II SA/Rz 1329/22

II SA/Rz 1329/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/
Maria Mikolik
Paweł Zaborniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Akta stanu cywilnego
Sygn. powiązane
II OSK 1644/23 - Wyrok NSA z 2025-12-17
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1681
art. 35 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 10 sierpnia 2022 r. nr O-III.6231.10.2022 w przedmiocie odmowy sprostowania aktu urodzenia - skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi T. W. (dalej: "Skarżącego") jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 10 sierpnia 2022 r. nr O-III.6231.10.2022, wydana w przedmiocie odmowy sprostowania aktu urodzenia.
Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z 7 czerwca 2022 r. Skarżący zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] (dalej: "Kierownik" lub "Organ I instancji") o sprostowanie w trybie art. 35 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1681 z późn. zm.) – dalej: "p.a.s.c.", aktu urodzenia M. [...]. Wnioskodawca podniósł, że do aktu urodzenia błędnie wpisano imiona osoby: "M. A.", natomiast prawidłowe imię to: "M.".
Decyzją z [...] czerwca 2022 r. nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] odmówił sprostowania aktu urodzenia, oznaczenie aktu: [...] sporządzonego na nazwisko: [...] M. A., urodzona dnia [...] w miejscowości [...].
Organ I instancji wskazał, że akt urodzenia M. A. [...] został sporządzony dnia [...] r. w księdze parafialnej dla miejscowości [...]. W dacie sporządzenia aktu, czynności powyższe dokonane zostały przez [....] duchownego, z uwagi na fakt, iż w [...] r. dowody zdarzeń takich jak urodzenie, zawarcie małżeństwa i zgon stanowiły wpisy czynione w księgach metrykalnych przez proboszczów parafii, którzy pełnili funkcję urzędników stanu cywilnego. W zaborze austriackim proboszczowie parafii mianowani zostali urzędnikami stanu cywilnego patentem cesarskim z 15 marca 1782 r. Tak więc każdy proboszcz prowadzący akta stanu cywilnego był równocześnie podległy władzy kościelnej i państwowej. Rozporządzenie cesarskie ogłoszone 7 kwietnia 1784 r. przez konsystorze biskupie we Lwowie, Przemyślu i Tarnowie nakładało na proboszczów parafii obowiązek prowadzenia trzech odmiennych rejestrów: ksiąg urodzonych, ksiąg ślubów i ksiąg zgonów. Kościelne księgi metrykalne, co do zasady przechowywane były w kancelarii parafii, która je wytworzyła. Proboszczowie prowadzili duplikaty każdej księgi. Wpisy były dokonywane po łacinie, osobno dla każdej wsi wchodzącej w skład parafii. Księgi urodzonych zawierały następujące rubryki: datę urodzin i chrztu dziecka (rok, miesiąc, dzień), jego imię, płeć i status (małżeńskie, pozamałżeńskie), imiona i nazwiska rodziców i ich wyznanie, niekiedy także daty i miejsca urodzenia rodziców, a także imiona i nazwiska rodziców chrzestnych i ich zawód.
Z uwagi na fakt, że księga urodzeń z miejscowości [...], zawierająca akty urodzeń z lat 1867-1920, została przekazana do Archiwum Państwowego w [...], kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] zwrócił się z wnioskiem o wydanie poświadczonej za zgodność z oryginałem reprodukcji, zamieszczonego w niej aktu urodzenia dotyczącego M. A. [...]. Z otrzymanych dokumentów jednoznacznie wynika, że księga urodzeń zawierająca przedmiotowy akt urodzenia była prowadzona w języku łacińskim, w formie tabelarycznej, a zapis imion: "M. A." nie budzi wątpliwości i jest opatrzony dopiskiem bin. od słowa "binominis", tzn. dwojga imion. Należy więc zauważyć, że zarówno w akcie urodzenia sporządzonym w powyższej księdze, jak i akcie urodzenia przeniesionym do rejestru stanu cywilnego figurują takie same imiona osoby, tj. "M. A.". Ponadto, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...], w celu potwierdzenia, czy w Parafii [...] zachował się wtóropis księgi urodzeń z miejscowości [...], zawierający akt urodzenia M. A. [...], urodzonej [...] roku, zwrócił się do proboszcza o informację w niniejszej kwestii. W odpowiedzi do tutejszego urzędu zostało przekazane świadectwo chrztu z dnia [...] roku, potwierdzające, że w księdze chrztów pod nr [...] z [...] roku widnieje zapis o urodzeniu dziecka [...] i jego chrzcie [...] r., któremu zostały nadane imiona: "M. A.", urodzonego z ojca [...]. Dokument został potwierdzony za zgodność z księgą chrztów.
Organ I instancji podniósł, że w opisywanej sprawie nie nastąpił błąd w zapisie imion osoby. W akcie urodzenia brak jest również wzmianki dodatkowej o zmianie imion osoby z "M. A.", na imię: "M.", co utwierdza przekonanie, że wpisane imiona nie zostały zmienione poprzez wydanie decyzji administracyjnej o zmianie imienia i nazwiska. Oznacza to, że wniosek Skarżącego nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ w przedmiocie sprostowania aktu na podstawie art. 35 p.a.s.c., nie jest prowadzone postępowanie administracyjne. Akt stanu cywilnego jest bowiem dokumentem urzędowym o charakterze trwałym, od chwili jego sporządzenia nie można dokonywać w nim żadnych zmian. W opisywanej sprawie nie zachodzi zaś żadna z wymienionych w art. 35 p.a.s.c. przesłanek umożliwiających Kierownikowi Urzędu Stanu Cywilnego w [...] sprostowanie aktu urodzenia. Do przywołanego aktu, który został sporządzony przed dniem 1 stycznia 1946 r., Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] nie posiada akt zbiorowych, o których mowa w art. 35 ust. 1 p.a.s.c. W związku z powyższym, nie można więc stwierdzić, że akt urodzenia na nazwisko [...] M. A. zawiera dane niezgodne z aktami zbiorowymi rejestracji stanu cywilnego. Nie istnieje również akt stwierdzający zdarzenie wcześniejsze i jednocześnie dotyczący M. A. [...], w którym figurowałyby imiona inne niż "M. A.". Wszystkie akty stanu cywilnego, na które powołuje się wnioskodawca, a w których figuruje imię M. stwierdzają zdarzenia późniejsze, niż akt urodzenia M. A. [...], a ponadto dotyczą jej zstępnych (dzieci, wnuki), a nie wstępnych (rodzice, dziadkowie). Podkreślić należy, że przedmiotowy akt urodzenia stanowi pierwszy dokument potwierdzający fakt nadania dziecku urodzonemu [...] imion: "M. A.". Posługiwanie się przez daną osobę imieniem innym niż wpisane do aktu urodzenia, tj. imieniem "M.", nie może stanowić dla kierownika urzędu stanu cywilnego podstawy do sprostowania aktu stanu cywilnego w trybie art. 35 p.a.s.c.
Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji, zarzucając naruszenie art. 35 ust. 1 p.a.s.c. poprzez "błędną jego wykładnię i wadliwe przedłożenie chronologii rejestru stanu cywilnego nad zasadę prawdy materialnej". Zarzucił również niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich starań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i sprostowanie imienia jego matki w akcie urodzenia na imię "M." oraz zwrócenie się do USC w [...] o przedłożenie akt sprawy oznaczonych znakiem [...] celem dopuszczenia dowodu z tych dokumentów.
Decyzją z 10 sierpnia 2022 r. nr O-III.6231.10.2022 Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...].
Podzielając w całości stanowisko Organu I instancji, Wojewoda podniósł, że akty stanu cywilnego dołączone przez Skarżącego do wniosku inicjującego postępowanie, w których figuruje imię "M.", potwierdzają zdarzenia późniejsze w stosunku do zdarzenia stwierdzonego w akcie urodzenia. Tym samym nie został spełniony warunek określony w art. 35 ust. 1 p.a.s.c., do sprostowania wnioskowanego aktu urodzenia. Ponadto w ocenie Organu Odwoławczego, Kierownik nie miał również możliwości stwierdzenia, że akt urodzenia sporządzony na nazwisko "M. A. [...]" zawiera dane niezgodne z aktami zbiorowymi rejestracji stanu cywilnego. Przepisy obowiązujące w dacie sporządzenia aktu urodzenia M. A. [...] nie obligowały wówczas osób duchownych do gromadzenia dokumentów stanowiących później akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego. Rozbieżności w aktach stanu cywilnego w kwestii figurującego w nich imienia M./M. A. nie wynikają natomiast z jakiejkolwiek zmiany dokonanej przez Urząd Stanu Cywilnego w [...], a z faktu posługiwania się przez matkę Skarżącego imieniem innym niż wpisane do aktu urodzenia. Słusznie wskazał przy tym Organ I instancji, że nie mógł dokonać sprostowania aktu urodzenia w oparciu o dokumenty takie jak kserokopie dowodów osobistych matki wnioskodawcy, dowodów osobistych jej dzieci, czy wypisów z ksiąg wieczystych. Na podstawie tych dokumentów właściwy do sprostowania jest sąd powszechny, który w świetle art. 36 p.a.s.c. dowodowo może przyjąć każdy dokument i ocenić, czy sprostowanie w tym trybie jest dopuszczalne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, TW wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania i przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 35 ust. 1 p.a.s.c. poprzez jego błędną wykładnie i wadliwe przedłożenie chronologii rejestru stanu cywilnego nad zasadę prawdy materialnej;
2. art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.) – dalej: "K.p.a.", poprzez dokonanie przez organ nowych ustaleń faktycznych w zakresie imiona matki Skarżącego widniejącego w akcie urodzenia, a więc rozpoznanie sprawy w innym zakresie niż została wydana decyzja Organu I instancji, czym organ II instancji naruszył zasadę dwuinstancyjności;
3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich starań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, poprzez:
– niewyjaśnienie dlaczego do objętego żądaniem sprostowania aktu wprowadzono imiona "M. A." w sytuacji gdy z ustaleń faktycznych Organu II instancji wynika, że w parafialnej księdze urodzeń widnieje jeszcze inny zapis tj. "M." (niżej) "A." i w związku z tym na jakiej podstawie Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego wydaje część aktów stanu cywilnego na imię "M.";
– niewystąpienie o oryginał aktu chrztu, w sytuacji gdy w aktach znajduje się tylko podpisana za zgodność kopia, na której imię matki Skarżącego oznaczone zostało jako "M. A.", które to świadectwo jest na nowo sporządzone;
– nieustalenie jaki akt cywilny był podstawą dla sporządzenia skróconego aktu zgonu M. [...], wydanego przez USC w [...] oraz poprzedzających ją aktów stanu cywilnego z imieniem M., czyli imieniem zgodnym ze stanem rzeczywistym oraz nie ustalenie dlaczego wszystkie akty przed śmiercią matki Skarżącego były wydawane na prawidłowe imię "M." w sytuacji gdy według organu nie pozwalał na to brak aktów zbiorowych rejestracji stanu cywilnego;
– nieustalenie w jakiej dacie i w jakich okolicznościach Kierownik USC zastąpił imię mojej matki "M. " imieniem "M." i dlaczego o tej zmianie nie powiadomiono zstępnych zmarłej;
– niewyjaśnienie przyczyn niespójności aktu objętego żądaniem sprostowania z pozostałymi aktami stanu cywilnego zgromadzonymi przez USC i przedłożonymi przeze mnie, w kontekście zapewnienia spójności rejestru;
– niewyjaśnienie dlaczego w przypiskach do aktu urodzenia o zawarciu małżeństwa i o zgonie wskazano prawidłowo imię "M.", skoro organy obu instancji utrzymują, że imię matki Skarżącego to "M.";
– błąd w ustaleniach faktycznych, że z kserokopii aktu urodzenia "można jednoznacznie stwierdzić, iż w akcie tym figurują imiona M. A.", podczas gdy z aktu tego wynika jeszcze inny zapis tj. "M." (niżej) "A.";
4. art. 107 § 3 w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich argumentów i zarzutów podniesionych w odwołaniu lub odniesienie się do nich w sposób wymijający poprzez takie stwierdzenia Organu II instancji jak ustalenie, że nigdy nie doszło do zmiany imienia czy rozbieżności w wydawanych aktach stanu cywilnego wynikają z uprzednich nieprawidłowości, a co w żaden sposób nie wyjaśnia sprawy
5. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez błędne utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości, o czym zadecydowały następujące motywy.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 269; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy administracyjnej został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu – art. 133 § 1 P.p.s.a. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z wnioskowanych przez skarżącego dokumentów na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., tym bardziej że zostały one przekazane przez Organ do WSA wraz z pozostałymi aktami sprawy.
Przedmiotem kontroli WSA uczyniono decyzję Wojewody Podkarpackiego o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] o odmowie sprostowania aktu urodzenia sporządzonego na nazwisko : M. A. [...], urodzona [...].
Z przesłanych do Sądu akt administracyjnych wynika ponad wszelką wątpliwość, że w postępowaniu przed organami administracji skarżący domagał się sprostowania aktu urodzenia swej matki M. [...] z domu [...] w zakresie jego zdaniem błędnie wpisanych danych dotyczących pierwszego imienia "M." oraz drugiego imienia "A.". Wg skarżącego w akcie urodzenia błędnie wpisano te dane bowiem prawidłowe dane w zakresie imienia matki to imię "M.". Na potwierdzenie swego stanowiska skarżący wraz z wnioskiem przedłożył szereg kopii dokumentów urzędowych, w tym odpis skrócony aktu zgonu M. [...], odpis skrócony aktu urodzenia T. [...], jak również odpis skrócony aktu małżeństwa wydany przez USC w [...]. Pełen wykaz tych dowodów mających potwierdzać żądania skarżącego zawiera znajdujący się w aktach sprawy wniosek o sprostowanie aktu stanu cywilnego datowany na dzień 7 czerwca 2022 r. W wyniku złożenia wniosku o sprostowanie Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] wszczął postępowanie administracyjne, w ramach którego uzupełniono akta sprawy o świadectwo chrztu M. A. [...] urodzonej [...] a ochrzczonej [...] przedłożone Kierownikowi przez Parafię [...] oraz o uwierzytelnioną kserokopię aktu urodzenia M. A. [...] nadesłaną do USC w [...] przez Dyrektor Archiwum Państwowego w [...].
Wobec opisanego przedmiotu skargi wyjaśnić należy, iż unormowanej w art. 35 ust. 1 p.a.s.c. instytucji sprostowania podlegają wynikające z aktu stanu cywilnego oczywiste błędy pisarskie, czyli błędy pewne, bezsporne, niebudzące wątpliwości (niewłaściwe użycie zwrotu, przeinaczenie, ewidentnie mylna pisownia, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, błąd w tzw. literówce, błąd ortograficzny lub gramatyczny. Ponadto, sprostowaniu podlegają "dane niezgodne", co wymaga ustalenia, które akty stanu cywilnego zawierają dane zgodne z prawą, a które dane nieodpowiadające prawdzie (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 1 kwietnia 2021 r. o sygn. II SA/Sz 1059/20, LEX). W myśl art. 36 p.a.s.c. sprostowania aktu stanu cywilnego dokonuje także sąd w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego, jeżeli:
1) sprostowanie aktu stanu cywilnego jest niemożliwe na podstawie akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub innych aktów stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych albo zagranicznych dokumentów stanu cywilnego, o których mowa w art. 35 ust. 2;
2) sprostowanie aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego nie jest możliwe wyłącznie na podstawie dokumentów wymienionych w pkt 1.
Zdaniem WSA, w skontrolowanej przez Wojewodę decyzji Organ I instancji prawidłowo wyjaśnił stronie m.in. poprzez szerokie odwołanie się do szeregu okoliczności prawnych i historycznych, że akt urodzenia na nazwisko: [...] M. A. został sporządzony dnia [...] roku pod nr. [...] w parafialnej księdze urodzeń dla miejscowości [...]. Potwierdzono to mocą kopii aktu urodzenia pochodzącego z księgi urodzeń znajdującej się aktualnie w Archiwum Państwowym w [...]. Dowody zdarzeń opisujących stan cywilny osób fizycznych, takich jak urodzenie, były sporządzane w roku [...] przez proboszczów parafii, a stanowiły wpisy czynione w księgach metrykalnych; proboszcz parafii pełnił w tych czasach funkcję urzędnika stanu cywilnego. Dnia 7 lipca 2020 r. akt urodzenia M. A. [...] na podstawie art. 125 ust. 1 p.a.s.c. został przeniesiony z parafialnej księgi urodzeń do rejestru stanu cywilnego.
