II SA/Rz 1322/23

II SA/Rz 1322/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka
Maria Mikolik
Paweł Zaborniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 810
art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka SWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 czerwca 2023 r. nr 010070/680/9620886/2022 nr postępowania 359974505 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz K. N. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 stycznia 2023 r. nr 010070/680/9620886/2022 nr postępowania 359974505.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi BL (dalej: "Skarżącej") jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z [...] czerwca 2023 r. nr [...] , wydana w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz KN.
Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z 3 września 2022 r. Skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz dzieci – AN i KN. Do wniosku Skarżąca dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2022 r. [...] o ustaleniu miejscu pobytu AN i KN przy ich babce macierzystej – BL oraz o powierzeniu Skarżącej pieczę nad ww. małoletnimi.
Decyzją z [...] stycznia 2023 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego na rzecz AN, z uwagi – jak podał ogólnikowo – niedostarczenie wymaganych dokumentów.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z [...] czerwca 2023 r. nr [...] Prezes ZUS utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ odwoławczy wskazał, że katalog osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego został jednoznacznie określony w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 810 z późn. zm.) – dalej: "u.p.p.". We wskazanej wyżej regulacji nie ujęto osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem w zastępstwie rodziców, u której jednak dzieci nie zostały umieszczone w pieczy zastępczej. Brak jest tym samym podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku Skarżącej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, BL wniosła uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej oraz przyznanie świadczenia wychowawczego, względnie skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organy. Ponadto Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.p. w zw. z art. 72 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r. i ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską 30 kwietnia 1991 r.;
2. art. 4 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 pkt 2 u.p.p. poprzez niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które z jednej strony faktycznie opiekują się dzieckiem, a z drugiej jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka;
3. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn zm.) – dalej: "k.p.a.", poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji niezasadną odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona, przez co została przez Sąd uwzględniona w całości.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 269; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Sprawa niniejsza została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym wobec wniosku w tym przedmiocie złożonego przez Skarżącą i braku sprzeciwu ze strony Organu, czego podstawę stanowił art. 119 pkt 2 P.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli
strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 P.p.s.a.
Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej, tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu – art. 133 § 1 P.p.s.a.
O uwzględnieniu skargi w niniejszej sprawie zadecydowano z powodu potwierdzonego przez Sąd nieprawidłowego zastosowania i błędnej wykładni przepisów prawa materialnego wobec skarżącej strony – art. 148 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.
Należy na wstępie przypomnieć, że przedmiotem swej skargi B.L. uczyniła decyzje Prezesa ZUS o odmowie przyznania na rzecz małoletniej wnuczki KN świadczenia wychowawczego. Nie jest w tej sprawie kwestionowane, że Skarżąca sprawuje bieżącą opiekę na w/w wnuczką. Otóż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r. o sygn. [...], udzielono Stronie zabezpieczenia w ten sposób, że na czas trwania postępowania opiekuńczego ustalono miejsce pobytu KN oraz AN przy ich Babce. Jednocześnie Sąd powierzył pieczę na małoletnimi ich macierzystej babce, tj. przy skarżącej. Kopia postanowienia Sądu została dostarczona Organowi ZUS wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego i znajduje się w aktach sprawy. W decyzji wydanej na skutek złożenia odwołania pracownik ZUS działający z upoważnienia Prezesa ZUS wyjaśnił, że o odmowie przyznania świadczenia zadecydowało niezłożenia wniosku o przysposobienie dziecka. Powołano się w tym względzie na treść art. 4 ust. 2 u.p.p., która stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Natomiast według definicji opiekuna faktycznego dziecka wyrażonej w art. 2 pkt 10 w/w ustawy, to ustawowe pojęcie oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka; (...).
W odniesieniu do analogicznie ustalonego stanu faktycznego oraz prawnego orzekał już WSA w Rzeszowie, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 listopada 2018 r., o sygn. II SA/Rz 767/18, LEX nr 2604817, wyjaśnił przekonująco, że co do zasady pieczę nad dzieckiem sprawują rodzice w związku z przysługującą im władzą rodzicielską (w myśl art. 96 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz. U. z 2017 r. poz. 682 - dalej: k.r.o., rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim) i to niewątpliwie rodzicom przysługuje pierwszeństwo w pobieraniu świadczenia wychowawczego, przy czym u.p.p. przewiduje możliwość jego przyznania także opiekunowi faktycznemu lub prawnemu dziecka.
Kluczowa dla rozpoznania niniejszej sprawy pozostaje okoliczność, czy orzekający w tej sprawie Organ zasadnie uznał, że sprawowanie przez skarżącą pieczy nad wnuczką także w okresie poprzedzającym ustanowienie nad nią opieki prawnej uzasadniało odmowę przyznania świadczenia wychowawczego (500 plus) za okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.
W tym zakresie należy zwrócić uwagę, że powołane powyżej postanowienie Sądu Rejonowego, jakkolwiek zawierające zarządzenia wydane na czas trwania postępowania opiekuńczego, nie może stanowić podstawy do uznania skarżącej za opiekuna prawnego, którego sąd opiekuńczy ustanawia na podstawie art. 145-153 k.r.o. W istocie, nie jest również formalnie spełniona ustawowa przesłanka z art. 2 pkt 10 u.p.p. do uznania na jego podstawie skarżącej za opiekuna faktycznego wymienionych w nim dzieci; zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją, jest to osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o jego przysposobienie. Piecza sprawowana przez skarżącą nad małoletnimi wnuczkami na podstawie w/w postanowienia nie jest również tożsama z pieczą zastępczą, o jakiej mowa w art. 1121 § 1 k.r.o. Zgodnie bowiem z jego treścią, obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem umieszczonym w pieczy zastępczej, jego wychowania i reprezentowania w tych sprawach, a w szczególności w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb, należą do rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo kierującego placówką opiekuńczo - wychowawczą, regionalną placówką opiekuńczo - terapeutyczną lub interwencyjnym ośrodkiem preadopcyjnym; pozostałe obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodziców dziecka. Skarżąca nie została ustanowiona rodziną zastępczą.
Skład orzekający WSA podziela wypracowaną i utrwaloną na gruncie zastosowanych przez Prezesa ZUS regulacji u.p.p. linie orzeczniczą, uznającą za niezgodne z normami wyższego rzędu nieuwzględnienie w postanowieniach tej ustawy osób takich jak skarżącą strona, czyli takich które faktycznie opiekują się dzieckiem, i ograniczającą krąg opiekunów faktycznych do osób, które wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Celem świadczenia wychowawczego zapisanym w art. 4 ust. 1 u.p.p. jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Zdaniem WSA bez koniecznego aksjologicznego uzasadnienia, takiego wsparcia zostali pozbawieni opiekunowie dziecka sprawujący nad nim bieżącą pieczę i to nawet w takim przypadku jaki ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdy sprawowanie tej pieczy znalazło formalne potwierdzenie w orzeczeniu sądowym. Dlatego przepisy art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 u.p.p. w sposób niedostateczny w perspektywie norm Konstytucji RP dotyczących dobra dziecka oraz rodziny, chronią prawa rzeczywistych opiekunów i pozostających pod ich pieczą dzieci. Charakter i cel tego świadczenia powinny bowiem mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu prawa do jego pobierania. W tej sytuacji, w celu zagwarantowania należytej ochrony interesów takich dzieci, zaspokojeniu potrzeb których ma służyć świadczenie wychowawcze, niezbędne jest przy dokonywaniu wykładni art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 u.p.p. odniesienie się bezpośrednio do przepisów Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka (por. wyroki WSA w Łodzi z 16 października 2018 r. II SA/Łd 532/18, LEX nr 2570763, z 14 września 2017 r. II SA/Łd 566/17, LEX nr 2358369 i II SA/Łd 567/17, LEX nr 2358370, z 20 grudnia 2012 r. II SA/Łd 703/12 - LEX nr 1351939, wyrok WSA w Krakowie z 9 listopada 2017 r. III SA/Kr 1140/17, LEX nr 2406160, wyrok WSA w Warszawie z 29 grudnia 2016 r. VIII SA/Wa 833/16, wyrok WSA w Gliwicach z 4 kwietnia 2014 r. IV SA/GL 695/13, Lex nr 1451533, wyrok WSA w Rzeszowie z 15 listopada 2018 r., II SA/Rz 767/18, LEX nr 2604817, wyrok WSA w Rzeszowie z 11 lipca 2023 r., II SA/Rz 297/23, LEX nr 3607976, a także wyroki NSA z 21 lipca 2022 r., I OSK 1620/19, LEX nr 3432642, z dnia 1 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 202/19 i I OSK 203/19, z dnia 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2707/17 i I OSK 2708/17 oraz z dnia 21 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1620/19, LEX, CBOSA).
Zgodnie z art. 8 Konstytucji RP, jest ona najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 1), a jej przepisy - o ile nie stanowi ona inaczej - stosuje się bezpośrednio (ust. 2). W jej art. 72 ust. 1 i 2 zapisano m.in., że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka oraz że dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Konstytucja nie ogranicza się do zapewnienia dziecku ochrony, ale wprowadza też prawo do żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy. Pomoc władz publicznych jest szczególnie niezbędna w przypadku dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej (taka sytuacja w cenie Sądu zachodzi w rozpoznawanej sprawie), stąd art. 72 ust. 2 nakłada na władze tego rodzaju obowiązek (zob. W. Skrzydło, Komentarz do art. 72 Konstytucji RP, LEX).
Zgodnie natomiast z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r. i ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską 30 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 527), dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa (stosownie do art. 91 ust. 1 Konstytucji RP, ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy). We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji).
Z powyższego wynika, że osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka, jeżeli dochód rodziny uprawnia do jej otrzymania. Formą sprawowania bieżącej pieczy nad dzieckiem, nad którym nie sprawują pieczy jego rodzice, jest tzw. piecza alternatywna wobec rodzicielskiej, a Państwo zgodnie ze swym prawem wewnętrznym, powinno zapewnić takiemu dziecku opiekę zastępczą.
Na podstawie opisanego powyżej postanowienia Sądu Rejonowego małoletnie wnuczki skarżącej zostały umieszczone pod pieczą babki macierzystej (skarżącej), co nastąpiło w ramach zabezpieczenia w toku wszczętego na wniosek skarżącej postępowania opiekuńczego. Zatem w praktyce zakres obowiązków skarżącej związanych z wykonywaniem pieczy obejmował także przed wydaniem tego orzeczenia kompleksowe i nieprzerwane starania obejmujące wszelkie aspekty bieżącego utrzymania i opieki nad małoletnimi, w których niewątpliwie kluczową rolę odgrywał ich młody wiek. W tym zakresie skarżąca sprawując bieżącą pieczę nie otrzymała żadnego wsparcia, mimo że Państwo przyjęło na siebie zobowiązanie do udzielania pomocy finansowej w wychowaniu dzieci. Strona przejmując na siebie cały ciężar opieki, "wyręczyła" nie tylko rodziców dzieci, ale i w jakimś stopniu również zobowiązane do tego mocą Konstytucji RP oraz przepisami u.p.p. Organy Państwa. W praktyce - biorąc pod uwagę wyłącznie kwestie faktyczne sprawowania pieczy - niczym nie różniło się to od obowiązków wykonywanych w ramach sprawowania władzy rodzicielskiej, która uprawnia do ubiegania się o dofinansowanie wydatków związanych z utrzymaniem dzieci w przewidzianych przez prawo formach. Dlatego ograniczenie w tej sytuacji uprawnień skarżącej w okresie sprawowania pieczy nad znajdującym się pod jej opieką dzieckiem w dostępie do świadczenia wychowawczego (którego celem z mocy ustawy jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych) stanowi istotne naruszenie praw wynikających wprost z Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka. Państwo ma bowiem obowiązek uznawać prawo każdego dziecka do poziomu życia odpowiadającego jego rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, duchowemu, moralnemu i społecznemu. Rodzice (rodzic) lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko ponoszą główną odpowiedzialność za zabezpieczenie, w ramach swych możliwości, także finansowych, warunków życia niezbędnych do rozwoju dziecka. Natomiast Państwo, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, ma obowiązek podejmować właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz udzielać, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy (art. 27 Konwencji).
W konsekwencji tych ustaleń prawnych jak i faktycznych oraz uwzględniając uregulowania Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka, za nieuzasadnioną uznano w toku sądowej kontroli decyzji Prezesa ZUS taką wykładnię przepisów, w tym art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 u.p.p., której rezultatem było ograniczenie dostępności osób odpowiedzialnych za utrzymanie dziecka do świadczeń rodzinnych (świadczenia wychowawczego). Powierzenie przez Państwo bieżącej pieczy nad dzieckiem oznacza podjęcie w ramach tej opieki obowiązków w zakresie wychowania dziecka, zapewnienia mu bezpieczeństwa, zdrowia, wyżywienia, szkoły, utrzymania (a więc również dochodzenia należnych mu świadczeń), czyli wszystkiego, co łączy się z faktycznym, codziennym sprawowaniem bieżącej opieki na dzieckiem.
Sąd uwzględniając wniesioną skargę, przyjął jako materialnoprawny wzorzec kontroli legalności zaskarżonej decyzji powołane wyżej przepisy Konstytucji RP oraz przepisy Konwencji o Prawach Dziecka uznając w tym względzie, że unormowania te muszą być bezwzględnie brane pod uwagę w procesie interpretacji przepisów u.p.p. Mając ich treść na uwadze a także działając w ramach tzw. rozporoszonej kontroli konstytucyjności przepisów prawa, WSA uznał za niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka jak i wskazanymi wyżej przepisami Konwencji o Prawach Dziecka dokonane w u.p.p. zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego, wyłącznie do osób, które faktycznie opiekują się dzieckiem, ale jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka, a pominięcie osób, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem (tak słusznie WSA w Bydgoszczy w wyroku z 21 listopada 2023 r., II SA/Bd 984/23, LEX nr 3644939.). Realia faktyczne tej sprawy wprost dowodzą, iż ustanowione w u.p.p. ograniczenia w dostępności do świadczenia wychowawczego na podstawie tej ustawy dla osoby sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy prawomocnego orzeczenia sądowego godzą w interes dziecka chroniony ustawą zasadniczą i umową międzynarodową, prowadząc do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji dzieci znajdujących się pod taką pieczą (pogorszenia ich sytuacji materialnej). Pozwala to na wywiedzenie uprawnienia skarżącej do tego świadczenia wprost z postanowień Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka.
Prowadzi to tym samym do stwierdzenia, że orzekający w tej sprawie Organ ZUS poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 u.p.p. dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z podanych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonych do WSA decyzji Prezesa ZUS.
Ponownie rozpatrując sprawę Organ będzie na podstawie art. 152 P.p.s.a. zobligowany aby kierować się powyższą oceną prawną, uznając, że w okolicznościach faktycznych sprawy skarżąca sprawując pieczę nad małoletnią wnuczką była podmiotem uprawnionym do uzyskania świadczenia wychowawczego za wnioskowany okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.