowym rodziny, ukrywając fakt przebywania członka rodziny M.P. poza granicami RP, tj. w [...], do której również mają zastosowanie przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i uzyskiwania dochodów ze stosunku pracy, za co została skazana powołanym wyżej prawomocnym wyrokiem karnym.
Wskazany powyżej wyrok dotyczył bezpośrednio doprowadzenia MOPR do niekorzystnego rozporządzenia mieniem z tytułu nienależnie przyznanych i pobranych świadczeń wychowawczych. Wyrok ten miał znaczenie również na gruncie spraw o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż matka
Skarżącej składała w/w oświadczenia z podrobionym podpisem, również na potrzeby przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jak wynika z sentencji ww. wyroku o sygn. [...] podrabianie podpisów i składania nieprawdziwych oświadczeń miało miejsce w okresie od 1 września 2014 roku do 4 października 2017 roku.
Co do zasady więc zaistniała podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023r. poz. 775) - dalej K.p.a. tj. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
Wznowienie postępowania stosownie do art. 149 § 1 i § 2 K.p.a. stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji był więc zobowiązany do zbadania podstaw wznowienia oraz wpływu, jaki ww. podstawa winna mieć na sposób załatwienia sprawy.
Organy zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Rozstrzyganą sprawę po wznowieniu postępowania, Organy uznały, że wobec braku możliwości ustalenia dochodu uprawniającego do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ze względu na brak wiedzy zarówno Skarżącej jak i Wnioskodawczym o dochodzie uzyskanym przez M.P. za granicą RP w 2016r. poprzedzającym badany okres zasiłkowy 2017- 2018- tj. dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych - należy odmówić przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2017r. do 30 września 2018r.
Wniosek ten jest prawidłowy.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Dz.U.2023 poz. 1993) - zwanej dalej ustawą, obowiązującym na dzień wydania ostatecznej decyzji z 4 października 2017r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia. W przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo.
Na podstawie art. 9 ust. 2 ww. ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego — w przedmiotowym okresie zasiłkowym kwoty 725 zł.
Dochód rodziny zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 2 pkt 5 ustawy oznacza sumę dochodów członków rodziny.
Z kolei dochód członka rodziny - stosownie do art. 2 pkt 5a ustawy - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a.
Powołany przepis nakazuje zatem do stanu faktycznego wynikającego z wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego stosować stan przeszły, bowiem prawo do świadczeń ustala się w oparciu o dochód w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy.
Ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie, w celu ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, odbywa się poprzez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, a otrzymaną w ten sposób kwotę dzieli się przez 12, a także przez liczbę osób w rodzinie.
W ocenie Sądu oczywistym jest, że chodzi w tym wypadku o skład rodziny w roku kalendarzowym, za który ustalany jest jej dochód. Innymi słowy, ustalając dochód członka rodziny - zgodnie z definicją - jako przeciętny miesięczny dochód członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, należy dochód rodziny w tym roku podzielić przez 12, a następnie przez taką liczbę osób, jaka wchodziła w skład rodziny w owym roku (i których dochody zostały zaliczone do dochodu rodziny). Zasadność takiego sposobu obliczania dochodu członka rodziny przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego potwierdza okoliczność, że zmiana składu osobowego rodziny zaistniała po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, nawet jeśli ma wpływ na wysokość dochodu rodziny, nie może zostać potraktowana jako zdarzenie powodujące uzyskanie lub utratę dochodu (które w świetle art. 9 ust. 3-4a należy uwzględnić przy obliczaniu dochodu członka rodziny), albowiem nie została ujęta wśród przypadków enumeratywnie wymienionych przez ustawodawcę w art. 2 pkt 17 i pkt 18 ustawy (zob. wyrok WSA w Lublinie z 19.01.2016 r., II SA/Lu 385/15,
LEX nr 2105029). Czym innym jest zmiana składu rodziny, a czym innym uzyskanie dochodu przez członka rodziny.
W niniejszej sprawie Organy przyjęły, że skład rodziny Skarżącej jako uprawnionej do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uległ zmianie od czerwca 2015r. w związku z zawarciem związku małżeńskiego przez matkę Skarżącej z M.P. w dniu 27 czerwca 2015r.
Nie budzi więc wątpliwości, że w całym 2016r. — to jest w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy przypadający od 1 października 2017r. do 30 września 2018r. – M.P. był członkiem rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy, a zatem zachodziły podstawy do uwzględniania uzyskanego przez niego w 2016r. dochodu w dochodzie całej rodziny.
O ile zatem w sprawach dotyczących wcześniejszych okresów świadczeniowych Sąd, w oparciu o wyżej przedstawiony pogląd odnoszący się do wyliczania dochodu rodziny oparciu o okresy wsteczne, stwierdzał nieprawidłowość decyzji organów, to w przedmiotowym okresie świadczeniowym postępowanie organu należy uznać za prawidłowe.
Mając na uwadze jasno sformułowaną definicję "rodziny", organ rozpoznając sprawę z wniosku Skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego zasadnie przyjął, że rodzinę strony tworzą Skarżąca, jej rodzeństwo, matka i małżonek matki.
Zawarta w treści skargi sugestia Skarżącej, że mąż matki jest osobą, od której nie otrzymywała ona żadnej znaczącej pomocy w utrzymaniu - nie ma doniosłości prawnej w przedmiotowej sprawie. Jednoznaczne zdefiniowanie w słowniczku ustawowym pojęcia "rodzina" uwzględnia jej status prawny, a nie stan faktyczny, nie uwzględnia też ewentualnych dysfunkcji w stosunkach rodzinnych. W myśl art. 2 pkt 12 ustawy, małżonek rodzica osoby uprawnionej jest zatem członkiem rodziny osoby uprawnionej, którego dochód uwzględnia się przy ustalaniu prawa do świadczenia alimentacyjnego, niezależnie od tego, jak faktycznie układają się stosunki między poszczególnymi członkami rodziny. Ustawodawca wyraźnie określił okoliczności, które obligatoryjnie organ musi wyjaśnić, a wśród nich m.in. dochód poszczególnych członków rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy.
Skoro małżonek matki Skarżącej jest w świetle ustawy członkiem rodziny, organ obowiązany był uwzględnić dochód tego małżonka do dochodu rodziny
Skarżącej. W konsekwencji ustalono, że mąż matki w latach 2013-2016 wykonywał pracę poza terytorium RP - w [...].
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie określa własnej definicji dochodu oraz dochodu rodziny, lecz zgodnie z art. 2 pkt 4 i 5, odsyła w tym zakresie do stosowania przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2022r. poz.615, ze zm.). Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, dochód - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2647, 2687 i 2745 oraz z 2023 r. poz. 28), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych - wymienione w ustawie.
Wśród tych nieopodatkowanych dochodów wymienione są dochody uzyskiwane za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, pomniejszone odpowiednio o zapłacone za granicą Rzeczypospolitej Polskiej: podatek dochodowy oraz składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne i obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.
Zgodnie z art. 15 ust. 4 pkt 1 ustawy, do wniosku należy dołączyć odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, dotyczące każdego członka rodziny.
Zgodnie z art. 15 ust. 7 ustawy, osoba składająca wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego składa oświadczenia, o których mowa w ust. 3 pkt 2 i 3 oraz ust. 4 pkt 1 i 3 lit. a oraz d, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Wnioskujący o przyznanie świadczenia ma zatem obowiązek załączyć do wniosku wymienione w przepisie oświadczenia/ zaświadczenia i opatrzyć je oświadczeniem o przyjęciu do wiadomości odpowiedzialności karnej, zastępującym pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.
Zmiany przepisu art. 15 ust 4 ustawy, które weszły w życie od 1 czerwca 2016r, na mocy art. 5 pkt 3 lit c ustawy z dnia 10 lipca 2015r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r. poz. 1359) związane ze zwolnieniem wnioskodawców z przedkładania niektórych zaświadczeń, na rzecz zobowiązania organów do pozyskania odpowiednich danych z urzędu, z utworzonych w tym celu rejestrów (m.in. z Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności) nie objęły dochodów uzyskiwanych poza granicami RP. W tym zakresie obowiązek przedstawienia zaświadczeń bądź oświadczeń z art. 15 ust 4 pkt 1 ustawy pozostał aktualny.
W świetle zacytowanych przepisów żądanie od Skarżącej złożenia oświadczenia w przedmiocie dochodów każdego członka rodziny - innych niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych - było zasadne, gdyż obowiązek ten spoczywał na Skarżącej, ubiegającej się o świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Jeśli zatem Skarżąca nie spełnia tego warunku, niemożliwym staje się ustalenie czy spełnia ona podstawowy warunek przyznania wnioskowanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego - kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Ponieważ decyzje wydawane w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie mają charakteru uznania administracyjnego - ustawodawca wyznaczył ścisłe kryteria warunkujące możliwość przyznania tego rodzaju pomocy finansowej, a jednym z podstawowych kryteriów pozwalającym na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest sytuacja materialna podmiotów wnioskujących o taką pomoc - to w sytuacji kiedy nie można ustalić, czy wnioskujący o świadczenie spełnia warunki do jego przyznania - organ obowiązany jest odmówić przyznania świadczenia. Regulacja prawna w tym zakresie ma charakter bezwzględny i organ administracji jest nią ściśle związany, oznacza to, iż bierze pod rozwagę jedynie te przesłanki, które zostały wskazane przez ustawodawcę.
Odpowiadając na zarzut Skarżącej dotyczący innego sposobu rozstrzygnięcia jej sprawy w stosunku do rozstrzygnięcia sprawy jej brata, opartej na takim samym stanie faktycznym i prawnym, Sąd wyjaśnia że sytuacja prawna obojga Skarżących jest zbieżna, ale nie jest taka sama. Pomiędzy sprawami Skarżącej i jej brata istnieją różnice proceduralne wynikające z odmiennego stanu faktycznego obu spraw, które zadecydowały o ich odmiennym rozstrzygnięciu.
Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji, w jakiej znajduje się Skarżąca, a także tego, że bez własnej winy znalazła się w sytuacji, w której jej prawo do świadczeń już pobranych i skonsumowanych podlega ponownej ocenie. Okoliczności przedstawione przez Skarżącą nie mogą jednak decydować o przyznaniu jej świadczenia, gdyż nie spełnia ona ściśle określonych przesłanek ustawowych do jego przyznania. Organy administracji ani sąd administracyjny nie orzekają w oparciu o zasady współżycia społecznego. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Przepisy te wykluczająstosowanie zasad współżycia społecznego w postępowaniu administracyjnym (patrz: wyrok NSA z dnia 8 września 1999 r. sygn. akt I SA/Wr 1302/97, LEX nr 40461).
Okoliczności podane przez Skarżącą w treści skargi nie pozostają jednak zupełnie poza zakresem rozpatrywania zarówno przez organy administracji jak i sąd administracyjny - mogą mieć duże znaczenie w sytuacji rozpoznawania ewentualnego wniosku Skarżącej o umorzenie zaległości. Decyzja w sprawie umorzenia jest bowiem decyzją o zupełnie innym charakterze aniżeli decyzja wydawana w przedmiotowej sprawie - jest decyzją uznaniową przy wydawaniu której, inaczej niż w przedmiotowej sprawie, organy kierują się zasadami słuszności.
Biorąc pod uwagę powyższe, skarga podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI