II SA/Rz 1310/22

II SA/Rz 1310/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Paweł Zaborniak
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i ust. 2, art. 64 ust. 7
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 9 sierpnia 2022 r. nr SKO.405.PS.1749.52.2022 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej - skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy) z 9 sierpnia 2022 r. nr SKO.405.PS.1749.52.2022 ustalająca K. K. (dalej: "Skarżący") odpłatność za pobyt żony w domu pomocy społecznej.
W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a."), a jej wydanie poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Decyzją Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Organ I instancji", "Prezydent") z [...] grudnia 2021 r. nr [...] skierowano M. K. do domu pomocy społecznej dla [...] bez jej zgody, natomiast decyzją Starosty [...] z [...] stycznia 2022 r. umieszczono [...] M. K. w Domu Pomocy Społecznej w [...] przeznaczonym dla [...] w którym przebywa od [...] lutego 2022 r.
Z kolei decyzją z [...] marca 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] ustalił Skarżącemu opłatę za pobyt żony w domu pomocy społecznej począwszy od [...] lutego 2022 r. w kwocie za luty 2022 r. - 2.869,20 zł, a od marca 2022 r. w kwocie 2.925,09 zł miesięcznie, jednocześnie zwalniając w części Skarżącego z opłaty w kwocie 1.423,60 zł w lutym i od marca do sierpnia 2022 r. w kwocie 1.462,54 zł miesięcznie.
Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu, które decyzją z [...] maja 2022 r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.
W trakcie ponownie przeprowadzonego postępowania ustalono, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, od wielu lat nie mieszka z żoną i nie ma z nią żadnego kontaktu. Skarżący pracuje zawodowo, jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu. Ponosi wysokie koszty związane z utrzymaniem mieszkania i spłaca raty kredytu.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Prezydent Miasta [...] decyzją z 8 czerwca 2022 r. nr MOPS.DSU.5026.3.12.06421.2022 ustalił Skarżącemu opłatę za pobyt żony M. K. w Domu Pomocy Społecznej w [...] począwszy od [...] lutego 2022 r. w kwocie: luty 2022 r. - 1.434,60 zł, marzec 2022 r. – 1.462,54 zł, kwiecień 2022 r. - 630,37 zł, a od maja 2022 r. w kwocie 442,75 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu Organ I instancji wyjaśnił, że w Domu Pomocy Społecznej w [...] średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca wynosi w 2022 r. kwotę 4.239,66 zł (Zarządzenie Nr [...] Starosty [...] z [...] stycznia 2022 r., opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego dnia [....] 2022 r., poz. [...]). Zgodnie z powyższym opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec domu w wysokości 70% dochodu. Na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2022 r. nr [...], zmienioną decyzją z [...] maja 2022 r. nr [...], M. K. wnosiła opłatę w lutym i marcu 2022 r. w wysokości 1.314,57 zł miesięcznie, a od kwietnia 2022 r. w kwocie 1.382,09 miesięcznie.
W ocenie Organu I instancji dochód Skarżącego jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącego kwotę 2.328,00 zł, gdyż jego dochód wynosi: z miesiąca stycznia 2022 r. kwotę 5.197,20 zł; z miesiąca lutego 2022 r. kwotę 5.550,11 zł, z miesiąca marca 2022 r. kwotę 3.588,74 zł i z kwietnia 2022 r. kwotę 3.213,49 zł. Wobec powyższego Organ I instancji uznał, że skoro Skarżący jest mężem osoby przebywającej w domu pomocy społecznej to jest on w pierwszej kolejności zobowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt żony w DPS. Skarżący jednak odmówił zawarcia umowy. Organ I instancji wskazał, że obowiązek ponoszenia odpłatności w przypadku skierowania członka rodziny do domu pomocy społecznej spoczywa w pierwszej kolejności na wskazanych w przepisach krewnych przed gminą.
Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w [...] Wydział Cywilny, tj. do czasu zakończenia sprawy rozwodowej.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.; dalej: "u.p.s."), poprzez nieuwzględnienie w wystarczającym stopniu możliwości Skarżącego przy ustalaniu wysokości wnoszonej przez niego opłaty za pobyt żony w domu pomocy społecznej i ustalenie tej opłaty w kwocie nieodpowiadającej możliwościom finansowym zobowiązanego, gdyż jego miesięczne obciążenia z tytułu kosztów utrzymania siebie i mieszkania oraz spłaty zobowiązań nie pozwalają mu na zaoszczędzenie kwoty umożliwiającej pokrycie ww. opłaty w jakiejkolwiek wysokości, gdyż ponosi on koszty czynszu w wysokości 514 zł miesięcznie, koszty opłaty za prąd w wysokości 65 zł miesięcznie, koszty opłaty za gaz w wysokości 33 zł za dwa miesiące, koszty opłaty za telefon i Internet w wysokości 135 zł miesięcznie, koszty dojazdów do pracy komunikacją miejską w wysokości 100 zł miesięcznie, raty kredytu w wysokości 1.559,62 zł miesięcznie, koszty wyżywienia w wysokości ok. 800 zł miesięcznie oraz koszty ubioru, obuwia i środków higienicznych w wysokości ok. 200 zł miesięcznie, po pokryciu których Skarżący nie dysponuje kwotą ustaloną w zaskarżonej decyzji.
Wobec tak sformułowanego zarzutu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji; o zasądzenie kosztów postępowania oraz o zawieszenie przedmiotowego postępowania.
W wyniku rozpoznania złożonego przez Skarżącego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu, opisaną na wstępie decyzją z 9 sierpnia 2022 r. nr SKO.405.PS.1749.52.2022, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium podało, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, natomiast opłatę tą ustala w drodze decyzji wójt (burmistrz, prezydent, miasta) gminy właściwej dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej. Z kolei osobami zobowiązanymi do wnoszenia tej opłaty są m.in. mieszkaniec domu pomocy społecznej, następnie małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Zatem w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, przy czym wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych. Możliwość nałożenia obowiązku opłaty i jej wysokość zależy od dochodu osoby samotnie gospodarującej czy też osoby w rodzinie, przy czym do dochodu zalicza się wszelkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania.
W przedmiotowej sprawie, w ocenie Kolegium dochód Skarżącego został ustalony w sposób prawidłowy. Z akt sprawy wynika również, że Skarżący odmówił zawarcia umowy dotyczącej odpłatności za pobyt żony w domu pomocy społecznej.
W ocenie Organu odwoławczego, Prezydent poddał analizie ograniczenia z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. i dokonał analizy sytuacji majątkowej Skarżącego w kontekście spełniania kryterium dochodowego, czemu dano wyraz z uzasadnieniu - wyliczenia matematyczne odnoszące się do poszczególnych miesięcy i różnicujących wysokość opłaty z uwagi na wysokość uzyskiwanego dochodu. Ponadto Organ I instancji wziął pod uwagę kwestie możliwości ponoszenia wyliczonej opłaty zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s. i z uwagi na sytuację Skarżącego, tj. sytuację finansową, jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymywanie się z jednego wynagrodzenia, obciążenia kredytowe i obniżył wysokość opłaty wynikającej z matematycznych obliczeń o połowę uwzględniając możliwości Skarżącego.
Organ II instancji wyjaśnił również, że powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zostało połączone z takim zdarzeniem prawnym, jak umieszczenie osoby [pic]uprawnionej w domu pomocy społecznej, zatem Organ orzekł o ustaleniu Skarżącemu opłaty za pobyt M. K. w DPS-ie począwszy od lutego 2022 r.
Odnosząc się do argumentacji strony dotyczącej toczącego się postępowania rozwodowego Kolegium wskazało, że małżeństwo zostaje rozwiązane dopiero na skutek orzeczenia rozwodu, z chwilą uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód. Wyrok rozwodowy ma charakter konstytutywny i działa ex nunc - skutek na przyszłość.
Kolegium nadmieniło, że art. 64 u.p.s. umożliwia osobom wnoszącym opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej złożenie wniosku o zwolnienie częściowo lub całkowicie z tej opłaty, jednak wniosek taki podlega rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu, prowadzonym po ostatecznym zakończeniu postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy wniosek taki został przez Skarżącego złożony a Prezydent Miasta [...] postanowieniem z [...] czerwca 2022 r. nr [...] zawiesił postępowanie do czasu zakończenia sprawy dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt M. K. w DPS-ie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji. Skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 64 ust. 7 u.p.s. poprzez nieuwzględnienie przez Organy przy określaniu zakresu zwolnienia Skarżącego z obowiązku uiszczenia opłaty za pobyt M. K. w domu pomocy społecznej wymienionej w tym przepisie przesłanki rażącego naruszenia przez M. K. obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, uzasadniającej odstąpienie od obciążania go obowiązkiem ponoszenia opłaty w całości i wzięcie pod uwagę wyłącznie faktu formalnego istnienia małżeństwa Skarżącego i M. K., pomimo, że zaistnienie okoliczności uzasadniających przyjęcie wystąpienia tej przesłanki zostało przez Organ jednoznacznie ustalone w postępowaniu dowodowym, gdyż Organ ustalił, że Skarżący od wielu lat nie mieszka z żoną, [...] nie ma z nią żadnego kontaktu i musiał samotnie wychowywać syna, natomiast zarówno z wniosku wniesionego przez Skarżącego w dniu 11 marca 2022 r., jak i z wniosku D. K. o zwolnienie z opłaty z dnia 28 lutego 2022 r. wynika, że M. K. [...] i od ukończenia przez syna [...] roku życia w żadnym stopniu nie interesowała się jego życiem, w żadnym stopniu nie wywiązywała się z obowiązku opieki i pomocy oraz w żaden sposób nie uczestniczyła w jego życiu ([...]), obarczając Skarżącego zarówno wszelkimi obowiązkami rodzicielskimi związanymi z opieką i wychowaniem, jak i całością kosztów utrzymania dziecka i nie uczestniczyła w ponoszeniu tych kosztów nawet w najmniejszym zakresie, a ponadto w żaden sposób nie interesowała się losem swojego męża, nie odpowiadała na wielokrotnie podejmowane przez niego próby nawiązania kontaktu i rozwiązania konfliktu, dążyła do utrzymywania stanu separacji faktycznej i nie podejmowała jakichkolwiek prób poprawy sytuacji w ich małżeństwie. Tym samym zarówno wobec syna, jak i wobec męża zaniedbała szereg obowiązków rodzinnych, takich jak [...], obowiązek wzajemnej pomocy oraz obowiązek współdziałania dla dobra rodziny, zaś zaniedbanie to z uwagi na jego uporczywość i długotrwałość miało charakter rażący;
2. art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.s. poprzez nieuwzględnienie przez Organy w wystarczającym stopniu możliwości Skarżącego przy ustalaniu wysokości wnoszonej przez niego opłaty za pobyt M. K. w Domu Pomocy Społecznej i ustalenie tej opłaty w kwocie nieodpowiadającej możliwościom finansowym zobowiązanego, gdyż jego miesięczne obciążenia z tytułu kosztów utrzymania siebie i mieszkania oraz spłaty zobowiązań nie pozwalają mu na zaoszczędzenie kwoty umożliwiającej pokrycie opłaty za pobyt żony w domu pomocy społecznej w jakiejkolwiek wysokości, gdyż ponosi on koszty czynszu w wysokości 514 zł miesięcznie, koszty opłaty za prąd w wysokości 65 zł miesięcznie, koszty opłaty za gaz w wysokości 33 zł za dwa miesiące, koszty opłaty za telefon i Internet w wysokości 135 zł miesięcznie, koszty dojazdów do pracy komunikacją miejską w wysokości 100 zł miesięcznie, raty kredytu w wysokości 1.559,62 zł miesięcznie, koszty wyżywienia w wysokości ok. 800 zł miesięcznie oraz koszty ubioru, obuwia i środków higienicznych w wysokości ok. 200 zł miesięcznie, po pokryciu których Skarżący nie dysponuje kwotą ustaloną w zaskarżonej decyzji;
3. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, mimo że przed Sądem Okręgowym w [...] toczy się obecnie postępowanie w sprawie o rozwód z powództwa K. K. przeciwko M. K., zaś prawomocne rozstrzygnięcie tamtego postępowania i orzeczenie rozwodu stron, spowoduje, że K. K. nie będzie już małżonkiem M. K. i w związku z tym zdezaktualizuje się po jego stronie obowiązek uiszczania opłat za pobyt M. K. w Domu Pomocy Społecznej, a wobec tego sprawa rozwodowa tocząca się przed Sądem Okręgowym w [...] ma niewątpliwie charakter zagadnienia wstępnego w stosunku do sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania, co winno spowodować jego obligatoryjne zawieszenie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Podczas rozprawy Skarżący podtrzymał wniesioną skargę i dodał, że na chwilę obecną nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu żony w DPS, która jest dla niego obcą osobą. Od przeszło 20 lat nie utrzymuje z nią żadnych kontaktów. Wskazał, że po odliczeniu kwoty należnej do zapłaty na życie pozostaje mu ok. 500 zł i nie jest w stanie za to przeżyć. Skarżący wyjaśnił, że powodem niewystąpienia o rozwiązanie małżeństwa były jego przekonania religijne, związane z wyznaniem katolickim.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w przedmiocie ustalenia Skarżącemu opłaty za pobyt żony w DPS .
Nie ulega wątpliwości i rację należy w tym zakresie przyznać organom, że pobyt członka rodziny w DPS jest odpłatny, a odpłatność ponosi w kolejności mieszkaniec a następnie małżonek, zstępni przed wstępnymi.
Zasadę odpłatności, jak również kolejność ponoszenia odpłatności statuują przepisy.
Zgodnie z art. 60 ust. 1 tej ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3.
I tak na zasadzie art. 61 ust. 1 ustawy obowiązani do wnoszenia tej opłaty są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Stosownie zaś do art. 61 ust. 2 ustawy opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:
1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,
b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
W sprawie bezspornej jest, że małżonka Skarżącego M. K. od [...] lutego 2022 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...].
Bezsporne jest także to, że decyzją z [...] lutego 2021 r., Nr [...] Organ ustalił od lutego 2022 r., względem M. K. opłatę za pobyt w DPS w wysokości 1.314,57 zł, stanowiącą równowartość 70 % dochodu. Nie jest również kwestionowane, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w [...] w 2022 r. wynosił 4.239,66 zł, co wnika z zarządzenia Starosty [...] z [...] stycznia 2022 r., nr [...] opublikowanego w Dzienniku Urzędowy Województwa Podkarpackiego ( poz. [...]).
Nie ulega również wątpliwości, że Skarżący nie wyraził zgody na zawarcie umowy w sprawie wysokości opłaty ponoszonej w związku z pobytem członka rodziny w DPS.
Wynika to ze złożonego przez niego oświadczenia z 10 stycznia 2022 r., w którym wskazał, że nie wyraża zgody na ponoszenie opłaty za pobyt żony w DPS. Oświadczenie to zostało złożone po skierowaniu do Skarżącego pisma z 27 grudnia 2021 r. ( data doręczenia 7 stycznia 2022 r.), w którym powołując się na art. 61 ust. 2d u.p.s., wskazał że w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2 zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca w DPS ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., z uwzględnieniem ograniczeń o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s.
Z kolei w odpowiedzi na kierowane do Skarżącego wezwanie z 25 lutego 2022 r. o stawienie się w Urzędzie celem złożenia aktualnego oświadczenia w sprawie ewentualnego zawarcia umowy i wnoszenia opłaty oraz przedłożenia zaświadczenia o wynagrodzeniu z tytułu zatrudnienia za miesiąc styczeń i luty 2022 r., pod rygorem uznania, że podtrzymuje stanowisko w zakresie odmowy zawarcia umowy Skarżący zwrócił się o zwolnienie go od obowiązku ponoszenia opłaty podając, że nie jest w stanie ponieść kosztów pobytu żony w DPS, przedstawiając ponoszone przez siebie wydatki.
Zgodzić należy się z organem, że wobec braku podstaw do zawarcia umowy konieczne stało się ustalenie opłaty w drodze decyzji.
Aktualnie nie budzi również wątpliwości kwestia ewentualnego zwolnienia od opłaty. Została ona wyjaśniona przez Organ II instancji w poprzedniej decyzji z [...] maja 2022 r. Nr [...] uchylającej decyzję Organu I instancji. Kasując tą decyzję, Kolegium wyjaśniło, że zwolnienie musi się odnosić do skonkretyzowanego obowiązku strony. Dlatego rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt.
Zatem aktualnie przedmiotem oceny pozostaje kwestia prawidłowości ustalonej kwoty odpłatności.
W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2.
W sprawie Organy zgodnie przyjęły, że biorąc pod uwagę sytuację dochodową Skarżącego, liczne zobowiązania, fakt prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa a także możliwości finansowe gminy uzasadnione jest ustalenie opłaty w wysokości około połowy należności przypadającej na niego po odliczeniu kwoty wolnej od "zajęcia", a także kwoty przypadającej do zapłaty na mieszkańca DPS.
Skarżący nie zgadza się z tym stanowiskiem i twierdzi, że przypadająca na niego opłata przekracza jego możliwości.
Z niekwestionowanych ustaleń Organu wynika, że dochód Skarżącego w lutym 2022 r. wyniósł 5.555,11 zł,
w marcu - 5.362,38 zł,
w kwietniu - 3.588,74 zł
od maja - 3.213,49 zł.
Przypadająca na Skarżącego opłata po odliczeniu kwoty płatnej przez mieszkańca DPS oraz kwoty wolnej 300 % kryterium dochodowego tj. 2.328,00 zł wyniosła odpowiednio, za:
luty - 2.869,20 zł
marzec - 2.925,09 zł
kwiecień - 1.260,74
maj i następne miesiące - 885,49 zł.
Ustalona przez organ opata to za:
luty - 1.434,60 zł,
marzec - 1.462,54 zł,
kwiecień - 630,37 zł,
maj i następne - 442,75 zł.
Wskazane przez Skarżącego wydatki to:
- czynsz 507 zł,
- prąd 130 zł,
- gaz 33 zł,
- telefon Internet 135 zł,
- telewizja 114 zł,
- dojazd do pracy 100 zł,
- rata kredytu 1440 zł.
-jedzenie i środki czystości – 1200 zł.
W ocenie Sądu dokonane przez organ ustalenia uzasadniają wydaną decyzję.
Suma podanych przez Skarżącego wydatków odliczając kwotę kredytu daje kwotę 2119 zł.
Skarżący twierdzi, że nie jest w stanie sprostać obowiązkowi w nałożonej wysokości.
Tymczasem wskazana przez niego kwota wydatków pokrywa się niemalże z ustawową kwotą wolną od zajęcia tj. 2.328,00 zł, a więc kwotą którą ustawodawca pozostawił zobowiązanemu do dyspozycji, na własne uzasadnione potrzeby.
Sąd wskazuje, że wprowadzenie przez ustawodawcę kwoty wolnej od zajęcia stanowi obowiązek zapewnienia minimum egzystencji, które powinno zostać zachowane by umożliwić osobie zobowiązanej do ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS, godne życie.
Zgodnie z § 3 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 października 2005 r. w sprawie progu interwencji socjalnej ( Dz.U. z 2005 r., Nr 211, poz. 1762):
1. Próg interwencji socjalnej jest ustalany w oparciu o koszyk dóbr i usług opracowany na podstawie minimalnych norm spożycia, minimalnych okresów użytkowania dóbr oraz minimalnego zakresu korzystania z usług, wyrażony wartościami cen rynkowych w przyjętym okresie badawczym, a następnie korygowany o rzeczywiste zachowania konsumpcyjne wybranych typów gospodarstw domowych o niskich dochodach.
3. Zakres potrzeb niezbędnych do egzystencji branych pod uwagę przy ustalaniu progu interwencji socjalnej obejmuje wydatki na:
1) żywność;
2) mieszkanie;
3) odzież i obuwie;
4) edukację;
5) ochronę zdrowia i higienę;
6) transport i łączność;
7) kulturę, sport i wypoczynek.
4. Minimalny zakres wydatków, o których mowa w ust. 3, powinien zapewnić zaspokojenie potrzeb niezbędnych do egzystencji osoby lub rodziny.
Z powyższych przepisów zatem wynika, że część podanych przez Skarżącego wydatków zawiera się w kwocie wyłączonej przez ustawodawcę od zajęcia, w związku z czym nie może ona zostać dwukrotnie uwzględniona przy ustalaniu możliwości płatniczych zobowiązanego do opłaty, ponieważ zostały one uwzględnione w kwocie wolnej od zajęcia.
Odnosząc się do podnoszonej przez Skarżącego wysokości zaciągniętego kredytu, Sąd stwierdza, że kwoty kredytów przypadające do spłaty, jako zobowiązania dobrowolnie zaciągnięte, o charakterze prywatnoprawnym, nie mogą niweczyć publicznoprawnego obowiązku partycypowania osoby zobowiązanej w kosztach pobytu wstępnego w placówce pomocy społecznej.
W świetle powyższego dokonana przez organ ocena możliwości płatniczych Skarżącego sprowadzająca się do przyjęcia, że jest on w stanie pokryć połowę przypadającej na niego należności, jest adekwatna do dokonanych ustaleń.
Wobec tak ustalonej kwoty Skarżący będzie mógł dopiero ubiegać się o zwolnienie z opłaty na podstawie art. 64 u.p.s., w przypadku ziszczenia się jednej ze wskazanych tam podstaw. Tym samym zarzut naruszenia art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.s. polegający na nieuwzględnieniu w wystarczającym stopniu możliwości płatniczych Skarżącego jest bezzasadny.
Odnosząc się do stawianych zarzutów jako nieusprawiedliwiony należy ocenić zarzut naruszenia art. 64 ust. 7 u.p.s. polegający zdaniem Skarżącego na nieuwzględnieniu przez Organy przy określaniu obowiązku uiszczania opłaty rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych osoby przebywającej w DPS tj. M. K. względem osoby obowiązanej do ponoszenia opłat.
Zostało już wyżej wyjaśnione, że postępowanie dotyczy ustalenia opłaty, a nie zwolnienia z niej, dla którego podnoszona okoliczność mogłaby mieć znaczenie. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że z przepisu tego wynika wymóg udokumentowania tego faktu odpowiednimi dokumentami, o czym Skarżący powinien pamiętać ubiegając się ewentualnie o zwolnienie z opłaty.
Nie ma również racji Skarżący zarzucając Organowi prowadzenie postępowania pomimo zgłoszonego wniosku o jego zawieszenie z uwagi na podnoszoną okoliczność toczącego się przed Sądem Okręgowym postępowania rozwodowego. Zgodzić należy się z Organami, że nie jest to postępowanie prejudycjalne dla niniejszej sprawy, to jest takie którego wynik zależy od rozstrzygnięcia tej sprawy. Pamiętać należy, że wyrok rozwodowy ma charakter konstytutywny a więc tworzy, a nie potwierdza określony stan. Zatem dopiero zapadły w sprawie wyrok rozwodowy będzie miał znaczenia dla opłat za pobyt w DPS rozwiedzionego małżonka.
Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a