II SA/Rz 1282/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę matki dziecka niepełnosprawnego, która domagała się świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że przebywanie na urlopie wychowawczym nie jest równoznaczne z rezygnacją z zatrudnienia.
Skarżąca K. C. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem, argumentując, że urlop wychowawczy stanowi rezygnację z zatrudnienia. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały jednak, że pozostawanie w stosunku pracy, nawet na urlopie wychowawczym, nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia wymaganej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd podkreślił, że urlop wychowawczy jest uprawnieniem pracownika, a jego celem jest ułatwienie opieki nad dzieckiem, nie zaś równoznaczność z całkowitą rezygnacją z pracy.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego K. C., matce dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności. Skarżąca przebywała na urlopie wychowawczym w celu sprawowania osobistej opieki nad synem, jednocześnie pozostając w stosunku pracy. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznały, że przebywanie na urlopie wychowawczym nie jest równoznaczne z rezygnacją z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd podkreślił, że definicja zatrudnienia zawarta w ustawie odnosi się do określonych stosunków prawnych, a urlop wychowawczy jest uprawnieniem pracownika, które czasowo zawiesza obowiązek świadczenia pracy, ale nie pozbawia statusu pracownika ani nie jest równoznaczne z rozwiązaniem stosunku pracy. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, które konsekwentnie uznaje, że osoba na urlopie wychowawczym nie spełnia warunku rezygnacji z zatrudnienia. W związku z tym skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, przebywanie na urlopie wychowawczym nie jest równoznaczne z rezygnacją z zatrudnienia, ponieważ osoba taka nadal pozostaje w stosunku pracy, mimo czasowego zawieszenia obowiązku świadczenia pracy i braku wynagrodzenia.
Uzasadnienie
Ustawa o świadczeniach rodzinnych definiuje zatrudnienie przez pryzmat stosunków prawnych, a urlop wychowawczy jest uprawnieniem pracownika, które nie prowadzi do rozwiązania stosunku pracy. Sąd podkreślił, że celem urlopu wychowawczego jest ułatwienie opieki, a nie całkowita rezygnacja z pracy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy czym pozostawanie na urlopie wychowawczym nie jest traktowane jako taka rezygnacja.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 3 § pkt 22
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Definicja zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej obejmuje wykonywanie pracy na podstawie określonych stosunków prawnych.
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p. art. 186 § § 1
Kodeks pracy
Urlop wychowawczy przysługuje pracownikowi.
K.p. art. 186 § 2
Kodeks pracy
Możliwość podjęcia pracy zarobkowej w czasie urlopu wychowawczego.
K.p. art. 186 § 5
Kodeks pracy
Okres urlopu wychowawczego wlicza się do okresu zatrudnienia.
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 156
Kodeks postępowania administracyjnego
u.ś.r. art. 10
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego.
Konstytucja RP
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarancja szczególnej ochrony rodzinom w trudnej sytuacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przebywanie na urlopie wychowawczym nie jest równoznaczne z rezygnacją z zatrudnienia w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Definicja zatrudnienia w ustawie odnosi się do stosunków prawnych, a urlop wychowawczy nie rozwiązuje stosunku pracy.
Odrzucone argumenty
Urlop wychowawczy stanowi rezygnację z zatrudnienia, umożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Cel urlopu wychowawczego (opieka nad dzieckiem) jest zbieżny z celem świadczenia pielęgnacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Urlop wychowawczy jest uprawnieniem ściśle związanym z pozostawaniem w stosunku pracy. Nie sposób uznać, aby osoba przebywająca na urlopie wychowawczym spełniała warunek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albowiem osoba taka pozostaje w stosunku pracy, mimo że pracy nie świadczy i nie otrzymuje wynagrodzenia.
Skład orzekający
Stanisław Śliwa
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Mazur-Selwa
członek
Maciej Kobak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki rezygnacji z zatrudnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście urlopu wychowawczego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy osoba pozostaje w stosunku pracy i korzysta z urlopu wychowawczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego i jego interpretacji w kontekście prawa pracy, co jest istotne dla wielu opiekunów.
