II SA/RZ 1303/22

II SA/Rz 1303/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Partyka
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 234
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 12 sierpnia 2022 r. nr SKO.4171/63/2022 w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 31 maja 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżących A. K. i M. K. solidarnie kwotę 797 zł /słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M.K. i A.K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "organ odwoławczy", "SKO" lub "Kolegium") z dnia 12 sierpnia 2022 r. nr SKO.4171/63/2022 wydana w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
W podstawie prawnej decyzji Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm., dalej : "P.w.").
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 30 marca 2020 r. (data wpływu do organu) M.K. i A.K. zwrócili się do Wójta Gminy [...] o wszczęcie postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Wskazali, że są właścicielami działki nr [...] w N., a na skutek robót budowlanych prowadzonych na nieruchomościach położonych w bezpośrednim sąsiedztwie ich działek doszło do zmiany stosunków wodnych. W wyniku zmiany rzędnych terenu dochodzi do cyklicznego zalewania ich nieruchomości. Wskazali, że zmiany dokonał J.G. właściciel działek o nr [...], [...], [...], [...].
Po przeprowadzeniu postępowania Wójt Gminy [...] decyzją z 31 grudnia 2020 r. nr WGP.6331.5.2020 odmówił nakazania J.G. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...] w miejscowości N.
Na skutek złożonego odwołania SKO w Rzeszowie decyzją z 1 kwietnia 2021 r. nr SKO.4171/21/2021 uchyliło wyżej opisaną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
SKO wskazało na brak poczynienia wszechstronnych i wnikliwych ustaleń w zakresie stanu faktycznego. Zaleciło rozważenie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z jednoczesnym udziałem wszystkich stron postępowania oraz biegłego z zakresu hydrologii, w celu umożliwienia konfrontacji stanowisk stron i wyjaśnienia wszystkich spornych kwestii.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, w tym przeprowadzeniu oględzin w terenie, uzyskaniu opinii hydrologicznej z jej uzupełnieniami Wójt Gminy [...] decyzją z 31 maja 2022 r. nr WGP.6331.5.2020 odmówił nakazania J.G. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...] w miejscowości N.
Organ powołując się na opinie biegłego wskazał, że wykonanie prac ziemnych na działkach [...], [...], [...], [...] oraz [...] i [...] nie doprowadziło do naruszenia stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...]. Budynki mieszkalne położone kolejno na działkach [...], [...], [...], [...] są wyposażone w orynnowanie, a przepuszczalne podłoże powoduje, że wody opadowo-roztopowe są prawidłowo zagospodarowane i nie są w żaden sposób kierowane na działkę nr [...].
Odwołanie od tej decyzji złożyli M.K. i A.K. domagając się jej uchylenia i nakazanie J.G. wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzji zarzucili naruszenie art. 234 ust. 3 P.w., gdyż wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu nie nałożono obowiązków na J.G. poprzez nakazanie wykonania urządzeń melioracyjnych zapobiegających szkodom, a z okoliczności sprawy wynika, że jest odpowiedzialny za istniejący stan rzeczy poprzez podwyższenie terenu i brak zastosowania systemu odwodnienia przy realizacji inwestycji; art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a., gdyż organ I instancji nadal nie ocenił materiału dowodowego w sposób kompletny, nie rozpatrzył całego materiału dowodowego; art. 79 k.p.a. poprzez brak zastosowania procedury dotyczącej wydania opinii uzupełniającej i prawidłowego powiadomienia o jej wydaniu; art. 76 k.p.a. poprzez wybiórcze weryfikowanie dowodów, organ w ogóle nie wziął pod uwagę dowodów w postaci wydanych decyzji organów nadzoru budowlanego, czy zgromadzonej dokumentacji fotograficznej; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez skrótowe sformułowanie uzasadnienia decyzji, która nie spełnia wymagań określonych przywołaną normą.
