II SA/RZ 1180/23

II SA/Rz 1180/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-11-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Sygn. powiązane
III OSK 283/24 - Wyrok NSA z 2025-06-24
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2519
art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 6m ust. 1 pkt 1, art. 6m ust. 1a, art. 6n ust. 1 pkt 1, art. 6j ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 listopada 2023 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [....] w przedmiocie zmian uchwały w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Gminy Miejskiej [...] na rzecz strony skarżącej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej kwotę 300 zł /słownie: trzysta złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 1180/23
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej (dalej: "strona skarżąca", "Spółdzielnia") jest uchwała Rady Miejskiej w [...] (dalej: "Rada Miejska", "Organ") z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] zmieniająca uchwałę w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Kwestionowana uchwała została podjęta na podstawie art. 6n oraz art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r. poz. 2519; dalej: "u.c.p.g.") oraz art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.; dalej: "u.s.g.").
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6n ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6m ust. 1a i 1b oraz art. 6m ust. 1c u.c.p.g., art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g., polegające na wydaniu aktu prawa miejscowego bez podstawy prawnej - ustanowieniu wymogu załączania do deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi załącznika zawierającego wykaz lokali i liczby zamieszkałych w nich mieszkańców w budynkach wielolokalowych.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Spółdzielnia wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia podniosła, że Rada Miejska dokonała zmiany uchwały Rady Miejskiej [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości w ten sposób, że w § 1 dodała ust. 4 w brzmieniu: "Wzór załącznika (DO/W) do deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (DO) składany przez właściciela lub zarządcę nieruchomości zabudowanej budynkiem wielolokalowym wraz z załącznikiem (DO/J) do deklaracji (DO) w postaci wykazu liczby osób zamieszkujących poszczególne lokale w budynku stanowi załącznik nr 3 do niniejszej uchwały". Natomiast w pkt 2 dodała załącznik nr 3 do uchwały o treści w nim zawartej.
W ocenie Spółdzielni konsekwencją zmiany wprowadzonej przez Radę Miejską jest ustalenie wzoru załącznika DO/W dla nieruchomości wielolokalowych do deklaracji DO, w którym należy wskazać nie tylko adres nieruchomości ale dodatkowo podać wykaz lokali i liczby zamieszkujących w nich osób.
Strona skarżąca podniosła, że ustawodawca w art. 6n ust. 1 u.c.p.g. upoważnił organ stanowiący gminy do określenia w drodze uchwały wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Rada gminy określając wzór deklaracji winna uwzględnić konieczność zapewnienia prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za odpady komunalne w zależności od wybranej metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ułatwienie składania deklaracji. Jednocześnie odsyłając do art. 6m ust. 1a i 1b u.c.p.g. ustawodawca określił poprzez enumeratywne wyliczenie jakie dane może wymagać organ stanowiący w deklaracji. Katalog danych zawartych w ww. artykule jest zamknięty i wprowadzenie obowiązku podania wykazu lokali mieszkalnych i liczby zamieszkujących w tych lokalach osób przez podmioty zarządzające w budynkach wielolokalowych nie znajduje uzasadnienia prawnego i wykracza poza kompetencje ustawowe. W ocenie strony skarżącej Rada przypisała sobie uprawnienie z art. 6m ust. 1c u.c.p.g., które ustawodawca skierował do wspólnot mieszkaniowych i spółdzielni mieszkaniowych. Organ stanowiący gminy ustanawiając akt prawa miejscowego jakim jest uchwała określająca wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wraz z załącznikami nie może wychodzić poza zakres ustawowych regulacji ani też stosować wykładni rozszerzającej ww. ustawy.
Spółdzielnia podniosła również, że ustawodawca w art. 6n ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. odsyła do art. 6m ust. 1a i 1b świadomie pomijając ust. 1c tego artykułu, który jest odrębną jednostką redakcyjną ustawy i stanowi podstawę do żądania przez wspólnoty mieszkaniowe lub spółdzielnie mieszkaniowe podania przez właścicieli lokali danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Niniejsze uprawnienie związane jest z tym, że to na właścicielu w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., czyli w przypadku budynków wielolokalowych na podmiocie zarządzającym nieruchomością spoczywa obowiązek złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a co za tym obliczenia należnej opłaty za całą nieruchomość budynkową, wielolokalową. Delegacja ustawodawcy jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych w tym zakresie. Jeżeli wolą ustawodawcy byłoby umożliwienie żądania podawania danych o ilości lokali i ilości mieszkańców w nich zamieszkałych w deklaracji - załączniku do deklaracji - to odwołując się do art. 6m ust. 1a i 1b u.c.p.g. dokonałby również odwołania do art. 6m ust. 1c.
W ocenie strony skarżącej, Rada Miejska [...] uchwalając uchwałę zmieniającą uchwałę w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i wprowadzając obowiązek składania załącznika nr 3 DO/W dla nieruchomości wielolokalowych do deklaracji DO przekroczyła uprawnienia ustawowe określone w art. 6n ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6m ust. 1a i 1b oraz 1c u.c.p.g., czym rażąco naruszyła art. 40 ust 1 u.s.g. oraz art. 94 Konstytucji RP, które wprowadzają dla organów samorządu terytorialnego wymóg stanowienia prawa "na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach".
Końcowo strona skarżąca wyjaśniła swój interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały wskazując, że wynika on z faktu, że [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa jest właścicielem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., na którym ciąży obowiązek składania deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zgodnie z art. 6m ust. 1 u.c.p.g. Obecnie odbywa się to poprzez co miesięczne złożenie deklaracji (DO) wraz ze 113 załącznikami (DO/J) dotyczącymi poszczególnych nieruchomości budynkowych wielolokalowych, w których znajduje się 4180 mieszkań oraz 30 lokali użytkowych. Już samo przyjęcie rozwiązania wprowadzonego w 2013 r. polegającego na obowiązku składania przez Spółdzielnię co miesiąc jednej deklaracji z 113 załącznikami, który każdy dotyczący innej nieruchomości budzi uzasadnione wątpliwości prawne. Nałożenie nowego obowiązku polegającego na sporządzaniu do deklaracji (DO), która zdaniem Spółdzielni zapewnienia prawidłowe obliczenie wysokości opłaty za odpady komunalne uzależnionej od zadeklarowanej liczby osób zamieszkałych, dodatkowego załącznika DO/W odnoszącego się do każdej wielolokalowej nieruchomości, z wykazem lokali wraz z liczbą osób zamieszkujących poszczególne lokale narusza w sposób istotny jej interes prawny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wybór metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie Miasta [...] nastąpił w oparciu o art. 6j ust. 1 pkt 1 oraz art. 6k ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. w uchwale Rady Miejskiej [...] z [...] listopada 2020 r. nr [....] (Dz.U. woj. Podkarpackiego z 2020 r. poz. [...] ze zm. Dz.U. Woj. Podkarpackiego z 2022 r. poz. [...]). Uchwała różnicuje stawki opłaty w zależności: czy jest to nieruchomość zamieszkała przez mieszkańców, czy też jest to nieruchomość "mieszana", tj. zabudowana budynkami, w których część lokali stanowi mieszkalne, a część niezamieszkałe, w których również powstają odpady komunalne. W przypadku nieruchomości zamieszkałej dokonano wyboru metody w oparciu o liczbę mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość. Organ podkreślił, że wybór metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie został zaskarżony i nie jest przedmiotem sporu prawnego w niniejszej sprawie.
Rada Miejska [...] uchwałą z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] zmieniającą uchwałę w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dodała w § 1 ust. 4 uchwały z [...] listopada 2020 r. nr [...] w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz.U. Woj. Podkarpackiego z 2020 r. poz. [...]) (DO), wzór załącznika (DO-W) do deklaracji o wysokości opłaty w postaci wykazu liczby osób zamieszkujących poszczególne lokale w budynku wielolokalowym. Zgodnie z art. 6m ust. 1a u.c.p.g., deklaracja śmieciowa zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zaś rada gminy określając wzór deklaracji może wymagać podania danych wskazanych w art. 6m ust. 1b w zw. z art. 6n u.c.p.g. Ponadto rada gminy w uchwale w sprawie deklaracji śmieciowej może określić wykaz dokumentów, o których mowa w art. 6n ust. 2, które mają służyć organowi wykonawczemu gminy, tj. Burmistrzowi Miasta [...], do kontroli deklaracji złożonej przez właściciela nieruchomości wielolokalowej.
Organ wyjaśnił, że podejmując zaskarżoną uchwałę działał w oparciu o delegację wynikającą łącznie z art. 6m ust. 1a oraz ust. 1b w zw. z art. 6n ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. Zatem uchwalona zmiana uchwały nie narusza przepisów wskazanych w skardze.
W związku z narastającą od lat rozbieżnością pomiędzy liczbą mieszkańców zgłoszonych do miejskiego systemu gospodarki odpadami wg złożonych deklaracji, a liczbą mieszkańców Miasta [...] wynikającą z posiadanych przez miasto ewidencji, wskazującą na zaniżoną liczbę mieszkańców zgłoszonych do systemu, w celu weryfikacji poprawności składanych deklaracji śmieciowych, szczególnie pod kątem ilości osób wskazanych w deklaracjach śmieciowych przez zarządców i spółdzielnie mieszkaniowe, aby na bieżąco dokonywać analizy deklaracji składanych przez zarządców zasobów wielolokalowych, zasadnym była zmiana wzoru deklaracji, poprzez dodanie załącznika w postaci osób zamieszkujących w poszczególnych lokalach w budynku wielolokalowym. Obecnie składane deklaracje wskazujące łączną ilość osób w budynkach wielolokalowych nie dają takiej możliwości.
Organ wskazał, że w przypadku weryfikacji liczby osób wskazanych w deklaracji śmieciowej i zamieszkałych w budynkach jednorodzinnych taka weryfikacja jest możliwa i czyniona na bieżąco. Możliwość ta wynika z obowiązku wskazania przez właściciela nieruchomości jednorodzinnej w załączniku DO/A do deklaracji w części L. 1. pole 19 - liczby osób zamieszkujących nieruchomość. Rada podkreśliła, że w deklaracjach śmieciowych uchwalanych przez rady gmin na terenie województwa podkarpackiego i na terenie Polski deklaracje zawierają odpowiednie pola, w których wskazuje się liczbę osób zamieszkujących nieruchomość. Do tej pory organy nadzoru, tj. Regionalne Izby Obrachunkowe oraz Wojewoda, nie wszczynały postępowań nadzorczych wobec uchwał zawierających takie pozycje deklaracji. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych brak jest wyroków uchylających uchwały rad gmin zawierające takie zapisy. Dotychczasowy zapis części L.1 pole 19 uchwały nie budził wątpliwości organów nadzoru jak i strony skarżącej pomimo, że obecnie w skardze Spółdzielnia kwestionuje obowiązek wskazania liczby mieszkańców zamieszkujących poszczególne lokale mieszkalne w budynkach wielolokalowych (wielorodzinnych).
W sytuacji uwzględnienia zarzutu skargi, należałoby wyeliminować z obrotu prawnego wszystkie deklaracje rad gmin wskazujące w odpowiednim polu deklaracji liczbę mieszkańców, jako dane niezbędne do określenia wysokości opłaty oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
W ocenie organu dzięki dokonanej zmianie treści deklaracji śmieciowej obowiązującej na terenie gminy Miasto [...], możliwe jest zgodnie z art. 60 ust. 1a u.c.p.g., porównywanie ilości osób zamieszkałych w poszczególnych lokalach mieszkalnych w budynkach wielolokalowych z danymi m.in. meldunkowymi, informacjami uzyskanymi w MOPS, czy w jednostkach oświatowych podległych Urzędowi Miasta. Burmistrz Miasta [...] jako wnioskodawca uchwały (Druk nr 678) oraz Rada Miejska [...] przy rozpatrywaniu projektu zmiany uchwały śmieciowej, wzięli pod uwagę orzecznictwo organów nadzoru, sądów administracyjnych oraz postulaty doktryny. Według danych Regionalnej Izby Obrachunkowej, wiele osób nie jest objętych systemem opłat i powoduje to, że koszty systemu gospodarowania odpadami komunalnymi pokrywane są przez mniejszą liczbę mieszkańców niż faktyczna liczba osób wytwarzających odpady wbrew zasadzie: "zanieczyszczający płaci". Gdyby deklaracje były zgodne lub zbliżone do stanu rzeczywistego opłaty za odpady mogły być znacząco niższe. Jako przykład Rada wskazała, że w [...] mieszka ok. 33 tys. mieszkańców, natomiast do miejskiego systemu gospodarki odpadami zgłoszone jest ok. 26 tys. osób. Różnica ok. 6 tysięcy osób, wynika z zaniechania właścicieli nieruchomości, którzy mimo zmiany liczby osób zamieszkujących nieruchomość lub lokal mieszkalny, nie w każdym przypadku zgłaszają takie zmiany do zarządców lub spółdzielni mieszkaniowych. Dotyczy to szczególnie mocno lokali mieszkalnych w budynkach wielolokalowych (wielorodzinnych), gdzie brak jest możliwości weryfikacji liczby mieszkańców zamieszkujących poszczególne lokale mieszkalne.
Organ wyjaśnił, że spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe dysponują informacjami o liczbie mieszkańców tych lokali. W uchwale nie chodzi o wskazanie listy mieszkańców, co wykracza poza upoważnienie ustawowe i na co wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, lecz o wskazanie liczby mieszkańców poszczególnych lokali w budynkach wielolokalowych, tj. w myśl art. 6m ust. 1a u.c.p.g. danych niezbędnych do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Informacja o liczbie mieszkańców w lokalach w budynkach wielolokalowych pozwoli zweryfikować gminie dane zawarte w złożonej deklaracji oraz ustalić faktyczną liczbę osób, które powinny być zgłoszone do miejskiego systemu gospodarki odpadami. Zatem w oparciu o art. 6m ust. 1a u.c.p.g. deklaracja powinna zawierać dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co w przypadku budynków mieszkalnych wielolokalowych uzasadnia wprowadzenie obowiązku wskazania łącznie liczby mieszkańców nie tylko konkretnego budynku, lecz także poszczególnych mieszkań w tym budynku, tym bardziej, że organy spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych posiadają takie dane lub mogą takich danych zażądać.
Końcowo organ wskazał, że zaskarżona uchwała została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego, a organ nadzoru (Wojewoda Podkarpacki) oraz Regionalna Izba Obrachunkowa w Rzeszowie nie dopatrzyli się naruszenia prawa w zaskarżonej uchwale. Na poparcie stanowiska rada powołała uchwały, które zawierają analogiczne zapisy, jak zaskarżona uchwała.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej: P.p.s.a. przedmiotem kontroli sądu administracyjnego są akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Stosownie do art. 147 § 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. stwierdza jej nieważność. Stosownie do art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Na wstępie wskazać należy, że Skarżąca wykazała, że posiada interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały. Skarżąca Spółdzielnia jako właściciel nieruchomości w rozumieniu przyjętym w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. jest w konsekwencji podmiotem zobowiązanym do składania deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, stosownie do art. 6m ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. Zaskarżona uchwała modyfikuje zasady składania ww. deklaracji poprzez nałożenie nowego obowiązku na Spółdzielnię, polegającego na składaniu dodatkowego załącznika do deklaracji. Świadczy to o naruszeniu interesu prawnego Skarżącej w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. i tym samym o posiadaniu legitymacji skargowej.
Przedmiotem skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej jest opisana na wstępie uchwała Rady Miejskiej [...] na mocy której na właścicieli lub zarządców budynków wielolokalowych nałożono obowiązek składania dodatkowego załącznika do deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zaskarżona uchwałą w § 1 przewiduje bowiem, że oprócz ww. deklaracji (DO) i załącznika (DO/J), który dotyczy poszczególnych nieruchomości, właściciel i zarządca będzie składał dodatkowy załącznik (DO/W), który będzie zawierał wykaz liczby osób zamieszkujących poszczególne lokale w budynku.
Skarżąca Spółdzielnia podnosiła, że ustanowienie tego rodzaju wymogu, polegającego na obowiązku składania wykazu lokali i liczby zamieszkałych w nich osób w budynkach wielolokalowych nie znajduje podstawy prawnej w przepisach ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Zdaniem Organu Rada Gminy uchwalając przedmiotową uchwała działała w ramach delegacji ustawowej, przewidzianej w art. 6m ust. 1a i ust. 1b w zw. z art. 6n ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. Zgodnie bowiem z art. 6m ust. 1a u.c.p.g., deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponadto Rada Gminy w uchwale w sprawie deklaracji może określić wykaz dokumentów, które mają służyć organowi wykonawczemu gminy do kontroli deklaracji złożone przez właściciela nieruchomości wielolokalowej (art. 6n ust. 2 u.c.p.g.).
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 6n ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. rada gminy, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ułatwienia składania deklaracji, określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, z uwzględnieniem art. 6m ust. 1a i 1b, obejmujący objaśnienia dotyczące sposobu jej wypełnienia, informacje wskazane w art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm. 8 ) oraz pouczenie, że deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego; uchwała zawiera także informację o terminach i miejscu składania deklaracji.
Przywołany przepis art. 6n ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. nakazuje wprost uwzględniać art. 6m ust. 1a i 1b ww. ustawy.
Jak stanowi art. 6m ust. 1a u.c.p.g., deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przepis art. 6m ust. 1b u.c.p.g. przewiduje natomiast, że rada gminy określając wzór deklaracji może wymagać podania następujących danych:
1) imię i nazwisko lub nazwę właściciela nieruchomości oraz adres miejsca zamieszkania lub siedziby;
2) adres nieruchomości;
3) dane stanowiące podstawę zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi;
4) numer telefonu właściciela nieruchomości;
5) adres poczty elektronicznej właściciela nieruchomości;
6) inne informacje niezbędne do wystawienia tytułu wykonawczego;
7) informacje dotyczące posiadania kompostownika przydomowego i kompostowania w nim bioodpadów stanowiących odpady komunalne.
W świetle art. 6m ust. 1a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach deklaracja zawierać może wyłącznie dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z przepisu tego wynika zatem zakaz zawierania w deklaracji danych, które nie są niezbędne do określenia wysokości opłaty niezależnie od tego czy dane te są podawane w deklaracjach obligatoryjnie czy fakultatywnie. Określając wzór deklaracji w uchwale podjętej na podstawie art. 6n ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, gmina nie jest upoważniona do zawierania w jej treści danych innych niż te, które są niezbędne do określenia wysokości opłat. Zasady określenia opłat uregulowane zostały natomiast w art. 6j ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Kryteria wskazane w powołanym przepisie wyznaczają zakres danych niezbędnych do określenia wysokości opłat. Należy także pamiętać, że w art. 6m ust. 1b przedstawiony został zamknięty katalog danych, których podania gmina może wymagać od właściciela nieruchomości (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 12 stycznia 2017 r., I SA/Po 1459/16, LEX nr 2198072).
Stosownie do art. 6j ust. 1 u.c.p.g. w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1 [tj. nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy], opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn:
1) liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub
2) ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub
3) powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682, 553 i 967),
- oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1.
Jak wynika z treści zaskarżonej uchwały podstawą ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami w przypadku Gminy [...] jest liczba mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość. Zatem wzór deklaracji winien przewidywać podanie danych, które umożliwiają określenie liczby mieszkańców.
Należy zauważyć, że już przed podjęciem zaskarżonej uchwały skarżąca Spółdzielnia była zobowiązana do podawania liczby mieszkańców, zamieszkujących każdy budynek w ramach nieruchomości. Zgodnie bowiem z uchwałą nr [.....] Rady Miejskiej [...] z [...] listopada 2020r. (Dz. Urz. Woj. Podk. poz. [...]) oprócz deklaracji (DO) właściciel nieruchomości jest zobowiązany przedłożyć załącznik (DO/J), który dotyczy konkretnego budynku, w którym powstają odpady komunalne. Jak podawała Skarżąca, przed uchwaleniem zaskarżonej uchwały Spółdzielnia co miesiąc oprócz deklaracji składa 113 załączników DO/J, które dotyczą poszczególnych nieruchomości budynkowych wielolokalowych. Natomiast w wyniku podjęcia zaskarżonej uchwały Skarżąca byłaby zobowiązana do przedstawiania dodatkowo wykazów poszczególnych lokali w ramach danego budynku wielolokalowego ze wskazaniem liczby zamieszkujących w nich osób (zgodnie z załącznikiem DO/W wykaz obejmowałby numer lokalu i liczbę mieszkańców).
Należy zauważyć, że Skarżącą w załączniku DO/J do deklaracji jest zobowiązana podać liczbę mieszkańców zamieszkujących w danym budynku, co wynika z części I oraz J-1 ww. załącznika.
W art. 6m u.c.p.g. ustawodawca sformułował dodatkowe regulacje, które odnoszą się wyłącznie do nieruchomości zabudowanych budynkiem wielolokalowym.
Zgodnie z art. 6m ust. 1c u.c.p.g., w przypadku nieruchomości zabudowanej budynkiem wielolokalowym, wspólnota mieszkaniowa lub spółdzielnia mieszkaniowa może żądać od właściciela lokalu, osoby, której służy spółdzielcze prawo do lokalu lub osoby faktycznie zamieszkującej lokal podania danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Z przepisu tego wynika, że w przypadku nieruchomości zabudowanej budynkiem wielolokalowym, wspólnota mieszkaniowa lub spółdzielnia mieszkaniowa może żądać od właściciela lokalu, osoby, której służy spółdzielcze prawo do lokalu lub osoby faktycznie zamieszkującej lokal, podania danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie zaś do art. 6m ust. 2 ww. ustawy, w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana.
Ponadto jak stanowi art. 6m ust. 1ca ww. ustawy, dopuszcza się złożenie odrębnych deklaracji dla poszczególnych budynków lub ich części w przypadku nieruchomości zabudowanej budynkiem wielolokalowym lub budynkami wielolokalowymi, jeżeli poszczególne budynki lub ich części posiadają przyporządkowane im oddzielne miejsca gromadzenia odpadów komunalnych.
Zatem ustawodawca przewidział możliwość składania odrębnych deklaracji w odniesieniu do poszczególnych budynków lub ich części pod warunkiem, że posiadają oddzielne miejsca gromadzenia odpadów. Takiej możliwości nie przewidział jednak w odniesieniu do poszczególnych lokali, które nie posiadają odrębnych miejsc do gromadzenia odpadów komunalnych.
Ustawodawca w art. 6m ust. 1c u.c.p.g. w sposób wyraźny określił, że informacji odnośnie ilości osób zamieszkujących w danym lokalu może żądać wspólnota mieszkaniowa lub spółdzielnia mieszkaniowa od właściciela lokalu. Na podstawie ww. przepisu to właściciel lokalu jest zobowiązany udzielić informacji o ilości osób zamieszkałych spółdzielni mieszkaniowej. Tymczasem treść załącznika uchwalonego zaskarżoną uchwałą prowadzi do modyfikacji tego obowiązku, nakładając zobowiązanie do informowania o ilości osób mieszkających w poszczególnych lokalach na spółdzielnie mieszkaniowe względem gminy, co wykracza poza delegację ustawową, wyrażoną w art. 6n ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.
Zdaniem Sądu z wzajemnego powiązania treści art. 6m ust. 1a, 1b, 1c i 1ca u.c.p.g. wynika, że to spółdzielnia mieszkaniowa może żądać od właścicieli poszczególnych lokali informacji o ilości osób w nich zamieszkałych. Z kolei spółdzielnia mieszkaniowa ma obowiązek udzielenia informacji o ilości osób zamieszkałych w nieruchomości wielolokalowej, którą zarządza, przy czym art. 6m ust. 1ca u.c.p.g. dopuszcza możliwość udzielania odrębnych deklaracji, w tym odrębnych informacji co do ilości osób zamieszkałych w poszczególnych budynkach lub ich częściach, jeśli mają przyporządkowane im oddzielne miejsca gromadzenia odpadów komunalnych. Zdaniem Sądu powołane przepisy art. 6m ust. 1a, 1b, 1c i 1ca i art. 6n ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. nie dają podstawy prawnej do żądania od Spółdzielni wykazu co do ilości mieszkańców w poszczególnych lokalach, lecz do podania ogólnej liczby mieszkańców w danym budynku wielolokalowym.
Odnosząc się do argumentów dotyczących istniejącej rozbieżności pomiędzy liczbą mieszkańców zgłoszonych do miejscowego systemu gospodarki odpadami a liczbą mieszkańców wynikająca z posiadanych przez miasto ewidencji należy wskazać, że ustawodawca w art. 6o u.c.p.g. pozwala przeciwdziałać praktykom prowadzącym do zwiększania obciążeń mieszkańców gminy, którzy rzetelnie wykonują swoje obowiązki, m.in. także ewidencyjne czy cywilnoprawne. W art. 6o ust. 1a u.c.p.g. wskazano, że organ wykonawczy gminy może wykorzystać informacje i dane znajdujące się w jego posiadaniu oraz posiadaniu gminnych jednostek organizacyjnych, w tym przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych. Wykorzystać można również informacje nie tylko z ewidencji ludności ale też np. uzyskane w wyniku postępowań dotyczących świadczeń z pomocy społecznej, świadczeń rodzinnych, wychowawczych czy z urzędów stanu cywilnego.
Z przyczyn podanych wyżej Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała przekroczyła ramy delegacji ustawowej, wskazanej w art. 6n ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. W konsekwencji WSA orzekł w pkt I sentencji wyroku o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. W pkt II orzeczono o zwrocie kosztów postępowania sądowego, stanowiących równowartość uiszczonego wpisu sądowego na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.