Przeniesienie aktu stanu cywilnego do rejestru stanu cywilnego polega na zamieszczeniu w rejestrze stanu cywilnego treści: 1) aktu stanu cywilnego z chwili jego sporządzenia w zakresie wymaganym w niniejszej ustawie; 2) wzmianek dodatkowych, przypisków oraz informacji zawartych w rubryce "uwagi" – art. 124 ust. 2 p.a.s.c. Według art. 124 ust. 3 p.a.s.c. przeniesienie aktu stanu cywilnego do rejestru stanu cywilnego jest czynnością materialno-techniczną, w wyniku której w akcie stanu cywilnego sporządzonym w księdze stanu cywilnego prowadzonej na podstawie przepisów dotychczasowych wpisuje się wzmiankę dodatkową o przeniesieniu tego aktu do rejestru stanu cywilnego, wraz z oznaczeniem aktu i datą przeniesienia, która nie podlega przeniesieniu do rejestru stanu cywilnego. Wzmiankę dodatkową w księdze stanu cywilnego prowadzonej na podstawie przepisów dotychczasowych może zamieścić upoważniony przez kierownika urzędu stanu cywilnego lub wójta (burmistrza, prezydenta miasta) pracownik.
Odnosząc powyższe przepisy p.a.s.c. do realiów niniejszej sprawy przyznać należy, że w czasie przeniesienia zamieszczono w rejestrze stanu cywilnego dane w zakresie wymaganym ustawą, bowiem przeniesiono z aktu urodzenia M. A. [...] pierwsze imię – M., zaś w zakresie imienia drugiego - A. Powyższe dane odpowiadają treści pozycji nr [...] parafialnej księgi urodzeń, której kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem została przekazana Kierownikowi USC przez Dyrektora Archiwum Państwowego w [...] w toku zakończonego postępowania. Dowód ten jest spójny z treścią znajdującego się aktach sprawy świadectwa chrztu M. A. [...] urodzonej dnia [...].
Wyjaśnić przyjdzie skarżącemu, że zawarty w rejestrze stanu cywilnego zapis pierwszego imienia "M." jest jednoznaczny z występującym w akcie urodzenia z 10 września 1911 r. imieniem "M.". Otóż jak wynika z opinii Rady Języka Polskiego dotyczącej imienia M. (opinia została wydana na wniosek Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K.), zamieszczonej na ogólnie dostępnych stronach internetowych tej publicznej instytucji, w okresie czasu w jakim sporządzono objęty postępowaniem przed Wojewodą akt urodzenia tj. w roku [...], stosowano w większości pisownię uchwaloną przez Akademię Umiejętności w roku 1891. Zgodnie z nią zapisano też imię "M.", przy czym zapis z sekwencją liter "-[...]-" odpowiadał wymowie "[...]"; niewątpliwie imię było odczytywane jako "[...]". Analogicznie zapisywano wówczas np. "[...]", "[...]". Po reformie pisowni z roku 1918 zapisywano te imiona z grupą liter "-[...]-", (czyli [...], [...], [....]). Jednakże kolejna duża reforma pisowni z roku 1936 zmieniła zapisy tego typu na zawierające literę i po spółgłoskach innych niż "c", "s", "z" (po których zostawiono literę "j"). W rezultacie imiona zapisywane przyjęły formę ortograficzną: "M.", "G.", "M.". Tak więc niewątpliwie zapisy "M.", "M." i "M." oddają to samo brzmienie imienia, tylko pochodzą z różnych okresów. Konkretnie: zapisowi "M." z roku 1910 odpowiada współcześnie (od roku 1936) zapisowi "M.". (zob. https: [...]).
Rada Języka Polskiego jest instytucją opiniodawczo – doradczą, która ma unormowany w ustawie status w sprawach używania języka polskiego (zob. przepisy Rozdziału 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, Dz. U. z 2021 r. poz. 672). Opinie Rady Języka Polskiego mają służyć ochronie języka polskiego, w tym dbałości o poprawne używanie języka i doskonalenie sprawności językowej jego użytkowników. Realizowanie tego ustawowego obowiązku polega na stosowaniu aktualnej pisowni imion zapisanych w aktach stanu cywilnego, a podlegających przeniesieniu do rejestrów stanu cywilnego. W myśl art. 3 ust. 2 ustawy o języku polskim, do ochrony języka polskiego są obowiązane wszystkie organy władzy publicznej oraz instytucje i organizacje uczestniczące w życiu publicznym. Warto też nadmienić, iż zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o języku polskim: "Każdy organ, o którym mowa w art. 4, może zasięgnąć opinii Rady w wypadku wystąpienia w toku czynności urzędowych istotnych wątpliwości dotyczących użycia języka polskiego". Do organów tych zgodnie z art. 4 pkt 2 i 3 ustawy o języku polskim należą organy samorządu terytorialnego i organy rządowej administracji publicznej.
W rezultacie, Kierownik USC miał pełne prawo jak i obowiązek posługiwać się aktualnie używaną formą ortograficzną w postaci imienia M. Kwestia ta nie została poruszona w decyzji Wojewody, jednak uchybienie to jako niemogące mieć wpływy na ustalony wynik sprawy nie przełożyło się na ocenę legalności działań tego Organu przez sądem administracyjnym – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a..
WSA przyznaje rację Wojewodzie, który trafnie stwierdza w swej decyzji, że Kierownik USC w [...] nie mógł sprostować aktu urodzenia w sposób żądany przez skarżącego w jego wniosku z dnia 7 czerwca 2022 r., czyli poprzez zastąpienia zapisanego w akcie urodzenia pierwszego imienia M. oraz drugiego imienia A., wnioskowanym imieniem M. Ta konstatacja wynika z obowiązujących organy i sąd regulacji p.a.s.c., które możliwość dokonania przez Kierownika USC sprostowania aktu stanu cywilnego dopuszczają tylko wówczas, gdy akt ten zawiera dane niezgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile akty te stwierdzają zdarzenia wcześniejsze względem zdarzenia stwierdzonego w akcie prostowanym i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych – art. 35 ust. 1 p.a.s.c. W myśl tej ustawowej reguły dane opisujące zdarzenia późniejsze nie mogą wpływać na ocenę poprawności zapisu danych dotyczących zdarzeń wcześniejszych i podlegających rejestracji w formie akt stanu cywilnego. W myśl tych reguł sprostować można tylko to, co było błędne było od początku, tzn. już w dacie sporządzenia aktu. Natomiast późniejsze zmiany poszczególnych elementów stanu cywilnego lub innych danych ze skutkiem ex nunc są rejestrowane w formie wzmianek, nie mają nic wspólnego ze sprostowaniem (zob. K. Osajda (red. serii), M. Domański, J. Słyk (red. tomu), Prawo o aktach stanu cywilnego. Komentarz, Warszawa 2023, system LEGALIS).
Zatem trafnie Wojewoda utrzymał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w mocy odmowną decyzję Kierownika USC bowiem przedłożone przez skarżącego kopie aktów stanu cywilnego stwierdzają wyłącznie zdarzenia późniejsze wobec momentu urodzenia jego matki i nadania jej wówczas dwojga imion. Wniosek skarżącego nie mógł więc zostać uwzględniony bowiem wyrażone w nim żądanie nie odpowiada zasadzie obligującej organ do uwzględnienia chronologii zdarzeń potwierdzonych aktami stanu cywilnego - art. 35 ust. 1 p.a.s.c.
Sąd może tylko potwierdzić ustalenie Organu odwoławczego, że akt urodzenia M. A. [...] w księdze urodzeń stanowi pierwszy dokument poświadczający fakt nadania dziecku urodzonemu [...] imion M. i A. Akt urodzenia, którego sprostowania domagał się skarżący został sporządzony zaraz po urodzeniu jego matki, przez co nie mógł być sprostowany w oparciu o akty stanu cywilnego stwierdzające zdarzenia historycznie późniejsze. Innymi słowy, dołączone przez skarżącego do wniosku o sprostowanie wszystkie kopie akty stanu cywilnego, w których figuruje imię "M." nie mogły stanowić legalnej podstawy do sprostowania aktu urodzenia matki, gdyż dokumenty te nie potwierdzają zdarzeń wcześniejszych w stosunku do urodzenia oraz nadania imion. Nie został więc spełniony warunek dotyczący chronologii zdarzeń z obszaru stanu cywilnego danej osoby, jaki określa jednoznacznie treść art. 35 ust. 1 p.a.s.c. Wnioskodawca nie wykazał, aby oznaczenia imion matki wówczas zarejestrowane były nieprawidłowe w świetle tej regulacji, jak również że zawierają błędy pisarskie. Zatem nie miało miejsca błędne zastosowanie jak i błędna wykładnia art. 35 ust. 1 p.a.s.c.
