II SA/RZ 1262/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-03-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo wodnetermin wykonaniazmiana decyzjipostępowanie administracyjnewznowienie postępowaniauchylenie decyzjikoszty postępowania

WSA w Rzeszowie uchylił decyzje organów administracji dotyczące odmowy zmiany terminu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, uznając, że wniosek o przedłużenie terminu powinien być rozpatrzony w trybie postanowienia, a nie decyzji zmieniającej ostateczną decyzję.

Sprawa dotyczyła wniosku Powiatu o przedłużenie terminu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, nałożonego ostateczną decyzją Burmistrza. Organy administracji odmówiły zmiany terminu, uznając, że wymaga to zgody wszystkich stron i stosując tryb zmiany decyzji ostatecznej (art. 155 k.p.a.). WSA w Rzeszowie uchylił obie decyzje, stwierdzając, że termin ten ma charakter procesowy i powinien być rozpatrzony w drodze postanowienia na podstawie art. 123 k.p.a., a nie w trybie nadzwyczajnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę Powiatu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą zmiany terminu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Pierwotna decyzja Burmistrza nakładała na Powiat obowiązek wykonania tych urządzeń do określonego terminu. Powiat złożył wniosek o przedłużenie tego terminu, wskazując na trudności proceduralne i techniczne. Organy administracji, w tym SKO, odmówiły uwzględnienia wniosku, uznając, że zmiana terminu ostatecznej decyzji wymaga zgody wszystkich stron postępowania i stosując art. 155 k.p.a. Sąd administracyjny uznał jednak, że termin wykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma charakter procesowy i może być przedłużony w drodze postanowienia na podstawie art. 123 k.p.a., a nie w trybie zmiany decyzji ostatecznej. Sąd podkreślił, że organy powinny dążyć do wyjaśnienia rzeczywistej woli strony i prowadzić postępowanie w sposób pogłębiający zaufanie obywateli. W związku z błędnym zastosowaniem trybu postępowania, Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję SKO, jak i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza, nakazując organowi I instancji ponowne rozpoznanie wniosku w odpowiednim trybie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Wniosek o przedłużenie terminu wykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma charakter procesowy i powinien być rozpatrzony w drodze postanowienia na podstawie art. 123 k.p.a., a nie w trybie zmiany decyzji ostatecznej (art. 155 k.p.a.).

Uzasadnienie

Sąd uznał, że termin z art. 234 ust. 3 P.w. ma charakter procesowy, a nie materialnoprawny, co oznacza, że może być modyfikowany. W przeciwieństwie do terminu materialnoprawnego, nie powoduje wygaśnięcia obowiązku. Organy powinny rozpatrywać takie wnioski w drodze postanowienia, zgodnie z art. 123 k.p.a., a nie uruchamiać nadzwyczajny tryb zmiany decyzji ostatecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

k.p.a. art. 123

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do rozstrzygania kwestii wynikłych w toku postępowania, w tym przedłużania terminów procesowych, w drodze postanowienia.

P.w. art. 234 § 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Przepis określający obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom i termin ich wykonania.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

Pomocnicze

k.p.a. art. 155

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej za zgodą stron.

k.p.a. art. 154

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, gdy przepis prawny nie stanowi inaczej.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej, nakazująca dokładne ustalenie żądania strony.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu czuwania, aby strona nie poniosła uszczerbku w dochodzeniu swoich racji z powodu nieznajomości prawa lub nieprecyzyjnego sformułowania żądań.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin wykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. ma charakter procesowy i może być przedłużony w drodze postanowienia na podstawie art. 123 k.p.a., a nie w trybie zmiany decyzji ostatecznej (art. 155 k.p.a.). Organ powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony i prowadzić postępowanie w sposób pogłębiający zaufanie obywateli i świadomość prawną. Organ II instancji nie odniósł się do zarzutów odwołania.

Odrzucone argumenty

Wniosek o przedłużenie terminu wykonania obowiązku stanowi wniosek o zmianę decyzji ostatecznej, wymagający zgody wszystkich stron (stanowisko organów administracji).

Godne uwagi sformułowania

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sporze tym rację należy przyznać Stronie skarżącej. Termin z art. 234 ust. 3 P.w. ma charakter procesowy, pozostawiony uznaniu organu, co oznacza, że może ulec modyfikacji. Termin procesowy bowiem w odróżnieniu od terminu materialno -prawnego nie powoduje wygaśnięcia nałożonego obowiązku. Organ administracyjny dysponuje w tym przypadku luzem administracyjnym, dlatego też wykonanie obowiązku po upływie terminu nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu, że doszło do jego wykonania. Zasadą obowiązującą niemal w każdym postępowaniu jest, że o charakterze żądania decyduje sama strona, a nie organ. W razie wątpliwości, co do charakteru żądania, organ jest zobowiązany wyjaśnić rzeczywistą wolę strony.

Skład orzekający

Elżbieta Mazur-Selwa

przewodniczący

Karina Gniewek-Berezowska

sprawozdawca

Stanisław Śliwa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym i właściwego trybu ich przedłużania, zwłaszcza w kontekście przepisów szczególnych (Prawo wodne). Podkreślenie obowiązku organów administracji do prawidłowego kwalifikowania wniosków stron i wyjaśniania ich woli."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z Prawem wodnym, ale zasady interpretacji terminów procesowych i trybu postępowania mają szersze zastosowanie w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe zakwalifikowanie wniosku strony przez organ administracji i jak błąd w tym zakresie może prowadzić do uchylenia decyzji. Jest to ważna lekcja dla prawników procesowych i urzędników.

Błąd w kwalifikacji wniosku przez urząd kosztował uchylenie decyzji. Czy termin procesowy wymaga zgody wszystkich stron?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1262/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Stanisław Śliwa
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 123, art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 234 ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi Powiatu [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 8 czerwca 2022 r. nr SKO.4171/40/22 w przedmiocie odmowy zmiany terminu obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr ROS.6331.3.2019; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej Powiatu [...] kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 8 czerwca 2022 r. nr SKO.4171/40/2022 w przedmiocie odmowy zmiany terminu obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.").
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Burmistrz [...] (dalej: "Organ I instancji", "Burmistrz") prowadził postępowanie w sprawie wniosku S. K. dotyczącego zmiany stanu wody na gruncie na działce nr ew. [...] położonej w [...], stanowiącej własność Powiatu [...], w trwałym zarządzie Zarządu Dróg Powiatowych w [...] ze szkodą dla działek nr ewid. [...] i [...] położonych w [...].
W toku tego postępowania Burmistrz decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] nakazał Powiatowi [...] wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Termin wykonania ww. urządzeń został określony do dnia 28 lutego 2022 r.
Od powyższej decyzji Powiat [...] złożył odwołanie. W wyniku jego rozpoznania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Od powyższej decyzji Powiat [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę.
Następnie WSA w Rzeszowie wyrokiem z 15 września 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1048/21 oddalił skargę. Wyrok stał się prawomocny w dniu 16 października 2021 r.
W dniu 11 stycznia 2022 r. do Burmistrza wpłynęło pismo Zastępcy Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych ds. Administracyjnych z prośbą o przedłużenie terminu wykonania wskazanych prac wynikających z decyzji Burmistrza.
Organ I instancji po otrzymaniu wystąpień Zarządu Dróg Powiatowych w [...] wystąpił do Powiatu [...] o zajęcie stanowiska czy Powiat [...] wnioskuje o wydłużenie terminu realizacji nałożonego obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wynikającym z ostatecznej decyzji Burmistrza [...] z [...] lutego 2021 r.
W dniu 23 marca 2022 r. do Burmistrza wpłynęło pismo S. K. reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, w którym wskazała, że nie wyraża zgody na jakiekolwiek wydłużenie terminu realizacji obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji. W jej ocenie nie zachodzą żadne przesłanki do uwzględnienia przedmiotowych wniosków, a od wydania decyzji upłynął rok, w trakcie którego nieruchomość wnioskodawczyni była i w dalszym ciągu jest cyklicznie zalewana wodą po każdych większych opadach deszczu lub roztopach.
W tym samym dniu do Burmistrza wpłynęło pismo Powiatu [...] z prośbą o przedłużenie terminu wykonania systemu urządzeń zapobiegających szkodom do 20 września 2022 r.
Następnie Burmistrz decyzją z 14 kwietnia 2022 r. nr ROS.6331.3.2019 odmówił zmiany terminu obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom określonym w decyzji Burmistrza [...] z [...] lutego 2021 r. nr [...], tj. w pkt 5 przedmiotowej decyzji.
Od powyższej decyzji Powiat [...] (dalej: "Strona skarżąca") złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie ww. decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi I instancji.
Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 155 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, wobec błędnego zakwalifikowania wniosku Skarżącego o przedłużenie terminu procesowego, jako wniosku o zmianę decyzji ostatecznej oraz art. 123 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r., poz. 2625; dalej: "P.w."), poprzez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż Organ błędnie przyjął, że przedmiotowa sprawa winna zostać rozpoznana w formie decyzji, podczas gdy przedłużenie terminu do wykonania obowiązków nałożonych na skarżącego na podstawie art. 234 ust. 3 P.w., jako kwestia wynikła w toku postępowania naprawczego, powinno nastąpić w drodze postanowienia, w konsekwencji, czego Organ zaniechał merytorycznej oceny wniosku o przedłużenie terminu procesowego.
W wyniku rozpoznania odwołania Strony skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 8 czerwca 2022 r. nr SKO.4171/40/2022, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni, tj. S. K. nabyła prawo polegające na domaganiu się pewnych zachowań, działań od innych podmiotów, tj. od Powiatu [...].
SKO podkreśliło, że decyzja Burmistrza [...] z [...] lutego 2021 r. jest ostateczna i prawomocna, gdyż była przedmiotem badania Organu II instancji oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Obie instancje utrzymały decyzję Burmistrza [...] w obrocie prawnym.
Organ odwoławczy wyjaśnił również, że podstawowym warunkiem zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. jest zgoda strony, jednak w przedmiotowej sprawie S. K. nie udzieliła zgody takiej zgody, przedstawiając na poparcie swojego stanowiska wyraźne argumenty.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł Powiat [...] reprezentowany przez Starostę [...] zaskarżając ww. decyzję w całości.
Strona skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów, tj.:
1. art. 155 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, wobec błędnego zakwalifikowania wniosku Skarżącego o przedłużenie terminu procesowego, jako wniosku o zmianę decyzji ostatecznej;
2. art. 123 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, poprzez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i w efekcie doprowadziło do przyjęcia, że przedmiotowa sprawa winna zostać rozpoznana w formie decyzji, podczas gdy przedłużenie terminu do wykonania obowiązków nałożonych na Skarżącego na podstawie art. 234 ust. 3 P.w., jako kwestia wynikła w toku postępowania naprawczego, powinno nastąpić w drodze postanowienia, w konsekwencji czego zaniechano merytorycznej oceny wniosku o przedłużenie terminu procesowego;
3. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się przez Organ II instancji do zarzutów odwołania;
4. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 8, a także art. 77 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji, pomimo nieprzeprowadzenia przez niego w sposób należyty postępowania wyjaśniającego, w tym rozważenia okoliczności wskazywanych przez Skarżącego, w kontekście zmiany ustalonego w sposób uznaniowy przez Organ terminu.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji i przekazanie sprawy temu Organowi, celem jej ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od Organu na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Strona skarżąca podniosła, że termin wynikający z art. 234 ust. 3 P.w. ma charakter procesowy i może zostać przedłużony lub przywrócony, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami danej sprawy. W przypadku, gdy nie upłynął termin do wykonania obowiązku, a strona zobowiązana wnosi o przedłużenie terminu, Organ powinien na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. rozstrzygnąć o zasadności jego przedłużenia w drodze postanowienia.
Wobec powyższego skoro wniosek Powiatu dotyczył jedynie przedłużenia terminu wynikającego z decyzji ostatecznej, wydanej na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. to jego rozpatrzenie nie wymagało uruchomienia postępowania nadzwyczajnego, przewidzianego w art. 155 k.p.a. Przepis ten stanowi podstawę prawną do uchylenia lub zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo w znaczeniu prawa materialnego. Określenie terminu wykonania obowiązku nałożonego decyzją wydaną na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. nie ma takiego charakteru i nie jest prawem w rozumieniu art. 155 k.p.a. Wniosek o jego przedłużenie nie wszczyna nowego postępowania, jakim jest postępowanie nadzwyczajne przewidziane w art. 155 k.p.a., którego przedmiotem jest ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji.
W ocenie Strony skarżącej w niniejszej sprawie Organ rozpatrzył wniosek w niewłaściwym trybie, bezpodstawnie przyjmując, że przedłużenie ww. terminu wymaga zgody wszystkich stron postępowania. Natomiast Organ II instancji powtórzył uzasadnienie Organu I instancji, odnosząc się tylko i wyłącznie do przepisów art. 155 k.p.a. oraz 154 k.p.a., akcentując brak zgody strony – S. K. - na przedłużenie terminu, który to brak warunkuje możliwość orzeczenia o przedłużeniu terminu. Jednocześnie Organ I instancji nie przeprowadził w sposób prawidłowy postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie w sprawie rozstrzygnięcia, na co Organ II instancji nie zwrócił uwagi, a co również stanowi o naruszeniu przez Organ przepisów postepowania, do których to stosowania jest on zobligowany.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Organu II instancji decyzja została wydana w oparciu o właściwą podstawę prawną przy zastosowaniu odpowiednich przepisów procedury administracyjnej, a ustalony stan faktyczny sprawy nie wskazuje na jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Po zbadaniu sprawy w opisanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] w przedmiocie odmowy zmiany w trybie art. 155 k.p.a. terminu obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, określonego w decyzji Burmistrza [...] z [...] lutego 2021 r. [...] w pkt 5 przedmiotowej decyzji.
W sprawie bezsporne jest, że wyżej powołana decyzja Burmistrza [...] wydana w przedmiocie nałożenia obowiązku stała się ostateczna na skutek decyzji Kolegium z [...] kwietnia 2021 r. Nr [...] utrzymującej ją w mocy i prawomocna na podstawie wyroku WSA w Rzeszowie z 15 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1048/21, oddalającego skargę na ostatnio powołaną decyzję.
W decyzji tej Organ nałożył na Stronę skarżącą obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, wyznaczając termin wykonania prac do 28 lutego 2022 r.
Strona skarżąca zwracając się o przedłużenie tego terminu wskazała, że toczące się postępowanie sądowo administracyjne spowodowało, że na wykonanie nałożonych obowiązków zostało jej 5 miesięcy, tymczasem do wykonania niektórych prac konieczne jest uzyskanie zgody na wycinkę drzew, opracowanie projektu technicznego robót, przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia, projektu tymczasowej organizacji ruchu, przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, czemu dodatkowo nie sprzyjał okres wiosenno - zimowy na wykonanie obowiązku.
Odmawiając przedłużenia terminu na podstawie art. 155 k.p.a. Organ wskazał, że zgody na powyższe nie wyraziła strona przeciwna, co stanowiło warunek konieczny do zmiany decyzji w tym trybie.
Strona skarżąca nie zgadza się z Organem zarzucając nieprawidłowe zakwalifikowanie jej wniosku, jako wniosku o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a., podczas, gdy termin, którego przedłużenia się domaga ma charakter terminu procesowego, który może być przedłużany lub przywracany na żądanie strony, na podstawie art. 123 k.p.a.
W sporze tym rację należy przyznać Stronie skarżącej.
Zastosowany przez Organy tryb jest nadzwyczajnym trybem służącym uchylaniu lub zmianie decyzji ostatecznych, stosownym jedynie wówczas gdy brak jest podstaw do wznowienia postępowania czy stwierdzenia nieważności decyzji.
Tymczasem termin z art. 234 ust. 3 P.w. ma charakter procesowy, pozostawiony uznaniu organu, co oznacza, że może ulec modyfikacji. Termin procesowy bowiem w odróżnieniu od terminu materialno -prawnego nie powoduje wygaśnięcia nałożonego obowiązku. ( wyrok NSA z 18 września 2013 r., sygn. akt II OSK 993/12, z 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 608/08, z 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1816/06, wyrok WSA w Gliwicach z 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 877/08: wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednocześnie ustawodawca nie określił zakresu i biegu terminu, pozostawiając to decyzji organu. To organ w celu realizacji obowiązku określa termin w zależności od realiów konkretnej sprawy.
Pozostawiony uznaniu organu termin, powinien zostać wyznaczony z jednej strony z poszanowaniem zasad działania bez zbędnej zwłoki z drugiej zaś z uwzględnieniem warunków techniczno – organizacyjnych wykonania obowiązków. Jeżeli zajdzie potrzeba na wniosek strony termin ten może być przedłużany aby umożliwić stronie wykonanie nałożonych obowiązków. Organ administracyjny dysponuje w tym przypadku luzem administracyjnym, dlatego też wykonanie obowiązku po upływie terminu nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu, że doszło do jego wykonania ( por. wyroki WSA w Rzeszowie z 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 387/13, wyrok WSA w Kielcach z 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 845/12, wyrok WSA w Warszawie z 23 listopada 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 441/06 ).
Powołane wyroki zostały wydane na tle analogicznego zagadnienia, jakim jest wyznaczenie terminu przy realizacji obowiązków nałożonych przez organy nadzoru budowalnego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., w związku z czym mogą posłużyć również przy interpretacji charakteru terminu określonego w art. 234 ust. 3 P.w. Sądy rozstrzygając w tych sprawach nie miały wątpliwości co do możliwości przedłużenia wyznaczonego na podstawie powołanego przepisu terminu, w trybie art. 123 k.p.a.
W związku z powyższym Sąd uznał stanowiska tych Sądów za aktualne, na zasadzie analogii, także w niniejszej sprawie. Brak jest bowiem jakichkolwiek powodów do przypisania terminowi z art. 234 ust. 3 P.w. innego charakteru aniżeli terminowi z art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b.
Podsumowując stwierdzić należy, że skoro termin wykonania obowiązku nie stanowił elementu materialnoprawnego rozstrzygnięcia, a jedynie miał charakter terminu procesowego nie zachodziła potrzeba zastosowanie trybu z art. 154, bądź 155 k.p.a. do jego zmiany ( wyrok NSA z 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2113/10).
W związku z powyższym zgodzić należy się ze Stroną skarżącą, że uruchomienie procedury przewidzianej z art. 155 k.p.a. nie było prawidłowe, a jak się okazuje nie odpowiadało intencji Strony skarżącej.
Zasadą obowiązującą niemal w każdym postępowaniu jest, że o charakterze żądania decyduje sama strona, a nie organ. W razie wątpliwości, co do charakteru żądania, organ jest zobowiązany wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Wynika to z zasad ogólnych postępowania określonych w art. 9 k.p.a., bowiem to na organie spoczywa obowiązek czuwania, aby strona z powodu nieznajomości prawa, czy też nieprecyzyjnego sformułowania swoich żądań, nie poniosła uszczerbku w dochodzeniu swoich racji. Organy administracji obowiązane są też prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.). Ponadto treść art. 7 k.p.a. w której określono zasadę prawdy obiektywnej, sprowadza się do obowiązku dokładnego ustalenia żądania strony, ponieważ to ono zakreśla granice danej sprawy.
Powołane powyższej przepisy wskazują, że organ administracji publicznej rozstrzyga decyzją administracyjną sprawę w takich granicach przedmiotowych, jakie zostały zakreślone w żądaniu strony. Organ orzekając nie z urzędu, ale na wniosek nie może zatem uczynić przedmiotem orzeczenia merytorycznego takiego przedmiotu, który nie był ujęty we wniosku strony.
We wniesionym odwołaniu strona Skarżąca wyraźnie wskazała, że jej wolą nie było uruchomienie trybu z art. 155 k.p.a. lecz wydanie przez organ postanowienia na podstawie art. 123 k.p.a. o przedłużeniu terminu do dokonania nałożonych obowiązków.
Organ II instancji wbrew obowiązkowi odniesienia się do postawionych w odwołaniu zarzutów oraz ponownego rozstrzygnięcia sprawy ograniczył się do przyznania racji Organowi I instancji co do ustaleń, wniosków, jak również dokonanej subsumpcji prawa. Jednocześnie stwierdził, że odwołanie jest bezzasadne. Już z tych powodów decyzja Organu II instancji podlega uchyleniu jako niepoddająca się kontroli Sądu, brak bowiem w niej wyjaśnienia dlaczego Organ II instancji uznał postawione zarzuty za bezzasadne.
W sprawie doszło do naruszenia przepisów, które w ocenie Sądu powodują konieczność uchylenia również decyzji Organu I instancji. Sąd zgadza się ze Stroną skarżącą, że zastosowano tryb nieodpowiadający wnioskowi. Skoro wniosek Strony skarżącej dotyczył jedynie przedłużenia terminu wynikającego z ostatecznej decyzji, wydanej na podstawie art. 234 ust. 3 P.w., to jego rozparzenie nie wymagało uruchomienia trybu z art. 155 k.p.a.
Mając to wszystko na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Z uwagi na zakres postępowania konieczny do przeprowadzenia, w tym zakwestionowanie trybu postępowania, Sąd uchylił również decyzję Organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu zadaniem Organu I instancji będzie rozpoznanie wniosku na podstawie art. 123 k.p.a. pod kątem zasadności przedłużenia terminu.
Rozpatrując wniosek Organ uwzględni zarówno rozsądny termin załatwienia sprawy jak i możliwości organizacyjno – techniczne jego wykonania, w tym argumenty zgłaszane przez Stronę skarżąca. Termin wyznaczany przez Organ ma być rozsądny, realny dla wykonania nałożonych obowiązków na inwestora należycie dbającego o swoje interesy. Sąd zaznacza przy tym, że z przedstawionego orzecznictwa wynika, że upływ terminu nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu wniosku o jego przedłużenie, tym bardziej, że wniosek o przedłużenie został złożony przed jego upływem.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI