II SA/Rz 1335/22

II SA/Rz 1335/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Partyka
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 5 ust. 2, art. 61, art. 66 ust. 1 pkt 1, 3 i 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 559
art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 2, 14
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 5 września 2022 r. nr OA.7721.18.17.2022 w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości - skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Gminy [...] (dalej: "strona skarżąca") jest wydana przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie decyzja z 5 września 2022 r. nr OA.7721.18.17.2022 w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U z 2021 r., poz. 2351 ze zm. – dalej "P.b.").
Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że w związku z informacją o niewłaściwym stanie technicznym pustostanu (walącym się kominie) istniejącego na działce nr ewid. [...] w G. przy ul. [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") podjął czynności kontrolno-wyjaśniające. W trakcie przeprowadzonej rozprawy organ ustalił, że działka nr [...] w G. zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, obecnie nieużytkowanym. Budynek bezpośrednio przylega do chodnika drogi powiatowej (działka nr [...]) oraz do budynków na działkach sąsiednich nr [...] i nr [...]. Przedmiotowy budynek to obiekt niepodpiwniczony, parterowy ze strychem, murowany z dachem dwuspadowym o konstrukcji drewnianej i pokryciu z dachówki. Budynek jest w złym stanie technicznym: strop z belek drewnianych zmurszały, zawilgocony, ściany spękane, posiadają zarysowania zarówno pionowe jak i poziome. Zewnętrzne tynki obiektu wybrakowane odsłaniają murowaną konstrukcję ścian. Więźba dachowa od strony południowej częściowo załamana, z nieznacznymi ubytkami w pokryciu. Komin murowany nad więźbą dachową niestabilny ze znacznymi ubytkami cegły, pod wpływem czynników atmosferycznych grozi zawaleniem. Obiekt posiada wypełnione otwory okienne i drzwiowe oraz jest zabezpieczony przed dostępem osób postronnych.
PINB na podstawie dostępnej geodezyjnej informacji ustalił także, że działka nr [...] jest w samoistnym posiadaniu J.Z. i w użytkowaniu A.Z. Brak informacji o właścicielu. Z uzyskanych od Gminy [...] informacji wynika, że ww. osoby nie żyją – J.Z. zmarł [....].1973 r., zaś A.Z. [....].1991 r. Gmina [...] poinformowała, że kartoteka podatkowa nr [...], do której przypisana jest działka nr [...] ma status kartoteki zawieszonej i podatek nie jest naliczany. W kartotece jako użytkownik główny widnieje A.Z.
Organ w oparciu o dokumentację geodezyjno-prawną ustalił także, że w czasie zakładania nowej ewidencji gruntów m. [...] gm. [...] w 1976 r. nastąpiła zmiana oznaczeń parcel na działki i tak: parcela budowlana nr [...] i parcela gruntowa nr [...] - objęte zniszczonym Lwh nr [...] zmieniły oznaczenie na działkę [...]. Podczas odnowienia ewidencji gruntów 1980 r. nastąpiła zmiana oznaczeń niektórych działek wraz ze zmianą ich powierzchni, bez zmiany konfiguracji granic na gruncie i tak: dz. nr [...] zmieniła oznaczenie na dz. nr [...]. Z wyciągu hipotecznego wynika że parcela budowlana nr [...] i parcela gruntowa nr [...] objęta jest Liczbą Wykazu Hipotecznego (Lwh) nr [...], która została zniszczona.
W tak ustalonym stanie faktycznym PINB w [...] decyzją z 15 lipca 2022 r. nr PINB.5162.3.1.2022 nakazał Gminie [...] usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, związanych z zagrożeniem życia lub zdrowia ludzi albo bezpieczeństwa mienia, jakie może stwarzać nieodpowiedni stan techniczny nieużytkowanego budynku mieszkalnego, położonego na działce nr [...] w G., przy ul. [...], poprzez:
1. usunięcie niestabilnych elementów murowanego komina i rozebranie jego fragmentu wystającego ponad połać dachu,
2. umieszczenie na budynku tablicy o jego złym stanie technicznym i zakazie wstępu. Powyższe prace należy wykonać pod nadzorem uprawnionej osoby – w terminie do 20 sierpnia 2022 r.
Organ wyjaśnił, że z uwagi na usytuowanie obiektu i jego zły stan techniczny niestabilne fragmenty murowanego komina, grożącego zawaleniem, mogą z łatwością odpaść i zsunąć się po dachu, stwarzając zagrożenie dla użytkowników działek sąsiednich, w szczególności użytkowników przyległego do budynku chodnika drogi powiatowej i ciągu jezdnego tej drogi. Wyjaśnił też, że decyzję skierował do Gminy [...], do której zakresu działania na mocy art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst Dz.U. z 2022 r., poz. 559 ze zm. – dalej: "u.s.g.") należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 14 tej ustawy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania te obejmują sprawy porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli. Pomimo podjętych prób organ nie zdołał ustalić właściciela przedmiotowego budynku lub jego następców prawnych, nie ujawniono też zarządcy tego obiektu. Nakazane decyzją prace mają charakter zabezpieczający i nakaz ich wydania został wydany w oparciu o art. 66 P.b. Z przepisu tego nie wynika konieczność ubiegania się przed wydaniem decyzji o opinię organu konserwatorskiego.
Odwołanie od opisanej decyzji złożyła Gmina [....] domagając się jej zmiany poprzez prawidłowe ustalenie adresata decyzji, ewentualnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 61 w zw. z art. 66 ust. 1 P.b. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że treść normy prawnej wyrażonej w art. 61 P.b. dopuszcza możliwość nałożenia na Gminę [...] obowiązku prawnego wyrażonego w art. 66 ust. 1 P.b. polegającego na nakazaniu usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w budynku mieszkalnym, położonym na działce nr [...] w G. przy ul. [...], w sytuacji gdy Gmina nie posiada żadnego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, nie ma przymiotu zarządcy znajdującego się na nieruchomości obiektu budowlanego, ani też nim nie włada;
2. art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 14 u.s.g. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wyrażona w art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 14 zasada domniemania kompetencji gminy statuuje podstawę do podejmowania przez Gminę [...] czynności prawnych i faktycznych, w szczególności polegających na usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości wobec nieruchomości nie stanowiącej jej własności, ani też nie będącej w jej zarządzie lub władaniu;
3. art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przestrzegania praworządności w szczególności przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności dowodowych niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w celu ustalenia właściwego adresata wydanej decyzji.
Po rozpatrzeniu odwołania PWINB w Rzeszowie decyzją z 5 września 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wyznaczonego na wykonanie obowiązku i w tym zakresie wyznaczył termin do dnia 31 października 2022 r., w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ powołując się na art. 66 ust. 1 i 3 P.b. wyjaśnił, że decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu mają charakter związany. Jako niesporne i nie budzące wątpliwości organ odwoławczy ocenił ustalenia organu powiatowego w zakresie stanu technicznego przedmiotowego budynku, w świetle których niewątpliwie jest wymagane wykonanie wymienionych w decyzji zabezpieczeń.
Z akt wynika, że obiekt jest w takim stanie - że rzeczywiście występują nieprawidłowości o jakich mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b., stanowiące podstawę do wydania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości.
PWINB wyjaśnił jednak, że zaskarżona decyzja nie nakazuje obowiązku wykonania czynności czy robót doprowadzających obiekt do sprawności technicznej i odpowiedniego, dobrego stanu technicznego. Decyzja nie dotyczy naprawienia zużytych elementów czy zniszczonej substancji budowlanej i nie usuwa stwierdzonych nieprawidłowości z zakresu stanu technicznego. Decyzja ta ma na celu usunięcie nieprawidłowości w zakresie wyeliminowania zagrożenia, spowodowanego niewątpliwie złym stanem technicznym istniejącej substancji budynku, tj. usunięcie w szczególności tych nieprawidłowości, które stwarzają realne niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia i mienia.
Zdaniem organu odwoławczego słuszne jest rozstrzygniecie organu co do konieczności usunięcia niestabilnych elementów murowanego komina i rozebrania jego fragmentu wystającego ponad połać dachu, jak również umieszczenia na budynku tablicy ostrzegawczej o jego złym stanie technicznym i zakazie wstępu.
Natomiast kwestią sporną jest wskazanie Gminy [...] jako podmiotu zobowiązanego do wykonania nakazanego obowiązku. Organ zaznaczył, że twierdzenia Gminy jakoby R.F. (użytkownik i zarządca sąsiedniego budynku) był zarządcą przedmiotowego budynku nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. PWINB podzielił stanowisko organu powiatowego odnośnie rozstrzygania na podstawie przepisów u.s.g., z uwagi na wyjątkową sytuację. Wobec nieuregulowanego stanu prawnego działki nr ewid. nr [...] w G., na której znajduje się przedmiotowy obiekt nakaz został skierowany do Gminy jako jednostki, która odpowiada za bezpieczeństwo na podległym jej obszarze. Nałożony na Gminę [...] obowiązek dotyczy jedynie czynności mających na celu wykonanie zabezpieczeń z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, nie wkraczając w sferę robót budowlanych przy samym budynku mieszkalnym (tj. jego ewentualną rozbiórkę lub roboty zmierzające do poprawy stanu technicznego). Zdaniem organu odwoławczego w stanie faktyczno-prawnym brak formalnych podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania w trybie art. 69 P.b.
PWINB wyjaśnił także, że ustalenie stanu prawnego działki, ewentualnie kuratora dla osób nieobecnych jest czasochłonne, wymagające przeprowadzenia określonych - często złożonych i długotrwałych - czynności i procedur prawnych z zakresu prawa cywilnego. W zaistniałej sytuacji wymagane jest doraźne, pilne zabezpieczenie. Nie ma możliwości na tym etapie niezwłocznego ustalenia osób, których koszt wykonania niezbędnych zabezpieczeń obciąża. Możliwość zastępczego wykonania wymaganych zabezpieczeń z wyłonieniem wykonawcy robót - jest nie tylko czasochłonne, to nadto ewentualna próba podjęcia czynności w tym kierunku może nie doprowadzić do wyłonienia potencjalnego wykonawcy, a następnie podpisania ewentualnej umowy z wykonawcą, z uwagi na brak możliwości zapewnienia po stronie organu środków do zapłacenia (sfinansowania) tych robót. Na aktualnym etapie Gmina jest jedynym, właściwym podmiotem do którego obowiązek wykonania niezbędnych prac eliminujących zagrożenie i zapewniających bezpieczeństwo publiczne, może być skierowany. Zlikwidowanie zagrożenia jest kwestią priorytetową.
Organ odwoławczy wyjaśnił też, że nie jest możliwe nałożenie obowiązków z art. 66 P.b. na posiadacza samoistnego nawet gdyby ten był ustalony i znany (w tym przypadku posiadacz samoistny nie żyje), a tym bardziej na jego spadkobierców. Posiadanie samoistne nie jest prawem przechodnim, dziedzicznym czy zbywalnym.
Reasumując stwierdził, że wydana decyzja jest zasadna, a zreformowaniu ulega jedynie sentencja w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku (ten wyznaczony już upłynął).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na wyżej opisaną decyzję złożyła Gmina [...], domagając się jej uchylenia w całości, ewentualnie uchylenia jej wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Strona skarżąca zawnioskowała także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania oraz o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
a) art. 61 w zw. z art. 66 ust. 1 P.b. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że treść normy prawnej wyrażonej w art. 61 P.b. dopuszcza możliwość nałożenia na Gminę [...] obowiązku prawnego wyrażonego w art. 66 ust. 1 P.b. polegającego na nakazaniu usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w budynku mieszkalnym, położonym na działce nr [...] w G. przy ul. [...], w sytuacji gdy Gmina nie posiada żadnego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, nie ma przymiotu zarządcy znajdującego się na nieruchomości obiektu budowlanego, ani też nim nie włada;
b) art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 14 u.s.g. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wyrażona w przepisie art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 14 zasada domniemania kompetencji gminy statuuje podstawę do podejmowania przez Gminę [...] czynności prawnych i faktycznych, w szczególności polegających na usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości wobec nieruchomości nie stanowiącej jej własności, ani też nie będącej w jej zarządzie lub władaniu;
c) art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przestrzegania praworządności w szczególności przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności dowodowych niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w celu ustalenia właściwego adresata wydanej decyzji.
2. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy właściwym było uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Postanowieniem z 8 grudnia 2022 r., sygn. II SA/Rz 1335/22 WSA w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej także: "P.p.s.a.") wynika, że sąd administracyjny dokonując kontroli sądowoadministracyjnej bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 P.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonym zakresie Sąd doszedł do wniosku, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego oraz procesowego w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja PWINB wydana na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 P.b. na skutek odwołania Gminy od decyzji organu I instancji, którą nakazano usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, związanych z zagrożeniem życia lub zdrowa ludzi albo bezpieczeństwa mienia, jakie może stwarzać nieodpowiedni stan techniczny nieużytkowanego budynku mieszkalnego, położonego na działce nr [...] w G., przy ul. [...], poprzez:
1. Usunięcie niestabilnych elementów murowanego komina i rozebranie jego fragmentu wystającego ponad połać dachu,
2. Umieszczenie na budynku tablicy o jego złym stanie technicznym i zakazie wstępu.
Powyższe prace należało wykonać pod nadzorem uprawnionej osoby – w terminie do 20 sierpnia 2022 r.
Opisaną decyzją PWINB uchylił ją tylko w zakresie terminu wykonania obowiązku wyznaczając go na dzień 31 października 2023 r., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji w pozostałej części.
Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowi art. 66 ust.1 P.b., zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: (1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo (2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo (3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo (4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że decyzja wydawana na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 P.b. ma charakter związany. Organ nadzoru budowlanego po ustaleniu wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w powyższym przepisie jest bowiem nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Obowiązek wykonania nałożonych robót budowlanych ma przy tym charakter naprawczy, a sam ich rodzaj oraz zakres zależy od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości (zob. m.in. wyroki NSA z dnia: 25 sierpnia 2010 r., II OSK 1328/09; z dnia 29 sierpnia 2019 r., II OSK 2405/17; z dnia 5 października 2021 r., II OSK 202/21, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Co istotne, celem tej regulacji jest jak najszybsze usunięcie stanu, który zagraża bezpieczeństwu zdrowia lub życia ludzkiego. Zastosowanie art. 66 Prawa budowlanego ma prowadzić do zapewnienia właściwego, bezpiecznego stanu technicznego istniejących obiektów budowlanych oraz użytkowania ich w sposób niezagrażający wskazanym w ustawie dobrom chronionym. Nie mają przy tym znaczenia okoliczności, które doprowadziły do stanu wypełniającego przesłanki określone w tym artykule. Z tych samych względów wskazany przepis nie uzależnia nałożenia stosownego obowiązku (nakazu) od tego, kto spowodował taki stan, jak i kto powinien ponieść koszty związane z wykonaniem nakazu (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 838/14, CBOSA).
Krąg podmiotów, które mogą być adresatem decyzji wydawanej na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 P.b. określa art. 61 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, tj. w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 ustawy.
Regulacje art. 61 i art. 66 P.b. uwzględniane łącznie wskazują zatem, że przepis art. 66 P.b. nie tworzy nowych obowiązków, ale precyzuje i umożliwia egzekwowanie ustawowych obowiązków wynikających z art. 61 P.b.
W przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, że w odniesieniu do przedmiotowego budynku zachodzą przesłanki opisane w pkt 1, 3 i 4 art. 66 ust. 1 P.b. (obiekt może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia i jest w nieodpowiednim stanie technicznym, a swym wyglądem powoduje oszpecenie otoczenia).
PWINB podkreślił, że w niniejszej sprawie decyzja nie nakazuje obowiązku wykonania czynności czy robót doprowadzających obiekt do sprawności technicznej i odpowiedniego, dobrego stanu technicznego. Decyzja nie dotyczy naprawienia zużytych elementów czy zniszczonej substancji budowlanej i nie usuwa stwierdzonych nieprawidłowości z zakresu stanu technicznego. Decyzja ta ma na celu usuniecie nieprawidłowości w zakresie wyeliminowania - zagrożenia, spowodowanego wszak niewątpliwie złym stanem technicznym istniejącej substancji budynku, tj. usuniecie w szczególności tych nieprawidłowości, które stwarzają realne niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia i mienia. "
W omawianym przypadku jest to eliminowanie zagrożenia wynikającego z tych elementów obiektu, które ze względu na ich znaczne zniszczenie mogą w każdej chwili w sposób niekontrolowany ulec zupełnej degradacji i utracie stabilności, stanowić bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi jak też bezpieczeństwa mienia. Okoliczność ta odpowiada przesłance wymienionej przez ustawodawcę w art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy i w rozpatrywanej sprawie uprawnia organ do zastosowania w podstawie omawianej decyzji normy prawnej wynikającej z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy. Istotą i celem zaskarżonej decyzji jest bowiem wykonanie zabezpieczeń z uwagi na możliwości wystąpienia zagrożenia wartościom, o których stanowi przywołany wyżej przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Budynek Jest usytuowany w bezpośredniej odległości od chodnika i drogi. Budynek którego stan techniczny może grozić zawaleniem się komina znajduje się w bezpośrednim zasięgu ciągu komunikacyjnego, co stwarza szczególne niebezpieczeństwo dla przechodzących osób i poruszających się pojazdów.
Słuszne jest rozstrzygniecie organu co do konieczności usunięcia niestabilnych elementów murowanego komina i rozebrania jego fragmentu wystającego ponad połać dachu, jak również umieszczenia na budynku tablicy ostrzegawczej o jego złym stanie technicznym i zakazie wstępu.
Kwestią sporną jest wskazanie Gminy [...] jako podmiotu zobowiązanego do wykonania nakazanego obowiązku. Istota sporu pomiędzy stroną skarżącą a organem administracyjnym dotyczyła więc określenia podmiotu zobowiązanego do wykonania obowiązków wynikających z art. 66 P.b.
Kryterium wyboru adresata decyzji nakładającej obowiązki z art. 66 ust. 1 P.b. powinno być związane z posiadaniem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Celem regulacji nakładającej określone obowiązki jest doprowadzenie do wykonania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości. Tylko podmiot, który posiada określone prawa do wejścia na teren nieruchomości i wykonania określonego obowiązku, może być adresatem takiej decyzji.
Przepisy Prawa budowlanego nie definiują pojęcia zarządcy obiektu budowlanego (budowli). W doktrynie wskazuje się, że "zarządcą obiektu budowlanego" może być podmiot sprawujący trwały zarząd nad nieruchomością w rozumieniu art. 43-50 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774, z późn. zm.) osoba fizyczna lub prawna sprawująca zarząd na zasadach określonych w ustawie o własności lokali lub na podstawie innych przepisów, jak również zawodowy zarządca nieruchomości działający na zasadach określonych w art. 184-190 ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. Z. Niewiadomski, [w:] Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2011, s. 576-577). Tym samym niewątpliwie zarządcą obiektu budowlanego będzie zarówno podmiot władający nieruchomością, na rzecz którego ustanowiono ograniczone prawo rzeczowe, jak i podmiot posiadający szczególne prawo do zarządzania nieruchomością definiowane jako prawo trwałego zarządu lub podmiot, który włada nieruchomością z tytułu umowy o korzystaniu z cudzej rzeczy (np. jako użytkownik lub najemca).
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że organ nadzoru budowlanego powinien w pierwszej kolejności ustalić kto jest właścicielem obiektu budowlanego. Jeżeli jest to możliwe, to wówczas decyzja nakazująca wykonanie określonych czynności powinna być skierowana do zarządcy nieruchomości gruntowej, na której znajduje się ten obiekt.
Organy prawidłowo uznały, że niemożliwe jest ustalenie właściciela budynku czy teżś zarządcy nieruchomości. Należy podkreślić, że w tym zakresie prowadziły one postępowanie dowodowe.
Z zalegającego w aktach administracyjnych wypisu z rejestru gruntów dla działki nr [...], poł. w G. wynika, że osobami władającymi samoistnie, czy też użytkownikami byli zmarli (k. 8 i 7 akt adm.) J.Z. i A.Z. (w 1991r.). Poszukiwania właścicieli nieruchomości w referacie podatkowym UM w G. (k. 9 akt adm.) też nie dały rezultatu.
Pismem z dnia 8 kwietnia 2022 r. PINB zwrócił się do Burmistrza [...] z prośbą o pomoc w ustaleniu właściciela ww nieruchomości, poprzez przedłożenie dokumentacji geodezyjno-prawnej, związanej z ustaleniem właściciela hipotecznego tej nieruchomości, jak również ewentualnie jego spadkobierców.
W odpowiedzi na to pismo Burmistrz przesłał PINB za pismem z dnia 12 maja 2022 r. opracowanie geodezyjne sporządzone przez geodetę uprawnionego W.K. (k. 11 i 12 akt adm.), z którego wynika, że działka nr [...], powstała z działki nr [...]. Działka nr [...] powstała z parcel [...] i [...] objętych zniszczonym lwh [...] gm. kat. [...].
Twierdzenie Gminy jakoby R.F. był zarządcą przedmiotowego budynku nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 20.05.2022r. organ powiatowy ustalił, że przedmiotowy budynek mieszkalny jest nieużytkowany, co potwierdził też w swoim oświadczeniu R.F., który oświadczył, że "Budynek od wielu lat jest nieużytkowany, nie widziałem nikogo, kto by zajmowały się tą nieruchomością". Okoliczność użytkowania i zarzadzania przez R.F. sąsiednim budynkiem, nie stanowi podstawy do uznania go za zarządcę również przedmiotowego budynku.
Powyższe oznacza, że prawidłowo organy ustaliły, że stan własności działki nr [...] jest nieuregulowany, nie ma też ta nieruchomość zarządcy, budynek od wielu lat jest nieużytkowany, nikt się nim nie interesuje.
Sąd akceptuje zastosowany w tej sprawie tryb postępowania z art. 66 P.b., jak również nałożenie obowiązku z art. 66 P.b. na Gminę [...].
Sąd zaakceptował stanowisko PWINB, że w opisanym stanie faktyczno-prawnym nie ma formalnych podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania w trybie zawartych w art. 69 ustawy Prawo budowlane.
W świetle art. 69 ust. 1 ustawy Prawo budowlane — w razie konieczności niezwłocznego podjęcia działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, lub ingerencji lub naruszeń, o których mowa w art. 66 ust. 1a, organ nadzoru budowlanego zapewni, na koszt właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, zastosowanie niezbędnych środków zabezpieczających.
W tej sprawie oczywistym jest, że nie zachodzą przesłanki z art. 66 ust. 1a P.b., do którego odwołuje się przepis art. 69 ust. 1 P.b. Zgodnie bowiem z art. 66 ust. 1a P.b. w przypadku stwierdzenia nieuzasadnionych względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji lub naruszenia wymagań dotyczących obiektu budowlanego, których charakter uniemożliwia lub znacznie utrudnia użytkowanie go do celów mieszkalnych, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie skutków ingerencji lub naruszeń lub przywrócenie stanu poprzedniego (...) Wyłączną przyczyną podjęcia kontrolowanych decyzji był zły stan techniczny budynku spowodowany jego nieużytkowaniem i brakiem konserwacji, opuszczeniem od ponad 30 lat, co nie wypełnia hipotezy z art. 66 ust. 1a w zw. z art. 69 ust. 1 P.b.
Nie ulega wątpliwości, że Gmina nie należy do podmiotów określonych w art. 61 P.b. Niemniej, jak wskazano wyżej w rozpatrywanym przypadku, zachodzi sytuacja (okoliczność), że obiekt w opisanym stanie stwarza realne, bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa; może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi oraz bezpieczeństwu mienia.
Zasadna jest argumentacja i zastrzeżenia skarżącej dotyczące rozstrzygania przez organy nadzoru budowlanego na podstawie przepisów ustawy o samorządzie gminnym, która zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym winno być rozwiązaniem wyjątkowym, w sytuacji gdy brak jest możliwości ustalenia właściciela czy zarządcy obiektu. Niemniej jednak – w ocenie Sądu - z taką właśnie wyjątkową sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie.
W wyroku z dnia 26.11.2019r. sygn. akt II SA/Rz 976/19 Wojewódzki Sąd administracyjnego w Rzeszowie prawidłowo wskazał, że: "Ostatecznie, w razie braku możliwości ustalenia właściciela kładki organy uwzględnią treść art 6 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, zastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów - oraz art. 7 ust. 1 pkt 2 i 14 tej ustawy stanowiącym, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy: [...] gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego; [...] porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli (...). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku w sprawie II OSK 2340/15, takie rozwiązanie jest dopuszczalne "ale należy traktować (je - przyp. Sądu) jako zupełnie wyjątkowe, jako swoisty środek ultima ratio, gdy zawiodą wszystkie inne sposoby ustalenia podmiotu, który powinien odpowiadać za stan techniczny obiektu - kładki, z której, co bezsporne, powszechnie korzystają mieszkańcy obu Gmin". Sąd podkreśla, że systemowo jest to rozwiązanie trafne i spójne’’.
Mając na uwadze powyższe, z uwagi na nieuregulowany stan prawny działki nr ewid. nr [...] w G., na której znajduje się przedmiotowy obiekt w rozpatrywanym przypadku nakaz został skierowany do Gminy jako jednostki, która odpowiada za bezpieczeństwo na podległym jej obszarze. Podkreślić należy, że nałożony na Gminę [...] obowiązek dotyczy jedynie czynności mających na celu wykonanie zabezpieczeń z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, nie wkraczając w sferę robót budowlanych przy samym budynku mieszkalnym (tj. jego ewentualną rozbiórkę lub roboty zmierzające do poprawy stanu technicznego).
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako bezzasadną.