Wskazaną na wstępie decyzją z 12 sierpnia 2022 r. SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Kolegium nie uwzględniło odwołania. Wskazało, że organ I instancji ustalił, że w wyniku prac przeprowadzonych na działkach nr [...], [...] i [...], polegających na zabudowie sąsiadujących z działką wnioskodawców oraz po podniesieniu i utwardzeniu pasa drogi wewnętrznej na działkach [...] i [...] nie doszło do zmiany stosunków wodnych w postaci zmiany kierunku lub natężenia odpływu znajdujących się na przedmiotowych gruntach wód opadowych lub roztopowych, ze szkodą dla stanowiącej własność wnioskodawców działki nr [...]. Do powyższych wniosków organ doszedł w oparciu o zebrane dowody, tj. opinie biegłego, wyjaśnienia stron i świadków, oględziny terenu i dokumentację fotograficzną. Jak wskazał organ I instancji, prace ziemne, w tym podwyższenie terenu na w/w działkach, nie spowodowały zmiany kierunku i natężenia spływu wód. Z opinii biegłego (w tym opinii uzupełniającej) wynika, że istniejący kierunek spływu wód na terenie opisanej przez biegłego zlewni nie uległ zmianie w wyniku prac na w/w działkach i pozostaje niezmienny od kilkunastu lat, a wynika z naturalnego ukształtowania terenu. W opinii złożonej do organu w dniu 22.12.2021 r. biegły potwierdził, że wskazane przez wnioskodawcę prace w pasie drogi wewnętrznej (dz. [...] i [...]) w tym podwyższenie nawierzchni, nie zmieniły naturalnego kierunku spływu wód opadowych, zaś wskazane zagospodarowanie działki nr [...] w tym jej podwyższenie, umożliwia dotychczasowy przepływ wód opadowych i nie spowodowało zmiany kierunku przepływu wód. W opinii uzupełniającej, złożonej w dniu 23.03.2022 r., biegły odniósł się do zagadnienia kierunku i sposobu odprowadzania wód opadowych z terenu działki nr [...] po jej zabudowie i wskazał, że przyjęte rozwiązania uwzględniają istniejący kierunek spływu wód. Opinia wskazuje również, że istniejący system rynnowy odwadniający powierzchnie dachowe odprowadza przeważającą ilość wód powstających na działce nr [...] w sposób opisany w opinii, z pominięciem działki wnioskodawców, a pozostała ilość wsiąka do warstwy kruszywa lub zostaje przyjęta przez grunt biologicznie czynny na działce nr [...]. Z wydanych opinii wynika, że prace przeprowadzone na działkach sąsiadujących z działką wnioskodawców, nie spowodowały ani zmiany kierunku ani natężenia odpływu wód znajdujących się na przedmiotowych działkach. Zdaniem SKO brak jest podstaw do kwestionowania wniosków opinii wydanych przez biegłego, z uwzględnieniem całościowego materiału dowodowego, w tym kopii dokumentów przedstawionych przez wnioskodawców z uwagami do opinii.
SKO wskazało na niezasadność podnoszonych zarzutów. Przeprowadzone na działkach nr [...], [...] i [...] prace nie spowodowały zmiany stanu wody na gruncie. W szczególności brak jest dowodów i przesłanek do przyjęcia, że wskazane przez wnioskodawców działania w postaci podwyższenia drogi wewnętrznej na działce [...] i [...] oraz podniesienie gruntu na działce [...] doprowadziły do zmiany ilości i kierunku spływu wód opadowych z w/w działek ze szkodą dla stanowiącej ich własność działki nr [...]. W ocenie Kolegium brak jest podstaw do kwestionowania opinii biegłego co do powyższego wniosku. Skoro z opinii biegłego wynika, że wskazywane działania nie doprowadziły w ogóle do zmiany stanu wody na gruncie, to brak jest prawnej możliwości nakazania właścicielowi tego gruntu jakichkolwiek działań, o których mowa w art. 234 ust. 3 in fine P.w.
Skargę na powyżej opisaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyli M.K. i A.K. wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Ponadto zawnioskowali o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Kwestionowanej decyzji zrzucili:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie wynikających z ww. przepisów podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania, zasady udzielania informacji i zasady przekonywania, w szczególności poprzez zaniechanie przez organ prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, uchybienie przez organ obowiązkowi zebrania, rozpatrzenia oraz oceny w sposób wszechstronny materiału dowodowego, a ponadto poprzez brak uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji;
2. art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż organ nadal nie ocenił całego materiału dowodowego w sposób kompletny, w szczególności nie wziął pod uwagę zgromadzonych decyzji administracyjnych organu nadzoru budowlanego, projektu odwodnienia zleconego przez Wójta Gminy [...], dokumentacji fotograficznej przedstawionej przez skarżących;
3. art. 76 k.p.a. poprzez wybiórcze weryfikowanie dowodów, mianowicie organ w ogóle nie wziął pod uwagę dowodów w postaci wydanych decyzji organów nadzoru budowlanego czy zgromadzonej dokumentacji fotograficznej; a także faktu, iż równolegle toczy się postępowanie Państwa B. w stosunku do tego samego właściciela działek, a zarzuty są niemal identyczne;
4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez skrótowe sformułowanie uzasadnienia decyzji, które nie spełnia wymagań określonych przywołaną normą.
Skarżący zarzucili także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 234 ust. 3 P.w., gdyż wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu nie nałożono obowiązków na J.G. poprzez nakazanie wykonania urządzeń melioracyjnych zapobiegających szkodom, a z okoliczności sprawy wynika, że jest odpowiedzialny za istniejący stan rzeczy poprzez podwyższenie terenu i brak zastosowania systemu odwodnienia przy realizacji inwestycji.
W uzasadnieniu skarżący wskazali, że przed organem I instancji rozpatrywane były dwa postępowania, gdzie Wnioskodawcami byli Państwo B. znak: [...] oraz państwo K. znak: [...]. W obu postępowaniach wydawane były podobne opinie tego samego biegłego T.K. Wszyscy wnioskodawcy mieli te same roszczenie, aby nakazać osobie odpowiedzialnej za zamianę stanu wody na gruncie - Panu J.G. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na działkach tegoż inwestora. Wnioskodawcy zaskarżyli decyzje organu I instancji do SKO w Rzeszowie powołując się na podobne zarzuty, gdyż dotyczyły tego samego podmiotu, który odpowiada za szkodę wywołaną brakiem realizacji odpowiedniego odwodnienia na swoich działkach. Tymczasem SKO w Rzeszowie w dwóch różnych składach w przypadku Państwa B. postanowiło stwierdzić, że decyzja Wójta Gminy [...] została wydana niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i uchyliło decyzję, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, natomiast w przypadku Państwa K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] odmawiającej nakazania J.G. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. SKO w Rzeszowie w decyzji Państwa B. wskazało, że ustalenia opinii biegłego T.K. są niepełne. Opinia nie odpowiada na zasadnicze pytanie dotyczące jak właściciel działek nr ewld. [...], [...], [...], [...], [...] zagospodarowuje wody opadowe na własnym terenie, w szczególności w jaki sposób realizowane są zabezpieczenia przed spływem wód opadowych na działki sąsiednie. Ponadto, SKO w Rzeszowie uznało, że opinia nie odpowiada na pytanie, czy podniesienie terenu działek przez J.G. wpłynęło niekorzystnie na działki sąsiednie, gdyż podniesienie terenu o niemal metr trudno uznać za nieznaczne. Dodatkowo SKO w decyzji Państwa B. stwierdza, że z dokumentacji jednoznacznie wynika, że działki na których J.G. realizował inwestycję są w znaczny sposób podniesione oraz pozbawione zasadniczej warstwy chłonnej. Ten sam organ – SKO - orzekający w różnych składach, nie zauważył, że zarówno w sprawie B., jak i K. występuje ten sam podmiot odpowiedzialny za szkodę i stan faktyczny wywołany przez Inwestora J.G. jest tożsamy w w/w obu postępowaniach. SKO w decyzji Państwa B. podkreślił, że organ powinien zasięgnąć opinii biegłego i kompleksowo zbadać jak właściciel działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] zagospodarowuje wody opadowe na własnym terenie oraz zasadnym jest rozważenie czy nie zachodzi konieczność wykonania urządzeń zabezpieczających szkodom.
Skarżący zarzucili, że organ skrótowo przedstawił przebieg wydarzeń, nie odniósł się do zarzutów, uwag i wniosków złożonych w odwołaniu. Pominął kwestie zawarte w kierowanych przez nich pismach a dotyczących zarzutów i pytań do opinii biegłego z zakresu hydrologii. Tymczasem te same uwagi uwzględniło Kolegium w sprawie Państwa B.
Skarżący ponieśli także, że SKO ogólnikowo powieliło uzasadnienie organu I instancji, który stwierdził, iż podwyższenie terenu wykonane na działkach nr [...], [...] [...], [...] oraz na działkach nr [...] i [...] nie spowodowało zmiany kierunku i natężenia spływu wód opadowych, gdyż wynika to z naturalnego ukształtowania terenu zlewni. SKO nie zauważyło faktu, że działka nr [...] jest zaniżona w stosunku do drogi i sąsiednich działek i woda z opadów atmosferycznych zbiera się w miejscu obniżenia terenu i tam stagnuje i właściciele działki nr [...] nie mogą wjechać na swoją nieruchomość, z powodu przedmiotowego podwyższenia i jej zalewania. Ten sam organ - SKO w Rzeszowie w przypadku tego samego terenu działek [...], [...], [...] i [...] i [...] stwierdza w postępowaniu Państwa B., że pozbawione są one warstwy chłonnej, a w postępowaniu Państwa K., że woda wsiąka do warstwy kruszywa lub zostaje przyjęta przez grunt biologicznie czynny. SKO w Rzeszowie wydając decyzję w sprawie Państwa K. nie zauważyło, że równolegle toczy się postępowanie Państwa B., a zarzuty w obu postępowaniach dotyczą tego samego właściciela tych samych działek. Przy czym w odwołaniu do SKO w Rzeszowie skarżący wskazali sygnaturę sprawy Państwa B.
Organy nie uwzględniły także dokumentów w postaci decyzji organów nadzoru budowlanego, którymi nałożono na inwestora obowiązek przedstawienia projektu zamiennego uwzględniającego rozwiązanie sposobu odprowadzania wód opadowych z budynku i terenu działek i zabezpieczeniem działek sąsiadujących przez zalewaniem. Z treści opinii z 23.03.2022 r. wynika, że cały system odwodnienia, tylko z powierzchni dachowych opiera się na umieszczeniu rynien na budynkach, w tym na garażu, gdzie wody odprowadzane są dwoma rurami spustowymi wprowadzonymi w grunt tuż przy ścianach budynku (co widać na przedstawionym w opinii zdjęciu). Tymczasem, biegły pominął kwestię istnienia i przedstawienia systemu odwodnienia działki nr [...] i [...]. Umieszczenie rynien na budynku to tylko element systemu odwodnienia. Biegły informując, że wody opadowe z systemu rynnowego budynku na działce [...] i [...] są odprowadzane do gruntu, nie wspomniał o zastosowaniu jakiegokolwiek systemu odwodnienia działek (rur drenażowych, studzienek zbiorczych, czy woda deszczowa jest odprowadzana do kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej czy do rowu melioracyjnego). Należy więc wnioskować, że takiego odwodnienia Inwestor nie zastosował, mimo, że był do tego zobowiązany w drodze decyzji.
Skarżący podkreślili, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że J.G. był zobowiązany wykonać projekt uwzględniający rozwiązanie sposobu odprowadzania wód opadowych z budynku i terenu działek z zabezpieczeniem działek sąsiadujących przed zalewaniem, i taki projekt został sporządzony na zlecenie Organu I instancji. Jednakże J.G. z przyczyn nieuzasadnionych odmówił wykonania tego odwodnienia. Konsekwencją zmiany poziomów działek nr [...] i [...], [...] (podwyższenie terenu od 30 do 60 cm) i braku rozwiązania odprowadzania wód opadowych jest zmiana stosunków wodnych i zalewanie działek będących niżej. Wnioskodawcy w obydwu w/w rozpatrywanych sprawach wskazali, że należące do nich nieruchomości są zalewane od chwili podniesienia poziomu w/w działek, co zostało udowodnione na zdjęciach. Skarżący dodatkowo nie mają dostępu do swojej nieruchomości (brak możliwości wjazdu ze względu na podniesienie poziomu gruntu drogi dojazdowej nr [...]). Istnieje oczywisty związek przyczynowy między zmianą poziomów działek na skutek bezprawnych działań inwestora na działce [...], [...], [...], [...] i brakiem rozwiązania odprowadzającego wody opadowe w sposób prawidłowy, a zmianą stosunków wodnych i zalewaniem działek sąsiadujących z działką nr [...].
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest art. 234 P.w. Przepis ten stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1 pkt 1 i 2). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust. 3).
Okolicznościami, które w świetle 234 ust. 3 P.w. muszą być wyjaśnione przez właściwy organ z poszanowaniem przywołanych wyżej zasad postępowania administracyjnego, są: zmiany stanu wody na gruncie; osoba właściciela gruntu, na którym występują stwierdzone zmiany; związek przyczynowo - skutkowy między działaniami/zaniechaniami właściciela gruntu, a stwierdzonymi zmianami stanu wody; szkodliwy wpływ stwierdzonych zmian na sąsiednie grunty (związek przyczynowo-skutkowy). Nie budzi również wątpliwości, że ustalenie wspomnianego wyżej związku przyczynowo - skutkowego wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. Krótko mówiąc, postępowanie z zakresu naruszenia stosunków wodnych ma skomplikowany charakter i z zasady wymaga opinii biegłego. W sytuacji, gdy istnieje różnica stanowisk pomiędzy stronami w zakresie zarzucanego zakłócenia stosunków wodnych, opinia biegłego może być jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między określonym działaniem a stanem wód na gruntach sąsiednich. Opinia ta zatem stanowi podstawę ustaleń organu, a weryfikować ją może jedynie pracownik organu posiadający także wiedzę z tego zakresu. Powyższe nie zmiana jednak faktu, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 234 P.w., tak jak w każdym postępowaniu administracyjnym, organ orzekający musi kierować się ogólnymi zasadami postępowania określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 7 k.p.a. w toku postępowania jego obowiązkiem jest stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. obliguje zaś do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zebrane przez organ administracji dowody podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, która nakazuje jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Takiej samej ocenie podlega opinia biegłego. Organ, co prawda, nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii (ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną jaką posiada biegły), nie oznacza to jednak, że jest zwolniony z obowiązku oceny wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy. To bowiem na organie spoczywa obowiązek dokładnego i pełnego wyjaśnienia sprawy. W szczególności organ winien dokonać oceny, czy opinia biegłego zawiera ustosunkowanie się do wszystkich aspektów sprawy istotnych do jej rozstrzygnięcia. W razie dostrzeżenia braków organ winien rozważyć zadanie biegłemu dodatkowych pytań. Organ ma również obowiązek ustosunkowania się i udzielenia odpowiedzi na zarzuty sformułowane przez stronę. Sama zaś opinia podlegać musi ocenie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, który ma być kompleksowo zgromadzony. Dopiero po zebraniu pełnego materiału dowodowego oraz wyjaśnieniu zastrzeżeń strony do opinii, może organ dokonać ustaleń i ocen potrzebnych do podjęcia rozstrzygnięcia. Obowiązkiem organu jest zatem weryfikacja opinii pod kątem jej kompletności, rzetelności, logiczności i zrozumiałości.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd stwierdza, że nie jest on wystarczający dla koniecznych ustaleń w sprawie z art. 234 P.w.
Przede wszystkim należy podkreślić, że adresatem roszczenia z art. 234 P.w. jest właściciel nieruchomości, na której doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla nieruchomości wnioskodawcy. Także wnioskodawca, co do zasady powinien być właścicielem nieruchomości, której ochrony się domaga.
Konieczne było więc ustalenie stanu własności działki wnioskodawców, tj. dz. [...] oraz właścicieli działek nr [...], [...], [...], [...], [...], przeciwko którym podniesiono roszczenia z art. 234 P.w.
W aktach sprawy nie ma ani jednego wypisu z rejestru gruntów, odpisu z księgi wieczystej, które pozwoliłyby na ustalenie stanu własności ww działek.
Wnioskodawcy jako osobę odpowiedzialną za zmianę stosunków wodnych wskazali J.G., który prawdopodobnie był inwestorem budynków powstałych na działkach wskazanych w ich wniosku.
Z protokołu oględzin z dnia [...] lipca 2020 r. wynika, że wg oświadczeń stron J.G. sprzedał część wybudowanych przez siebie domów z działką innym osobom.
Organ I instancji sporządził na k. 7a wykaz stron postępowania, przyporządkowując osobom konkretne działki:
1. J.G., zam. ul. [...], [...] (działka [...], [...]),
2. J.K., zam. ul. [...], [...] (działka [...]),
3. J.K.1, zam. ul. [...], [...] (działka [...]),
4. M.K., [...] (działka [...]),
5. A.K., [...] (działka [...]),
6. M.S., [...], ul. [...] (działka [...]),
7. J.P., zam. [...], [...] (działka [...]).
Wykaz ten jest niejasny, gdyż np. J.G. i M.S. przypisano dz. [...], pominięto także całkowicie dz. [...]. Należy podkreślić, że zestawienie to nie jest poparte żadnymi dowodami z dokumentów. Konsekwencją powyższych zaniechań w postępowaniu dowodowym jest treść zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, w których adresatem odmowy uwzględnienia roszczenia P.P. K. uczyniono wyłącznie J.G. co do działek [...], [...], [...] i [...]. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że J.G. nie jest właścicielem dz. [...] a P.P. K., wobec oświadczenia J.K. na oględzinach [...] lipca 2020 r. i sporządzonego przez organ wykazu stron na k. 7a akt I instancji. Sentencja decyzji nie obejmuje wszystkich działek, przeciwko którym wnioskodawcy skierowali swoje roszczenie. Pomija ona dz. [...] i w tym zakresie jest niepełna. Przesądza to o naruszeniu art. 234 ust. 1 – 5 P.w. poprzez jego zastosowanie w nienależycie ustalonym stanie faktycznym sprawy, co przełożyło się na treść decyzji. Naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. było oczywiste i także przełożyło się na wynik sprawy.
Niezależnie od powyższych rozważań organy nie wyjaśniły, czy w związku z treścią pisma wnioskodawców z dnia [...] kwietnia 2022 r. nie rozszerzyli swojego wniosku a z art. 234 P.w. o dz. [...].
Uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 107 § 1 – 3 k.p.a.).
Odnoszenie się przez Sąd na tym etapie postępowania do pozostałych zarzutów skargi byłoby przedwczesne. Nie wiadomo bowiem poza tym czy wszyscy właściciele, przeciwko którym skierowano żądanie z art. 234 P.w. brali w nim udział. Ponadto strony postępowania były przekonane – działaniami organu – że adresatem ew. roszczeń skarżących może być tylko J.G., co mogło przełożyć się na brak ich aktywności w toku postępowania i podejmowane czynności.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sad orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.