Potwierdzić również należy stanowisko Wojewody, że nadane matce skarżącego imię M. oraz imię A., zgodnie z regułami prawa powinno być wpisywane w każdym kolejnym akcie stanu cywilnego tej osoby, a także w aktach stanu cywilnego wszystkich zstępnych M. A. [...] z domu [...]. To stanowisko uwzględnia też fakt braku dokonania wzmianki o zmianie imienia tej osoby. Ponieważ tak się nie stało, to powstały rozbieżności pomiędzy treścią aktu urodzenia matki skarżącego, a kolejnymi aktami stanu cywilnego dotyczącym jej oraz jej zstępnych. W tej sytuacji mogą one podlegać procedurze prostowania na wniosek jak i z urzędu, co przewiduje art. 35 ust. 1 i 3 p.a.s.c.
W ocenie orzekającego Sądu nie nastąpiło zarzucane w skardze naruszenie przepisów K.p.a. o postępowaniu wyjaśniającym – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. Niewątpliwie działające w sprawie Organy związane były zasadą prawdy materialnej, jednakże z uwzględnieniem wprost wynikającej z art. 35 ust. 1 p.a.s.c. reguły określającej dopuszczalność dokonywania sprostowań aktu stanu cywilnego wyłącznie w oparciu o dokumenty stwierdzające zdarzenia wcześniejsze względem zdarzenia stwierdzonego w akcie objętym wnioskiem o sprostowanie. Zarówno organ I jak i II instancji przeprowadziły wymagane w tych okolicznościach postępowanie dowodowe, nie pominęły przedłożonych przez skarżącego dowodów. Jednakże ponieważ dotyczyły one niewątpliwie zdarzeń późniejszych wobec dnia urodzenia matki skarżącego, to nie mogły stanowić podstawy uwzględnienia jego wniosku i dokonania stosownej czynności materialno-technicznej skutkującej sprostowaniem aktu urodzenia. Innymi słowy, wnioskowane przez skarżącego dowody nie potwierdzają stawianej przez niego tezy, aby w momencie sporządzenia aktu urodzenia matki popełnione zostały błędy podlegające procedurze sprostowania w ramach czynności materialno – technicznej kierownika urzędu stanu cywilnego. WSA zaznacza przy tym, że zasada prawdy materialnej obliguje organ do ustalenia stanu faktycznego sprawy w sposób pełny zaś zasada chronologii zdarzeń ujęta w art. 35 ust. 1 p.a.s.c. określa sposób postępowania organu przy dokonywaniu oceny czy doszło do popełnienia błędów podlegających prostowaniu. Pomiędzy tymi zasadami nie dochodzi do konfliktu, bowiem dotyczą one zagadnień w istocie odmiennych. Czym innym jest bowiem obowiązek zebrania w sposób wszechstronny materiału dowodowego w celu ustalenia prawdy obiektywnej a czym innym ocena czy na podstawie tego materiału można mówić o zapisaniu w akcie zdarzeń ze sfery stanu cywilnego osoby fizycznej w sposób błędny lub z omyłkami. W zakończonym przed Wojewodą postępowaniu zebrany materiał dowodowy nie pozwolił w myśl zasad chronologii zdarzeń na sprostowanie aktu urodzenia.
Wojewoda nie dopuścił się też zarzucanego naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 15 K.p.a. Organ odwoławczy związany był granicami sprawy administracyjnej, w których to ramach nie mieściło się dochodzenie przyczyn rozbieżności pomiędzy aktem urodzenia a aktami potwierdzającymi późniejsze zdarzenia z zakresu stanu cywilnego matki skarżącego. Zatem nie odniesienie się do związanych z tym okoliczności, a podnoszonych w odwołaniu, nie może obarczać skontrolowanej decyzji wadliwością prawną mającą jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego do WSA decyzji zgodnie z standardami K.p.a. przedstawia konieczne motywy prawne i faktyczne, przekonujące do wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia odmownego.
Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w czynnościach procesowych Organu II instancji, jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych – art. 134 § 1 P.p.s.a. Wobec tego zaskarżona decyzja powinna pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w niej skutki.
Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania przez WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.