II SA/Rz 1236/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o nałożeniu opłat za naruszenie warunków koncesji i wydobycie bez koncesji z powodu wadliwego postępowania dowodowego.
Sprawa dotyczyła decyzji o nałożeniu na M. M. opłaty dodatkowej za naruszenie warunków koncesji na wydobycie kruszywa oraz opłaty podwyższonej za wydobycie bez koncesji. Skarżąca zarzuciła błędy w naliczeniu opłat i kwestionowała dowody. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności dotyczące postępowania dowodowego i oceny dowodów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty, która nałożyła na M. M. opłatę dodatkową za rażące naruszenie warunków koncesji na wydobycie kruszywa oraz opłatę podwyższoną za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji. Organy administracji ustaliły znaczne przekroczenie rocznego limitu wydobycia oraz wydobycie poza terenem górniczym, opierając się na opinii geodety. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące błędnego naliczenia opłat, kwestionując dowody i powołując się na opinię biegłego sądowego z postępowania karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 i 80 K.p.a. Sąd wskazał na brak kompletności materiału dowodowego (brak koncesji, brak pisma inicjującego postępowanie) oraz wadliwość dokumentacji geodezyjnej potraktowanej jako opinia biegłego (brak postanowienia o dopuszczeniu dowodu, brak uzasadnienia). Sąd podkreślił, że opinia biegłego podlega ocenie organu i musi zawierać fachowe uzasadnienie. Wobec stwierdzonych uchybień, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzje o nałożeniu tych opłat zostały uchylone z powodu naruszenia przepisów proceduralnych.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy administracji nie przeprowadziły prawidłowo postępowania dowodowego, nie zebrały kompletnego materiału dowodowego (brak koncesji, brak pisma inicjującego) i oparły się na wadliwej dokumentacji geodezyjnej potraktowanej jako opinia biegłego, która nie zawierała uzasadnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 75 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 84 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.g.g. art. 139 § 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków koncesji podlega opłacie dodatkowej.
u.p.g.g. art. 139 § 3 pkt 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
u.p.g.g. art. 140 § 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Działalność wykonywana bez wymaganej koncesji podlega opłacie podwyższonej.
u.p.g.g. art. 140 § 3 pkt 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.g.g. art. 222
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
u.p.g.g. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
u.p.g.g. art. 177 § 2
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania dowodowego (art. 7, 77, 80 K.p.a.). Brak kompletności materiału dowodowego (brak koncesji, brak pisma inicjującego postępowanie). Wadliwość dokumentacji geodezyjnej potraktowanej jako opinia biegłego (brak postanowienia o dopuszczeniu dowodu, brak uzasadnienia).
Godne uwagi sformułowania
organy orzekające w sprawie niniejszej nie sprostały tym wymaganiom brak w zebranym przez te organy materiale dowodowym tej koncesji dokumentacja przekazana Sądowi jest niekompletna organy w postępowaniu administracyjnym zaniedbały obowiązki wynikające z cyt. wyżej przepisów K.p.a. brak fachowego uzasadnienia wniosków końcowych uniemożliwia prawidłowa ocenę jej mocy dowodowej
Skład orzekający
Paweł Zaborniak
przewodniczący
Małgorzata Wolska
sprawozdawca
Elżbieta Mazur-Selwa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Naruszenie przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w zakresie postępowania dowodowego i oceny dowodów, w tym opinii biegłych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w zakresie prawa geologicznego i górniczego, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe dla prawidłowego rozstrzygnięcia są rzetelne procedury dowodowe i jak błędy w tym zakresie mogą prowadzić do uchylenia decyzji administracyjnych, nawet jeśli zarzuty merytoryczne mogłyby być zasadne.
“Błędy proceduralne zniweczyły decyzje o milionowych opłatach za wydobycie kopalin.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 1236/15 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2016-11-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2015-09-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Elżbieta Mazur-Selwa Małgorzata Wolska /sprawozdawca/ Paweł Zaborniak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II GZ 165/17 - Postanowienie NSA z 2017-04-25 II GZ 799/16 - Postanowienie NSA z 2016-08-30 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Dz.U. 2013 poz 267 art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty dodatkowej za naruszenie koncesji oraz opłaty podwyższonej za wydobycie bez koncesji I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. M. kwotę 11 814 zł /słownie: jedenaście tysięcy osiemset czternaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] wydaną w przedmiocie ustalenia opłaty dodatkowej za rażące naruszenie warunków określonych w koncesji oraz opłatę podwyższoną za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ powołał art. 138 § 1 (uwaga Sądu: nie podano pkt) K.p.a. oraz art. 139 ust. 1 i ust. 3 pkt 3, art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 222 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2015 r., poz. 196 ze zm. – zwana dalej "ustawą"). Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w [...] poinformował Starostę [...] o naruszeniu przez M. M. warunków koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]". W tej sytuacji Starosta decyzją z dnia [...] września 2014 r. ([...]) nakazał wyżej wymienionej dokonanie obmiaru wyrobiska powstałego w wyniku eksploatacji ww. złoża i przedłożenie w zakreślonym terminie operatu ewidencyjnego złoża "[...]". W związku z tym, że w wyznaczonym terminie dokumenty nie zostały przedłożone Starosta wszczął postępowanie w sprawie ustalenia opłaty dodatkowej za rażące naruszenie warunków koncesji oraz opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez koncesji. W dniu [...] grudnia 2014 r. M. M. przedłożyła mapę sytuacyjno-wysokościową wyrobiska górniczego, datowaną na [...] grudnia 2014 r. W tej sytuacji Starosta [...] powołał biegłego geodetę, który na podstawie mapy wyrobiska dokonał obliczenia ilości kopaliny wydobytej w obrębie obszaru i terenu górniczego "[...]" oraz poza wyżej wskazanym obszarem i terenem górniczym. Biegły ustalił, że łączna kubatura urobku pozyskana w obrębie ww. złoża wyniosła 121 209m3. Podczas gdy udzielona koncesja dopuszczała łączne roczne wydobycie kopaliny nie przekraczające 20 000m3. Biegły ustalił nadto, że poza granicami terenu górniczego złoża "[...]" zostało wydobyte 19 297m3 kopaliny. W związku z powyższymi ustaleniami Starosta [...], działając na podstawie art. 139 ust. 1 i ust. 3 pkt 3, art. 140 ust. 1 i 3 pkt 3 oraz art. 222 ustawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] ustalił M. M. – prowadzącej działalność gospodarczą pn. Firma Usługowo-Handlowa "[...]", w pkt 1) opłatę dodatkową w kwocie 399 956,60 zł za rażące naruszenie warunków określonych w koncesji na wydobycie kopaliny ze złoża "[...]" wskazując, że ww. kwota stanowi w 60% dochód Gminy [...] (239 979,36 zł) a w 40% dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (159 986,24 zł); w pkt 2) opłatę podwyższoną w kwocie 755 670,50 zł za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji na działce nr 619/1 w S. wskazując, że kwota ta stanowi dochód powiatu. W uzasadnieniu organ przedstawił szczegółowy sposób wyliczenia ww. opłat, wskazując, że wydobyte 81 709m3 kruszywa stanowi 145 442,02 ton, zaś wydobyte bez koncesji 19 297m3 kopaliny to 34 348,66 ton. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. M., wnosząc o jej uchylenie w całości. Zarzuciła błędne naliczenie opłaty, gdyż ustalając ją wzięto pod uwagę stawkę dla osób nieposiadających koncesji a ona takową posiada. Nadto w okolicznościach sprawy nie została przekroczona ilość wynikająca z całej koncesji, lecz ilość roczna. Podała, że za naruszenie koncesji została ukarana prawomocnym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., sygn. [...] a wymierzoną karę grzywny już zapłaciła. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji . SKO uznało, że organ I instancji prawidłowo zgromadził materiał dowodowy i prawidłowo zastosował powołane przepisy. Cytując treść art. 139 ustawy Prawo geologiczne i górnicze podał, że podnoszony zarzut bezpodstawnego naliczenia opłaty dodatkowej z rażące naruszenie warunków określonych w koncesji, jest chybiony. Strona w 2014 r. dokonywała wydobycia kruszywa naturalnego, na podstawie koncesji udzielonej decyzją Starosty [...] z [...] sierpnia 2011 r. ([...]). Koncesja ta zgodnie z art. 205 ust. 1 aktualnie obowiązującej ustawy Prawo geologiczne i górnicze zachowała moc. Stosownie do art. 139 ust. 1 tej ustawy działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji lub zatwierdzonym projekcie robot geologicznych podlega opłacie dodatkowej. Organ wyjaśnił, że w wydanej decyzji udzielającej koncesji ustalono roczne limity wydobycia, które strona musi przestrzegać, bez względu na ustalony łączny limit wydobycia piasku. Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo uznał, że wydobycie kopaliny w 2014 r. w ilości 39 500m3, stanowiło rażące naruszenie warunków koncesji i prawidłowo ustalił opłatę dodatkową z tego tytułu (w wysokości pięciokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej) wskazując, że opłata eksploatacyjna dla piasku i żwiru za rok 2014 wyniosła 0,55 zł za tonę. Natomiast dla ustalenia opłaty, zgodnie z "Dokumentacją geologiczną złoża kruszywa naturalnego "[...]" w kategorii CI" przyjęto, że gęstość kopaliny wynosi 1,78 Mg/m3 i ustalono, że wydobyte kruszywo stanowi 145 442,02 tony. Również jako zasadne SKO uznało naliczenie opłaty podwyższonej, zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy. Skoro odwołująca na działce nr 619/1 w S. dokonała wydobycia 19 297 m3 kopaliny, co stanowiło 34 348,66 ton, to zasadnie organ naliczył tę opłatę, która stanowi czterdziestokrotną stawkę opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny pomnożoną przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny. Końcowo Kolegium zauważyło, że odpowiedzialność karna z art. 177 pkt 2 ustawy nie wyklucza odpowiedzialności administracyjnej bądź cywilnoprawnej. M. M. – reprezentowana przez pełnomocnika r. pr. A. P. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dołączonych do skargi dokumentów w postaci opinii biegłego sądowego J. W. oraz pisemnego ustosunkowania się mierniczego górniczego J. F. do sprawozdania technicznego geodety wyznaczonego przez Starostę. Nadto zawnioskowała o zwrócenie do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem czy art. 130 ust. 1 i 3, ust. 3 pkt 3 i art. 140 ust. 1, ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze w zakresie w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn kary pieniężnej i odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe z art. 177 pkt 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze są zgodne z art. 2, art. 30 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 80 K.p.a. poprzez uznanie za wiarygodną dokumentacji technicznej sporządzonej przez geodetę Z. A., podczas gdy Sąd Rejonowy w wyroku karnym (dołączonym do odwołania) ustalił przekroczenie wydobycia o połowę mniejsze niż ustalił Starosta w decyzji. Nadto Sąd karny nie stwierdził w ogóle wydobycia kopaliny, poza terenem górniczym, stąd brak podstaw do wymierzenia kary z art. 140 ustawy. Skarżąca podała, że biegły sądowy w opinii sporządzonej na potrzeby sprawy karnej przyjął, że masa kopaliny wydobytej poza koncesją wynosi 81 555 ton i przyjął stawkę za tonę w wysokości 0,51 zł (a nie jak uczynił biegły organu - 0,55 zł). Ustalona opłata dodatkowa winna zatem wynieść 208 986 zł. Nadto biegły powołany w sprawie karnej nie stwierdził w ogóle wydobycia kopalin poza terenem objętym koncesją. Skarżąca podała, że biegły ten dysponował szerszym materiałem dowodowym, nadto był na terenie kopalni i dokonał jej oględzin. Tego zaś nie uczynił biegły starostwa, który oparł się jedynie na mapie J. F. wydanej na potrzeby uzyskania koncesji, samej koncesji i mapie z wyrobisk; 2. art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 K.p.a. poprzez brak zbadania wszystkich okoliczności faktycznych, brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów procedury poprzez brak wydania postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego i brak włączenia dokumentacji technicznej geodety do postępowania, brak wskazania w postanowieniu wszczynającym postępowanie podstawy prawnej, naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 139 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ustawy poprzez nienależne wyliczenie opłaty (która winna wynieść o połowę mniej) na podstawie opinii rażąco sprzecznej ze stanem faktycznym oraz naruszenie art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ustawy poprzez wymierzenie opłaty w sytuacji, gdy nie doszło do wydobycia poza granicami terenu górniczego "[...]". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Skarżąca w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2016 r., zawierającym rozwinięcie zarzutów skargi, podniosła, że opinia biegłego powołanego przez Starostę jest wadliwa, bowiem sporządzona została przez nieuprawnioną osobę. Nie neguje uprawnień geodety, jednak geodezyjny obmiar czy pomiar wyrobiska nie jest i nie może być utożsamiany z ilością wydobytej kopaliny. Nadto geodeta nie był w terenie, nie dysponował rzeczywistymi wyliczeniami a tylko mapą. Przyjęte wartości są szacowane a nie rzeczywiste. Opłata uzależniona jest od ilości wydobytej kopaliny, fundamentalne znaczenie ma rzeczywiste a nie szacunkowe ustalenie ilości wydobytej kopaliny. W opracowanej opinii brak jest uzasadnienia i wniosków końcowych, co podważa jej walor dowodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym z mocy § 2 tegoż artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". Nadto stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu (tu decyzja) orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie zaś art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postepowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Przepis ten nakłada więc na sąd administracyjny obowiązek zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2015 r. w granicach określonych przepisami ustaw powołanych wyżej, Sąd uznał, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 7 K.p.a., zawierający w swej treści zasady rzetelnej procedury (legalizmu, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli) nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (zasada prawdy obiektywnej), która realizowana jest przede wszystkim przez przepisy normujące postępowanie dowodowe, zwłaszcza przez art. 77 § 1 K.p.a., nakazujący organom zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Zgodnie zaś z przepisem art. 80 K.p.a. ocena dowodów powinna być oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego. Prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy jest warunkiem prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego. Ustalenia organów powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji, odpowiadającym warunkom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Z przepisu tego wynika obowiązek każdego organu administracji jak najstaranniejszego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej (co wynika także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 i art. 11 K.p.a.). Organy orzekające w sprawie niniejszej nie sprostały tym wymaganiom. Zaskarżoną decyzją została utrzymana w mocy decyzja organu I instancji ustalająca M. M. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Firma Usługowo – Handlowa "[...]", opłatę dodatkową za rażące naruszenie warunków koncesji na wydobycie kopaliny ze złoża "[...]" oraz opłatę podwyższoną za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji na działce nr 619/1 w S. W postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze, organy ustaliły znaczne przekroczenie rocznego limitu wydobycia kopaliny (określonego w koncesji), a także wydobycie kopaliny poza granicami terenu górniczego złoża "[...]", posiłkując się opinią geodety inż. Z. A. (powołanego przez Starostę). Przypomnieć należy, że podstawą działalności uprawniającej do wydobycia kopalin jest koncesja. Rozstrzyga ona o zakresie praw podmiotu, a także wyznacza obszar górniczy, w granicach którego przedsiębiorca może realizować swoje uprawnienie. Z przepisów powołanych przez organy obu instancji wynika, że działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji albo w zatwierdzonym albo w podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych podlega opłacie dodatkowej w wysokości pięciokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny (art. 139 ust. 1 i 3 pkt 3 ustawy w/w), natomiast działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej kopaliny (art. 140 ust. 1 i 3 pkt 3 ustawy), przy czym opłaty te ustala się według stawek obowiązujących w dniu wszczęcia postępowania (art. 139 ust. 4 i art. 140 ust. 5 ustawy). Przy ustalaniu tych opłat bez wątpienia koncesja ma istotne znaczenie i na koncesję udzieloną skarżącej powoływały się organy obu instancji. Tymczasem w zebranym przez te organy materiale dowodowym brak jest tej koncesji, co uniemożliwia skontrolowanie stanowiska organów co do rażącego naruszenia przez skarżącą warunków określonych w koncesji, a więc przekroczenia ustalonych w niej rocznych limitów wydobycia kopaliny i skonfrontowanie tegoż stanowiska z odmiennym w tym zakresie stanowiskiem skarżącej oraz skontrolowanie prawidłowości jej stanowiska. Przekazana zatem Sądowi dokumentacja sprawy jest niekompletna (przekazanie to uchybia art. 54§ 2 P.p.s.a.) i wobec tego należało uznać, że organy w postępowaniu administracyjnym zaniedbały obowiązki wynikające z cyt. wyżej przepisów K.p.a, gdyż okoliczności przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i wydanej w pierwszej instancji decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. nie znajdują wsparcia w materiale dowodowym sprawy. Brak w nim również pisma Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. informującego Starostę [...] o naruszeniu przez skarżącą warunków koncesji na wydobycie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]", na które powoływały się organy obu instancji i które zainicjowało wszczęcie postępowania. Jako podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej organy przyjęły dane wynikające z dokumentacji technicznej – Obliczenie ilości wydobytej kopaliny w obrębie oraz poza obszarem górniczym "[...]" na działce ewidencyjnej nr 619/1 w miejscowości S., sporządzonej przez geodetę uprawnionego inż. Z. A. W świetle art. 75 § 1 K.p.a. dokumentacja sporządzona przez uprawnionego geodetę na zlecenie organu I instancji co do zasady mogłaby być zaliczana w poczet środków dowodowych jako dowód w postaci opinii biegłego. O tym bowiem, które ze środków dowodowych uzyskują status dowodu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym decyduje organ wydając stosowne postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu. Jednym ze środków dowodowych może być opinia biegłego, co wynika z art. 75 § 1 K.p.a. Przepis art. 84 § 1 K.p.a. stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Trzeba również podkreślić, że przepisy K.p.a. nie wprowadzają żadnych wymagań co do formy i koniecznych elementów opinii biegłego. Z racji jednak szczególnego charakteru tego środka dowodowego należy przyjąć, że opinia biegłego powinna zawierać uzasadnienie, gdyż brak w niej fachowego uzasadnienia wniosków końcowych uniemożliwia prawidłowa ocenę jej mocy dowodowej. W orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje się, iż brak fachowego uzasadnienia wniosków końcowych uniemożliwia ocenę jej mocy dowodowej. Powinna zawierać uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej (zob. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1161/97). W świetle cyt. wyżej art. 80 K.p.a. dany dowód nie ma mocy wiążącej, nie ma jej również opinia wydana w myśl art. 84 § 1 K.p.a., opinia biegłego podlega bowiem ocenie przez organ administracji i dlatego tak istotne jest uzasadnienie zawarte w opinii. W sprawie niniejszej rozstrzygnięcie oparte zostało na dokumentacji technicznej wykonanej w 2015 r. przez uprawnionego geodetę, potraktowanej jako opinia biegłego w sytuacji, gdy – jak trafnie zauważyła skarżąca – brak w aktach postanowienia o dopuszczeniu takiego dowodu. Nadto dokumentacja ta nie zawiera uzasadnienia, co nie daje możliwości jej oceny. Powyższe uchybienia stanowią bez wątpienia o naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kwestionując wysokość ustalonej opłaty dodatkowej (jej zdaniem winna być o połowę niższa), a także ustalenia organów dotyczące wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji skarżąca powoływała się na opinię sporządzoną przez biegłego sądowego mgr inż. J. W. i wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., sygn. akt [...], który wraz z wnioskiem o ukaranie dołączyła do odwołania, zaś do skargi – w/w opinię. Z tego wniosku m.in. wynika fakt sporządzenia przez wspomnianego biegłego opinii i jego przesłuchania. Te okoliczności pozostały jednak poza zainteresowaniem organu odwoławczego. Opinia ta, w przekonaniu Sądu, powinna zostać również oceniona przez organy orzekające w sprawie niniejszej, a które zgodnie z regułą wyrażona w art. 7 K.p.a. powinny dążyć do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134, art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy administracji winny w sposób prawidłowy przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia, uwzględniając zawartą powyżej ocenę popełnionych naruszeń.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI