II SA/Rz 1297/24

II SA/Rz 1297/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 10 § 1, art 77 § 1, art. 80, art. 189f pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 78 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 25 lipca 2024 r. nr SKO.4120/154/2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 3 kwietnia 2024 r. nr KM-R.5410/K/1102/2022KO; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. K. kwotę 387 zł /słownie: trzysta osiemdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. K. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Reszowie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 25 lipca 2024 r. nr SKO.4120/154/2024 w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.
Prezydent Miasta [....] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie przez Skarżącego obowiązku zawiadomienia o zbyciu zarejestrowanego pojazdu marki [....] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...].
W trakcie postępowania organ ustalił, że Skarżący zawiadomił o zbyciu ww. pojazdu w dniu 3 czerwca 2022 r. Do zawiadomienia została dołączona faktura z dnia 24 lipca 2020 r., z której wynikało, że zbycie pojazdu nastąpiło w dniu 24 lipca 2020 r.
Decyzją z dnia 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1102/2022, organ I instancji nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 1000 zł, jako byłego właściciela ww. pojazdu, z tytułu niewykonania obowiązku, określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, polegającego na zawiadomieniu w terminie o zbyciu tego pojazdu. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do ww. przepisu, właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nie przekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu, jednakże w związku z pandemią COVID-19, termin ten został wydłużony do 180 dni, na podstawie art. 31i ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.; dalej: "ustawa COVID-19"). Organ wskazał, że Skarżący miał wobec tego obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu do dnia 20 stycznia 2021 r., natomiast dokonał tego dopiero w dniu 3 czerwca 2022 r., tj. po 499 dniach po upływie ustawowego terminu.
W wyniku rozpoznania odwołania od tej decyzji, SKO decyzją z dnia 19 stycznia 2023 r., nr SKO.4120/173/2022, utrzymało decyzję Prezydenta w mocy.
Następnie na skutek wniesionej przez Skarżącego skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 516/23 uchylił zarówno ww. decyzję Kolegium, jak i decyzję Prezydenta z dnia 31 października 2022 r. Sąd wskazał, że okoliczność uchybienia terminu nie budzi w tej sprawie wątpliwości, jednak należało rozważyć kwestię ewentualnego usprawiedliwienia uchybienia tego terminu. Sąd wyjaśnił, że przewidziany w przepisie art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym termin stanowi termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 p.r.d., zatem organ administracji publicznej w okresie epidemii powinien zastosować się do treści art. 15 zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID – 19 i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
W związku z powyższym, organ I instancji zawiadomieniem z dnia 30 października 2023 r., poinformował stronę o stwierdzeniu uchybienia terminu zawiadomienia o zbyciu pojazdu oraz o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu zgłoszenia zbycia przedmiotowego pojazdu. Na skutek powyższego, Skarżący w dniu 8 grudnia 2023 r. złożył wniosek o przywrócenie ww. terminu.
Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2023 r. Prezydent odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do zawiadomienia o zbyciu pojazdu, oceniając, że nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób braku swojej winy w uchybieniu terminu. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Kolegium z dnia 23 stycznia 2024 r. nr SKO.4120/10/2024.
Następnie decyzją z dnia 3 kwietnia 2024 r. nr KM-R.5410/K/1102/2022KO, Prezydent, działając na podstawie m.in. art. 104, art. 107 § 1, 3, art. 189 f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") i art. 140 mb pkt 2 w związku z art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 n ust. 1, ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047; dalej: "p.r.d."), nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 1000 złotych, jako byłego właściciela ww. pojazdu, z tytułu niewykonania obowiązku, określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., polegającego na zawiadomieniu w terminie 30 dni (wydłużony do 180 dni) o zbyciu tego pojazdu.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wysokość kary w myśl art. 140n ust. 4 w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. ustawy Prawo o ruchu drogowym, uzależniona jest od zakresu naruszenia, powtarzalności naruszeń oraz korzyści finansowej uzyskanej z tytułu naruszenia ustawy. Organ wskazał, że przekroczenie terminu było znaczne, a naruszenie obowiązku było osiemnastym, którego dopuścił się Skarżący w tym okresie. Wobec powyższego uznał, że zasadne jest nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1000 zł, tj. w kwocie wynikającej z powtarzalności i ilości dni naruszenia jaką przepis art. 140 mb pkt. 2 p.r.d. przewiduje za niezawiadomienie organu w ustawowym terminie o zbyciu pojazdu. Prezydent wyjaśnił, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą i według wpisu do CEIDG jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu handlowego zajmującym się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych i furgonetek (PKD 45.11). Zatem to przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności administracyjnej.
W ocenie organu I instancji w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły podstawy do odstąpienia na nałożenia przedmiotowej kary na podstawie § 1 pkt 1 art. 189 f k.p.a. Prezydent przypomniał, że zawiadomienia o zbyciu pojazdu dokonano 499 dni po terminie, a zatem nie może być uznane za znikome naruszenie prawa, a przy tym jest to osiemnaste naruszenie przepisu przez Skarżącego, w związku z tym nie doszło do zaprzestania naruszania prawa. Nie zachodzą również okoliczność określona w § 1 pkt 2 ww. przepisu, ponieważ na Skarżącego nie została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej za naruszenie ww. obowiązku, jak też nie został w związku z tym prawomocnie ukarany za wykroczenie lub prawomocnie skazany za przestępstwo. Prezydent zaznaczył również, że to, że Skarżący "dobrowolnie" zawiadomił o zbyciu pojazdu nie stanowi przesłanki do odstąpienia od nakładania kary.
W odniesieniu do wysokości nałożonej kary, organ I instancji wskazał, że w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. z 2023 r. poz. 1394 z późn. zm.), w przedmiotowym postępowaniu mają zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący w pierwszej kolejności zarzucił, że organ uniemożliwił mu odniesienie się do zebranego materiału dowodowego, ponieważ zawiadomienie o jego zgromadzeniu zostało mu doręczone już po wydaniu decyzji. Podniósł, że organ nie odstąpił od nałożenia kary, mimo iż waga naruszenia była znikoma, gdyż dokonanie zawiadomienia o zbyciu pojazdu z uchybieniem terminowi nie spowodowało negatywnych skutków w obszarze dóbr prawnie chronionych, a nadto zaprzestał naruszania prawa przed wszczęciem stosownych postępowań administracyjnych, zawiadamiając organ o zbyciu pojazdu w dniu 3 czerwca 2022 r. Zarzucił również, że w toku postępowania organ I instancji w ogóle nie zweryfikował i nie wziął pod uwagę, w jakiej dacie nabywca pojazdu zawiadomił właściwy organ o jego nabyciu. Organ nie uwzględnił także faktu, że z tytułu naruszenia obowiązku przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Skarżący nie osiągnął żadnej korzyści finansowej. Ponadto Skarżący zarzucił, że organ nie rozpoznał jego wniosku dowodowego zgłoszonego w piśmie z dnia 12 kwietnia 2024 r.
W wyniku rozpoznania odwołania, SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia 25 lipca 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140 mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 16 ww. ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości ustalenia i stanowisko organu I instancji.
Organ odwoławczy zgodził się również z dokonaną przez organ I instancji oceną o braku wystąpienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary. W ocenie Kolegium w rozpatrywanych okolicznościach waga naruszenia prawa nie mogła zostać uznana za znikomą, między innymi z uwagi na okres opóźnienia wynoszący 499 dni, a także brak okoliczności obiektywnie usprawiedliwiających zaniechanie zgłoszenia zbycia pojazdu. Odnosząc się do zarzutu niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, SKO wskazało, że powołując się na zaniedbania organu w zakresie wykonywania obowiązków informacyjnych w toku postępowania, strona powinna wykazać, jakiej konkretnie czynności z tego powodu nie dokonała, jakich argumentów nie podniosła i jak wpłynęło to na wynik sprawy, czego Skarżący nie podaje. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że zgłoszenie nabycia pojazdu przez nowego właściciela pojazdu nie ma żadnego wpływu na zawiadomienie o zbyciu pojazdu, uznając zgłoszony wniosek dowodowy za bezpodstawny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika - radcę prawnego, zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie uznania przez organ I instancji, że w okolicznościach sprawy naruszenie prawa przez Skarżącego nie miało znikomej wagi, mimo, że:
- organ I instancji, oceniając wagę naruszenia prawa przez Skarżącego nie uwzględnił kryteriów, według których należy oceniać stopień naruszenia prawa w kontekście art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a., w szczególności nie zweryfikował, czy i w jaki sposób opóźnienie w dopełnieniu obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w zw. z art. 31 i ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19, mogło rzeczywiście spowodować naruszenie konkretnych dóbr chronionych przepisami p.r.d.;
- w toku postępowania organ I instancji nie zweryfikował, w jakiej dacie doszło do zaktualizowania danych odnośnie osoby właściciela pojazdu w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej: "CEPiK"), mimo że to zachowanie referencyjności danych w CEPiK podnoszone było przez organ jako ratio legis wprowadzenia sankcji za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu w terminie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.;
- postępowanie dowodowe potwierdziło, że Skarżący zaprzestał naruszania prawa, tj. samodzielnie, przed wszczęciem stosownych postępowań administracyjnych, zawiadomił w dniu 3 czerwca 2022 r. organ o zbyciu pojazdu i po tym dniu nie ww. uchybiał obowiązkowi;
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 140n ust. 4 p.r.d. oraz art. 189d k.p.a., do którego doszło w następstwie przyjęcia przez organ I instancji, że w okolicznościach sprawy zakres naruszenia prawa jest znaczy, gdyż uchybienie terminowi, w jakim powinno zostać dokonane zgłoszenie wynosiło 499 dni, a nadto dopuścił się go profesjonalny uczestnik obrotu handlowego, którego w wyższym stopniu aniżeli nieprofesjonalnego uczestnika obrotu obciążają negatywne konsekwencje uchybienia terminowemu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu, oraz w następstwie nieuwzględnienia przez organ I instancji przy wymierzaniu kary pieniężnej dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidzianych w art. 189d k.p.a. i ograniczenia się wyłącznie do prowadzenia ustaleń odnośnie okoliczności wskazanych w dyrektywach wymiaru kary przewidzianych w art. 140n ust. 4 p.r.d., w sytuacji gdy zakresu naruszenia prawa, o którym mowa w art. 140n ust. 4 p.r.d. nie można sprowadzać wyłącznie do kwestii czasu trwania naruszenia, a nadto wymierzając karę pieniężną, o której mowa w art. 140mb p.r.d. organ winien zastosować także regulacje przewidziane dziale IV a k.p.a., w tym art. 189d k.p.a., co wprost wynika z brzmienia art. 140n ust. 6 p.r.d.;
3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 10 k.p.a., do którego doszło w następstwie jej wydania przed zawiadomieniem o zgromadzeniu materiału dowodowego i umożliwieniem wypowiedzenia się Skarżącemu co do zebranych dowodów i materiałów, wskutek czego nie miał możliwości zgłoszenia dalszych wniosków dowodowych zmierzających do ustalenia, w jakiej dacie w CEPiK doszło do uaktualnienia danych odnośnie właściciela pojazdu, która to okoliczność ma istotne znaczenie przy ustalaniu zakresu naruszenia przez zbywcę obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, tzn. czy w okolicznościach konkretnej sprawy waga naruszenia prawa jest znikoma, czy nie;
4. art. 136 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie zaniechania przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a co miało służyć ustaleniu, czy doszło do zaewidencjonowania w CEPiK zmiany właściciela i identyfikacji podmiotu odpowiedzialnego za pojazd, która to okoliczność winna być brana pod uwagę przy ocenie zakresu naruszenia obowiązku przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.;
5. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie uznania, że oceniając wagę naruszenia prawa, należy brać pod uwagę przede wszystkim okres zwłoki w wykonaniu obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu, podczas gdy należy przede wszystkim weryfikować skutki naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa oraz odwoływać się do sposobu weryfikacji tego stopnia naruszenia prawa wypracowanego w prawie karnym;
6. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przy ocenie wagi naruszenia prawa, że nie ma znaczenia okoliczność, w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK, w sytuacji gdy na skutek zgłoszenia dokonanego przez nabywcę pojazdu a nie jego zbywcę, dane zawarte w CEPiK są aktualne w związku z czym nie ma zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa, a nadto osiągnięte zostają cele ustawodawcy;
7. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie zaniechania uwzględnienia przy ocenienie wagi naruszenia prawa, że niezwłocznie po powzięciu wiedzy o uchybieniu obowiązkowi, Skarżący "dobrowolnie" uczynił zadość obowiązkowi zawiadomienia o zbyciu kilkunastu, pojazdów, oraz że w ustawowym terminie zawiadamiał o zbyciu lub nabyciu pojazdów, które zbywane lub nabywane były po 3 czerwca 2022 r., co świadczy o tym, że nie lekceważył prawa i nie powtarzał zachowań, naruszających obowiązek przewidziany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.;
8. art. 189d k.p.a., poprzez przyjęcie, że przy wymierzaniu kary pieniężnej, jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", nie znajdują zastosowania przesłanki wymiaru kary wskazane w art. 189d k.p.a., w sytuacji gdy regulacje przewidziane dziale IV a k.p.a., w tym dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidziane w art. 189d k.p.a., należy uwzględniać przy wymierzaniu kary pieniężnej, o której mowa w art. 140mb pkt 2 u.p.r.d., jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", co wprost wynika ze znowelizowanego art. 140n ust. 6 u.p.r.d., obowiązującego od dnia 1 lipca 2023 r.;
9. art. 140n ust. 4 p.r.d., poprzez sprowadzenie zakresu naruszenia, o którym mowa w ww. przepisie wyłącznie do kwestii czasu trwania naruszenia;
10. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, oraz wskutek prowadzenia postępowania z naruszeniem zasady przekonywania stron o zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności w następstwie:
- niewyjaśnienia, czy i jakie dobra prawnie chronione zostały faktycznie naruszone wskutek uchybienia;
- niezestawienia opóźnienia w zgłoszeniu zbycia pojazdu i ewentualnych negatywnych skutków uchybienia ww. obowiązkowi z czasem reakcji organu I instancji na naruszenie ww. obowiązku, w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, że postępowanie w przedmiocie nałożenia przedmiotowej kary wszczęte zostało dopiero w dniu 26 września 2022 r., a więc po blisko czterech miesiącach od otrzymania przez organ zawiadomienia o zbyciu pojazdu i po blisko dwudziestu sześciu miesiącach od zbycia pojazdu, co powinno prowadzić do rozważenia przez organ sensu zaniechania nakładania kary po tak długim czasie od samodzielnego dokonania zgłoszenia;
- przyjęcia, że profesjonalnego uczestnika obrotu handlowego w wyższym stopniu aniżeli nieprofesjonalnego uczestnika obrotu obciążają negatywne konsekwencje uchybienia terminowemu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu, mimo że ustawodawca przedmiotowego rozróżnienia nie uczynił, w następstwie czego doszło do naruszenia zasady równości oraz zasady sprawiedliwości społecznej;
12. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., w skutek nieprowadzenia ustaleń odnośnie innych niż wskazane wprost w dyrektywach art. 140n ust. 4 u.p.r.d. okoliczności przemawiających za dalej idącym miarkowaniem kary, w szczególności nieuwzględnienie przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", jak również przy wymierzaniu kary pieniężnej dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidzianych w art. 189d k.p.a., mimo że w znowelizowanym art. 140n ust. 6 p.r.d., ustawodawca wprost wskazał, że w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie Prawo o ruchu drogowym należy odpowiednio stosować przepisy działu IVa k.p.a., a więc także art. 189d k.p.a.;
13. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., do którego doszło w wyniku naruszenia bezwzględnego obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu koszów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do naruszenia zasady czynnego udziału w postępowaniu, wyrażonej art. 10 § 1 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. To do strony, stawiającej wskazany zarzut, należy wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 października 2024 r., III SA/Łd 312/24 dost. baza CBOSA). W ocenie Sądu Skarżący taki związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem a wynikiem sprawy wykazał.
Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, Organ I instancji skierował do Skarżącego zawiadomienie w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami i wypowiedzenia co do nich, które pełnomocnikowi Skarżącego doręczono w dniu 5 kwietnia 2024r. Jeszcze przed doręczeniem ww. zawiadomienia, tj. w dniu 3 kwietnia 2024r. Organ I instancji wydał decyzję o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązku określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Zatem termin do zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów rozpoczął swój bieg po dniu wydania decyzji przez Organ I instancji, co w sposób bezpośredni wiąże się z brakiem zapewnienia stronie możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Należy bowiem wskazać, że Skarżący w trakcie biegu 7 – dniowego terminu do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego złożył wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego o uzyskanie informacji co do daty zgłoszenia nabycia pojazdu przez nabywcę oraz terminu wprowadzenia do CEPIK danych nowego właściciela ww. pojazdu.
W ocenie Sądu powyższy wniosek dowodowy miał wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczył ustalenia takich okoliczności, które stanowią jedno z kryteriów oceny co do znikomej wagi naruszenia prawa, jako jednej z przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Tym samym wydanie decyzji przez Organ I instancji przed doręczeniem Skarżącemu zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 k.p.a. świadczy o naruszeniu zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to nie zostało sanowane również na etapie postępowania odwoławczego. Organ II instancji miał możliwość, aby w trybie art. 136 § 1 k.p.a. przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w zakresie ww. wniosku Skarżącego. Zaniechanie w tym zakresie przyczyniło się również do naruszenia zasady czynnego udziału strony w całym postępowaniu administracyjnym.
Odnośnie wpływu wskazanego wniosku dowodowego na wynik sprawy wskazać należy, że zgodnie z art 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
W wyroku z 28 kwietnia 2022 r., II GSK 376/22, (LEX nr 3345748), Naczelny Sąd Administracyjny zaaprobował stanowisko Sądu I instancji co do tego, że fakt, iż dany podmiot dokonuje profesjonalnego obrotu jest argumentem niewystarczającym za odmową zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Jak wskazał NSA, przy ocenie wagi naruszenia powinno się wziąć pod uwagę, to czy chronione przepisami prawa interesy publiczne zostały faktycznie naruszone wobec dokonania zgłoszenia przez zbywcę samochodu, co pozwalało już samo w sobie na odnotowanie w stosownych rejestrach zmiany właściciela pojazdu.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, znikomości wagi naruszenia, o którym traktuje art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie można postrzegać jedynie z punktu widzenia samego faktu zaistnienia deliktu administracyjnego (niezawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu), ale skutków jakie owo naruszenie wywołało lub wywołuje w przestrzeni publicznej, społecznej czy prywatnej. Wskazuje na to wyraźnie dalszy człon art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. uzależniający odstąpienie od potwierdzenia faktu usunięcia naruszenia prawa (a więc jego skutków). Nie każde zatem naruszenie obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. skutkuje automatycznym obowiązkiem wymierzenia przez organ kary administracyjnej (tak wyrok WSA w Kielcach z 18.07.2024 r., I SA/Ke 229/24, LEX nr 3743404).
Zatem informacje, które były przedmiotem wniosku dowodowego Skarżącego z 12 kwietnia 2024r. miały istotne znacznie dla wyniku postępowania. Skarżący zmierzał do wykazania w jakiej dacie nabywca zgłosił nabycie pojazdu zakupionego od Skarżącego oraz w jakiej dacie doszło do ujawnienia danych nowego właściciela w bazie CEPIK. Skarżący zmierzał więc do wykazania, czy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia w obszarze dóbr prawem chronionych, które dotyczy zachowania aktualności bazy CEPIK w celu ochrony legalnego obrotu pojazdami.
Brak rozpoznania ww. wniosku dowodowego doprowadził do naruszenia nie tylko zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, o której mowa w art. 10 § 1 k.p.a., lecz również zasad dotyczących konieczności wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności sprawy, o których mowa w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy oceniając czy zachodzą przesłanki do odstąpienia do wymierzenia kary, jak również w jakiej wysokości należy wymierzyć karę pieniężną w ramach dyrektyw kary, wymienionych w art. 140n ust. 4 p.r.d. w zw. z art. 16 ustawy zmieniającej, wzięły pod uwagę wielkość przekroczenia terminu do zawiadomienia oraz powtarzalność naruszeń. Nie oceniły natomiast takich kryteriów, jak rzeczywiste zagrożenie dla dobra prawnie chronionego rozumianego jako zapewnienie aktualności bazy CEPIK w celu zachowania legalności obrotu pojazdami oraz zachowanie Skarżącego po powzięciu informacji o naruszeniu prawa. W tym kontekście wskazać należy po pierwsze, że informacja o dacie ujawnienia w bazie CEPIK nowego właściciela pojazdu na skutek zawiadomienia przez nabywcę ma istotne znaczenie dla oceny, czy doszło do rzeczywistego zagrożenia dla dobra prawnie chronionego. Po drugie znaczenie ma okoliczność, że Skarżący zaprzestał naruszania prawa, ponieważ we własnym zakresie przed wszczęciem postępowania administracyjnego zawiadomił o zbyciu pojazdu. Te dwie okoliczności winny zostać przez Organy ocenione pod względem możliwości odstąpienia od wymierzenia kary.
Reasumując w toku ponownego rozpoznania sprawy Organy zobowiązane będą wyeliminować powstałe naruszenie związane z uchybieniem zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu, uwzględnić wniosek dowodowy i uzyskać informacje dotyczące daty zgłoszenia nabycia pojazdu przez nabywcę oraz daty ujawnienia nowego właściciela w systemie CEPIK. Następnie przy uwzględnieniu tych informacji Organy będą zobowiązane do oceny przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przy uwzględnieniu wskazanych wyżej kryteriów.
Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 2 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) Sąd zasądził od Organu na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 387 zł jako sumę pobranego wpisu od skargi (100 zł), stawki wynagrodzenia pełnomocnika (270 zł) i uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.