II SA/Rz 1187/23

II SA/Rz 1187/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Magdalena Józefczyk
Paweł Zaborniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 615
art. 178 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 maja 2023 r. nr 1801-IPK2.117.20.2022 w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi KK (dalej: "Skarżący") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: "DIAS", "Dyrektor" lub "Organ ") z [...] maja 2023 r. nr [...], wydana w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych.
Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że pismem z 30 listopada 2022 r. nr [...] Prokuratura Okręgowa w [...], działając na podstawie art. 21 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1375 z późn. zm.) – dalej: "k.p.k.", zawiadomiła DIAS o wszczęciu postępowania karnego w śledztwie przeciwko Skarżącemu będącemu funkcjonariuszem publicznym, któremu 15 listopada 2022 r. postawiono zarzuty o dwa czyny: z art. 229 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 17) – dalej: "k.k." oraz z art. 18 § 2 w zw. z art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 306 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa w zw. z art. 11 § 2 k.k. Z pisma wynika, że Skarżący przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów.
Decyzją z [...] grudnia 2022 r. nr [...] Organ zawiesił Skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych na okres trzech miesięcy od dnia jej doręczenia. Po rozpoznaniu wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] maja 2023 r. nr [...] Dyrektor utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2022 r.
Organ podał, że opisywanej sprawie bezspornym jest fakt, iż Skarżącemu został przedstawiony zarzut popełnienia umyślnego przestępstwa ściganego z urzędu. Informacje przekazane w piśmie Prokuratury Okręgowej w [.....] pozwalały na ustalenie ponad wszelką wątpliwość, że w przypadku Skarżącego zostały spełnione przesłanki określone w art. 178 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 615 z późn. zm.) – dalej: "u.k.a.s.". Wskazana regulacja obliguje do zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W tej sytuacji niezastosowanie się do tego przepisu spowodowałoby jego naruszenie, a tym samym byłoby sprzeczne z zasadą praworządności i działałoby na szkodę interesu społecznego. Decyzja o zawieszeniu ma charakter konstytutywny, co oznacza iż wolą ustawodawcy jest zawieszenie funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego.
Odnosząc się do stanowiska Skarżącego Organ podał, że charakter postawionych zarzutów determinuje niepowierzenie funkcjonariuszowi w czasie zawieszenia innych czynności do wykonania. Bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje przy tym okoliczność, że zarzucane czyny zostały popełnione w 2016 oraz 2017 r. i nie są związane z wykonywaniem obowiązków służbowych Skarżącego. Również nienaganny przebieg służby Skarżącego oraz wydatki związane z utrzymaniem rodziny nie mają wpływu na zastosowanie art. 178 ust. 1 pkt 1 u.k.a.s. Zdaniem DIAS, niezależnie od tego czy zachowanie funkcjonariusza miało charakter incydentalny, podejrzenie go o zachowanie karalne, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść ważnego interesu służby. To zaś obligowało do zawieszenia Skarżącego w czynnościach służbowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, KK wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, a ponadto o przeprowadzenie dowodów w postaci wydruków z portali internetowych RadioZet i Rzeczpospolita – na okoliczność wykazania praktyki organów celno-skarbowych w przypadku zawieszania funkcjonariuszy w czynnościach służbowych, odnośnie powierzania im innych obowiązków.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 10 w zw. z art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn zm.) – dalej: "k.p.a.", poprzez brak wydania decyzji o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, wobec faktu, iż Skarżący nie został poinformowany o wszczęciu postępowania administracyjnego, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;
2. art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak zastosowania zasady pewności co do prawa w postaci wydania decyzji o niepowierzeniu skarżącemu innych obowiązków służbowych w momencie zawieszenia go w czynnościach, w sytuacji gdy w innych cięższych gatunkowo sprawach, organy celno-skarbowe rozstrzygają odmiennie;
3. art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę zasady proporcjonalności, zgodnie z którą, w procesie decyzyjnym organ administracji winien działać na korzyść strony,
4. art. 7 k.p.a., poprzez błędne wyjaśnienie stanu faktycznego – niewzięcie pod uwagę całości opisu czynu stanowiącego przedmiot zarzutów i innych okoliczności prowadzonego postępowania karnego stanowiącego, podstawę obligatoryjnego zawieszenia Skarżącego, w tym okoliczności iż opisywane czyny nie mają związku z wykonywaną służbą;
5. art. 178 ust. 8 u.k.a.s. poprzez jego niezastosowanie i niepowierzenie Skarżącemu innych obowiązków służbowych w ramach wydania decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych, podczas gdy istniały istotne przesłanki do wydania odmiennej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga została oddalona w całości, bowiem nie okazała się zasadna.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu – art. 133 § 1 P.p.s.a. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a.
Przedmiotem skargi Skarżący uczynił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z [...] maja 2023 r. nr [...], utrzymującą własną decyzję z [...] grudnia 2022 r. nr [...], wydaną w przedmiocie zawieszenia Skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych na okres trzech miesięcy od dnia jej doręczenia.
Podstawą wydania decyzji o zawieszeniu Skarżącego w czynnościach służbowych stanowił art. 178 ust. 1 pkt 1 u.k.a.s. Zgodnie z ww. regulacją, funkcjonariusza zawiesza się w pełnieniu obowiązków służbowych na okres nie dłuższy niż 3 miesiące w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Przepis art. 178 ust. 1 u.k.a.s. określa obligatoryjne podstawy zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, do których zaliczyć należy sytuacje związane z wszczęciem przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowania karnego skarbowego w sprawie o umyślne przestępstwo skarbowe.
Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że Prokuratura Okręgowa w [...] prowadzi przeciwko Skarżącemu postępowanie karne w sprawie o dwa czyny: z art. 229 § 3 k.k. oraz z art. 18 § 2 w zw. z art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 306 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa w zw. z art. 11 § 2 k.k. Obydwa czyny – z art. 229 § 3 k.k. i art. 231 § 2 k.k. – podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10. Stanowią zatem, na mocy art. 7 § 1 i 3 k.k., przestępstwo, zakwalifikowane przez organy ściągania jako popełnione umyślnie w rozumieniu art. 9 § 1 k.k. Ponadto na mocy art. 10 § 1 k.p.k., czyny zabronione określone art. 229 § 3 i art. 231 § 2 k.k. stanowią przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego. Zgodnie bowiem z art. 10 § 1 k.p.k., organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia - o czyn ścigany z urzędu. Ściganie przestępstw z oskarżenia publicznego jest zatem regułą w systemie polskiego prawa karnego, co oznacza, że tak ścigane są wszystkie przestępstwa stypizowane w kodeksie karnym, chyba że inny tryb ścigania (na wniosek pokrzywdzonego lub z oskarżenia prywatnego) jest wyraźnie wskazany w treści przepisu prawa karnego. Takich regulacji nie zawierają art. 229 i art. 231 k.k., a zatem podlegają ściganiu z oskarżenia publicznego.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że zaskarżoną decyzją Organ prawidłowo zastosował art. 178 ust. 1 pkt 1 u.k.a.s. i zawiesił Skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych na okres trzech miesięcy od dnia jej doręczenia. Ustalono bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że przeciwko Skarżącemu wszczęto postępowanie karne w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, co stanowi wypełnienie hipotezy art. 178 ust. 1 pkt 1 u.k.a.s. Przepis ten – odmiennie od art. 178 ust. 2 u.k.a.s. – nie pozostawia uznaniu organu kwestii zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Innymi słowy, wydanie decyzji o zawieszeniu w tych warunkach stanowi realizację obowiązku ustawowego właściwego organu administracji skarbowej. Jednocześnie zaskarżoną decyzją Organ prawidłowo określił maksymalny (trzymiesięczny) okres zawieszenia w pełnieniu czynności służbowych przewidziany art. 178 ust. 1 pkt 1 u.k.a.s.
Zarzuty skargi Sąd uznał za niezasadne lub niemające wpływu na kwestionowane rozstrzygnięcie DIAS. Wobec obligacyjnego charakteru zawieszenia z art. 178 ust. 1 pkt 1 u.k.a.s. oraz przesłanek do jego zastosowania, poza polem zainteresowania Organu pozostają kwestie związane z proporcjonalnością zastosowanego względem funkcjonariusza środka, jak i ewentualnym naruszeniem zasady pewności co do prawa. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. polegający na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy poprzez niewzięcie pod uwagę, że czyn zabroniony nie został popełniony przez Skarżącego w bezpośrednim związku ze służbą. Organ prawidłowo ustalił bowiem wszystkie okoliczności mające znaczenie dla zastosowania art. 178 ust. 1 pkt 1 u.k.a.s., związane z wszczęciem przeciwko Skarżącemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.
Natomiast w kontekście zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Sąd wskazuje na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2004 r. FPS 6/04 (dostępna na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), podjętą względem przepisu art. 200 § 1 O.p., będącego regulacją tożsamą z przepisem art. 10 § 1 k.p.a. W uchwale tej NSA orzekł, że naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 O.p. jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju zależności w realiach niniejszej sprawy Skarżący nie wykazał.
Wobec podniesionego w skardze zarzuty niezastosowania wobec strony art. 178 ust. 8 in fine u.k.a.s., skład orzekający WSA podziela stanowisko Organu wyrażone w odpowiedzi na skargę. Powołany przepis ma charakter dyskrecjonalny, co oznacza że za jego pomocą ustawodawca pozostawił publicznemu pracodawcy decyzje względem ewentualności powierzenia funkcjonariuszowi wykonywania innych obowiązków służbowych w ramach KAS. Organ KAS działa więc w warunkach względnej autonomii, swobodnie decydując o powierzeniu zawieszonemu funkcjonariuszowi innych niż dotychczas obowiązków służbowych. Jednocześnie motywy za niezastosowaniem w/w przepisu zostały przekonująco wyłożone przez Dyrektora, przez co jego akt broni się przed zarzutem braku uzasadnienia oraz dowolności. Należało zgodzić się z twierdzeniem, że samo wszczęcie postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu powoduje utratę cech niezbędnych do wykonywania obowiązków służbowych w Krajowej Administracji Skarbowej (przede wszystkim potencjalna utrata nieskazitelnego charakter). Dlatego nie można twierdzić o powstaniu takiego naruszenia w/w regulacji u.k.a.s., poprzez jej niezastosowanie która miałaby jakikolwiek wpływ na ustalony w decyzji o zawieszeniu wynik sprawy.
Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych Organu jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych – art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a. Zatem decyzje wydane w toku postępowania, jako zgodne z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinny pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nich skutki.
Mając na uwadze powyższe ustalenia natury prawnej jak i faktycznej, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.