II SA/Rz 1295/24

II SA/Rz 1295/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Jarosław Szaro /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145§ 1 pkt 1 lit. c, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, 77§ 1 , 61§4, 79 i 80, art.  107, art. 136 § 2 i 2a, art. 140
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2024 r. nr SKO.4171/21/2024 w przedmiocie odmowy roszczenia dotyczącego zmiany stanu wody na gruncie 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącej S. C. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S.C. (dalej: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: SKO) z 17 lipca 2024 r. nr SKO.4171/21/2024 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [....] z 8 lutego 2024 r. nr WI-KS.6331.13.2017 w przedmiocie odmowy S. C. i T. C. "roszczenia dotyczącego zmiany stanu wody na gruncie na działkach nr ew. [...] i [...] Obręb Nr [...], [...] położonych w R. ze szkodą dla działki nr ew. [...] Obręb Nr [...], [...] położonej w R.".
Jak wynika z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie postanowieniem z 31 października 2017 r. wyznaczyło Burmistrza [...] do załatwienia sprawy z wniosku S.C. i T.C. dotyczącego zmiany stanu wody na gruncie.
W toku postępowania Burmistrz [...] w dniu 30 marca 2018 r. wydał decyzję nr [...] odmawiająca S.C. i T.C. uznania roszczenia o uregulowanie stosunków wodnych na działkach nr ew. [...] oraz nr ew. [...] obręb [....]. poprzez przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, która to decyzja została utrzymana w mocy przez SKO decyzją nr SKO.4171/44/2018 z 3 września 2018 r.
W wyniku złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 13 lutego 2019 r. sygn. II SA/Rz 1295/18 uchylił zaskarżoną decyzję nr SKO.4171/44/2018 z 3 września 2108 r i decyzję Burmistrza [....] z 30 marca 2018 r. nr WI-KS.6331.13.2017 w przedmiocie uregulowania stosunków wodnych.
Realizując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Burmistrz [...] postanowieniem znak WI-KS.6331.13.2017 z dnia 28 stycznia 2020 r. postanowił dopuścić dowód z opinii biegłego specjalisty w dziedzinie budownictwa, hydrologii, melioracji R.K. - biegłego sądowego w związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym dotyczącym rozpatrzenia wniosku w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na działkach nr ew. [...] i [...] Obręb Nr [...], [....] położonych w R. ze szkodą dla działki nr ew. [...]
Decyzja z 28 czerwca 2021 r. nr WI-KS.6331.13.2017 Burmistrz [....] odmówił S.C. i T.C. "roszczenia dotyczącego zmiany stanu wody na gruncie na działkach nr ew. [...] i [...] Obręb Nr [...], [...] położonych w R. ze szkodą dla działki nr ew. [...] Obręb Nr [...],[...] położonej w R.".
Po rozpatrzeniu odwołana od powyższej decyzji SKO decyzja z 21 września 2021 uchyliło zaskarżoną decyzje w całości i przekazało sprawę do rozpatrzenia przez organ I instancji.
Postanowieniem Burmistrza z 29 marca 2023 r. Burmistrz [...] powoła biegłego specjalistę P.K.
10 maja 2023 r. przeprowadzono oględziny nieruchomości z udziałem biegłego
W czerwcu 2023 r. biegły sporządził opinię z której treści wynika mi.in. że:
1. właściciele działek nr [...] i [...] swoim działaniem nie naruszyli przepisów ustawy prawo wodne,
2. nie doszło do zmiany kierunku spływu wód opadowych,
3. zwiększona ilość wód opadowych z terenu działki [...] jest skutecznie akumulowana przez tereny zielone znajdujące się na ww. działce,
4. nie istnieje ciąg przyczynowy pomiędzy zagospodarowaniem działek [...] i [...] a szkodami na które powołuje się wnioskodawca.
W sierpniu 2023 r. oraz październiku 2023 r. P.K. sporządził uzupełniającą opinię hydrologiczną.
Decyzją z 8 lutego 2024 r. nr WI-KS.6331.13.2017 Burmistrz [...] odmówił S.C. i T.C. roszczenia dotyczącego zmiany stanu wody na gruncie na ww. działkach [...] i [...] ze szkodą dla działki nr [...].
Organ I instancji stwierdził, że
1. nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie na działce nr ew. [...] Obręb Nr [...], [...] położonej w R., w wyniku zabudowy działki, jednak bez zakłócenia stosunków wodnych na działce nr [...];
2. nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie na działce nr ew. [...] Obręb Nr [...] [...] położonej w R., ani też nie zmienił się kierunek odpływu wody opadowej z działki nr ew. [...] Obręb Nr [...], [...] położonej w R.;
3. nie zmienił się kierunek odpływu wody opadowej z działki nr ew. [...] i nr ew. [...] Obręb Nr [...],[...] położonej w R.;
4.zmiany stanu wody na gruncie na działce nr ew. [...] Obręb Nr [...], [...] położonej w R. nie wpływa szkodliwie na działkę nr ew. [...] Obręb Nr [...], [...] położonej w R.;
5.nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodą.
W odwołaniu od ww. decyzji S.C. zarzuciła:
- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj.:
a) art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej: k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania i wydanie decyzji niezgodnie z podstawowymi zasadami regulującymi postępowanie administracyjne tj. brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, prowadzenie postępowania wbrew obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, prowadzenie postępowanie w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, dokonanie przez organ dowolnej oceny materiału dowodowego niezgodnej ze stanem faktycznym i przedstawionymi dowodami oraz bez uwzględnienia słusznego interesu odwołującej, w szczególności przez ustalenie, że:
- zmiana stanu wody na działce nr [...] nie wpływa szkodliwie na działkę nr [...], w sytuacji, gdy w wyniku dokonanej zmiany (jej zabudowy, nawiezienia ziemi) nastąpiło zwiększanie ilości wody spływającej z działki nr [...] na działkę nr [...],
- zmiana stanu wody na działce nr [...] nie wpływa szkodliwie na działkę nr [...] pomimo przedłożenia przez odwołującą i T.C. dowodów (nagrania video), z których wynika, iż dochodzi do zalewania ich działki wodą spływającą bezpośrednio z działki nr [...],
- ustalenie, że szkody na działce nr [...] nie mają związku ze zmianą stanu wody na działce nr [...], w sytuacji, gdy działka nr [...] zmieniła swoje zagospodarowanie tj. z rolnej na budowlaną, a czego efektem jest zwiększenie się ilości wody spływającej z tej działki na działkę nr [...],
- wydanie decyzji w oparciu o zalegające w aktach opinie biegłych specjalistów tj. R.K. i P.K. i przyjęcie, że zmiana stanu wody na działce nr [...] nie wpływa szkodliwe na działkę na [...], pomimo, że opinie te zawierają rozbieżne stanowiska, a biegły R.K. w wydanej opinii wskazał na:
*przekroczenie powierzchni zabudowy działki nr [...] poza granice ustalonego wskaźnika o 47,5 %;
*spadek na działce nr [...], który jest większy od spadku naturalnego,
które to okoliczności mają bezpośredni wpływ na ilość wody (zwiększenie) spływającej na działkę nr [...] z działki nr [...] i potwierdzają, że zmiana stanu wody na działce nr [...]wpływa szkodliwie na działkę nr [...], a ponadto biegły wskazał na konieczność wykonania odpowiednich urządzeń na działce nr [...] by wyeliminować zalewanie działki nr [...];
Skarżąca podniosła, że opinia biegłego P.K. zawiera rozbieżne wnioski w odniesieniu do opinii biegłego R.K., a biegły nie odniósł się do zarzutów wnioskodawców; -biegły P.K. przyjmuje do wyliczeń ilości spływającej wody z działki nr [...] na działkę nr [...] czas trwania opadów 15 minut, wskazując, ze taki czas przyjmuje na sztywno w opracowywanych opiniach, a zatem potwierdza to twierdzenia o szablonowym podejściu biegłego w niniejszej sprawie, bez uwzględniania przez niego stanu faktycznego sprawy;
-pominięcie przy wydawaniu decyzji opinii biegłego R.K. w zakresie, gdzie wskazywał, że dla wyeliminowania problemu zalewnia działki nr [...] przez wody spływające z działki nr [...] koniecznym jest wykonanie (na działce nr [...]) wzdłuż granicy z działką nr [...] perforowanego drenażu PCV o średnicy 70 mm albo wykonanie systemu zagospodarowania wody deszczowej, co spowoduje wyeliminowanie pogorszenia stosunków wodnych ponad przeciętną miarę i oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłego P.K., który skwitował, że ww. wnioski biegłego R.K. sformułowane zostały dla "bezpieczeństwa"; szkody na działce wnioskodawców nr [...] wynikają z wysokiego stanu wód gruntowych na ich działce, pomimo, iż w tym zakresie biegły P.K. nie wykonał żadnych pomiarów - nie ustalił poziomu wód gruntowych;
- nieodniesienie się do dowodów przedkładanych przez odwołującą i T.C. wskazujących na szkody powstałe na ich działce nr [...] w wyniku zalewania jej przez wody spływające z działki nr [...];
- nieuwzględnienie (nie nadanie im biegu) zarzutów wnioskodawców składanych do opinii biegłego P.K. zawartych w pismach z dnia 27 grudnia 2023 r. i 14 grudnia 2023 r. i wskazanie, że ich rozpatrywanie mogłoby narazić organ na zarzut przewlekłości, w sytuacji, gdy są to zarzuty merytoryczne do wydanej opinii i powinny zostać wyjaśnione przez biegłego;
b) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezgodne z treścią tego przepisu sformułowanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w szczególności nie odniesienie się do dowodów przedkładanych przez strony postępowania tj. odwołującą i T.C., dotyczących szkód na ich działce (płyta DVD z filmami) - organ w tej kwestii nie zajął stanowiska - pominął je, ponadto organ nie odniósł się do twierdzeń dotyczących odprowadzania wód w głąb ziemi, rozsączania ziemi oraz jak ten sposób odprowadzania wody wpływa naj budynek mieszkalny zlokalizowany na działce odwołującej,
c) art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.), dalej: p.w., poprzez dokonanie błędnej subsumcji do ustalonego wadliwie stanu faktycznego i w konsekwencji uznanie, że nie doszło do szkodliwych zmian stanu wody na przedmiotowych nieruchomościach, pomimo, że właściciel działki nr [...]dokonał zmiany stanu wody na gruncie, a zmiana ta wpływa szkodliwie na działkę odwołującej, co potwierdzają występujące na działce odwołującej szkody, które nie występowały przed zmianą sposobu zagospodarowania działki nr [...].
SKO po rozpatrzeniu odwołania decyzją z 17 lipca 2024 r., opisaną na wstępie, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył regulacje zawarte w art. 29 p.w. normujące zagadnienie zmiany stosunków wody na gruncie.
Wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 p.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1.zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2.odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.
Następnie organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z ust. 3 jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych SKO wyjaśniło, że postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych, organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo-skutowego między dokonaną zmianą na gruncie a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. Jego ustalenie wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. Z tego powodu w postępowaniu takim co do zasady przewidziany jest dowód z opinii biegłego z zakresu hydrologii, a treść opinii stanowi materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych dla sprawy ustaleń.
Treść tej opinii stanowi materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych ustaleń w zakresie istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodliwym oddziaływaniem. Opinia biegłego jest szczególnie istotna w sytuacji, gdy istnieje różnica stanowisk pomiędzy właścicielami gruntów sąsiednich, a także w sytuacji istniejących wątpliwości co do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych lub ich ocen merytorycznych.
SKO wskazało, że przedmiotowej sprawie przeprowadzone zostały dwa dowody z opinii biegłych. W swej opinii oraz opiniach uzupełniających biegły P.K. w sposób kompleksowy odniósł się do stanu faktycznego zastanego na gruncie. Również w sposób precyzyjny opisał zarzuty stron w szczególności do relacji z opinią biegłego R.K. W konsekwencji wypracował wnioski wskazujące, że właściciele działek nr ew. [...] oraz [...] swoim działaniem nie naruszyli przepisów ustawy prawo wodne, nie doszło do zmiany kierunku spływu wód i nie istnieje ciąg przyczynowo - skutkowy pomiędzy zagospodarowaniem działek nr [...] oraz [...] a szkodami na nieruchomości nr [...].
W ocenie SKO ustalenia faktyczne organu I instancji oparte na wnioskach opinii biegłego są poprawne.
Skarżąca nie zgodziła się z decyzją organu odwoławczego i wniosła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 15 k.p.a. polegające na tym, iż organ I Instancji nie wypełnił obowiązku merytorycznego rozpoznania sprawy w pełnym zakresie, a poprzestał jedynie na dokonaniu kontroli decyzji wydanej w pierwszej instancji, pomijając też zupełnie dowody zgłoszone przez skarżącą i T.C.;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia, brak wskazania dowodów umożliwiających poparcie tez przytoczonych przez organ administracyjny, brak wyjaśnienia przyczyn dla których organ odmówił wiarygodności dowodom przedłożonym rzez skarżącą i T.C., brak wyjaśnienia z jakiego powodu organ nie wziął pod uwagę opinii poprzedniego biegłego - R.K.;
Skarżąca podniosła, że treść uzasadnienia SKO cechuje się brakiem logiki i sprzecznością, gdyż organ II Instancji na str. 4 podnosi cyt. " Organ I Instancji przed przystąpieniem do rozstrzygnięcia sprawy nie zgromadził i nie ocenił materiału dowodowego w sposób respektujący normy art. 7, art. 77 § 1, art. 61 § 4, art. 79, art. 80 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy. Uchybienia te, z przyczyn szczegółowo wyłożonych poniżej, nakazują wydaną decyzję uznać za przedwczesną i wymagającą wyeliminowania z obrotu prawnego", a mimo to organ II Instancji wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I Instancji co świadczy o machinalnym rozpoznaniu sprawy, a także stwarza poważne wątpliwości interpretacyjne w zakresie ustalenia motywów, którymi kierował się organ II Instancji.
- art. 8 k.p.a., art. 138 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. i art. 140 k.p.a. w zakresie mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji i brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów wskazanych w odwołaniu; Skarżąca zarzuciła, że organ II Instancji w ogóle nie odniósł się do zarzutów odwołujących, skwitował je jedynie stwierdzeniem cyt. " (...) nie znajdują one obiektywnego uzasadnienia na gruncie zebranego materiału dowodowego.";
- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 140 k.p.a. poprzez wadliwą kontrolę odwoławczą decyzji organu I Instancji i zaakceptowanie rażących naruszeń prawa procesowego;
- art. 136 k.p.a. i art. 75 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do wniosku skarżących o uzupełnienie materiału dowodowego przez organ I Instancji m. in. w zakresie wniesionych zarzutów do opinii biegłego P.K., gdzie w odpowiedzi na to organ I Instancji podniósł cyt. "Przekazywanie kolejnych zastrzeżeń stron postępowania co do opracowanej opinii i uzupełniających opinii do biegłego mogłoby narazić organ na zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego.";
-art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie przez organ dokładnego stanu faktycznego i niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, pomimo występowania istotnych wątpliwości i kwestii wymagających ustalenia, niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z rzeczywistym jej stanem faktycznym, a mianowicie niedążenie zarówno przez organ I jak i II Instancji do wyjaśnienia kwestii podnoszonych w zarzutach kierowanych do opinii opracowanej przez biegłego P.K. w piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia 24 lipca 2023 r., 21 września 2023 r. i 27 grudnia 2023 r. oraz w pismach T.C. oraz ustalenie, że:
- zmiana stanu wody na działce nr [...] nie wpływa szkodliwie na działkę nr [...], w sytuacji, gdy w wyniku dokonanej zmiany (jej zabudowy, nawiezienia ziemi) nastąpiło zwiększanie ilości wody spływającej z działki nr [...] na działkę nr [...],
- zmiana stanu wody na działce nr [...] nie wpływa szkodliwie na działkę nr [...] pomimo przedłożenia przez odwołującą i T.C. dowodów (nagrania video), z których wynika, iż dochodzi do zalewania ich działki wodą spływającą bezpośrednio z działki nr [...],
- ustalenie, że szkody na działce nr [...] nie mają związku ze zmianą stanu wody na działce nr [...], w sytuacji, gdy działka nr [...] zmieniła swoje zagospodarowanie tj. z rolnej na budowlaną, a czego efektem jest zwiększenie się ilości wody spływającej z tej działki na działkę nr [...],
- wydanie decyzji w oparciu o zalegające w aktach opinie biegłych specjalistów tj. R.K. i P.K. i przyjęcie, że zmiana stanu wody na działce nr [...] nie wpływa szkodliwe na działkę na [...], pomimo, że opinie te zawierają rozbieżne stanowiska, a biegły R.K. w wydanej opinii wskazał na:
a) przekroczenie powierzchni zabudowy działki nr [...]poza granice ustalonego wskaźnika o 47,5 %;
b) spadek na działce nr [...], który jest większy od spadku naturalnego,
które to okoliczności mają bezpośredni wpływ na ilość wody (zwiększenie) spływającej na działkę nr [...] z działki nr [... ] i potwierdzają, że zmiana stanu wody na działce nr [...] wpływa szkodliwie na działkę nr [...], a ponadto biegły wskazał na konieczność wykonania odpowiednich urządzeń na działce nr [...] by wyeliminować zalewanie działki nr [...];
- pominięcie przy wydawaniu decyzji opinii biegłego R.K. w zakresie, gdzie wskazywał, że dla wyeliminowania problemu zalewnia działki nr [...] przez wody spływające z działki nr [...] koniecznym jest wykonanie (na działce nr [...]) wzdłuż granicy z działką nr [...] perforowanego drenażu PCV o średnicy 70 mm albo wykonanie systemu zagospodarowania wody deszczowej, co spowoduje wyeliminowanie pogorszenia stosunków wodnych ponad przeciętną miarę i oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłego P.K., który skwitował, że ww. wnioski biegłego R.K. sformułowane zostały dla "bezpieczeństwa";
- stwierdzenie, że szkody na działce skarżącej nr [...] wynikają z wysokiego stanu wód gruntowych na ich działce, pomimo, iż w tym zakresie biegły P.K. nie wykonał żadnych pomiarów - nie ustalił poziomu wód gruntowych;
- art. 29 ust. 1 i 3 p.w. poprzez dokonanie błędnej subsumcji do ustalonego wadliwie stanu faktycznego i w konsekwencji uznanie, że nie doszło do szkodliwych zmian stanu wody na przedmiotowych nieruchomościach, pomimo, że właściciele działek nr [...] i [...] dokonali zmiany stanu wody na gruncie, a zmiana ta wpływa szkodliwie na działkę skarżącej, co potwierdzają występujące na działce skarżącej szkody, które nie występowały przed zmianą sposobu zagospodarowania działek nr [...] i [...].
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO z 17 lipca 2024 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] z 8 lutego 2024 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zawnioskowała również o dopuszczenie dowodu z nagrań video i zdjęć na płycie DVD na okoliczność występowania w dalszym ciągu szkód na działce skarżącej spowodowanych zmianą stanu wody na działce nr [...] i [...].
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona i musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Sposób sporządzenia tej decyzji oraz zakres rozważań organu odwoławczego są bowiem tego rodzaju, że sąd musiał stwierdzić naruszenie prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przepis art. 140 k.p.a. zawiera odesłanie w zakresie postępowania odwoławczego do stosowania przepisów k.p.a. dotyczących postępowania, co do wszystkich kwestii, które nie zostały uregulowane w przepisach art. 136-140. Z uwagi na to odesłanie zastosowanie znajdzie przepis art. 107 k.p.a. określający części składowe decyzji, w szczególności przepis art. 107 § 3 k.p.a. określający zawartość uzasadnienia decyzji. Przepisy dotyczące odwołania nie regulują bowiem tej kwestii, ograniczając się jedynie do rodzajów sentencji decyzji wydanej przez organ odwoławczy. Z tego zatem względu należy wskazać, że w decyzja organu II instancji musi zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ musi także odnieść się do zarzutów stawianych w rozstrzygnięciu organu I instancji w odwołaniu. A także z mocy art. 136 § 2 i 2a uchylając zaskarżoną decyzje musi udzielić organowi I instancji wytycznych co do toku postępowania i prawa jakie ma być zastosowane.
W przedmiotowej sprawie organ sporządzając uzasadnienie decyzji popadł po pierwsze w sprzeczność przy ocenie trafności procedowania przez organ pierwszoinstancyjny, a po drugie nie rozważył wszystkich wątpliwości wskazywanych przez strony co do uzyskanych opinii biegłych.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że organ stwierdził, iż "Burmistrz Gminy [....] przed przystąpieniem do rozstrzygnięcia sprawy nie zgromadził i nie ocenił materiału dowodowego w sposób respektujący art. 7, 77§ 1 , 61§4, 79 i 80 k.p.a. Uchybienia te z powodów wyłożonych poniżej nakazują wydana decyzje uznać za przedwczesną i wymagająca wyeliminowania z obrotu prawnego." Sformułowania te nie znajdują jednak oparcia w dokonanej czynności procesowej, gdyż SKO w Rzeszowie zaskarżoną decyzje utrzymało w mocy, zaś organ II instancji nie wykazał w uzasadnieniu błędów dla których decyzja ta powinna ulec uchyleniu.
Tego typu stwierdzenie ( niezależnie od przyczyn dla których znalazło się w uzasadnieniu ) musi prowadzić do uchylenia decyzji, gdyż zachodzi istotna sprzeczność pomiędzy sentencją decyzji a jej uzasadnieniem.
Sposób procedowania organu jest jednak obarczony dalszą wadą polegającą na braku rozważenia kluczowych dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie udzielenia ochrony wnioskodawczyni w zakresie uregulowania stosunków wodnych.
Niewątpliwie ocena dowodów w sprawie należy do organów postępowania administracyjnego i sąd nie może zastępować swoimi rozważeniami co do wiarygodności dowodów oceny jaką powinny dokonać organy. Rolą sądu nie jest bowiem rozstrzyganie sprawy, a kontrola czy została ona prawidłowo rozstrzygnięta przez organy administracji.
Jeżeli organy te nie przedstawiły wystarczającej oceny zgromadzonych przez siebie dowodów, a dowody te są ze sobą sprzeczne to praktycznie zawsze taki sposób procedowania będzie naruszał przepis art.77 § 1 k.p.a. stanowiący, że: organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Poprzez wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego należy rozumieć taki sposób przeprowadzenia rozważań o dowodach, że organ odnosi się do sprzeczności w tych dowodach i zgodnie z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego obdarza je wiarą i nie daje wiary dowodom przeciwnym.
W szczególności regułę tę należy odnieść do tych dowodów, które mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W przedmiotowej sprawie dowodami takimi są opinie biegłych R.K. i P.K. Opinie te sporządzone co do tych samych zjawisk pogodowych i hydrologicznych czyli zmiany stosunków wodnych na gruntach Pani Skarżącej i Pani Uczestniczki M.D. i zwiększonego zalewania działki skarżącej i uczestnika T.C. zawierają jednak nieco odmienne wnioski. Nie było możliwe dodatkowe przesłuchanie biegłego K. z uwagi na jego chorobę, co nie oznacza jednak, że z tej tylko przyczyny jego opinia może być pominięta. Został on powołany przez organ do wykonania czynności biegłego i w związku z tym opinia jego podlega ocenie organu , tak jak każdy inny dowód w sprawie.
Jak już wspomniano jest ona częściowo sprzeczna ( jednak w istotnej części ) z opinią P.K. Rolą zatem organu było wnikliwe rozpatrzenie obu opinii i odniesienie się do występujących sprzeczności, tak by po ich wyczerpującej ocenie obdarzyć wiarą jedną z nich i na jej podstawie dokonać ustaleń faktycznych. Na etapie postępowania odwoławczego organ powinien w takim przypadku w sposób dokładny odnieść się do zarzutów czynionych w tym zakresie dokonanej ocenie organu I instancji. Brak tego typu rozważań stanowi o niespełnieniu przez postepowanie odwoławcze swojej roli i nie zapewnia stronom prawa do rzetelnego rozpatrzenia ich sprawy.
W realiach aktualnie omawianej sprawy organ II instancji nie odniósł się do wszystkich, podnoszonych wątpliwości co wynikających ze sprzeczności pomiędzy tymi opiniami i tym samym nie rozpatrzył materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Organ odniósł się ogólnie do tych opinii i w sposób dość arbitralny wskazał na opinię P.K. jako wiarygodną. Stanowisko jego nie zostało poprzedzone wnikliwą analizą opinii zalegających w aktach w aspekcie zarzutów stawianych rozstrzygnięciu organu I instancji.
Dlatego też sąd uznał, że organ II naruszył przypisy prawa procesowego dotyczące oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zaś sąd w tej ocenie zastępować go ( co wskazano wyżej ) nie może.
Przedstawione uchybienia polegające z jednej strony na sprzeczności sentencji z uzasadnieniem wyroku, jak także sprzeczności w samym uzasadnieniu wyroku ( organ II instancji zapowiada wykazanie błędów organu I instancji, po czym stwierdza, że procedował on prawidłowo ) nakazują uchylić zaskarżoną decyzje.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy uniknie sprzeczności które stały się jego udziałem przy aktualnie kontrolowanej decyzji przez sąd, a także szczegółowo odniesie się do zarzutów stawianych rozstrzygnięciu organu I instancji w zakresie oceny opinii biegłych. Być może możliwe będzie przesłuchanie biegłego R.K., co strona skarżąca sugerowała na rozprawie w sądzie.
Podstawą orzeczenia sądu są przepisy art. 145§ 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i 200 p.p.s.a.
Na koszty postępowania składają się zwrot wpisu sądowego ( 300 zł ) , zwrot kosztów zastępstwa procesowego ( 480 zł ) i opłaty od pełnomocnictwa ( 17 zł ).