II SA/RZ 127/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2006-01-19
NSAAdministracyjneWysokawsa
ewidencja gruntówksięgi wieczysteprawo geodezyjnepostępowanie administracyjnewłasność nieruchomościrozbieżność danychsąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, uznając, że organ odwoławczy rażąco naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Skarżący S. G. wniósł skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R., która utrzymała w mocy punkt decyzji Starosty T. dotyczący zmian w operacie ewidencji gruntów. Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, ponieważ nie rozpoznał całości sprawy, a jedynie jej część. Ponadto, sąd wskazał, że decyzja organu I instancji narusza prawo materialne, gdyż ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie może rozstrzygać sporów o własność, które powinny być rozstrzygane w postępowaniu o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych.

Przedmiotem skargi S. G. była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (PWINGiK) w R., utrzymująca w mocy punkt decyzji Starosty T. dotyczący zmian w operacie ewidencji gruntów. S. G. domagał się wpisania działek nr 1024/3 i 1024/4 jako swojej własności, powołując się na postanowienie spadkowe i wpis w księdze wieczystej. Starosta T. wprowadził zmiany, ale zidentyfikował rozbieżność między stanem ewidencyjnym a stanem prawnym wynikającym z ksiąg wieczystych, w szczególności dla działki nr 1024/4, która widniała w dwóch różnych księgach wieczystych. PWINGiK utrzymał w mocy decyzję Starosty w części dotyczącej tej rozbieżności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził nieważność decyzji PWINGiK, uznając, że organ odwoławczy rażąco naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) poprzez nierozpoznanie całości sprawy. Sąd wskazał również, że decyzja Starosty T. narusza prawo materialne, ponieważ ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny i nie może rozstrzygać sporów o własność. Kwestie sporne dotyczące własności i rozbieżności w księgach wieczystych powinny być rozstrzygane w odrębnym postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Sąd uchylił również decyzję Starosty T. i stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji PWINGiK.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy musi rozpoznać ponownie całą sprawę administracyjną, która była przedmiotem rozpoznania przez organ I instancji. Ograniczenie rozstrzygnięcia do części decyzji organu I instancji stanowi rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy ma obowiązek rozpatrzyć całą sprawę administracyjną, a zakres jego rozstrzygnięcia wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia organu I instancji. Nawet jeśli strona kwestionuje tylko część decyzji, organ odwoławczy musi odnieść się do całości rozstrzygnięcia organu I instancji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (27)

Główne

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

u.k.w.h. art. 10 § 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Ppsa art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 145 § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Upgik art. 20 § 1

Ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Upgik art. 20 § 2

Ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Upgik art. 22 § 1

Ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Upgik art. 24a § 12

Ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Upgik art. 7b § 2 pkt 2

Ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne

rozp. w spr. ewid. gruntów art. 12 § 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. w spr. ewid. gruntów art. 45 § 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. w spr. ewid. gruntów art. 47 § 3

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. w spr. ewid. gruntów art. 10 § 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. w spr. ewid. gruntów art. 12 § 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. w spr. ewid. gruntów art. 44 § 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. w spr. ewid. gruntów art. 45 § 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. w spr. ewid. gruntów art. 46 § 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. w spr. ewid. gruntów art. 47 § 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Pomocnicze

k.p.a. art. 67 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 100 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ppsa art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 93 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie może rozstrzygać sporów o własność. Spory o własność i rozbieżności w księgach wieczystych powinny być rozstrzygane w odrębnym postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

Zapisy w ewidencji gruntów i budynków mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny, a dokonywane zmiany nie mogą rozstrzygać o prawie własności. Decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów nie może rozstrzygać kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności. Organ odwoławczy swoje rozstrzygnięcie ograniczył wyłącznie do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji w punkcie 2 tej decyzji. Takie działanie stanowi rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący sprawozdawca

Zbigniew Czarnik

sędzia

Magdalena Józefczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja dotycząca charakteru ewidencji gruntów, granic kompetencji organów ewidencyjnych oraz zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozbieżności danych ewidencyjnych i ksiąg wieczystych oraz naruszenia procedury administracyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i rozgraniczenie kompetencji organów, szczególnie w kontekście sporów o własność nieruchomości.

Sąd administracyjny stwierdził nieważność decyzji, bo organ odwoławczy nie rozpoznał całej sprawy!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 127/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-01-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 67 par. 1, art 97 par. 1 pkt 4, art 100, art 138 par. 1 w zw. z art 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2000 nr 100 poz 1086
art 22ust.1, art 51, art 10 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
par. 44 pkt 1i 2 , par. 45 ust. 1, par. 46 ust. 1, par. 10 , par. 11, par. 47
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Dz.U. 2001 nr 124 poz 1361
art 10
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art 87, art 93 ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
1 Sygn. akt II SA/Rz 127/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. G. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i uchyla poprzedzającą ją decyzję Starosty T. z dnia [...] października 2004 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. na rzecz skarżącego S. G. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 127/05
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S. G. jest decyzja P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (PWINGiK) w R. z [...].12.2004r. Nr [...]w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów. W sprawie tej wniosek o wpisanie do rejestru gruntów działek o nr ewid. 1024/3 i 1024/4 położonych w N. D. skierował w dn.29.07.2004r. S. G. do Starostwa Powiatowego w T. We wniosku wywodził, że działki te otrzymał jako spadek po swojej matce, a błędnie w rejestrze gruntów wykazuje się, że nie jest właścicielem działki nr 1024/3, zaś jako właścicieli wskazuje się inne osoby. Do wniosku S. G. dołączył m.in. postanowienie Sądu Rejonowego w T. z 14.12.2000r. sygn. I Ns 904/00 stwierdzające nabycie spadku po A. G. na podstawie testamentu przez S. G. oraz zawiadomienie Sądu Rejonowego w T. z 28.06.2004r. VI.Dz.Kw. nr 3555/04, z którego wynika, że w księdze wieczystej nr 16557 wpisano jako właściciela działek nr 1024/3 i 1024/4 o łącznej powierzchni 5a, położonych w N.D. osiedle D., S. G. W aktach znajdują się ponadto inne dokumenty, z których wynikać ma sposób powstania działek o powyższych numerach, nadto znajduje się w nich wypis i wyrys z ewidencji gruntów, aktualny na dzień 8.11.2004r., z którego wynika, że jako właściciela działki nr 1024/4 o pow. 0,0176 ha wykazuje się S. G., zaś jako współwłaścicieli działki nr 1024/3 o pow. 0,0326 ha wykazuje się A. S. i K. S. Akta zawierają także kopię notatki sporządzonej w Starostwie Powiatowym w T. w dn.8.09.2004r. z udziałem m.in. K. S., A.S. oraz S. G. Z treści tej notatki wynikać ma, że wedle stanu faktycznego użytkowania działek, działka nr 1024/3 jest użytkowana przez wnioskodawcę, zaś działka nr 1024/4 przez K. S. i A. St. W notatce sformułowano propozycje zmiany mianowników działek, w sposób uwzględniający ich faktyczne użytkowanie. Notatki tej nie podpisał S. G., który w piśmie z 14.09.2004r. odmówił jej zaakceptowania i ponowił swój wniosek o uregulowanie w ewidencji gruntów sprawy odnoszącej się do działek 1024/3 i 1024/4.
Starosta T. decyzją z [...].10.2004r. Nr [...] wprowadził zmiany w operacie ewidencji gruntów obręb D. miejscowość N. D. w ten sposób, że dla działki nr 1024/3 o pow. 0,0326 ha w miejsce dotychczasowych właścicieli – K. S. i A. S. wpisał S. G. i jako dane działki Kw nr 16557, zaś dla działki nr 1024/4 o pow. 0,0176 ha w miejsce właściciela S. G., wpisał K. S. i A. S., zaś jako dane dotyczące działki Kw nr 28307 i KW nr 16557. W podstawie prawnej tej decyzji powołano art.20 ust.1, ust.2, art.22 ust.1, art.24a ust.12 ustawy z 17.05.1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednol. Dz.U. Nr 100 z 2000r, poz.1086 ze zm., zwane dalej Upgik), § 12 ust.1 pkt 1, § 47 ust.3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz.454, zwane dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków) oraz art.104 ustawy z 14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.). W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że S. G. na podstawie zawiadomienia z księgi wieczystej Nr 16557 oraz postanowienia spadkowego po matce A. G. wniósł o wpisanie go w ewidencji gruntów jako właściciela działek nr 1024/3 i 1024/4. Opisano następnie szczegółowo proces powstawania działek o nr ewid. 1024/1, 1024/2, 1024/3 i 1024/4. Wskazano, że w Starostwie Powiatowym w T. sporządzono notatkę celem ustalenia stanu faktycznego użytkowania działek 1024/3 i 1024/4, ustaleń z tej notatki wynikających nie podpisał S. G. Organ I instancji w oparciu o dokonane ustalenia doszedł do wniosku, że działka 1024/4 ma "podwójny stan prawny, tj. wykazywana jest w dwóch różnych księgach wieczystych, a to KW nr 28307 i KW nr 16557. Powołując się na § 57 ust.2 Instrukcji Technicznej G-5 Ewidencja Gruntów i Budynków Starosta T. doszedł do przekonania, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego winien dokonać zmian w ewidencji gruntów w ten sposób, że za właściciela działki nr 1024/4 o pow. 0,0176 ha winien wykazać A. S. i K. S., z uwidocznieniem dwóch numerów ksiąg wieczystych. Natomiast odnośnie działki nr 1024/3 winien wykazać jako właściciela M. G. Organ pouczył w decyzji, że celem doprowadzenia do zgodności stanu prawnego ze stanem faktycznym należy dokonać uzgodnienia treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, a po otrzymaniu stosownych dokumentów zostanie wprowadzana stosowna zmiana w operacie ewidencji gruntów.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. G. odnośnie pkt 2 decyzji organu I instancji wywodząc, iż decyzja organu I instancji nie usuwa przeszkód do wpisania odwołującego się jako spadkobiercy określonych działek ewidencyjnych. W obszernych wywodach odwołujący się naprowadzał, że geodeta w 1987r. spowodował błędny wpis w ewidencji gruntów, wedle którego powstały ponownie działki, których numeracja już istniała w operacie ewidencji gruntów i błędnie działka nr 1024/4 została wpisana jako przedmiot własności A. i K. S. Odwołujący się decyzję w I instancji w pkt 1 akceptował, nie godził się natomiast na to, by istniał w ewidencji gruntów wpis, z którego wynika, że A.S. i K. S. są właścicielami działki nr 1024/4.
Rozpoznając to odwołanie PWNGiK w R. decyzją z [...].12.2004r. orzekł w ten sposób, że "utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w punkcie 2". W podstawie prawnej powołano się na art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., art.20 ust.1 i 2, art.24a ust.12, art.7b ust.2 pkt 2 Uppgik oraz § 12 ust.1 pkt 1 i § 45 ust.2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu przytoczono stan faktyczny sprawy oraz wskazano, że odwołujący się akceptuje rozstrzygnięcie organu I instancji w punkcie 1, natomiast nie godzi się z punktem 2 zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko starosty, iż z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynikać ma, że istnieje rozbieżność między stanem ewidencyjnym działek nr 1024/3 i 1024/4, a ich stanem prawnym wynikającym z ksiąg wieczystych. Za trafne uznano ustalenia Starosty T. zmierzające do doprowadzenia do zgodności stanu ewidencyjnego działek ze stanem faktycznym na gruncie, podzielono także stanowisko I instancji w zakresie konieczności dokonania w przyszłości uzgodnienia treści ksiąg wieczystych.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł S. G., nie precyzując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji. Skarżący wywodzi, że podejmuje wysiłki w tym celu, aby część jego nieruchomości wskutek błędów urzędników zajmujących się sprawami geodezyjnymi, nie widniała w operacie ewidencji gruntów, jako przedmiot własności innych osób. S. G.uznaje, że pracownicy zajmujący się w organach administracji publicznej sprawami geodezyjnymi zdają się reprezentować interesy jego adwersarzy procesowych, w konkluzji wnosząc prośbę o "rozstrzygnięcie, że działka nr ewid. 1024/4 stanowi jego własność". Do skargi dołączono pismo procesowe z dn.20.12.2004r. kierowane przez skarżącego do organu II instancji, w którym jeszcze raz S. G. wyłuszczał okoliczności powstania w ewidencji gruntów wadliwych, jego zdaniem, wpisów odnośnie stanu własnościowego poszczególnych działek.
W odpowiedzi na skargę PWINGiK w R. wniósł o jej oddalenie, jeszcze raz obszernie prezentując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn.30.08.2002r., Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sąd administracyjny prowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art.1 § 2 ustawy z 25.07.2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz.1269).
Skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem kontroli jest decyzja PWNGiK w R., orzekająca o utrzymaniu w mocy pkt 2 decyzji organu I instancji – Starosty T., orzekającego o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów.
W pierwszej kolejności zwrócić uwagę należy, że decyzja organu II instancji rażąco narusza dyspozycję art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art.15 k.p.a.. Przepis art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi o jednej z rodzajów decyzji organu odwoławczego, której formuła sprowadza się do "utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji". Zgodnie z art.15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Dwuinstancyjność oznacza m.in., że organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć ponownie całą sprawę administracyjną, która była przedmiotem rozpoznania przez organ I instancji. W praktyce oznacza to, że zakres rozstrzygnięcia decyzji odwoławczej wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa (tak B.Adamiak, w: B.Adamiak, J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, C.H. Beck. Warszawa 2005, s.600). Organ odwoławczy swoje rozstrzygnięcie ograniczył wyłącznie do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji w punkcie 2 tej decyzji. Takie działanie stanowi rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania (art.15 k.p.a.) oraz zakresu orzekania przez organ odwoławczy (art.138 §1 pkt 1 k.p.a.). Poza zakresem orzekania przez organ odwoławczy pozostał bowiem pkt 1 decyzji organu I instancji. Było to działanie oczywiście wadliwe, w sprawie nie ma znaczenia, iż S. G. jako odwołujący się kwestionował wyłącznie pkt 2 decyzji organu I instancji i wnosił w odwołaniu, by pkt 1 decyzji wyłączyć do odrębnego postępowania. Takie żądanie nie ma oparcia w przepisach prawa, art.127 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość odwołania się od decyzji, nie zaś od jej części. Nawet więc, gdy odwołujący się kwestionuje wyłącznie część decyzji organu I instancji, organ odwoławczy winien rozstrzygnięcie swoje skorelować z całym rozstrzygnięciem organu I instancji. Odmienne działanie organu odwoławczego oznacza rażące naruszenie (art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wskazanych powyżej przepisów, co z kolei nakazuje sądowi administracyjnemu stwierdzenie nieważności tej decyzji po myśli art.145 § 1 pkt 2 Ppsa.
Stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego otwiera kwestię zgodności z prawem decyzji Starosty T.o, jako organu I instancji. W myśl art.135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zdaniem Sądu decyzja organu I instancji narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, zapadła także z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa).
Postępowanie w sprawie wprowadzania zmian w operacie ewidencji gruntów prowadzone było na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W myśl § 10 ust.1 cyt. rozporządzenia ewidencja obejmuje: 1) dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali, 2) dane dotyczące właścicieli nieruchomości. Do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy m.in. utrzymywanie systemu informatycznego obsługującego bazy danych ewidencyjnych w ciągłej gotowości operacyjnej oraz utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 1 i 2 cyt. rozporządzenia), aktualizacja operatu następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust.1 cyt. rozporządzenia). Zgodnie z § 46 ust.1 cyt. rozporządzenia dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11 cyt. rozporządzenia. Aktualizacji operatu ewidencyjnego dokonuje się niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych (§ 47 ust.1 cyt. rozporządzenia).
Niespornym jest, że postępowanie wszczęto na żądanie S. G., który domagał się wpisania działek o nr 1024/3 i 1024/4 w operacie ewidencji gruntów, jako jego własność. Na poparcie swego żądania wnioskodawca przedstawił odpowiednie dokumenty, w tym m.in. zawiadomienie z Sądu Rejonowego w T. o wpisaniu obu tych działek do KW nr 16557. Starosta T. prowadząc postępowanie w sprawie ustalił, bazując na oświadczeniach stron – S. G. oraz A. S. i K. S., że stan faktycznego władania na gruncie nie odpowiada stanowi ewidencyjnemu oraz stanowi własnościowemu wynikającemu z treści ksiąg wieczystych. W szczególności działka o nr ewid. 1024/3 widnieje jako przedmiot własności K. S. i A. S. w odrębnej KW nr 28307. Ustalenia takie organ poczynił z udziałem stron postępowania, sporządzając notatkę służbową w dn.8.09.2004r., a następnie wprowadził zmiany w operacie ewidencji gruntów, dokonując niejako zamiany działek, zaś dodatkowo działkę 1024/4, mającą stanowić własność K. S. i A. S. opisano jako przedmiot własności, uregulowanej w dwóch odrębnych księgach wieczystych. Zdaniem Sądu takie rozstrzygnięcia naruszało przepis § 47 ust.1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art.20 Upgik, wedle którego to przepisu ewidencja gruntów obejmuje informacje obejmujące m.in. odnośnie gruntów – ich położenie, granice, powierzchnię, rodzaje użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. W ewidencji wykazuje się także m.in. właściciela, miejsce jego zamieszkania. W myśl art.22 ust.1 Upgik ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie, a osoby wymienione w art.20 ust.2 pkt 1 i art.51 cyt. ustawy są zobowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian, z wyjątkiem zmian wprowadzanych na podstawie decyzji wydanych przez właściwe organy. Na tle powyższych przepisów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowało się stanowisko, że zapisy w ewidencji gruntów i budynków mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny, a dokonywane zmiany nie mogą rozstrzygać o prawie własności (tak NSA w wyroku z 14.11.1996r. II SA 1824/95 – nie publ.). Z kolei w wyroku z 23.01.1998r. (II SA 1155/92, ONSA Nr 2/1994, poz.61) NSA stwierdził, że decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów nie może rozstrzygać kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności, nie może zatem służyć samodzielnemu dokonywaniu zmian prawnych w tym zakresie. W sprawie niewątpliwie istnieje spór między stronami odnośnie prawa własności co do działki nr 1024/4, nadto działka ta widnieje jako przedmiot dwóch różnych ksiąg wieczystych. Z tej przyczyny, zdaniem Sądu, organ prowadzący ewidencję gruntów nie mógł wprowadzić zmian w operacie ewidencji gruntów, zresztą uczynił to niekonsekwentnie i sprzecznie z treścią zawiadomienia Sądu Rejonowego w T. z 28.06.2004r..
W orzecznictwie tut. WSA w Rzeszowie prezentowane było stanowisko, że w takiej sytuacji, gdy ten sam grunt jest wykazywany w dwóch różnych księgach wieczystych jako przedmiot własności różnych właścicieli, właściwym trybem usunięcia takiej sprzeczności jest postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, o jakim mowa w art.10 ustawy z dn.6.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 124 z 2001r., poz.1361 ze zm.) – por. wyrok SA/Rz 1837/002 z 13.10.2004r. niepubl.. Usunięcie takiej sprzeczności nie może nastąpić w ramach wprowadzenia zmian w dokumentacji geodezyjnej. O dopuszczalności takiego powództwa z art.10 ust.1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dn.31.01.1996r. sygn. III CZP 200/95, OSNC nr 5/1996, poz.67. W orzecznictwie nie jest także spornym pogląd, że poprzez wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnienia do władania nieruchomością (tak NSA w wyroku z dn.20.08.1998r., sygn. II SA 766/98, baza orzecz. komput. LEX Nr 41298). Ewidencja gruntów ma charakter rejestracyjny, ma odzwierciedlać aktualny stan prawny, wpisy w tej ewidencji winny być dokonywane na podstawie odpowiednich decyzji czy orzeczeń innych organów, niż organy prowadzące tę ewidencję. Nie można zatem w postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów samodzielnie ustalać i rozstrzygać o prawidłowości tytułów własności, które były podstawą dokonania wpisów w ewidencji. Z racji prejudycjalnego charakteru postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, organ ewidencyjny winien rozważyć zastosowanie norm art.97 § 1 pkt 4 i art.100 § 1 k.p.a., w celu ewentualnego zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny występujących sprzeczności między ustaleniami w księgach wieczystych. Na taki związek między wszczętym w trybie art.10 ust.1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a prowadzonym postępowaniem w trybie ustawie prawo geodezyjne i kartograficzne zwracał uwagę NSA w wyroku z dn.1.03.2001r. sygn. II SA 483/00, (baza orzecz. komput. LEX nr 53398).
Powoływanie się przez organ I instancji na swoje obowiązki wynikających z treści Instrukcji Technicznej G-5 Ewidencja Gruntów i Budynków wprowadzonej zarządzeniem nr 16 Głównego Geodety Kraju z 3.11.2003r. wprowadzającego wytyczne w celu ujednolicenia i usprawnienia wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych o tyle nie ma znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, że zarządzenie to nie stanowi, w świetle art.87 Konstytucji RP źródła prawa powszechnie obowiązującego, zaś według art.93 ust.2 Konstytucji RP nie może ponadto zarządzenie stanowić podstawy prawnej decyzji względem obywateli oraz innych podmiotów. Z tych przyczyn ocena legalności decyzji I instancji nie może być dokonywana przez Sąd poprzez zastosowanie wzorca, mającego za podstawę wskazane przez skarżącego zarządzenie.
Reasumując: Sąd uznaje za konieczne uprzednie usunięcie sprzeczności między ustaleniami obu ksiąg wieczystych, uznając to postępowanie za prejudycjalne dla dokonywania zmian w ewidencji gruntów. S. G. może natomiast rozważyć zasadność wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym wobec podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie ewidencji gruntów z tytułu kosztów postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Organ prowadzący ewidencję może także rozważyć udzielenie stronie pomocy w doprowadzeniu stanu ewidencyjnego do zgodnego z prawem, po tu by nie narażać się na potencjalną odpowiedzialność odszkodowawczą.
Ubocznie zauważyć trzeba, że forma dokumentowania czynności procesowych przez organ I instancji była sprzeczna z art.67 § 1 k.p.a., gdzie istotne czynności dla rozstrzygnięcia sprawy wymagają utrwalenia w formie protokołu, nie zaś notatki służbowej, czyli adnotacji, w rozumieniu k.p.a.
Z tych przyczyn orzec należało jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na zasadzie art.200 Ppsa. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art.152 Ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI