II SA/Rz 1254/22

II SA/Rz 1254/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Paweł Zaborniak
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 136 ust. 3, art. 137, art. 216 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi D. K. i P. K. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr N-I.7581.2.92.2022 w przedmiocie zwrotu nieruchomości - skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 11 sierpnia 2022 r. nr N-I.7581.2.92.2020 w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.; dalej: "u.g.n.").
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Wnioskiem z 12 sierpnia 2013 r. Z.M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego, zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o zwrot nieruchomości, położonych w [...], oznaczonych w dacie wywłaszczenia jako działki nr [...] i nr [...], objęte w dniu zbycia wykazem hipotecznym [...] dawnej księgi gruntowej oraz działki nr [...] i nr [...] objęte księgą wieczystą nr [...].
Wojewoda Podkarpacki postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] wyłączył Prezydenta Miasta [...] od rozpatrzenia sprawy, wskazując jednocześnie Starostę L. do jej załatwienia ze względu na fakt, że wnioskowane do zwrotu nieruchomości oznaczone jako działki nr: [...], [...] oraz część [...] odpowiadały wówczas części działki nr [...] położonej w Obr. [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [....].
Po przeprowadzeniu postępowania, Starosta [...] decyzją z [...] listopada 2014 r. nr [...] orzekł w pkt 1 o zwrocie na rzecz Z.M. nieruchomości położonej w obr. [...], oznaczonej jako działki ewid. nr [...] o pow. 0,0338 ha i nr [...] o pow. 0,2712 ha, powstałe z podziału działki nr [...], objętej KW nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...]; w pkt 2 o odmowie zwrotu części działki o nr ewid. [...], położonej w obr. [...] powstałej z podziału działki nr [...]; w pkt 3 o zwrocie na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość w wysokości 17.017,99 zł; w pkt 4 Starosta [...] orzekł, że do skutków zwłoki i opóźnienia w zapłacie stosuje się przepisy Kodeksu Cywilnego; w pkt 5 orzekł, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu zwrotu; w pkt 6 orzekł, że ww. decyzja stanowi podstawę do wpisu w księgach wieczystych.
Od powyższej decyzji Gmina Miasto [....] oraz Z.M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożyli odwołania.
Po rozpatrzeniu złożonych odwołań Wojewoda Podkarpacki, decyzją z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji, wskazując, że w ponownym postępowaniu należy prawidłowo wyznaczyć północną granicę działki nr [...] zgodnie z przebiegiem pasa drogowego oznaczonym na załączniku graficznym do pisma Miejskiego Zarządu Dróg w [...] z 19 lutego 2015 r. oraz stosownie do zaistniałych zmian dokonać na nowo obliczenia wartości zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość, a także wskazał, że w rozstrzygnięciu kolejnej decyzji konieczne jest zabezpieczenie wierzytelności gminy z tytułu zwaloryzowanego odszkodowania, polegające na ustanowieniu hipoteki.
W dalszej kolejności pismem z 13 sierpnia 2015 r. pełnomocnik Z.M. poinformował, że dotychczasowy uczestnik postępowania – Z.M. - na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z 22 lipca 2015 r. Rep. [...] zbył spadek po zmarłej M.N. w tym roszczenie o zwrot nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem na rzecz D.K. Do pisma pełnomocnik dołączył ww. akt notarialny umowy sprzedaży zawartej pomiędzy Z.M. a D.K.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Starosta L. decyzją z [...] listopada 2015 r. nr [...] orzekł: w pkt 1 o zwrocie na rzecz D.K. nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0317 ha oraz [...] o pow. 0,2712 ha powstałe z podziału działki nr [...] obręb [...], objętej księgą wieczystą nr [...] stanowiące własność Gminy Miasto [...]; w pkt 2 odmówił zwrotu części działki nr [...] położonej w obrębie [...], powstałej z podziału działki nr [...]; w pkt 3 orzekł o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w kwocie 16.206,52 zł; w pkt 4 orzekł, że do skutków opóźnienia lub zwłoki w zapłacie należności stosuje się przepisy Kodeksu Cywilnego; w pkt 5 orzekł, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu; w pkt 6 orzekł, że wierzytelność w kwocie 16.206,52 zł podlega zabezpieczeniu w postaci ustanowienia hipoteki na zwracanej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela.
Od powyższej decyzji Gmina Miasto [...] złożyła odwołanie, zarzucając Organowi zaniżenie wysokości odszkodowania.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Podkarpacki, decyzją z [...] stycznia 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji.
Na powyższą decyzję, Gmina Miasto [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (WSA) skargę, wnosząc o jej uchylenie w zakresie w jakim utrzymuje decyzję Organu I instancji dotyczącą zwrotu nieruchomości i zwrotu odszkodowania w mocy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z 15 listopada 2016 r. sygn. akt Il SA/Rz 217/16, WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2015 r. nr [...] wskazując, że skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż te, które zostały w niej wymienione. Sąd stwierdził, że organy nie ustaliły prawidłowo podstawowej przesłanki, tj. celu wywłaszczenia.
Od powyższego wyroku D.K. wniósł skargę kasacyjną.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 228/17 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżono jedynie w części decyzję Organu II instancji – w zakresie, w jakim decyzja ta utrzymała w mocy decyzję Organu I instancji w przedmiocie zwrotu nieruchomości i zwrotu odszkodowania. Sąd pierwszej instancji zaskarżonym wyrokiem uchylił w całości zarówno decyzję Wojewody Podkarpackiego, jak i decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2015 r.
Po ponownym rozpoznaniu skargi Gminy Miasto [...], WSA w Rzeszowie wyrokiem z 6 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 1050/18 oddalił skargę Gminy Miasto [...] W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skargą zakwestionowano decyzję Wojewody Podkarpackiego z 8 stycznia 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2015 r. w zakresie, w jakim orzeczono o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (pkt 1) i ustalono podlegającą zwrotowi kwotę odszkodowania za nieruchomość (pkt 3).
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła Gmina Miasto [...], zaskarżając wyrok w całości.
Wyrokiem z 22 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 697/19, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 6 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 1050/18, a także uchylił decyzję Wojewody Podkarpackiego z [...] stycznia 2016 r. nr [...] oraz decyzję Starosty [....] z [...] listopada 2015 r. nr [...], wskazując by przy ponownym rozpatrywaniu sprawy sprawdzić, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany oraz, czy nie zostały naruszone zasady dotyczące zmniejszenia bądź zwiększenia wartości nieruchomości.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Starosta [...] decyzją z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] orzekł: w pkt 1 o zwrocie na rzecz D.K. - właściciela w ½ części oraz P.K. - właściciela w ½ części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w Obr. [...], oznaczoną jako działki ewid. nr [...] o pow. 0,1126 ha, powstałą z podziału działki nr [...] objętej KW nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...]; w pkt 2 odmówił zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0317 ha położonej w obr. [...], nr [...]o pow. 0,1586 ha położonej w Obr. [...] oraz części działki nr [...] o pow. 3,4779 ha położonej w Obr. [...]; w pkt 3 ustalił do zwrotu przyznane odszkodowanie w wysokości 6.776,73 zł na rzecz Gminy Miasto [...], które należy wpłacić w całości w terminie wykonalności niniejszej decyzji proporcjonalnie do posiadanych udziałów w nieruchomości, tj.: D.K. - kwotę zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 3.388,37 zł za udział w nieruchomości wynoszący ½ części oraz P.K. - kwotę zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 3.388,37 zł za udział w nieruchomości wynoszący ½ części; w pkt 4 orzekł, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego; w pkt 5 orzekł, że nieruchomość opisana w punkcie 1 podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu; w pkt 6 orzekł, że wierzytelność Gminy Miasto [...] w kwocie 6.776,73 zł podlega zabezpieczeniu w postaci ustanowienia hipoteki na nieruchomości zwracanej na rzecz poprzedniego właściciela; w pkt 7 orzekł, iż niniejsza wykonalna decyzja będzie stanowiła podstawę wpisu do księgi wieczystej.
Od powyższej decyzji Gmina Miasto [....] reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła odwołanie wskazując, że Organ I instancji nie wytłumaczył powodu uznania, że działka nr [...] Obr. [...] była częściowo zajęta pod plac budowy i składowisko [pic]materiałów budowlanych (a więc też w jaki sposób wyznaczył linię podziału), a także, że materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje na to, że cała działka [...] Obr. [...] była wykorzystana na cel wywłaszczenia.
Po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasto [...], Wojewoda Podkarpacki decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na powyższą decyzję skargę do WSA w Rzeszowie wniosła Gmina [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty oraz o zasądzenie od Organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Po rozpatrzeniu wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z 27 kwietnia 2022 r. sygn. II SA/Rz 93/22 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Organ pominął wyjaśnienia Z.M., złożone przed Starostą na wniosek jego pełnomocnika na wstępnym etapie wszczętego postępowania, co stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 136 ust. 1, art. 140 ust. 1 i art. 141 ust. 2 u.g.n., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Treść złożonych zeznań może świadczyć o tym, że zwracana działka o nr [...], powstała z działki o nr [...], także została wykorzystana na cel wywłaszczenia z uwagi na jej zajęcie przez przedsiębiorstwo prowadzące prace budowalne, a to ustalenie mogło zaważyć na odmowie uwzględnienia całego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda Podkarpacki, opisaną na wstępie decyzją z 11 sierpnia 2022 r. nr N-I.7581.2.92.2020 uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie pkt: 1, 3, 4, 5, 6 i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...], obręb [...], oznaczonej jako działka na [...] o pow. 0,1126 ha (powstałej z podziału działki nr [...]) objętej KW nr [...], a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Zdaniem Wojewody postępowanie Organu I instancji jest obarczone istotnymi błędami uzasadniającymi uchylenie w części zaskarżonej decyzji, natomiast zgromadzony materiał dowodowy jest materiałem kompletnym i wyczerpującym, co pozwala na wydanie takiego rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy wskazał, że w trybie wywłaszczenia nieruchomości, na podstawie aktu notarialnego z [...] grudnia 1967 r. nr Rep. [...] M.N. zbyła na rzecz Skarbu Państwa działki nr: [...], [...], [...], [...] położone w [...] w rejonie ul. [...], na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. Nr 10, poz.64 z 1974 r.) z przeznaczeniem pod lokalizację składowiska materiałów - zgodnie decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z [...] grudnia 1966 r. nr [...].
Organ II instancji wskazał ponadto, że z dokumentacji geodezyjno - prawnej wynika, że: dawna działka nr [...] o pow. 0,0477 ha położona w [...] odpowiada obecnie działce nr [...] o pow. 0,0317 ha oraz części działki nr [...] o pow. 3,4779 ha w obr. [...]; dawna działka nr [...] położona w [...] odpowiada obecnie działce nr [...] o pow. 0,1549 ha oraz części działki nr [...] o pow. 0,1126 ha (powstałych z podziału działki nr [...] o pow. 0,2712 ha) w obr. [...]; dawna działka nr [...] położona w [....] odpowiada obecnie części działki nr [...] o pow. 0,1126 ha (powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,2712 ha) oraz części działki nr [...] o pow. 0,0068 ha w obr. [...].
Decyzją z [...] grudnia 1991 r. nr [...] Wojewoda [...] potwierdził, że ww. działki z mocy prawa stały się własnością Gminy Miasta [....], a prawo własności tej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...].
W dalszej kolejności Wojewoda wskazał, że w toku postępowania D.K. przedłożył akt notarialny z [...] czerwca 2020 r. nr Rep. [...], którym podarował swojemu bratu – P.K. - udział wynoszący ½ części spadku po M.N. W zawiązku z powyższym stroną postępowania stał się również P.K.
Organ II instancji wskazał, że w wyroku z 22 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 697/19 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że oględziny ww. działek będących przedmiotem zwrotu zostały przeprowadzone w dniu 27 maja 2014 r., a nieruchomość została zbyta na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego z 14 grudnia 1967 r. na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem pod lokalizację składowiska materiałów budowlanych w związku z budową stopnia wodnego i zapory na rzece [...]. Wojewoda wskazał, że inwestycja w postaci budowy stopnia wodnego i zapory na rzece [...] została zrealizowana. Organ odwoławczy wskazał, że nieruchomość została nabyta w związku z realizacją celu wywłaszczenia ponad pięćdziesiąt lat temu, a inwestycja, w związku z realizacją której nieruchomość została nabyta, została już ukończona. Zatem na przedmiotowych nieruchomościach nie może w dalszym ciągu znajdować się składowisko materiałów budowlanych, potrzebnych do budowy stopnia wodnego i zapory na rzece [...]. W tej sytuacji oględziny przedmiotowych działek przeprowadzone w dniu 27 maja 2014 r. nie są miarodajne przy ocenie, czy na przedmiotowych nieruchomościach został zrealizowany cel, na który przedmiotowa nieruchomość została nabyta.
Wojewoda wyjaśnił, że w celu ustalenia czy na przedmiotowej działce został zrealizowany cel wywłaszczenia konieczne stało się zbadanie dokumentów historycznych, w szczególności zdjęć lotniczych z okresu budowy stopnia wodnego i [...] na rzece [...]. Starosta w trakcie prowadzenia postępowania wystąpił m.in. do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii oraz Wojskowego Biura Historycznego w celu uzyskania dokumentacji potrzebnej do rozpatrzenia niniejszej sprawy. Ponadto podjął również bezskuteczne próby odnalezienia świadków z okresu budowy stopnia wodnego i [...] na rzece [...].
Organ odwoławczy podkreślił, że w odpowiedzi na pisma Starosty [...], Główny Urząd Geodezji i Kartografii przesłał kopie zobrazowań lotniczych dla terenu objętego wnioskiem, natomiast Wojskowe Biuro Historyczne przesłało zdjęcia lotnicze ukazujące wnioskowany teren miasta [...], wykonane w 1971 r. oraz 1974 r. Zdjęcia te pozwoliły Staroście na stwierdzenie, że działka nr [...] o pow. 0,0317 ha oraz niewydzielona część działki nr [...] zostały zajęte pod plac budowy i stanowiły składowisko materiałów budowlanych, w związku z tym nie podlegają zwrotowi, natomiast działka nr [...] o pow. 0,2712 ha tylko w części była zajęta pod plac budowy i składowisko materiałów budowlanych (część ta odpowiada działce nr [...] o pow. 0,1586).
Wojewoda wyjaśnił, że kwestią do ustalenia pozostało czy na pozostałej części nr [...] oznaczonej jako nr [...] o pow. 0,1126 ha znajdowało się składowisko materiałów budowlanych lub czy była ona wykorzystywana na cel budowy stopnia wodnego i [...] na rzece [...].
W ocenie Organu II instancji wskazane przez Sąd zeznania strony, uczestnika postępowania wraz ze zdjęciami lotniczymi ukazującymi wnioskowany teren miasta [....] wykonanymi w 1971 i 1974 r. jednoznacznie wskazują, że na terenie wywłaszczonej nieruchomości znajdowało się składowisko materiałów budowlanych lub była ona wykorzystywana na cel budowy stopnia wodnego i [...] na rzece [...]. Mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie oraz ustalenia Starosty, Organ odwoławczy stwierdził, że na całości wywłaszczonych działek został zrealizowany cel wywłaszczenia, zatem orzeczenie o odmowie ich zwrotu było zasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, D.K. i P.K. (dalej: "Skarżący") reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucili rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania, tj.:
1. art. 7, art. 8, art. 10, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez:
a) brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy;
b) brak przeprowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
c) brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu oraz umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału oraz umożliwienia im zgłoszenia żądań – organ nie poinformował stron, wbrew ciążącym na nim obowiązku, o rozpoczęciu postępowania oraz, przed jego zakończeniem, nie wezwał stron do zapoznania się z materiałem dowodowym oraz zgłoszenia ewentualnych żądań;
d) dowolną, nie swobodną ocenę dowodów w oderwaniu od realiów sprawy – oparcie całości rozstrzygnięcia na niejednoznacznym zeznaniu świadka Z.M. oraz zaniechanie przeprowadzania dalszego postępowania dowodowego;
e) brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do faktu zaniechania przeprowadzenia powyższych czynności oraz wyczerpującego uzasadnienia stanowiska.
2. art. 40 § 2 k.p.a. poprzez brak doręczenia zaskarżonej decyzji ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi stron.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że w zaskarżonej decyzji Organ oparł się wyłącznie na jednym dowodzie, tj. zeznaniu ówczesnego wnioskodawcy Z.M. z 31 lipca 2014 r., a zwłaszcza na jednym zdaniu ze wskazanej wypowiedzi, tj. "pracownicy [....] zajęli połowę budynku i tam spali". Zdaniem Organu jest to okoliczność zwalniająca go z przeprowadzenia kompleksowego postępowania dowodowego z udziałem stron. Zdaniem pełnomocnika ww. wypowiedź, pochodząca z 2014 r. jest niejednoznaczna. Zeznanie to zostało złożone na innym etapie sprawy, podczas gdy organ nie dysponował materiałami pozyskanymi później, w tym dokumentacją i zdjęciami lotniczymi.
W ocenie pełnomocnika koniecznym jest przeprowadzenie kompleksowego postępowania dowodowego pozwalającego wyjaśnić, czy i w jakim zakresie przedmiotowa nieruchomość była faktycznie wykorzystywana na potrzeby inwestycji oraz czy zwrot "zajęli połowę budynku" oznaczał faktyczne wykorzystanie budynków dla celów inwestycji czy też okazjonalne, odpłatne skorzystanie przez pracowników z noclegu na zasadach quasi komercyjnych oraz skonfrontowanie świadka z uzyskanym następnie materiałem, w tym zdjęciem lotniczym.
Pełnomocnik podniósł również, że Organ powinien w sposób precyzyjny wykazać dlaczego uznaje postępowanie dowodowe za kompleksowe i wyczerpujące, zwłaszcza w kontekście faktu, że poprzednio, dysponując identycznym materiałem dowodowym uznał odmiennie, wydając decyzję na korzyść stron.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie wskazując, że w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy nie zgromadził nowego materiału dowodowego, gdyż uznał, że jest on kompletny i pozwalający na dokonanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że był związany wyrokiem WSA w Rzeszowie z 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 93/22. Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia decyzji pełnomocnikowi Skarżących Wojewoda wyjaśnił, że Skarżący nie poinformowali go o ustanowieniu takiego pełnomocnika oraz nie przedłożyli stosownego pełnomocnictwa.
Pismem procesowym z 7 grudnia 2022 r. pełnomocnik uczestnika postępowania – A. - wniósł o oddalenie skargi wskazując, że cel wywłaszczenia nieruchomości został określony w decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z [...] września 1962 r. nr [...], jako lokalizacja stopnia wodnego i zapory na rzece [...]. W ocenie uczestnika postępowania dokonując ustalenia celu wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości należy kierować się nie tylko ww. decyzją Prezydium, ale również wszelkimi innymi dokumentami, które doprecyzowały ww. decyzję, modyfikowały ją lub służyły jej realizacji.
Pełnomocnik uczestnika wyjaśnił, że to, że nieruchomości niezabudowane objęte wnioskiem były wykorzystywane zgodnie z celem wywłaszczenia potwierdzają m.in. zdjęcia lotnicze. Natomiast fakt, że budynek będący przedmiotem wywłaszczenia na działkach nr [...], [...] został przejęty po wywłaszczeniu i był wykorzystywany na cele związane z budową stopnia wodnego potwierdzają takie dokumenty jak: telefonogram z 6 września 1973 r., z którego wynika, że budynek mieszkalny wraz z budynkiem gospodarczym został przejęty w dniu 15 czerwca 1968 r. na potrzeby kierownictwa budowy oraz protokół z 14 września 1973 r. dotyczący przekazania budynku gospodarczego. Powyższe dokumenty potwierdzają zeznania Z.M., tj. że budynek ten został przejęty przez pracowników [...] wyłącznie w celach mieszkalnych, a więc był zajmowany na cele związane z przedmiotem wywłaszczenia.
Podczas rozprawy pełnomocnik Skarżących podtrzymał zarzuty skargi i wskazał, że brak zawiadomienia stron o zakończeniu postępowania oraz uniemożliwienie im składania dodatkowych dowodów spowodowało, że organ nie wyjaśnił istoty sprawy i pozbawił ich prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Pełnomocnik wyjaśnił, że Z.M. nadal żyje i mógł złożyć dodatkowe wyjaśnienia, które usunęłyby ewentualne wątpliwości, a także pozwoliły ustalić, czy cel wywłaszczenia na spornej działce został zrealizowany.
Pełnomocnik A. podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie procesowym złożonym w trakcie postępowania.
Z kolei pełnomocnik Gminy Miasta [...] wniosła o oddalenie skargi. Podniósł, że zarzucone naruszenie przepisów postępowania może mieć znaczenie, jeżeli może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutu braku ponownego przesłuchania Z.M. wyjaśnił, że uznaje go za bezzasadny wskazując, że złożone przez niego zeznania są zupełne, logiczne i nie zawierają luk.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Po zbadaniu sprawy w opisanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 136 ust. 3 i 137 u.g.n.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
W myśl art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
Ponadto zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy wywłaszczeniowej tj. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). Zgodnie z aktualnym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które podziela skład orzekający, jeśli nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, w związku z realizacją celu publicznego, to objęta jest hipotezą normy prawnej art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami (vide: wyroki z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1136/08, i z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt I OSK 37/09 wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sprawie z wniosek o zwrot nieruchomości o numerach [...] i [...] oraz [...] i [...] zwrócił się Z.M. Jako podstawę żądania wskazał zawartą w formie aktu notarialnego umowę zbycia z 14 grudnia 1967 r. rep. [...], na podstawie której Skarb Państwa nabył od M.N. prawo własności nieruchomości położonej w [...].
Z treści umowy wynika, że została ona zawarta w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), a nieruchomość nabyto w drodze umowy pod lokalizację składowiska materiałów w związku z budową stopnia wodnego i zapory na rzece [...]. Nabycie nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z 1958 roku dało podstawę do oceny zasadności wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez pryzmat art. 136 i 137 w związku z art. 216 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.).
W sprawie nie ulega również wątpliwości prawo Skarżącego do wystąpienia z wnioskiem. Z.M. przedstawił postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] listopada 2012 r. [...] o nabyciu spadku po M.N., z którego wynika, że był jedynym spadkobiercą.
W toku postępowania administracyjnego miejsce Z.M. zajął D.K., który na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z [...] lipca 2015 r. rep. [...] nabył spadek po M.N., a następnie obok D.K. jego brat P.K., któremu to D.K. na podstawie umowy aktu notarialnego z [...] czerwca 2020 r. [...] darował ½ udziału w spadku po M.N.
W orzecznictwie NSA nie budzi wątpliwości, że nabywcę spadku w zakresie wynikających z niego uprawnień należy w obrocie prawnym traktować jak spadkobiercę.
Wyjaśnienia również wymaga, że postępowanie zwrotowe co do dawnych działek nr [...] ( odpowiadająca obecnie części działki [...]) oraz części działki [...] ( odpowiadająca części działki [...]) prowadzone jest przez Prezydenta Miasta [...], ze względu na to, że stanowią one własność Skarbu Państwa lub osób prawnych.
Pozostałe objęte wnioskiem działki [...], [...] oraz część działki [...] należą do Gminy Miasto [...] – do załatwienia został wyznaczony Starosta [....].
Z dokumentacji geodezyjnej wynika, że działki o nr ewid.:
- [...] o pow. 0,0477ha położona w [...] odpowiada obecnie działce [...] o pow. 0,0317 ha oraz części działki nr [...] o pow. 3,4779 ha
- [...] położona w [...] odpowiada obecnie działce [...] o pow. 0,1549 ha oraz części działki [...] o powierzchni 0.1126 ha ( powstałych z podziału działki [...] o pow. 0,2712 ha) w obr [...]
- [...] odpowiada części działki [...] o pow. 0,1126 ha (powstałej z podziału działki [...] o pow. 02712 ha) oraz części działki [...] o pow. 0,0068 ha.
W sprawie wyjaśniono również, że celem na który wywłaszczono nieruchomości było składowisko materiałów budowlanych do budowy stopnia wodnego na rzece [...]. Cel wynikał z umowy i został zatwierdzony decyzją lokalizacyjną Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] w [...] grudnia 1966 r., Nr [...].
Wszystkie powyższe okoliczności uznać należy za bezsporne. Sprawa była wielokrotnie przedmiotem rozpoznania, tak przed Organami, Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, jak również Naczelnym Sądem Administracyjnym, co szczegółowo opisano w części historycznej.
Zatem nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ma również treść przepisu art. 153 p.p.s.a. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W sprawie zasadnicze znaczenie będzie miał ostatnio wydany w sprawie wyrok WSA w Rzeszowie z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 93/22. Wyrokiem tym Sąd podsumował dotychczasowe postępowanie i nakreślił aktualnie pozostający do rozstrzygnięcia spór.
W uzasadnieniu do wyroku wyjaśnił, że będąca przedmiotem rozpoznania skarga Gminy Miasto [...] obejmuje całość decyzji Wojewody Podkarpackiego, przy czym fachowy pełnomocnik Skarżącej strony wnosi o uchylenie w całości decyzji Wojewody Podkarpackiego oraz decyzji Organu I instancji w zaskarżonej w odwołaniu części dotyczącej zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej w postaci działki o nr [...], powstałej z podziału działki o nr [...] położonej w obr. [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...].
Wobec tak określonych granic Sąd wskazał, że Gmina Miasto [...] zaskarżyła w drodze odwołania decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. w części dotyczącej pkt 1, 3 - 7. W pkt 1 w decyzji Starosty, Organ ten orzekł o zwrocie na rzecz wymienionych w niej stron wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka o nr. [...] o powierzchni 0,1126 ha powstałą z podziału działki o nr. [...], stanowiącą własność Gminy Miasto [....]. Natomiast w pkt 3 ustalono do zwrotu przyznane odszkodowanie w wysokości 6776,73 zł na rzecz Gminy Miasto [...]. W pkt 4 stwierdzono, iż do skutków zwłoki w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego. W pkt 5 Starosta nakazał zwrot nieruchomości w stanie, w jakim znajduje się ona w dniu zwrotu. Natomiast w pkt 6 ustalono, że wierzytelność Gminy Miasta [...]. w kwocie 6.776,73 zł, podlega zabezpieczeniu w postaci ustanowienia hipoteki na nieruchomości zwracanej na rzecz poprzedniego właściciela. Zaś w pkt 7 stwierdzono, że niniejsza decyzja będzie stanowić podstawę wpisu do księgi wieczystej.
Sąd podzielił wątpliwości Skarżącej Gminy, że ustalenia organów nie dają podstaw do przyjęcia, że działka [...] była zbędna do realizacji celu wywłaszczenia. Podkreślił, że zgromadzone w sprawie zdjęcia nie mogą bez wątpliwości przekonywać do tezy o niewykorzystaniu całej nieruchomości na potrzeby wywłaszczenia w całym okresie czasu, w jakim były prowadzone prace budowlane związane z budową [....] w [...] Sąd zwrócił uwagę, że miał tego wyraźną świadomość Organ odwoławczy pisząc w swej decyzji o tym, że przedmiotowe zdjęcie przedstawia jedynie dany moment z budowy stopnia wodnego na rzece [...]; plac budowy mógł się powiększyć w późniejszym okresie. Nie zgodził się jednak z organem, że ze względu na upływ czasu i wyczerpanie spektrum możliwości dowodowych, niemożliwe jest ustalenie czy nieistniający już budynek, znajdujący się na działce o nr [...], mógł służyć ekipom budowlanym. Sąd podkreślił, że zagadnienie wykorzystania tego budynku w ramach realizacji szerokiego zadania budowlanego, jakim była budowa stopnia wodnego i zbiornika, na którą słusznie zwrócił swą uwagę Wojewoda jest szczególnie istotna dla możliwości realizacji wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Powołując się na utrwalone orzecznictwo wskazał, że w przypadku inwestycji złożonych, a do takich oprócz osiedli mieszkaniowych zaliczyć wypada obiekty w postaci sztucznych zbiorników wodnych powstałych w wyniku utworzenia stopnia wodnego, cel wywłaszczenia może obejmować nie tylko realizację inwestycji głównej, ale także wykonanie inwestycji towarzyszących, których istnienie umożliwia zakładane przy kreacji celu publicznego normalne funkcjonowanie i korzystanie z inwestycji głównej czyli zgodne z jej przeznaczeniem (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2021 r., o sygn. I OSK 607/19,). Innymi słowy, w rozpatrywanej sprawie będzie można stwierdzić, osiągnięcie celu nabycia nieruchomości jeżeli jej teren był wykorzystywany na potrzeby bezpośrednio związane z budową stopnia wodnego i [....].
Na podstawie zgromadzonego przez Organy materiału dowodowego Sąd stwierdził, iż w chwili nabywania przez Skarb Państwa działki o nr [...], która to działka odpowiada częściowo nowopowstałej działce o nr [...], była ona zabudowana budynkiem mieszkalnym. Świadczy o tym utrwalony widok wspomnianego wyżej zdjęcia lotniczego, umowa nabycia nieruchomości, a także kluczowe dla sprawy wyjaśnienia następcy prawnego zbywcy nieruchomości i wnioskodawcy zwrotu Z.M. z dnia 31 lipca 2014 r. Wnioskodawca oświadczył w toku postępowania do protokołu, iż na wywłaszczonej nieruchomości znajdował się budynek mieszkalny, budynek gospodarczy, sad oraz rola.
O tym, że cały obszar nieruchomości w postaci ówczesnej działki o nr [...], a dzisiaj [...], z której wydzielono część podlegającą zwrotowi, został wykorzystany dla celów budowy stopnia wodnego i zbiornika, przekonała Sąd, treść w/w wyjaśnień wnioskodawcy, który jako syn wywłaszczonej i uczestnik wydarzeń miał bezpośrednią wiedzę o sposobie korzystania z terenu działki przez publicznego właściciela w tym o rozmiarach zajęcia nieruchomości dla potrzeb budowy sztucznego zbiornika na rzece [...]. Otóż według wiedzy wnioskodawcy postępowania po dokonaniu wywłaszczenia, tj. nabyciu działek o nr [...], [...] i [...], ich teren przejęli pracownicy przedsiębiorstwa [...], którzy przyjechali z miejscowości S. Pracownicy [...] zajęli połowę budynku mieszkalnego i tam spali. Budynek mieszkalny i gospodarczy znajdowały się na działkach o nr [...] i [...] od strony ulicy [...] - obecna ulica [...]. Strona oświadczyła również, iż [....] prowadziła prace na przejętych nieruchomościach związane z budową stopnia wodnego.
Powyższe oświadczenie wnioskodawcy zdaniem Sądu potwierdziło, że budynek mieszkalny znajdujący się na działce o nr [...] (dzisiaj zachodnia część zwracanej działki o nr [...]) był zajęty przez przedsiębiorstwo o nazwie [...], zajmujące się wykonaniem celu wywłaszczania. Zajęcie domu mieszkalnego przez pracowników przedsiębiorstwa, a przez to również całości nieruchomości wyraźnie współgrało, w ocenie Sądu z podanym w umowie oraz w pozostałych dokumentach celem nabycia nieruchomości.
Z powodu takiej treści ujawnionych zeznań wnioskodawcy powstały, zdaniem Sądu, uzasadnione wątpliwości co do możliwości zwrotu wydzielonej działki o nr [...]. Działka ta została wydzielona w wyniku podziału działki o nr [...], która z kolei pokrywa się z powierzchnią działek wywłaszczonych o nr [...] i [...]. Dla Sądu nie ulega wątpliwości, że pominięcie przez Organ wyjaśnień Z.M., złożonych przed Starostą na wniosek jego pełnomocnika na wstępnym etapie wszczętego postępowania, stanowiło naruszenie przytoczonych w skardze przepisów procesowych w postaci art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 136 ust. 1, art. 140 ust. 1 i art. 141 ust. 2 u.g.n., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Treść złożonych zeznań może bowiem świadczyć o tym, że zwracana działka o nr [...], powstała z działki o nr [...], także została wykorzystana na cel wywłaszczenia z uwagi na jej zajęcie przez przedsiębiorstwo prowadzące prace budowalne, a to ustalenie mogło zaważyć na odmowie uwzględnienia całego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Wskazać również należy, że wyrok WSA w Rzeszowie jest pokłosiem wyroku NSA z 22 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 697/19, który uchylając decyzje o zwrocie Organów obu instancji, jak również poprzedni wyrok WSA w Rzeszowie nakazał ustalenie realizacji celu nabycia.
Zatem aktualnie spór sprowadza się do oceny odmowy zwrotu działki nr [...].
W stosunku do tej działki, tak jak w stosunku do pozostałych działek cel został określony jako składowisko materiałów budowalnych w związku z budową stopnia wodnego na rzece [...]. Aktualnie granica działki [...] biegnie po istniejącym krawężniku chodnika z kostki betonowej, pozostałe granice są w terenie niewidoczne przebiegają po terenie porośniętym trawą przecinając chodniki z kostki betonowej. Na mapie zasadniczej widnieje droga z płyt betonowych, która w terenie została zlikwidowana i na dzień oględzin stanowi teren porośnięty trawą ( protokół z 28 maja 2021 r., akta administracyjne tom III - k.324).
Dokując ustaleń w zakresie realizacji celu Organ II instancji odwołał się do już zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym uzyskanych na wezwanie Starosty [...] od Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii oraz Wojskowego Biura Historycznego kopii zobrazowań lotniczych dla terenu objętego wnioskiem w tym również działki [...] wykonane kolejno w latach: 1971 i 1974 r. Zdjęcie z 6 listopada 1971 r. obrazujące moment budowy stopnia wodnego na rzece [...], wskazuje na zajęcie pod teren budowy i składowiska materiałów terenu znajdującego się pomiędzy ul. [...], ul. [...] i al. [...].
Dodatkowo zeznania Z.M. wskazują na to, że teren działki [...] w całości był wykorzystywane na cele wywłaszczenia tj. na cele związane z budową stopnia wodnego.
Zdaniem Sądu zebrane dowody są wystarczające do przyjęcia, że wywłaszczona działka w całości została wykorzystana do realizacji celu wywłaszczenia. Wbrew Skarżącym zeznania Z.M. są wiarygodne.
Nie ma przy tym znaczenia, że zostały złożone w 2014 r.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na to, że pochodzą one od Z.M. a więc pierwotnego wnioskodawcy. Nie dyskredytuje ich, a wręcz podkreśla fakt, że zostały złożone w 2014 r., a więc na początku toczącego się postępowania, co świadczy o tym, że nie były nakierowane na osiągnięcie określonego rezultatu lecz były swobodną wypowiedzią mającą na celu przybliżenie odległych faktów.
Z.M. słuchany w charakterze świadka zeznał, że na wywłaszczonej nieruchomości znajdował się budynek gospodarczy, sad i rola. Po wywłaszczeniu teren przejęła [...]. Wyjaśnił, że pracownicy, którzy przyjechali z S. zajęli połowę budynku, gdzie spali. Poprzednia właścicielka jego matka przeprowadziła się do domu w B., a on chwilowo zamieszkiwał w domu na czas trwającego remontu mieszkania, które otrzymał na ul. [...]. Zeznał, że budynek mieszkalny i gospodarczy znajdowały się na działkach [...] i [...]. [....] na przejętych nieruchomościach prowadziła prace związane z budową stopnia wodnego na rzece [...] m.in. poprzez wyrównanie ziemi na samym końcu dawnej działki [...], gdzie znajdowało się zagłębienie terenu. Od strony Al. [...] na terenie dawnej działki [...] znajdowała się wytwórnia betonu, z której wożono beton wykorzystywany przy budowie stopnia wodnego. Przez teren części działki [...] wożono na teren budowy żwir z [...]. Na terenie działki [...] stacjonowały również pojazdy związane z budową.
W ocenie Sądu w świetle powyższych okoliczności nie budzi wątpliwości, że działka [...] w tym stanowiąca jej część działka [...] była wykorzystywana do realizacji celu.
Przy ustalaniu celu publicznego należy odnieść się do okresu, w którym dokonano wywłaszczenia. Nie można bowiem celu publicznego realizowanego w latach 60 tych ubiegłego stulecia definiować przez pryzmat aktualnych wymogów planowania przestrzennego. Jego odkodowania należy poszukiwać w dokumencie wywłaszczenia, jak również dokumentach towarzyszących. Dotarcie do wszystkich dokumentów, z uwagi na znaczny upływ czasu, w niniejszej sprawie ponad pół wieku, może okazać się niemożliwe. W takiej sytuacji konieczne jest skonfrontowanie wszystkich posiadanych dokumentów, dokonanie ich oceny i wyciągnięcie wniosków w oparciu o zasady wiedzy, logiki i doświadczenia.
Przyznać należy, że realizacja celu, jakim była budowa stopnia wodnego na rzece [...] była olbrzymią inwestycją wymagającą przedsięwzięć logistycznych, zaplecza osobowego i terenowego.
Mając na uwadze zachowane dokumenty wskazać należy, że w istocie odbiegają one od precyzji z jaką aktualnie planuje się inwestycje, a część dokumentów nie istnieje. Nie mniej jednak wynika z nich, że sporne działki zostały wywłaszczone w celu realizacji stopnia wodnego i służyły w dużej mierze jako plac budowy dla tego jeszcze raz podkreślić należy, rozległego przedsięwzięcia. Przyjęcie w odnalezionych dokumentach celu wywłaszczenia, jakim było składowanie materiałów budowlanych w celu realizacji budowy stopnia wodnego, nie oznacza, że dla realizacji tego celu koniecznym było wykorzystanie każdego skrawka działki jako składu budowalnego. Oczywistym jest bowiem, że tak rozległa inwestycja wymagała rozwiązań logistycznych w obrębie działek położonych w najbliższym sąsiedztwie. Świadczy o tym zorganizowanie wytwórni betonu, zwożenie żwiru z [...], zgromadzenie materiałów budowlanych, jak pojazdów i innych materiałów służących do realizacji.
Niewątpliwie dużym utrudnieniem byłoby założenie z góry dokładnego przeznaczenia każdego fragmentu terenu na określony cel wywłaszczenia. Celowi temu służyło również zajęcie budynku mieszkalnego na spornej działce [...] przez pracowników wykonujących inwestycję. Ci zajmowali połowę budynku, gdzie spali na czas budowy. Budynek ten co należy podkreślić został opuszczony przez dotychczasowych właścicieli, Z.M. zamieszkiwał w nim jedynie na czas remontu mieszkania, które otrzymał, a więc z zamiarem jego opuszczenia, a jego matka przeprowadziła się do innej miejscowości.
Świadczy to o tym, że wywłaszczone działki dla celów składu materiałów budowlanych w celu budowy stopnia wodnego w całości były wykorzystywane jak plac budowy. Trudno sobie wyobrazić sytuację, w której przy tak rozległej budowie, wyłącza się fragment nieruchomości pozostawiając jego dotychczasowe wykorzystanie. Byłoby to całkowicie niecelowe, jak i niebezpieczne z punktu widzenia zamierzenia inwestycyjnego. Nie zmienia powyższego, że poza budynkiem na działce [...] nie wykazano, że znajdowały się materiały budowlane. Z zeznań Z.M. wynika, że po działkach przewożone były wszystkie materiały w tym żwir, produkowany beton. Oczekiwanie zatem przez wnioskodawców, że każdy fragment wywłaszczonych działek pod realizację budowy stopnia wodnego zostanie oceniony w oderwaniu od całego zamierzenia i szczegółowo zbadany pod kątem realizacji tego zamierzenia jest nieuprawnione.
W ocenie Sądu olbrzymie przedsięwzięcie uzasadniało dokonanie wywłaszczenia w przewidzianych granicach a wykazane prace potwierdziły, że nieruchomości te zostały zgodnie z przeznaczeniem wykorzystane jako plac budowy związany z realizacją stopnia wodnego.
Wobec powyższego Sąd stwierdza, że zarzuty dotyczące nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania, w zwłaszcza nie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego są nieuzasadnione. Pomimo znacznego upływu czasu udało się zgromadzić materiał, który pozwolił na ocenę wniosku. Chybiony oczywiście jest zarzut pozbawienia stron prawa do czynnego udziału w postepowaniu. Skarżący na każdym etapie informowani byli o jego przebiegu, w tym przeprowadzanych dowodach. O zapewnieniu czynnego udziału świadcząc składane wnioski i środki zaskarżenia.
Bezzasadny jest także zarzut niezawiadomienia Skarżących przez Organ II instancji o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i składania wniosków. Jak wynika z akt Organ II instancji nie przeprowadzał w sprawie postępowania. Mając na uwadze wskazówki Sądu, przyjął dokonaną przez Sąd ocenę za swoją w zakresie oceny zeznań Z.M. i wydał decyzję.
Całkowicie chybiony jest zarzut pominięcia przez Organ II instancji pełnomocnika Skarżących ustanowionego w postępowaniu sądowadministracyjnym poprzedzającym wydanie decyzji przez Organ II instancji. Postępowanie sądowoadministracyjne nie stanowi kontynuacji postępowania administracyjnego, a jest odrębnym postępowaniem. Ustanowienie pełnomocnika jest skuteczne względem organu od czasu, w którym organ został o tym poinformowany. Z akt sprawy nie wynika, by Organ otrzymał taką informację, a organ nie dysponuje aktami postępowania sądowego, w których takie pełnomocnictwo ewentualnie się znajduje.
Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę działając przy tym na podstawie art. 151 p.p.s.a.