II SA/Rz 1239/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2020-01-23
NSAinneWysokawsa
gry hazardoweautomatykary pieniężnespółka cywilnaodpowiedzialność wspólnikówprawo administracyjneprawo karne skarbowepodmiotowość prawna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi wspólników spółki cywilnej na decyzje o nałożeniu kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem gry, uznając ich odpowiedzialność mimo przekształcenia spółki i uniewinnienia w postępowaniu karnym.

Sprawa dotyczyła kar pieniężnych nałożonych na wspólników spółki cywilnej za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem gry. Skarżąca podnosiła m.in. zarzut nieważności decyzji z powodu braku definicji 'urządzającego', przekształcenia spółki cywilnej w jawną, co miało czynić ją stroną postępowań, oraz uniewinnienia jednego ze wspólników w postępowaniu karnym. Sąd uznał, że spółka cywilna nie posiada podmiotowości prawnej, a odpowiedzialność administracyjna obciąża wspólników solidarnie, niezależnie od przekształcenia spółki czy wyników postępowania karnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargi M.W. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego o nałożeniu kar pieniężnych na wspólników spółki cywilnej (M.W. i P.P.) za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Organy uznały, że wspólnicy, poprzez umowy o współpracę i serwisowanie automatów, aktywnie uczestniczyli w procesie urządzania gier hazardowych, co stanowiło naruszenie ustawy o grach hazardowych. Skarżąca zarzucała nieważność decyzji, argumentując m.in. brakiem legalnej definicji pojęcia 'urządzający', co miało prowadzić do dowolności w karaniu. Podnosiła również, że spółka cywilna przekształciła się w spółkę jawną, która powinna być stroną postępowań, a nie indywidualni wspólnicy. Dodatkowo, wskazywała na uniewinnienie jednego ze wspólników (P.P.) w postępowaniu karnym od zarzutu urządzania gier hazardowych. Sąd oddalił skargi, podzielając stanowisko organów administracji. Stwierdził, że spółka cywilna nie ma podmiotowości prawnej, a odpowiedzialność administracyjna spoczywa na wspólnikach solidarnie. Podkreślił, że przekształcenie spółki cywilnej w jawną nie wpływa na stronę procesową postępowań administracyjnych dotyczących czynów popełnionych przed przekształceniem. Sąd odrzucił również argument o uniewinnieniu w postępowaniu karnym, wskazując na odmienne zasady odpowiedzialności karnej i administracyjnej, gdzie ta druga ma charakter zobiektywizowany i nie uwzględnia błędu co do znamion czynu. Sąd uznał, że działania wspólników, w tym serwisowanie automatów, pobieranie utargu i pośredniczenie w rozliczeniach czynszu, stanowiły istotny element urządzania gier hazardowych, uzasadniając nałożenie kar pieniężnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, wspólnicy spółki cywilnej mogą być uznani za 'urządzających' gry hazardowe na automatach poza kasynem gry i ponosić odpowiedzialność administracyjną, nawet jeśli nie posiadają koncesji, a ich działania polegają na serwisowaniu, obsłudze i rozliczaniu automatów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka cywilna nie ma podmiotowości prawnej, a odpowiedzialność administracyjna obciąża wspólników solidarnie. Działania wspólników, takie jak serwisowanie, pobieranie utargu i pośredniczenie w rozliczeniach, stanowią istotny element urządzania gier hazardowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.h. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

u.g.h. art. 14

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

u.g.h. art. 89 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

u.g.h. art. 89 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Pomocnicze

O.p. art. 247 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 19 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

k.c. art. 864

Kodeks cywilny

K.s.h. art. 2

Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 553 § § 2

Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 26 § § 5

Kodeks spółek handlowych

K.k.s. art. 107 § § 1

Kodeks karny skarbowy

K.k.s. art. 10 § § 4

Kodeks karny skarbowy

P.p.s.a. art. 11

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka cywilna nie posiada podmiotowości prawnej, a odpowiedzialność administracyjna obciąża wspólników solidarnie. Przekształcenie spółki cywilnej w jawną nie wpływa na stronę procesową postępowań administracyjnych dotyczących czynów popełnionych przed przekształceniem. Uniewinnienie w postępowaniu karnym nie wyłącza odpowiedzialności administracyjnej z uwagi na odmienne zasady obu rodzajów odpowiedzialności. Działania wspólników (serwisowanie, pobieranie utargu, pośredniczenie w rozliczeniach) stanowią istotny element urządzania gier hazardowych.

Odrzucone argumenty

Nieważność decyzji z powodu braku definicji 'urządzającego'. Spółka jawna (powstała z przekształcenia) powinna być stroną postępowań. Uniewinnienie P.P. w postępowaniu karnym powinno wyłączyć odpowiedzialność administracyjną. Brak indywidualnego wykazania udziału każdego ze wspólników w urządzaniu gier.

Godne uwagi sformułowania

spółka cywilna nie była stroną postępowań w sprawie wymierzenia kar pieniężnych przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną pozostawało bez wpływu na stronę procesową zasady odpowiedzialności karnej i administracyjnej oparte są na zupełnie innych regułach odpowiedzialność administracyjna ma charakter zobiektywizowany i jest niezależna zarówno od ustalenia winy wspólnicy spółki cywilnej ponoszą odpowiedzialność solidarnie, bez względu na ich faktyczne zaangażowanie w proces organizacji

Skład orzekający

Jacek Surmacz

przewodniczący

Piotr Popek

sprawozdawca

Jarosław Szaro

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za delikty administracyjne, niezależnie od przekształceń podmiotowych i wyników postępowań karnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji urządzania gier hazardowych, ale zasady odpowiedzialności wspólników mogą być stosowane analogicznie w innych obszarach prawa administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej, co jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnia relacje między odpowiedzialnością karną a administracyjną oraz skutki przekształceń spółek.

Odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej: czy przekształcenie firmy i uniewinnienie karne chronią przed karą administracyjną?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1239/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2020-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Surmacz /przewodniczący/
Jarosław Szaro
Piotr Popek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 671/20 - Postanowienie NSA z 2023-04-04
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
art. 6 ust. 1, art. 14, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. spraw ze skarg M.W. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2019 r. – nr [...], – nr [...], – nr [...] w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry oddala skargi.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej(dalej: DIAS) decyzjami z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołań M. W. i P. P. (dalej: zobowiązani/wspólnicy), utrzymał w mocy decyzje Naczelnika [...] Urzędu Celnego-Skarbowego w [...] z [...] marca 2019r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia solidarnie wspólnikom byłej spółki cywilnej: A. s.c.- kar pieniężnych z tytułu urządzania gier poza kasynem gry na automatach:
- APEX MULTI MAGIC 6 nr [...] w wysokości 12 000 zł,
- APOLLO GAMES nr [...] w wysokości 12 000 zł,
- ADELL 2 nr [...] w wysokości 12 000 zł.
W stanie faktycznym przedmiotowych spraw funkcjonariusze Urzędu Celnego w dniu 1 sierpnia 2014r. przeprowadzili kontrolę w lokalu B.. W trakcie tych czynności stwierdzili, że w lokalu znajdują się trzy urządzenia do gier: APEX MULTI MAGIC 6 nr [...], APOLLO GAMES nr [...], ADELL 2 nr [...].
W wyniku przeprowadzonego eksperymentu kontrolujący ustalili, że ww. urządzenia są automatami do gier w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: u.g.h.). W ramach przeprowadzonych czynności ustalono, że przedmiotowe automaty są własnością firmy C. sp. z.o.o. z/s w [...]. Podmiot ten wydzierżawiał od B. sp. z o.o. część powierzchni lokalu za czynsz w kwocie 2.000 zł miesięcznie. Zawarta umowa dzierżawy uprawniała go do wstawienia do lokalu urządzeń do gier.
Automaty, o których mowa w niniejszych sprawach do lokalu wstawił P. P., wspólnik spółki cywilnej A. s.c. Zajmował się również ich serwisowaniem, dbał o ich dobry stan techniczny, dokonywał niezbędnych napraw, otwierał za pomocą posiadanych kluczy automaty i opróżniał je z pieniędzy wrzucanych przez grających, a także dosypywał bilon. Rozliczał automaty, a także rozliczał się z właścicielem lokalu z tytułu czynszu za dzierżawę powierzchni pod automat. Zajmował się również umieszczeniem oraz odbiorem automatów z lokali.
Podstawą realizowania opisanych wyżej czynności serwisowych i bieżącej obsługi w odniesieniu do w/w automatów przez A. s.c. była zawarta przez nią w dniu 2 stycznia 2014 r. umowa o współpracę z C. sp. z o.o. przy udziale D. sp. z o.o. Na jej podstawie P. P. był zobowiązany do pobierania raz w miesiącu gotówki z urządzeń i przekazywania jej do spółki C. wraz z protokołem wyjęcia gotówki, wypłaty należnego czynszu władającym lokalem, odbioru urządzeń z magazynu spółki i dostarczania ich do lokalu, zwrotu urządzeń do magazynu spółki. W zamian za świadczone usługi zleceniobiorca otrzymywał 100 zł miesięcznie od każdego urządzenia.
A. s.c. zawarła również w dniu 2 stycznia 2014r. ze spółką D. umowę serwisową urządzeń do gier rozrywkowych. Na jej podstawie serwisant, tj. spółka cywilna A. w zamian za wynagrodzenie w wysokości 100 zł brutto zobowiązał się do prowadzenia stałego serwisu urządzeń, wskazanych przez zlecającego. Serwis obejmował stały nadzór i przegląd stanu technicznego urządzeń nie rzadziej niż raz w miesiącu, usuwanie wszelkich awarii lub uszkodzeń urządzeń oraz pozostawanie w gotowości do świadczenia tych usług na każde żądanie spółki D..
Odnośnie w/w trzech automatów, na podstawie eksperymentów procesowych ustalono, że są one urządzeniami elektronicznymi, typu video, umożliwiającymi rozgrywanie gier o charakterze losowym, gdyż uzyskiwane wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli i zręczności grającego. Ustalono, że w wyniku rozgrywania gier na ww. urządzeniach możliwe jest wypłacanie środków bezpośrednio z urządzenia za pomocą "Hoppera".
W dniu 25 października 2014 r. biegły sądowy dr A. C. wydał opinie dotyczące ww. automatów, w których wskazał, że rozgrywane na nich gry mają charakter losowy - o wyniku gry decyduje algorytm, a grający nie ma żadnego wpływu na wynik końcowy gry.
W związku z powyższym, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] wszczął względem M. W. oraz P. P. postępowania w przedmiocie wymierzenia im kar za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
Rozstrzygające przedmiotową sprawę organy stanęły na stanowisku, że zgodnie z art. 6 ust. 1 oraz art. 14 u.g.h. urządzanie gier na automatach możliwe jest wyłącznie w kasynach gry, na warunkach określonych w koncesji lub zezwoleniu. Urządzanie gier wbrew tym warunkom podlega karze, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. Wysokości tej kary wynosi 12 000 zł.
Według organów zobowiązani urządzali gry na w/w automatach poza kasynem gry. Zarówno oni sami, jak i żaden z pozostałych podmiotów współurządzajcych gry na przedmiotowym automacie nie posiadali koncesji na prowadzenie kasyna gier.
Według organów wspólnicy spółki cywilnej A. s.c. byli bezpośrednio zaangażowani w proces urządzania gier jako odpowiedzialni za dystrybucję urządzeń do gry, sprawne ich działanie a nawet wypłatę czynszu władającemu lokalem, w którym urządzony był punkt gier tj. poza kasynem gry, a więc wbrew przepisom u.g.h.
DIAS zaznaczył, że P. P. działał w imieniu obydwu wspólników spółki cywilnej, realizujących jeden wspólny cel gospodarczy spółki i prowadzących jedno przedsiębiorstwo. W związku z tym organ uznał za urządzających gry na automacie poza kasynem gry także P. P. oraz M. W. – tj. wspólników spółki cywilnej.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących błędnego oznaczenia strony DIAS podniósł, że na gruncie rozpatrywanej sprawy regulowanej u.g.h. podmiotami praw i obowiązków są wszyscy wspólnicy a nie spółka cywilna, która nie ma podmiotowości prawnej. Sankcja za naruszenie wskazanej ustawy dotyczy czynności podejmowanych przez wspólników spółki cywilnej w ramach wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego. Tym samym późniejsze przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie ma żadnego znaczenia dla prowadzonych w tym zakresie postepowań.
M. W. złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie decyzji organu odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. i stwierdzenie ich nieważności lub umorzenie postępowań jako bezprzedmiotowych.
Zaskarżonym rozstrzygnięciom postawiła zarzut nieważności, wynikający z art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm. – dalej: O.p.). Skarżąca zauważyła, że wymierzenie kary bez wskazania legalnej definicji pojęcia "urządzający" (grę) stanowi zaprzeczenie wartościom konstytucyjnym, jako że takie postępowanie może powodować dowolność w zakresie karania, co jest sprzeczne z zasadą państwa prawa. Z natury prawa nałożenie sankcji winno być precyzyjnie określone tak, aby obywatel wiedział ze źródeł prawa co i za co mu grozi.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy nie wskazały, jakie konkretnie czynności wykonywały strony, a które były związane z urządzeniem gier. Winno to zaś lec u podstaw wymierzenia kary administracyjnej. Sam fakt bycia wspólnikiem spółki nie pozwala w ocenie skarżącej na nałożenie kary.
Skarżąca wskazała również, że w sprawie P. P. Sąd Rejonowy, a następnie Sąd Okręgowy i Sąd Najwyższy dokonali wykładni pojęcia urządzający. Stwierdzono, że ogół jego działań nie wypełnia pojęcia urządzający, co stanowi o zasadności niniejszych skarg.
Skarżąca wyjaśniła również, że powstała w wyniku przekształcenia spółka jawna (do przekształcenia A. s.c. w E. sp. j. doszło 8 grudnia 2016 r.) weszła we wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny dotychczasowych wspólników spółki cywilnej, co oznacza, że stroną toczących się postępowań powinna być spółka jawna, a nie skarżąca i drugi wspólnik.
Skarżąca zaprzeczyła też, jakoby urządzała gry na automatach poza kasynem gry. W tym aspekcie dodała też, że pojęcie osoby urządzającej gry nie zostało nigdzie zdefiniowane, co stwarza pole do nadużyć ze strony organów. Odnośnie swojej roli w procesie urządzania gier skarżąca zaznaczyła, że należy ją wykluczyć, z uwagi na całkowitą zależność od zleceniodawcy. Niezależnie od powyższego skarżąca zarzuciła, że organy nie wyjaśniły, w jaki sposób każdy ze wspólników miał brać udział w organizowaniu gier. Jest to zaś uchybienie, gdyż odpowiedzialność każdej z osób ma charakter zindywidualizowany.
Do skarg dołączono kserokopie wyroków wydanych w sprawach karnych, na mocy których Sądy uniewinniły P. P. od zarzutów popełnienia przestępstw z art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1958 ze zm., zwanej dalej: K.k.s.), tj. od zarzutu urządzania gier hazardowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość wymierzenia M. W. i P. P., jako wspólnikom spółki cywilnej, solidarnie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
W skargach do tut. Sądu, skarżąca zarzuciła ponadto, że wspólnikom spółki cywilnej nie można przypisać odpowiedzialności za organizowanie gier na automatach poza kasynem gry, gdyż z uwagi na przekształcenie A. s.c. w "E." spółka jawna, stroną przedmiotowych postępowań powinna być ta spółka jawna, nie zaś indywidualnie wspólnicy byłej spółki cywilnej.
Dokonując oceny legalności zaskarżonych decyzji stwierdzić należy, że Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, w którym organ ten odniósł się do podnoszonej przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym kwestii przekształcenia spółki cywilnej A. w podmiot "E." spółka jawna.
Podstawą odpowiedzialności zarówno samej skarżącej, jak i P. P. jest bowiem to, że brali oni udział w procesie urządzania gier hazardowych, poza kasynem gry. Im też przysługiwały prawa procesowe w postepowaniach dotyczących wymierzenia kar.
W tej kwestii należy stwierdzić, że organ odwoławczy, w rozpatrywanych przez siebie sprawach prawidłowo stwierdził, że z uwagi na brak zdolności prawnej, zwłaszcza na gruncie przepisów u.g.h., spółka cywilna nie była stroną postępowań w sprawie wymierzenia kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Postępowania te od początku prowadzone były bowiem w stosunku do M. W. oraz P. P. i zakończyły się wymierzeniem im solidarnie kar pieniężnych, jako osobom fizycznym - wspólnikom spółki cywilnej. W tej sytuacji przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną pozostawało bez wpływu na stronę procesową rozpatrywanych spraw.
Skoro więc spółka cywilna nie miała zdolności prawnej na gruncie prawa administracyjnego, to nie mogła zostać na nią nałożona kara, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Kara ta została prawidłowo nałożona na wspólników i to oni byli stronami prowadzonych w tym przedmiocie postępowań.
Z przedstawionych względów zarzut naruszenia przepisów postępowania, w opisanym wyżej zakresie, Sąd uznał za niezasadny. Nie można więc stwierdzić, że spełniona została przesłanka nieważności, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 O.p .
Sąd nie podziela poglądu, że odpowiedzialność z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry należy kwalifikować w kategoriach obowiązku stanowiącego majątek spółki. Źródłem tej odpowiedzialności jest bowiem nie stosunek zobowiązaniowy, ale okoliczności obiektywne, tj. naruszenie przez określone osoby warunków urządzania gier na automatach. Oceny tej nie zmienia fakt, że umowę o świadczenie usług z D. zawarł P. P., reprezentujący spółkę cywilną A. s.c. Umowa ta rodziła bowiem jedynie skutki na gruncie prawa cywilnego, które pozostają poza zakresem niniejszej sprawy. Wprawdzie na podstawie wspomnianej umowy skarżący podjęli się czynności, kwalifikowanych na gruncie u.g.h., jako współorganizowanie gier, jednakże nie ma to wpływu na zasady ich administracyjnej odpowiedzialności z tego tytułu oraz zagadnienia procesowe w prowadzonych w tym przedmiocie postępowaniach.
W tym miejscu należy też zaznaczyć, że ustawa z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 505 ze zm., zwana dalej : K.s.h.) stanowi ze swej istoty regulację cywilnoprawną, normującą stosunki cywilnoprawne pomiędzy jego podmiotami (osobami prawnymi i fizycznymi, a także określonymi jednostkami organizacyjnymi, nieposiadającymi osobowości prawnej). Potwierdza to między innymi jego art. 2, nakazujący w kwestiach nieuregulowanych tym aktem stosować przepisy Kodeksu cywilnego. K.s.h. nie zawiera więc, co do zasady, regulacji z zakresu prawa administracyjnego, za wyjątkiem art. 553 § 2, zgodnie z którym spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Regulacja ta jednak odnosi się jedynie do kwestii ściśle w niej wskazanej, nie sposób więc na jej podstawie wywodzić przejścia praw, a zwłaszcza obowiązków, o których w przepisie tym nie wspomniano. Przepis ten nie stanowi też podstawy modyfikowania podmiotowej strony spraw, dotyczących kwestii, pozostających poza zakresem jego regulacji.
Tak samo z art. 26 § 5 K.s.h. nie sposób wywodzić przejścia odpowiedzialności za delikt administracyjny na nowo powstały podmiot. Stoi temu na przeszkodzie nie tylko cywilnoprawny charakter wskazanego przepisu, ale również to, że odpowiedzialność tego rodzaju, nawet w nieskonkretyzowanej formie, nie spoczywała na spółce cywilnej.
Jeżeli chodzi o kwestię charakteru przepisów stanowiących podstawę wymierzenia kary na urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, to zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 16 maja 2016 r., wydaną w sprawie II GPS 1/16, w sposób wiążący stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Ponadto Sąd ten sformułował wiążący pogląd, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Pogląd jakoby niedopełnienie procedury notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej uniemożliwiało stosowanie jakichkolwiek przepisów zawartych w tym akcie prawnym, czy też, że wszystkie przepisy zawarte w tym akcie mają charakter "techniczny", nie znajduje uzasadnienia choćby w świetle wyroku TSUE z dnia 13 października 2016 r. w sprawie C-303/15, który przesądził, że badany w sprawie art. 6 ust 1 u.g.h. nie wchodzi w zakres pojęcia "przepisów technicznych" w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje ustalony w postępowaniu zakres zaangażowania wspólników w proces organizowania gier na automatach, wynikający z zawartych przez nich umów. Sąd podziela stanowisko rozstrzygających niniejszą sprawę organów, że zobowiązani stanowili istotny element mechanizmu polegającego na organizowaniu gier na automatach. Na podstawie umowy z dnia 2 stycznia 2014 r. świadczyli usługi na rzecz D. spółki z o.o., która odpowiadała za logistyczną stronę przedsięwzięcia, w ramach którego, właściciel automatów udostępnił graczom automaty do gier. Rola wspólników polegała na świadczeniu usług w zakresie stałego nadzoru nad stanem technicznym urządzeń do gry i zapewnienia sprawnego ich działania (w tym usuwaniu wszelkich awarii i uszkodzeń), za wynagrodzeniem ryczałtowym, liczonym od każdego aktywnego w danym miesiącu automatu, w kwocie 100 zł brutto. Bez ich udziału w przedsięwzięciu proces urządzania gier nie byłby możliwy. W tej więc sytuacji, nawet działalnie na zlecenie D. sp. z o.o. nie pozwala na wyłączenie odpowiedzialności wspólników. We współpracy z innymi uczestnikami procederu realizowali oni niezwykle istotny fragment tej działalności, odnoszący się do faktycznie realizowanych czynności. Tak więc mając to na względzie, nie sposób jest pominąć ich udziału w przedsięwzięciu, jedynie w oparciu o formalną podstawę nawiązania współpracy z pozostałymi podmiotami, jaką stanowiła umowa zlecenia. Istotą tej umowy, niezależnie od jej nazwy, było bowiem podjęcie współpracy z pozostałymi podmiotami, których działanie łącznie składało się na efekt w postaci stworzenia warunków umożliwiających zainteresowanym osobom korzystanie z gier na automatach poza kasynem gry. Zakres obowiązków wspólników nie ograniczał się do samego świadczenia usług stricte serwisowych. Jak wynika bowiem z umowy współpracy, zawartej pomiędzy spółką cywilną a C. sp. z o.o. z dnia 2 stycznia 2014r., wspólnicy, oprócz serwisowania urządzeń byli odpowiedzialni za pobieranie gotówki z urządzeń i przekazywanie jej spółce C., jak również do ich obowiązków należało przekazywanie spółce C. faktur z tytułu umowy dzierżawy lokalu i wypłacanie na ich podstawie czynszu władającemu lokalem. Wspólnicy spółki cywilnej, oprócz serwisowania urządzeń byli więc odpowiedzialni również za przekazywanie utargu z urządzeń ich właścicielowi i pośredniczeniu w rozliczeniach z tytułu umowy dzierżawy zawartej pomiędzy władającym lokalem, w którym znajdowały się przedmiotowe urządzenia a podmiotem, do których one należały. Działania te wpisywały się w zakres pojęciowy urządzania gier na automatach, rozumianego jako stwarzanie, organizowanie warunków, umożliwiających uczestnikom wzięcie udziału w grach hazardowych.
Podnoszona przez skarżącą kwestia tzw. zależności wspólników spółki cywilnej od zleceniodawcy nie może stanowić okoliczności wyłączającej ich odpowiedzialność za delikt administracyjny, gdyż w tym zakresie ocenie podlega ich faktyczny udział w całościowo rozumianym przedsięwzięciu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a nie wzajemne zależności poszczególnych, realizujących je podmiotów, wynikające z uregulowań prawa cywilnego.
Na zakres odpowiedzialności skarżącej wpływu nie ma podniesiony przez nią zarzut, że sam fakt bycia wspólnikiem spółki cywilnej nie pozwala na nałożenie kary. Skarżąca akcentowała, że sama nie brała udziału w procederze urządzania gier. Należy więc wskazać, że odpowiedzialność wspólnika spółki cywilnej stanowi konsekwencję przepisów, regulujących zakres odpowiedzialności wspólników za jej zobowiązania. Zgodnie z art. 864 k.c., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy odesłania zawartego w art. 91 O.p., za zobowiązania spółki cywilnej wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. W związku z powyższym, zarówno M. W., jak i P. P. ponoszą odpowiedzialność z tytułu zobowiązań, wynikających z opisanych powyżej umów z dnia 2 stycznia 2014r., w których podjęli się oni wykonania usług składających się na proceder urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Bez znaczenia dla określenia zakresu odpowiedzialności skarżącej pozostaje fakt, że wskazane powyżej umowy z dnia 2 stycznia 2014r. zawarł P. P.. Działał on bowiem w imieniu obydwu wspólników, realizujących w ramach spółki cywilnej jeden cel gospodarczy. Należy bowiem wskazać, że z uwagi na specyficzną konstrukcję spółki cywilnej nie jest ona prawną formą działania, ale umową obligacyjną. Nie posiada więc odrębnej podmiotowości prawnej. W konsekwencji, stroną zawieranych umów stają się wszyscy wspólnicy takiej spółki. Podnoszone przez skarżącą argumenty co do braku uczestnictwa w procederze urządzania gier nie mogą odnieść pożądanego przez stronę rezultatu w postaci uwolnienia od odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Na mocy art. 864 k.c. w zw. z art. 91 O.p. za zobowiązania spółki cywilnej odpowiedzialność ponoszą wszyscy wspólnicy solidarnie, bez względu na ich faktyczne zaangażowanie w proces organizacji, czy też realizacji takich zobowiązań.
Z tego też powodu, a więc zasad odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za jej zobowiązania, na uwzględnienie nie zasługuje zarzut skarżącej, że organ nie wyszczególnił w zaskarżonej decyzji, na czym polegał udział wspólników w procesie urządzania gier w ujęciu indywidulanym, tj. w odniesieniu do każdego z nich. Odnosząc się do tej kwestii stwierdzić należy, że rozważając udział M. W. oraz P. P. w mechanizmie urządzania gier organy powołały się na fakt wspólnego ich przystąpienia do mechanizmu współpracy podmiotów realizujących to przedsięwzięcie, na podstawie wskazanych wyżej umów. Fakt reprezentowania spółki cywilnej przez jednego ze wspólników, czy też wykonywania działań, wynikających z przyjętych zobowiązań przez jednego ze wspólników lub pracowników tejże spółki nie ma wpływu na określenie zakresu odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za jej zobowiązania. Ich odpowiedzialność za zobowiązania spółki jest solidarna i wynika z samego faktu bycia wspólnikiem takiej spółki.
Słusznie zatem wspólników uznano za "urządzających" gry na automatach, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Argumentem przemawiającym za stwierdzeniem nielegalności zaskarżonej decyzji, a tym samym za wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego nie może też być fakt, że P. P. został uniewinniony przez sąd karny od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 K.k.s. Wynika to przede wszystkim z tego, że zasady odpowiedzialności karnej i administracyjnej oparte są na zupełnie innych regułach. Odpowiedzialność administracyjna, z którą mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ma bowiem charakter zobiektywizowany i jest niezależna zarówno od ustalenia winy objętego nią podmiotu, jak i wykazania spełnienia przez niego określonych przesłanek, składających się na stronę podmiotową czynu, w ujęciu prawnokarnym. Natomiast w przypadku odpowiedzialności karnej, elementy te są niezwykle istotne. Jeżeli chodzi o stronę podmiotową czynu zabronionego o charakterze umyślnym, niezbędnym jest wykazanie, że oskarżony miał świadomość znamion określonego czynu zabronionego i działał w tym zakresie z zamiarem ich realizacji oraz nie zachodzą inne okoliczności odpowiedzialność tę wyłączające, takie jak działalnie w warunkach błędu.
Kolejnym warunkiem pociągnięcia określonej osoby do odpowiedzialności karnej jest przypisanie jej znamion winy, w odniesieniu do konkretnego czynu. To stanowi niezwykle istotny warunek zmaterializowania się odpowiedzialności karnej, nieznajdujący odpowiednika na gruncie prawa administracyjnego.
Jak wynika z przedłożonych przez skarżącą kopii wyroków, powodem uniewinnienia P. P. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 K.k.s. było nie tyle wykluczenie zrealizowania przez niego znamion czynu zabronionego, składających się na urządzanie gier, ale niezrealizowanie przez niego znamion podmiotowych przestępstwa z art. 107 § 1 K.k.s. Sąd wykluczając uznanie realizowanych przez P. P. czynności za urządzenie gier, w rozumieniu art. 107 § 1 K.k.s. stwierdził, że mogłyby one być zakwalifikowane jako jedna z form zjawiskowych tego czynu, w postaci pomocnictwa do jego popełnienia przez inną osobę. Jednocześnie Sąd wykluczył możliwość pociągnięcia P. P. do odpowiedzialności karnej, z uwagi na to, że działał on w warunkach usprawiedliwionego błędu (art. 10 § 4 K.k.s.), co do karalności swojego czynu. Błąd ten związany był z kontrowersjami prawnymi, co do możliwości powoływania się na określone regulacje u.g.h., wynikającymi z ewentualnego stwierdzenia technicznego ich charakteru.
Zasady odpowiedzialności administracyjnej, zgodnie z którymi wymierzono zobowiązanym karę w niniejszej sprawie, nie uwzględniają działania w ramach błędu, co do znamion określonego deliktu administracyjnego. Nie pozwalają też na rozróżnianie, w oparciu wzajemne relacje i zależności, ról poszczególnych podmiotów składających się na cały proces urządzania gier, wbrew przepisom ustawy, czy też stopniowanie odpowiedzialności za nie, ze względu na ich doniosłość i znaczenie. W tej więc sytuacji nawet wyłączenie odpowiedzialności karnej zobowiązanych nie pozwala na stwierdzenie, że nie powinni oni odpowiadać na podstawie przepisów u.g.h.
W tym miejscu dodać też należy, że zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sąd administracyjny wiążą jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa. Wyroki, na które powołuje się skarżąca, nie są wyrokami skazującymi, wobec czego poczynione w sprawie, w której zostały wydane ustalenia, nie są wiążące na gruncie przedmiotowej sprawy.
Tak więc stwierdzenia sądu karnego nie stoją w sprzeczności z ustaleniami rozstrzygających niniejszą sprawę organów. Nie mogą być też argumentem wskazującym na to, że stanowisko tychże organów stanowi w istocie naruszenie prawa.
Wobec stwierdzenia, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI