II SA/Rz 1194/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku spółki P. sp. j. o wszczęcie postępowania naprawczego w związku z pawilonem handlowym zrealizowanym na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę wydanych na czas określony, do 31 maja 1999 r. Organy nadzoru budowlanego (PINB i PWINB) odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że obowiązek rozbiórki obiektu powstał z mocy decyzji po upływie terminu, a postępowanie naprawcze lub legalizacyjne nie ma zastosowania, gdyż obiekt nie jest samowolą budowlaną w rozumieniu art. 48 P.b., a jedynie obiektem, którego podstawa prawna istnienia odpadła. Spółka zaskarżyła te postanowienia, argumentując m.in. błędną wykładnię przepisów Prawa budowlanego i K.p.a. oraz wskazując, że złożyła wniosek o zmianę decyzji na bezterminowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. była nieuzasadniona, ponieważ organy prowadziły postępowanie wyjaśniające, co wykracza poza ramy tej przesłanki. Ponadto, Sąd stwierdził, że obiekt, mimo że powstał legalnie, po upływie terminu pozwolenia na budowę należy uznać za samowolę budowlaną w kontekście możliwości zastosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49f Prawa budowlanego, wprowadzonego nowelizacją z 2020 r. Sąd podkreślił, że celem ustawodawcy było szerokie uporządkowanie kwestii samowoli budowlanych, a wyjątki od stosowania uproszczonej legalizacji są ograniczone. W związku z tym, sprawa powinna zostać rozpatrzona w trybie postępowania legalizacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 61a K.p.a.) oraz stosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla obiektów budowlanych z wygasłymi pozwoleniami na budowę (art. 49f P.b.).
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji obiektu budowlanego z czasowym pozwoleniem na budowę i może wymagać analizy w kontekście innych przepisów Prawa budowlanego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa wszczęcia postępowania naprawczego na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest dopuszczalna, gdy organ prowadzi postępowanie wyjaśniające?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest dopuszczalna tylko w sytuacjach oczywistych, nie wymagających głębszej analizy czy dowodów. Jeśli istnieje potrzeba poczynienia ustaleń, organ powinien wszcząć postępowanie, a w jego toku ewentualnie je umorzyć.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy prowadziły postępowanie wyjaśniające (wzywały do uzupełnienia dokumentacji, zwracały się o informacje), co wykracza poza ramy art. 61a § 1 K.p.a. W takich przypadkach konieczne jest wszczęcie postępowania.
Czy obiekt budowlany wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę wydanego na czas określony, po upływie tego terminu, może podlegać uproszczonemu postępowaniu legalizacyjnemu na podstawie art. 49f Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat i nie wydano decyzji o nakazie rozbiórki przed wejściem w życie nowelizacji z 2020 r., obiekt taki należy uznać za samowolę budowlaną w kontekście możliwości zastosowania uproszczonej legalizacji.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na nową regulację art. 49f P.b. i uzasadnienie projektu ustawy, wskazując na cel ustawodawcy szerokiego uporządkowania kwestii samowoli budowlanych. Obiekt, którego podstawa prawna istnienia odpadła, może być przedmiotem uproszczonej legalizacji.
Czy wydanie decyzji zezwalającej na dalsze użytkowanie obiektu, którego pozwolenie na budowę wygasło, stanowiłoby naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (nieważność decyzji z powodu rozstrzygnięcia sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją)?
Odpowiedź sądu
Nie, w kontekście możliwości zastosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego, wydanie takiej decyzji nie jest obarczone wadą nieważności z powodu tożsamości sprawy, gdyż zmienia się stan prawny i faktyczny.
Uzasadnienie
Sąd nie podzielił stanowiska organów, że decyzja o pozwoleniu na budowę wydana na czas oznaczony, po upływie terminu, rozstrzygnęła materię definitywnie. Wskazał na możliwość zastosowania nowych przepisów o legalizacji.
Przepisy (49)
Główne
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest dopuszczalna tylko w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy czy dowodów. Jeśli istnieje potrzeba poczynienia ustaleń, organ powinien wszcząć postępowanie, a w jego toku ewentualnie je umorzyć.
P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2
Ustawa Prawo budowlane
P.b. art. 51 § ust. 7
Ustawa Prawo budowlane
P.b. art. 49f
Ustawa Prawo budowlane
Przewiduje szczególną regulację określającą przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.
P.b. art. 49f § ust. 1
Ustawa Prawo budowlane
P.b. art. 49f § ust. 5
Ustawa Prawo budowlane
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 51 § ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 49f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przewiduje szczególną regulację określającą przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.
P.b. art. 49f § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 49f § ust. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest dopuszczalna tylko w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy czy dowodów. Jeśli istnieje potrzeba poczynienia ustaleń, organ powinien wszcząć postępowanie, a w jego toku ewentualnie je umorzyć.
Pomocnicze
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 78 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wydanie decyzji zezwalającej na dalsze użytkowanie obiektu, którego pozwolenie na budowę wygasło, nie stanowi naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. w kontekście możliwości zastosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
P.b. art. 48 § ust. 1 pkt 2
Ustawa Prawo budowlane
P.b. art. 49g § ust. 1
Ustawa Prawo budowlane
P.b. art. 49h § ust. 1
Ustawa Prawo budowlane
P.b. art. 49i § ust. 1
Ustawa Prawo budowlane
P.b. art. 49i § ust. 2
Ustawa Prawo budowlane
Ustawa o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 32
Nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektów budowlanych, do których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (19 września 2020 r.) wydano decyzję o nakazie rozbiórki.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.b. art. 48 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 49g § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 49h § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 49i § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 49i § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 32
Nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektów budowlanych, do których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (19 września 2020 r.) wydano decyzję o nakazie rozbiórki.
K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wydanie decyzji zezwalającej na dalsze użytkowanie obiektu, którego pozwolenie na budowę wygasło, nie stanowi naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. w kontekście możliwości zastosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
P.b. art. 36 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 36 § ust. 1 pkt 3 lit. b
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. była nieuzasadniona, ponieważ organy prowadziły postępowanie wyjaśniające. • Obiekt budowlany, którego pozwolenie na budowę wygasło, może podlegać uproszczonemu postępowaniu legalizacyjnemu na podstawie art. 49f P.b.
Odrzucone argumenty
Obiekt budowlany, którego pozwolenie na budowę wygasło, nie może być przedmiotem postępowania naprawczego ani legalizacyjnego, a obowiązek rozbiórki powstał z mocy prawa.
Godne uwagi sformułowania
odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. takich, które nie wymagają jakiejś głębszej analizy sprawy czy też przeprowadzenia dowodów. • organ, który odmawia wszczęcia postępowania nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego danej sprawy, a następnie zauważając brak możliwości prowadzenia postępowania, odmówić jego wszczęcia. • W przeciwnym wypadku, konieczne jest wszczęcie postępowania po to, by gromadzić w jego toku niezbędne dowody oraz zapewnić w nim czynny udział stron. • Wprawdzie więc obiekt powstał na podstawie pozwolenia na budowę, jednakże jego funkcjonowanie miało czasowy charakter, a skoro nadal istnieje, należy go uznać za samowolę budowlaną. Odpadła bowiem podstawa tego istnienia.
Skład orzekający
Elżbieta Mazur-Selwa
przewodniczący
Karina Gniewek-Berezowska
członek
Stanisław Śliwa
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 61a K.p.a.) oraz stosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla obiektów budowlanych z wygasłymi pozwoleniami na budowę (art. 49f P.b.)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji obiektu budowlanego z czasowym pozwoleniem na budowę i może wymagać analizy w kontekście innych przepisów Prawa budowlanego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu obiektów budowlanych z czasowymi pozwoleniami, które nadal istnieją po upływie terminu. Wyrok wyjaśnia, kiedy takie obiekty mogą być legalizowane, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości i praktyków prawa budowlanego.
“Czy Twój budynek z czasowym pozwoleniem na budowę jest samowolą? WSA wyjaśnia, kiedy można go zalegalizować.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.