“Urlop wychowawczy a świadczenie pielęgnacyjne: czy opieka nad dzieckiem to rezygnacja z pracy?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 1282/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2020-03-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-11-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Elżbieta Mazur-Selwa Maciej Kobak Stanisław Śliwa /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 1995/25 - Postanowienie NSA z 2026-02-25 I OSK 1472/20 - Wyrok NSA z 2020-11-25 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2220 art. 3 pkt 22, art. 17 ust. 1 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [....] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.". We wniosku z dnia 8 maja 2019 r. K. C. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem A. C., urodzonym 25 marca 2018 r. Organ ustalił, że dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym na okres do 31 lipca 2020 r. ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustalono także, że matka dziecka pozostaje w stosunku pracy z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków z siedzibą w [...], który udzielił wymienionej urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w okresie od 9 maja 2019 r. do 30 kwietnia 2020 r. Prezydent zwrócił uwagę, że świadczenie pielęgnacyjne kierowane jest tylko do tych opiekunów osób niepełnosprawnych, którzy sprawując tę opiekę czynią to w tak dużym zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie bądź kontynuowanie zatrudnienia. Rezygnację z zatrudnienia należy zaś utożsamiać z rozwiązaniem konkretnego stosunku prawnego, czy z zaprzestaniem wykonywania pracy dotychczas świadczonej na podstawie jednej z form prawnych określonych w art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), określanej dalej jako "u.ś.r.". Utratą zatrudnienia nie jest natomiast przerwa w świadczeniu pracy z tytułu urodzenia dziecka i sprawowania nad nim osobistej opieki. Organ podkreślił, że wprawdzie w okresach urlopów macierzyńskich i wychowawczych pracownicy nie zachowują prawa do wynagrodzenia, jednak otrzymują wówczas świadczenia z zabezpieczenia społecznego tj. zasiłek macierzyński albo dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, co rekompensuje im w jakiejś mierze niepobieranie wynagrodzenia. W związku z powyższym, Prezydent stwierdził, że K. C. świadomie zrezygnowała ze świadczenia pracy w ramach istniejącego stosunku pracy, a uczyniła to w celu wykorzystania przysługującego każdemu pracownikowi uprawnienia w postaci urlopu wychowawczego. Brak jest tym samym związku przyczynowo-skutkowego między niewykonywaniem pracy a koniecznością sprawowania opieki. K. C. odwołała się od tego rozstrzygnięcia. Zarzuciła błędne przyjęcie przez organ, że nie opiekuje się ona swoim synem w związku z koniecznością realizacji zaleceń zwartych w orzeczeniu o niepełnosprawności, a w celu skorzystania z uprawnienia pracowniczego w postaci urlopu wychowawczego. Po rozpatrzeniu tego odwołania SKO, decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2019r. Kolegium podkreśliło, że pozostawanie w stanie zatrudnienia w oparciu o którąś z podstaw wymienionych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. wyklucza kwalifikowanie tego stanu jako rezygnacji z zatrudnienia. Nie znajduje, w ocenie organu, podstaw wykładnia prowadząca do twierdzenia, że wykonywaniem pracy jest wyłącznie sytuacja, w której określona osoba faktycznie, fizycznie spełnia świadczenie pracy na rzecz wnioskodawcy. Organ podkreślił, że urlop wychowawczy jest przywilejem pracownika, więc może być udzielony jedynie osobie pozostającej w stosunku pracy. Zdaniem SKO, rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. to całkowita rezygnacja z takiego zatrudnienia poprzez rozwiązanie stosunku pracy. Świadczenie pielęgnacyjne stanowi alternatywną formę wsparcia wobec dodatku do zasiłku rodzinnego i nie przysługuje w przypadku korzystania z dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego. Skoro więc K. C. korzystając z urlopu wychowawczego w dalszym ciągu pozostaje w stosunku pracy, to prawidłowo organ I instancji ocenił, że nie spełnia ona przesłanki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z decyzją SKO z [...] sierpnia 2019 r. nie zgodziła się K. C., wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w niewłaściwym przyjęciu, że rezygnacja z zatrudnienia uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego powinna być równoznaczna z nieistnieniem stosunku pracy, a tym samym, że skorzystanie z urlopu wychowawczego nie stanowi takiej rezygnacji z zatrudnienia. W ocenie skarżącej, wbrew twierdzeniu organu, rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie może być utożsamiana wyłącznie z rozwiązaniem stosunku pracy, lecz z sytuacją braku faktycznego wykonywania pracy za wynagrodzeniem w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w tym więc z sytuacją korzystania z urlopu wychowawczego. Za powyższym przemawia także wykładnia literalna powyższego przepisu, który posługuje się pojęciem "wykonywania pracy", a zatem realnym świadczeniem pracownika na rzecz pracodawcy. W ocenie skarżącej, realizacja celu rezygnacji z zatrudnienia w postaci opieki nad osobą niepełnosprawną zależna jest od tego, czy opiekun ma realną możliwość sprawowania tej opieki. Dlatego też, określony przez ustawodawcę cel rezygnacji z zatrudnienia wskazuje, że pod pojęciem takiej rezygnacji należy rozumieć zaprzestanie faktycznego świadczenia przez opiekuna tych czynności, które kolidowałyby z możliwością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym. Tylko więc realne wykonywanie czynności w ramach stosunków prawnych wymienionych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. może pozostawać w kolizji z celem przepisów służących zapewnieniu odpowiedniej opieki dla osób niepełnosprawnych. Skarżąca podkreśliła, że cel rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. w postaci "sprawowania opieki nad osobą legitymującą się z orzeczeniem o niepełnosprawności" oraz cel urlopu wychowawczego w postaci "sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem" pozostają ze sobą zbieżne. Istotna jest więc rezygnacja z faktycznego wykonywania pracy i odpowiadający jej brak wynagrodzenia za pracę uzasadniający częściową rekompensatę tego uszczerbku poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zwróciła uwagę, że Kolegium wprawdzie odwołało się w uzasadnieniu swojej decyzji do regulacji kodeksu pracy, jednak pominęło jednocześnie aspekt sposobu rozumienia pojęcia "wykonywania pracy" na gruncie tego aktu prawnego. Zdaniem skarżącej, brak jest podstaw do przyjęcia, że rodzic korzystający z urlopu wychowawczego i sprawujący rzeczywistą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem mógł korzystać z przewidzianego w ustawie o świadczeniach rodzinnych dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, a nie był uprawniony do przewidzianego w tej samej ustawie świadczenia pielęgnacyjnego. Za potrzebą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego takiej osobie przemawia także Konstytucja RP, gwarantująca szczególną ochronę rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji. SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację uzasadnienia zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego obejmuje m. in. decyzje administracyjne, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Sąd sprawuje ją w oparciu o kryterium zgodności z prawem, do czego zobowiązuje go art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.). Wyeliminowanie kwestionowanej decyzji z obrotu prawnego możliwe jest jednak nie w każdym przypadku zauważenia naruszenia przepisów prawa, a tylko uchybień wyszczególnionych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. W razie więc stwierdzenia przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części. Natomiast jeśli sąd zauważy zaistnienie: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części. Z kolei uznanie przez sąd, że przedstawione wyżej uchybienia nie miały miejsca skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. Dokonując takiej kontroli w odniesieniu do objętych niniejszą skargą decyzji Sąd nie dostrzegł w postępowaniu organów sprzeczności z przepisami prawa, które obligowałyby do stwierdzenia nieważności bądź też uchylenia tych decyzji. Dotyczą one odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad synem. W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Odmawiając w niniejszej sprawie skarżącej prawa do wnioskowanego przez nią świadczenia organy uznały, że nie została spełniona podstawowa przesłanka jego przyznania w postaci rezygnacji z zatrudnienia. Jak bowiem ustalono, K. C. od 1 maja 2014 r. pozostaje w stosunku pracy z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków z siedzibą w [....], który to podmiot udzielił jej w okresie od 9 maja 2019 r. do 30 kwietnia 2020 r. urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Dziecko to – A. C. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] dnia 2 lipca 2018 r. na okres do 31 lipca 2020 r. ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organy przyjęły, że fakt, iż wnioskodawczyni przebywa aktualnie na urlopie wychowawczym - z którego to uprawnienia może korzystać osoba o statusie pracownika - wyklucza możliwość uznania, że zrezygnowała ona z zatrudnienia, o czym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie ulega wątpliwości, że K. C. spełnia warunki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego takie jak to, że jest ona matką niepełnosprawnego dziecka, wymagającego opieki opisanej w art.17 ust. 1 in fine u.ś.r. Spór między stronami sprowadza się zaś do tego, czy okoliczność korzystania przez nią z urlopu wychowawczego jest przeszkodą w stwierdzeniu, że zrezygnowała ona z zatrudnienia, która to rezygnacja stanowi jedną z przesłanek otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, rację w tym sporze należy przyznać organom. Opowiadając się za przyjętym przez nie stanowiskiem należy w pierwszym rzędzie przywołać definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zawartą w art. 3 pkt 22 u.ś.r. W świetle tego przepisu, oznacza ona wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Z powyższego sformułowania strony wyciągają odmienne wnioski. Mianowicie, wedle organów, definiowane pojęcie ustawodawca związał z określonymi stosunkami prawnymi, nie zaś z okolicznościami faktycznymi w postaci rzeczywistego wykonywania pracy. Natomiast strona skarżąca wywodzi, że kluczowe w interpretacji pojęcia rezygnacji z zatrudnienia jest właśnie wykonywanie pracy, a nie tylko formalne istnienie stosunku zatrudnienia. Zarzuca, że SKO odwołało się wprawdzie do regulacji Kodeksu pracy, ale już nie w zakresie wykładni pojęcia wykonywania pracy, które bez wątpienia odnosi się do realnych czynności i nie może być ono inaczej ujmowane na gruncie unormowań ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd podziela stanowisko organów, że konstruując pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej prawodawca skoncentrował się na istnieniu określonego stosunku prawnego, szczegółowo go wymieniając, pomimo, że w treści tej definicji wskazał na wykonywanie pracy w ramach takiego stosunku. Zasadniczo pozostawanie w stosunku pracy (bo jego dotyczy niniejsza sprawa) wiąże się z faktycznym świadczeniem pracy przez pracownika na rzecz pracodawcy oraz świadczeniem wzajemnym w postaci zapłaty wynagrodzenia za wykonaną pracę. Równocześnie jednak ustawodawca przewidział w Kodeksie pracy sytuacje, kiedy pomimo braku tych dwóch wyżej wskazanych elementów tj. czynności pracowniczych i wynagrodzenia, konkretnej osobie nadal przysługuje status pracownika. Sytuacją taką jest np. korzystanie przez pracownika z urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Uprawnienie takie przysługuje, jak stanowi art. 186 § 1 K.p.a., pracownikowi, a zatem osobie będącej w stosunku pracy. Trudno więc przyjąć, że osoba taka zrezygnowała z zatrudnienia, pomimo że nie świadczy faktycznie pracy, jak też nie otrzymuje wynagrodzenia. Powyższe ma jednak miejsce z woli ustawodawcy, który zdecydował o przyznaniu pracownikowi tego rodzaju możliwości, nie pozbawiając go równocześnie statusu podmiotu pracującego. Pogląd powyższy wyrażony został w orzecznictwie sądowym, w którym podnosi się, że nie sposób uznać, aby osoba przebywająca na urlopie wychowawczym spełniała warunek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albowiem osoba taka pozostaje w stosunku pracy, mimo że pracy nie świadczy i nie otrzymuje wynagrodzenia. Wskazać bowiem należy, że urlop wychowawczy powoduje jedynie czasowe zawieszenie obowiązku świadczenia pracy po stronie pracownika, zaś po stronie pracodawcy obowiązku zatrudniania go i świadczenia wynagrodzenia. Jego celem jest stworzenie pracownikowi korzystnych warunków do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w sytuacji trudności z połączeniem obowiązków opiekuńczych z obowiązkami zawodowymi. Z uprawnienia do urlopu wychowawczego może skorzystać wyłącznie osoba mająca status pracownika. Urlop wychowawczy jest zatem uprawnieniem ściśle związanym z pozostawaniem w stosunku pracy. Okres urlopu wychowawczego, w dniu jego zakończenia, wlicza się także do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze (art. 1865 K.p.). Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem, że pozostawanie na urlopie wychowawczym i związany z tym faktyczny brak wykonywania pracy i otrzymywania wynagrodzenia, stanowi rezygnację z zatrudnienia [tak wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z: 8.05.2013 r. I OSK 2250/12, z 8.02.2017 r. I OSK 1703/15, z 2.06.2017 r. I OSK 572/16]. Sąd oczywiście zdaje sobie sprawę, że w orzecznictwie sądowym zaprezentowano także odmienne od powyższego stanowisko, czego wyrazem jest np. wyrok NSA z 19.01.2017 r. (I OSK 1867/15), jednak nie zgadza się z przedstawioną tam argumentacją. W ocenie Sądu, powołane w tym orzeczeniu okoliczności przemawiają de facto za przeciwną tezą tj. za tym, że przebywanie na urlopie wychowawczym wyklucza w istocie możliwość pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Tak jest w przypadku argumentu o możliwości podjęcia przez pracownika w czasie urlopu wychowawczego pracy zarobkowej u dotychczasowego czy też innego pracodawcy (art. 1862 K.p.). Oznacza to bowiem, że przebywanie na urlopie wychowawczym nie zawsze musi wiązać się z brakiem faktycznego wykonywania pracy. Tym samym, pozostawanie na takim urlopie nie oznacza automatycznego i bezwzględnego stanu, w którym pracownik nie wykonuje pracy. To samo dotyczy też argumentu o możliwości uzyskania przez osobę opiekującą się dzieckiem w czasie urlopu wychowawczego dodatku, o którym mowa w art. 10 u.ś.r., który przecież jest świadczeniem alternatywnym wobec świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba wybierająca więc określone rozwiązanie tj. rozwiązująca swój stosunek pracy bądź korzystająca z urlopu wychowawczego decyduje się także na określone konsekwencje prawne z powyższym związane tj. w postaci uprawnienia do przedmiotowego dodatku bądź świadczenia pielęgnacyjnego (przy spełnieniu pozostałych ustawowych warunków w odniesieniu do każdego z tych świadczeń). Skarga zarzuca, że rezygnacja z zatrudnienia ma nastąpić w określonym celu tj. by sprawować opiekę. Przebywanie zaś na urlopie wychowawczym nie stoi na przeszkodzie w realizacji powyższego. Argument ten jest oczywiście prawdziwy, bowiem - jak twierdzi dalej skarżąca – cel urlopu wychowawczego i cel, na którego realizację przyznawane jest świadczenie są de facto zbieżne. Powyższe nie może jednak przemawiać za przychyleniem się do wniosku strony. Ustawodawca zdecydował bowiem, że zrealizowanie celu w postaci opieki nad osobą niepełnosprawną zapewni nie każda sytuacja faktyczna, w ramach której czynności opiekuńcze są rzeczywiście zapewniane, lecz sytuacja w postaci rozwiązania stosunku pracy czy też innego stosunku wymienionego w art. 3 pkt 22 u.ś.r. Na gruncie bowiem tego aktu organy nie korzystają z uznaniowości. Zatem przy ocenie, czy wnioskującemu przysługuje określona w wymienionym akcie pomoc organ musi kierować się brzmieniem ustawowych przesłanek w tym przedmiocie. Nie może zatem uwzględniać zasad współżycia społecznego, zasad słuszności itp., na co słusznie zwrócił uwagę Prezydent Miasta [...]. Skarżąca podkreśliła, że nie można pomijać tego, że świadczenie pielęgnacyjne służy nie tylko opiekunom, ale także osobom wymagającym ich opieki. Z punktu widzenia zaś niepełnosprawnego istotne jest tylko, czy opiekun jest w stanie opiekę tę sprawować, nie zaś jakie relacje łączą opiekuna z pracodawcą. Jest to stwierdzenie oczywiście prawidłowe, jednak zupełnie obojętne z punktu widzenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którego przyznaniu zdecydował prawodawca ustanawiając określone przesłanki. Zupełnie niezrozumiały jest też argument skargi dotyczący tego, że skoro ustawodawca świadczeniami przewidzianymi w ustawie o świadczeniach rodzinnych obejmuje także osoby korzystające z urlopu wychowawczego (dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem, o którym mowa w art. 10 u.ś.r.), to brak podstaw do przyjęcia, że osoby przebywające na takim urlopie nie mogą pobierać świadczenia pielęgnacyjnego. Przecież są to odrębne świadczenia, przesłanki których tak o charakterze podmiotowym, jak i przedmiotowym określają różne przepisy (art. 10, art. 17 u.ś.r.). Trudno również jako okoliczność przemawiającą za uwzględnieniem wniosku strony uznać powołane przez nią regulacje Konstytucji RP. Zawarte są w nich bowiem określone założenia, których realizację powinny stanowić konkretne rozwiązania normatywne, uzależnione najczęściej od kondycji finansowej Państwa. To prawodawca, ustanawiając dane unormowanie prawne, decyduje zatem w jakim wymiarze zrealizuje ono ogólne zasady wynikające z Konstytucji RP. Reasumując, Sąd przyjął, że fakt, iż skarżąca przebywa na urlopie wychowawczym w związku z opieką nad dzieckiem nie oznacza, że zrezygnowała ona z zatrudnienia, jak tego wymaga art. 17 ust. 1 u.ś.r., a zatem słusznie organy odmówiły przyznania jej prawa do dochodzonego przez nią świadczenia. W przepisie tym chodzi bowiem, zdaniem Sądu, o całkowitą rezygnację ze stosunku pracy, co następuje w razie jego rozwiązania. Podkreślenia wymaga przy tym, że przeszkodą do przyjęcia takiego stanowiska nie jest brzmienie art. 17 ust. 5 u.ś.r., określającego sytuacje, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Przedmiotowe wyłączenia dotyczą bowiem osób wymienionych w art.17 ust. 1 u.ś.r., a zatem spełniających przesłanki pozytywne uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a wobec których zachodzą przesłanki negatywne z wymienionego art. 17 ust. 5 u.ś.r. To więc, że ustawodawca nie wymienił wprost jako okoliczności negatywnej, uniemożliwiającej otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego, przebywania na urlopie wychowawczym nie może stanowić argumentu za tym, że świadczenie to osobie takiej przysługuje. Brak uprawnień do przedmiotowego świadczenia można bowiem wyprowadzić już z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z wyżej przedstawionych względów oddalono skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI